DARDO POÉTICO (LXXX) "No xardín do poeta", un poemario de Antonio García Teijeiro que conversa con Lorca".

 

Teño nas mans o primeiro exemplar adiantado do poemario No xardín do poeta, un libro polo que levaba devecendo hai ben tempo.

Este poemario foi adiado por mor da pandemia e as súas secuelas no eido editorial

 

No xardín do poeta é unha homenaxe clara, definitiva, a ese gran poeta que é Federico García Lorca, a cuxa traxectoria tanto lle debo.

 

En todo o libro, os versos do poeta de Fuentevaqueros teñen unha presenza continua. E con eses versos, co seu espírito, nacen os meus, continuación literaria da fondura lorquiana e pasean felices por un xardín lírico despois de dialogar cos do gran Federico.

 

E atopamos nese xardín marabilloso, ao que accedín pola necesidade de ulir as súas flores, poemas de formas varias e medidas diversas; poemas musicais, rítmicos, cheos de luz, lúdicos, que intentan ser brillantes e, sobre todo, vitais, porque son froito da conversa íntima entre dous poetas que aman a vida.

 

Pero o poemario non sería tran atrente sen a ollada lírica, tenra, intelixente do seu ilustrador, Víctor Rivas.

Víctor non puido captar mellor o que agochaban e mostraban os poemas deste libro. De aí que as súas ilustracións procuran -e conseguen- fundirse co pensamento poético destes versos para crear criaturas que danzan con eles e danlle unha segunda vida.

 

Estou moi satisfeito co resultado final deste libro, No xardín do poeta, e agradezo a Edicións Xerais o agarimo e o coidado que puxeron dende o primeiro día na elaboración deste poemario tan querido por min e que ve a luz na colección Merlín.

A BUTACA DO LECTOR (10) "Infamia", de Ledicia Costas

O lector senta na butaca e abre o libro que ten entre as mans. O último de Ledicia Costas. Infamia (Xerais, 2019), di a capa. Título que xa atrapa a atención. A primeira novela para adultos da autora, din os anuncios e os críticos. Aínda que, ben mirado, calquera bo libro infantil e xuvenil é tamén un libro para adultos. 

     E o lector mergúllase nese mundo literario que recoñece porque resulta ficar preto do mundo real no que el creceu e viviu durante moitos anos. A chuvia que non cesa. O frío que se mete pola pel e entre os ósos. A universidade semellante a aquela na que estudou el.

     

E o lector desfruta coa trama deste thriller psicolóxico. Aínda que, ben mirado, non está diante dun thriller psicolóxico, senón dunha novela coral, desas que adoitan describirse coma de personaxes. Porque en Infamia non se trata realmente de atopar o asasino nin de saber quen cometeu os crimes estarrecedores e infames que nela se narran. O que verdadeiramente importa é comprender os personaxes que desfilan polas súas páxinas, todos eles con anceios e angurias, cun presente e cun pasado, e quen sabe se cun futuro. O que interesa é descubrir eses segredos inconfesables que se agochan nos lugares máis íntimos e profundos e cos que temos que aprender a convivir.

     O lector avanza con rapidez na lectura da obra. As páxinas van pasando case sen que el se dea de conta. E tamén pasan as horas sen que se decate. 

     Fóra, do outro lado da fiestra, chove arreo e vai frío. Infamia é unha novela para ler na butaca preto da ventá e da cheminea, porque é unha novela de inverno, de inverno galego. Arredor dos seus personaxes van mesturándose o agora e o antes, o aquí e o entón, os sucesos do pasado que determinan o presente. É unha historia que fala de asasinatos crueis, de abuso de menores no seo da Igrexa, de acoso laboral e social. Pero tamén fala da soidade das persoas, das dificultades do amor, dos soños e das esperanzas que caen esnaquizados por sucesos que os individuos non poden controlar. É unha novela que nos permite coñecer mellor á autora a través dos seus personaxes. 

     

E cando o lector chega á derradeira páxina, pecha o libro e póusao na mesiña que está ao seu carón. Entón olla pola fiestra e ve que alá fóra segue a chover. Con forza e sen descanso, coma en Merlo.

           

                              
                                                                         


                                                                                   ANTÓN GARCÍA-FERNÁNDEZ

REMUÍÑO DE LIBROS (66) "Quokka Moka", de María Solar

TÍTULO: Quokka Moka.

AUTORA: María Solar.

ILUSTRACIÓNS: Víctor Rivas.

EDITORIAL: Xerais. Colección: Merlín.

A xornalista e escritora María Solar estase a converter nunha das voces salientables dentro da nosa LIX pois nas súas achegas ao lectorado infanto-xuvenil latexa un transfondo social que convida á reflexión, que leva os seus lectores a formularse moitas situacións reais. É pois unha literatura comprometida coa sociedade e que aposta por un futuro mellor, máis plural e equitativo.

    

María Solar

Quokka Moka é unha fábula que nos fai reflexionar sobre a convivencia entre as  mesmas e as diferentes especies, sobre a vida individual e social, facendo fincapé na importancia de asumir as consecuencias dos nosos actos e a súa repercusión nos demais que nos rodean.

     Quokka Moka é a protagonista e pertence a unha especie que presenta un trazo único no mundo animal, sempre sorrí. Aínda que esta particularidade non se corresponde co seu estado anímico, pois, ás veces, está triste ou enfadada pero o seu rostro mantén un sorriso. Ao longo dos 14 capítulos imos descubrir como Quokka sen querelo, pero grazas ao seu comportamento egoísta, insolidario e despreocupado vai provocar que a súa especie case se extinga. Por iso a súa avoa decide levala con ela nunha viaxe ata o Antiuniverso  para que se decate da importancia dos actos, do engano que supoñen as aparencias e o necesario que é a amizade, a xenerosidade e o respecto.

    

Ilustración de Víctor Rivas

O feito de que estea escrita cunha linguaxe clara, directa, expresiva e adubada con grandes dose de humor, fai que os lectores máis novos se identifiquen coa historia.

As ilustracións coloridas e vivas de Víctor Rivas están en sintonía  co ton textual.

Páx.110: “…estabamos todos reunidos dentro para decidir botala do tobo por insoportable, rabuda e egoísta…”

Páx.125:  “Eu serei sempre a túa amiga. Dáme igual o que sexas. Sabes canto te quero”

Páx.142: “Pero agora tamén lle importaban outras cousas e outras persoas…As cousas normais tíñanlle importancia, e tamén respectaba o que era importante para outros”

                                                                                                                                        ALBA PIÑEIRO

REMUÍÑO DE LIBROS (61) "Lúa en Ningures", de Beatriz Maceda

TÍTULO: Lúa en Ningures.

AUTORA: Beatriz Maceda.

ILUSTRACIÓNS: Laura Veleiro.

EDITORIAL: Xerais. Colección: Merlín.

     A escritora e mestra Beatriz Maceda achégalles aos lectores a partir de nove anos esta historia real, que nos debería facer reflexionar ante a situación vivida pola súa protagonista e familia, ao ter que fuxir da súa terra, o seu fogar, o seu país por mor da guerra. É a historia da incerteza, do horror, da devastación física e moral contada a través da ollada infantil de Lúa.

 

Beatriz Maceda. (Foto de Eduardo Castro Bal)

     Lúa non entende que sucede, por que o avó (alguén tan especial e necesario para ela) non quere marchar con eles, por que teñen que deixar o seu mundo coñecido por un Ningures onde as palabras: refuxiados, fuxir, guerra, enfermidade, morte, paz, amizade, miseria, inhumanidade... van enchendo o seu mundo infantil, non coma mostras de riqueza léxica, senón como sinais da barbarie que crea outro mundo cheo de sufrimento.

Será grazas, en boa parte, ás palabras e aos seus debuxos como consiga coa axuda dos seus amigos, darlle certa cor á contorna tan gris na que sobreviven. Palabras procedentes dos seus recordos cando eran felices e tanto o seu pai (profesor) coma a súa nai (ilustradora) tiñan ese brillo nos ollos, que tanto bota en falta, xunto coa complicidade e a tenrura do avó. Deste garda un tesouro, O Principiño,cuxas verbas permitiranlle crear faragullas de luz nesa atmosfera onde a hipocresía se está asentando.

 

Ilustración de Laura Veleiro

     Trátase pois dun fermoso, aínda que duro, alegato do beneficioso da lectura coma detonante antibélico, en prol da humanidade. Escrito cunha prosa directa e estruturado en oito capítulos curtos polos que transcorre a trama e nos que os lectores sentirán moi próxima a historia. Ademais conta ao final cos dez principios da Declaración dos Dereitos da Infancia, que demasiadas veces se esquecen.

     As ilustracións de Laura Veleiro danlle vida e cor á historia, focalizada sobre todo nos seus personaxes.

“Un refuxiado é unha persoa que se ve obrigada a abandonar o seu país por causas políticas, por unha guerra...”Páx.23.

“...e lembrei esa frase do Principiño que di: Pregúntome se as estrelas se iluminan co fin de que algún día cada un poida atopar a súa.”Páx.25

“Xa ninguén lembra a Declaración de Dereitos da Infancia?Xa ninguén lembra que todos os seres humanos somos iguais?”.Páx.80

“A Declaración aprobouse o 20 de novembro de 1959, de maneira unánime, polos setenta e oito Estados que daquela formaban parte da ONU.

Ten razón Lúa, co paso do tempo hai cousas que se van esvaecendo. Pero de nós depende que non sexa así.”Páx.126

                                                                                                                                        ALBA PIÑEIRO 

REMUÍÑO DE LIBROS (56): "Memoria do silencio", de Eva Mejuto

TÍTULO:  Memoria do silencio

AUTORA: Eva Mejuto

EDITORIAL: Edicións Xerais. COLECCIÓN: Fóra de xogo

Cando caeu unas miñas mans o libro 22 segundos, de Eva Mejuto, comprendín axiña que estabamos diante dunha autora valente, directa, de moito percorrido e cunha sensibilidade especial polos comportamentos humanos. Era esta unha obra que buscaba visibilizar, desde a empatía, un colectivo de persoas silenciadas e denigradas que sempre loitou para que as leis, ademais da sociedade, deixasen de consideraleas enfermas. Estou a referirme aos transexuais. Impactoume e emocionoume esta narración. Marabillosa narración e un tratamento excepcional.

     

     Dous anos máis tarde, leo a nova novela de Eva Mejuto, Memoria do silencio. E volvo interesarme polo seu discurso literario moi pegado aos sentimentos humanos e, de novo, reivindicativo. É esta, unha novela a tres voces coa que foi finalista do Premio Jules Verne de Literatura Xuvenil que convoca anualmente Edicións Xerais. Unha trama que ten lugar na nosa Galicia, en Ribadavia concretamente, no ano 1943 cos alemáns presentes. Un militar do Reich con moitas sombras quere ascender na Gestapo: Günter é o seu nome. Lola, unha desas mulleres loitadoras, dunha xenerosidade enorme que, na compaña das súas irmás e algún outro compañeiro, axuda as persoas que o precisan baixo o lema da liberdade. E Frieda, unha muller neerlandesa que foxe da súa Holanda natal, tras pasar por un campo de concentración e que aspira chegar a América para emprender unha nova vida como directora de orquestra. Os tres van soportar todo o peso do relato que a autora vai debullando.

     

Eva Mejuto  (Foto: Edicións Xerais)

     As tres voces van intercalándose ao longo da novela con acentos ben distintos. Existe unha trama internacional que axuda os xudeus a chegar a Portugal. Frieda vai no camiño. Lola agocha os fuxidos e facilita a súa fuxida e Günter intenta descubrir a trama para gañar puntos diante dos seus superiores.

     

     Eva Mejuto tece un relato onde o medo, a angustia, as dúbidas e silencios ocupan boa parte da vida destes seres. E faino dun xeito directo, sen fisuras nin ornamentos. Vai desenvolvendo a acción cos personaxes coma protagonistas da mesma (interesante, tamén, a figura de Jörg) e as intrigas sucédense dun xeito controlado pero eficaz. Porque, quero salientalo, esta novela é unha novela de personaxes. Nada falta nin nada sobra. Eles e elas, coas súas reflexións e cos seus actos van asentando un relato que nunca perde forza. Personaxes ben distintos, coas vidas diverxentes pero que fan un todo que non nos deixa respirar tranquilos.

     

     Cando Frieda vive, por exemplo, a necesidade de destruír en Ámsterdam un arquivo con documentos comprometidos, ilusiónase en participar no atentado pero o núcleo dos homes impide as mulleres participar no mesmo. Isto énchea de carraxe e afirma: -Eu tamén loito por un mundo no que as mulleres non teñamos que pedir permiso nin perdón por todo o que facemos, aínda que sexa bombardear un edificio público…”

     Un alegato a prol da igualdade das mulleres que a autora reivindica no medio de tanto comportamento machista e faino a través dunha muller con moita sensibilidade. Non menos reivindicativas son as palabras de Lola (personaxe dunha forza monumental), nun dos capítulos, cando di que “resulta ben triste pero non é habitual nestes tempos nin nestes lares ver mullerers escribindo.De feito, aquí ben poucas somos as que sabemos ler. O normal é mandar á escola só aos homes…As mulleres, cociñar, coser e parir”. Unha triste realidade que Eva Mejuto sinala. Unha realidade que vai cosida aos actos de afouteza que desenvolven as mulleres nesta novela.

     

     Dicir que as tres irmás, Lola, Xulia e Amparo Touza existiron na realidade, viviron na rúa Xuíz Viñas de Ribadavia e rexentaron o quiosco da estación do tren; un lugar, por certo, ben presente na narración.Explica a autora que grazas a ela e aos seus colaboradores se poden calcular que unhas 500 persoas, case todas xudeas, se salvaron da barbarie nazi e dunha morte segura. A novela recrea mesturando realidade e ficción o que talvez sucedeu naqueles momentos porque non queda nada rexistrado daquel tempo e as tres mulleres gardaron o segredo da súa fazaña e non quixeron que se soubese nada ata morreren.

     

     Unha novela, xa que logo, de silencios profundos, dura e tenra, á vez, que nos engaiolará, sen ningunha dúbida, e nos achegará algo máis a certos sucesos pouco coñecidos que ocorreron –co volframio de fondo- na nosa terra en plena 2ª Guerra Mundial.

                                                                                                ANTONIO GARCÍA TEIJEIRO

REMUÍÑO DE LIBROS (52) "As peripecias de Estravaganzza Pérez", de Ledicia Costas

TÍTULO: As peripecias de Extravaganzza Pérez.

AUTORA: Ledicia Costas.

ILUSTRACIÓNS: Óscar Villán.

EDITORIAL: Xerais. Colección: Sopa de libros.

     As peripecias de Extravaganzza Pérez  nace  coma encarga para o Salón do Libro Infantil de Pontevedra no ano 2016 baixo o lema”Canta bichería”.Será dous anos despois cando chegue ás librerías da man da editorial Xerais e na colección Sopa de libros.

     A súa autora, Ledicia Costas, unha das voces máis sobresaíntes dentro do noso panorama literario infanto-xuvenil, que atesoura varios dos premios máis destacados neste eido( Merlín, Premio Nacional de Literatura Infantil e Xuvenil, Jules Verne, Lazarillo) achégalles aos lectores, a partir de dez anos, esta historia que vai emocionar tanto a grandes coma a pequenos porque está constituída polos elementos básicos para engaiolar: aventura, emoción, tenrura, agarimo e respecto polo medio natural, onde todo un elenco de animais vai desfilar ao longo das súas páxinas, amosándonos o seu lado máis humano.

 

Ledicia Costas. (Foto de Eugenio Álvarez)

     Estravaganzza é a súa protagonista e todo un mundo desbordante creativo da autora aparece focalizado nesta nena de 11 anos, nada común e coa curiosidade e o amor cara aos animais coma bandeira de presentación.

 A trama comeza cando os seus pais, dous biólogos de fama e extravagantes, deciden marchar en busca de novas especies, pero en realidade, aínda que a súa filla non o saiba, é para algo máis importante. Antes de emprender a súa viaxe danlle instrucións á súa filla do que ten que facer en caso de non ter noticias deles durante dúas semanas. Para iso entréganlle unha pequena chave dourada e mais unha caixa de cartón que abrirá no caso de non saber deles.

 

Ledicia firmando nun centro escolar. (Foto de Trotaauga)

     

     A aparición dos obxectos máxicos, as aventuras que vai vivir en cada viaxe, a desaparición dos pais e as diferentes probas polas que pasará vencendo o medo, danlle ese ambiente de misterio e tensión que vén adubado pola riqueza léxica, a simboloxía das cores, o xogo de palabras e unha pátina constante de humor intelixente, que fai que o lector axiña se identifique coa súa especial protagonista e teña constancia da importancia e o valor da xenerosidade para crear un mundo máis equitativo, sen prexuízos e onde todos colaboremos para manter a natureza humana, vexetal e animal en harmonía.

     As expresivas ilustracións de Óscar Villán danlles vida a Extravaganzza e ao seu mundo totalmente acorde co ton textual.

                                                                                                                 ALBA PIÑEIRO

REMUÍÑO DE LIBROS (48) "O que sei do silencio", de Andrea Maceiras

TÍTULO:  O que sei do silencio

AUTORA:  Andrea Maceiras

EDITORIAL:  Edicións Xerais.  COLECCIÓN: Fóra de Xogo

Estiven ata  ben entrada a madrugada para rematar unha historia que me seduciu moito. Non fun quen de abandonala ata que acabei a derradeira liña, a derradeira páxina.

     Andrea Maceiras escribiu unha novela máis que interesante: O que sei do silencio, finalista do Premio Raíña Lupa, 2017. Un relato estremecedor sobre o  acoso escolar. Non é doado aportar matices novos ás historias sobre este tema que están a proliferar na LIX actual, pero Andrea Maceiras conseguiuno. E fíxoo a través da estrutura e da figura de Delia, unha acosadora pasiva con Silke coma vítima, unha rapaza sueca recén chegada ao instituto para cursar 3º de ESO.

    

Andrea Maceiras (Foto E.Xerais)

     Unha historia de silencios cómplices que rachan posteriormente cando Delia, pasado un tempo, decide crear un blog para contar o sucedido. Para contar como se lles foi das mans algo que non debía suceder. Ela mesma afirma que "son unha covarde". E afirma, tamén, o inútil que se sentiu  (era bastante asociable e precisaba de amigas que a visibilizasen) e como se deixou levar por compañeiras acosadoras como Xulia, Lara e Daniela por medo á soidade.

     Por iso, Delia abre un blog no que vai contando o sucedido. Un acerto da autora esta estrutura, porque, ademais das diversas narracións da rapaza, aparecen testemuños de Marcos, indiferente el ao longo dos acontecementos, e de persoas alleas que dan as súas opinións arredor do que len no blog.

     Salientar, tamén, os contos dunha tal Leaena Hiems, recollidos nun suposto volume co nome de "De cando fun serea". Contos de países remotos, de princesas e príncipes que teñen unha carga emocional grande e que están en sintonía co espíritu do relato.

     Hai moita crueldade na novela. Unha crueldade que fere, Pero hai tamén unha visión da vida que posúe graos diversos de sentimentos, pasos adiante e pasos atrás, reflexións e remorsos. Hai covardía pero tamén desexos afogados de asumir actitudes positivas.

     Os personaxes están moi ben perfilados -Silke é unha rapaza admirable- e a acción non só é crible senón que te convida a pensar fondamente no que alí se conta.

     

Asinando

     Encántame a escrita de Andrea Maceiras. Sígoa dende hai tempo e afirmo que é unha das mellores escritoras desta nova xeración de autoras que non só escriben de marabilla, senón que poñen o dedo na chaga da realidade que se está a vivir hoxe en día. E fano con vocación literaria. Un gran mérito pola súa parte. Denunciar, sen esa vocación literaria, sería todo menos literatura e iso ben o sabe a autora, que desenvolve a acción con moita medida e con moita intelixencia.

     Novela, sen dúbida, moi necesaria O que sei do silencio. Unha novela na que a palabra acada unha nova dimensión para explicar, literariamente, silencios que queren deixar de ser crueis para facer máis auténtico o ser humano.

     Altamente recomendable, esta novela é un paso máis na traxectoria magnífica de Andrea Maceiras que xa demostrou a súa calidade con libros como Volverás, golfiño ou Europa Express, tamén editados por Edicións Xerais, entre outros, e que tanto me gustaran.

     

     Mil parabéns.

                                                                                                    ANTONIO  GARCÍA TEIJEIRO

DÚAS PROPOSTAS EDITORIAIS IMPRESCINDIBLES PARA O LECTORADO INFANTIL

Seguindo cos máis pequenos, falaremos hoxe de dúas propostas ben atraentes. Dúas propostas que nos presentan senllas editoriais que posúen nos seus catálogos libros dedicados a todas as idades e que coidan moito as publicacións para os máis pequenos.

     

     A primeira destas propostas vén da man de Edicións Xerais con dous álbums ben chamativos: Cincenta e as zapatillas peludas e Brancaneves e os 77 ananiños. O seu autor, Davide Cali, que naceu en Suíza en 1972, é un especialista en álbums ilustrados e novela gráfica. Dirixe o seu traballo, sobre todo, ao lectorado infantil e xuvenil. Un traballo que está traducido a numerosas linguas.

    

     

     Estes dous libros son recreacións dos contos clásicos (Cincenta e Brancaneves) e neles, ademais das moi expresivas e vivísimas ilustracións de Raphaëlle Barbanègre, atopamos un verdadeiro canto á liberdade, cuestionando os estereotipos aceptados que tanto impiden a educación na igualdade de dereitos e oportunidades de nenos e nenas. Todo isto contado cun humor desbordante, un forte sentido do ritmo e destaca, ademais, polos diferentes niveis de lectura que podemos apreciar na narración.

Maurice Sendak

     

          A segunda proposta ofrécenola a editorial Kalandraka na súa colección Tras os montes e trata, nin máis nin menos, do mítico Maurice Sendak, de quen non fai falla falar. Quen non lembra o fantástico Onde viven os monstros? Un pracer enorme velos deitados ao galego na versión de Xosé Ballesteros.

     

     Un dos varios libros que nos ofrecen é O un era Xoán. Un libro para contar, no que o talento de de Sendak nos leva a contar e a rimar do un ao dez para que vaian aparecendo personaxes e acontecementos neste singular libro de números. Poderán contar tamén á inversa e gozar de imaxes divertidas e lúdicas.

     

     Outro é Os caimáns van de paseo. Un alfabeto. Nel atopamos, ademais das maxistrais ilustracións de Sendak, a posibilidade de coñecer unha familia de crocodilos que pasean, xogan, cociñan e fan unha chea de cousas máis. Rimas cheas de humor a partir das letras do alfabeto para dicir en voz alta e gozar da inventiva sinxela pero lúdica deste escritor e ilustrador nacido en Brooklyn.

     Hai outros títulos desta minibiblioteca como Miguel. Conto exemplar ou Sopa de polo con arroz. Libro dos meses.Como os demais, atractivos e de lectura aconsellable sen ningún tipo de dúbidas.

     

     Dúas propostas editoriais necesarias, imprescindibles nestas datas de agasallos bastante irracionais, entre os que debe haber libros de calidade para os pequenos.

     

     Un luxo para a vista e unha necesidade para que os pequenos e pequenas da casa gocen dos libros que provocan pracer e axudan a un mellor desenvolvemento das súas capacidades.

                                                                                     ANTONIO GARCÍA TEIJEIRO