REMUÍÑO DE LIBROS (85) "12 greguerías de luna", de Ramón Gómez de la Serna, ilustradas por Marc Taeger

 

12 greguerías de luna

 

Ramón Gómez de la Serna

Marc Taeger (ilustrador)

 

Kalandraka Editorial

Col. Poesía ilustrada

 

 

Sempre sentín unha enorme atracción polas Greguerías de Ramón Gómez de la Serna, ese escritor vangardista, iconoclasta, que fixo da literatura un universo particular ateigado de liberdade.

Un escritor orixinal, que descubriu nas vangardas un xeito de expresión literaria libre, enxeñosa e, mesmo, provocativa.

Ramón Gómez de la Serna

Sempre levei comigo as Greguerías aos obradoiros poéticos, a determinados encontros, a cursos para mestres e mestras, porque me resultaban fascinantes.

A greguería, “esas fatais exclamacións das cousas e a alma ao tropezaren entre elas por pura casualidade”, afirma Ramón, para continuar dicindo que “a greguería non se procura, non se fabrica, senón que tende a xurdir espontaneamente da impresión momentánea que unha cousa, un obxecto ou o que sexa produzan na nosa imaxinación”.

A Editorial Kalandraka preséntanos, dentro da colección Poesía ilustrada, 12 greguerías de luna”, interpretadas marabillosamente por Marc Taeger, que son un agasallo para a vista e para sentir a beleza das palabras e das imaxes.

Marc Taeger  (toto de Adrián Baúlde)

Coido que o artista non puido describir mellor o seu traballo: unhas greguerías visuais. No seu traballo Marc Taeger non se centra, penso eu, en apoiar o texto, senón en crear imaxes -moi belas- que se fundan coas palabras e, á vez, cada ilustración teña vida por si mesma.

E foi a través do collage, como o ilustrador crea un discurso plástico suxestivo, evocador que permite a quen o ve ir máis aló das palabras.

A lúa, reflectida cun ton vangardista na imaxe, chega a acariñar as liñas creadas por Marc e dá un paso adiante como querendo fuxir das palabras que lle deron forma inicialmente para verse retratada e contida nos trazos do ilustrador.

A beleza, tanto nas palabras coma nos trazos, brilla dun xeito extraordinario neste fermoso álbum.

Un libro sen idade. Un libro para gozar del visual e literariamente, que fai da estética e do enxeño o eixe fundamental. Un libro engaiolante.

                                                                                                                           Antonio García Teijeiro

REMUÍÑO DE LIBROS (83) "Un peixe é un peixe", de Lio Lionni.

 

 “Un peixe é un peixe”

 

Autor e ilustracións: Leo Lionni

 

Tradución de Xosé Manuel González “Oli”.

 

Editorial: Kalandraka. 2024

 

 

 

Que se pode dicir de Leo Lionni? Pois que é un artista infinito, que ama o ser humano, que a través da personificación de animais demostra o seu compromiso cos comportamentos positivos das persoas.

Que sinala. Que conmove. Que fascina. Que coñece como ninguén sentimentos que fan ás persoas mellores. Que é un grande artista ético e estético.

 Quen non ama Nadarín ou Frederick.

 Que fai poesía coas súas ilustracións e relatos, tan curtos coma intensos.

Leo Lionni

Un peixe é un peixe non defrauda e segue a liña literaria e ética dos seus moitos libros.

Unha vez máis emocióname esta fábula preciosa, ben contanda, extraordinariamente ilustrada que nos fai pensar. Sempre reflexiono coas historias que plantea Leo Lionni.

Un peixe e un cágado (que se converte en ra) constrúen unha fonda amizade.

 

A ra chouta polo mundo e cóntalle ao peixe que viu cousas incríbles. E fálalle das vacas. E dos homes, mulleres e nenos que atopou nese mundo para ela descoñecido.

Coas palabras da ra, enche de luces, cores e imaxes sorprendentes que deixan o peixiño cavilando: el desexa descubrir ese mundo marabilloso.

E, soñando cos paxaros, o peixiño decidiu ver aquilo que lle contaran.

Sacode a cola e sae da auga.

Axiña dá cunha realidade que non agardaba.

Unha historia, moi colorida e engaiolante na ilustración, que nos fai reflexionar sobre a identidade, o coñecemento e a aceptación dun mesmo.

 

                                                                                                                                          ANTONIO GARCÍA TEIJEIRO

 

REMUÍÑO DE LIBROS (82) "Osa", de José Ramón Alonso/ Lucía Cobo.

 

OSA

 

José Ramón Alonso

José Ramón Alonso

 

Ilustracións de Lucía Cobo

 

Editorial Kalandraka

 

Un álbum que, talvez sen pretendelo, ou si? é poesía.

Economía de linguaxe para crear un ciclo de vida.

Unhas ilustracións potentes, serenas, cheas de luz.

A tenrura reloce para fundirse nun proxecto moi fermoso.

José Ramón Alonso e Lucía Cobo (que grande ilustradora!) xúntanse para facer poesía espida de poesía visual respectivamente.

 

Lucía Cobo

Osa, ese tenro animal, sente, na soidade, que o inverno con neve e frío chega e precisa un lugar onde gorecerse. Será un oco canda unha rocha.

Pasados uns meses . Unha mañá, unha luz anega o seu agocho e sente 

que na barriga algo está a suceder. Non é fame precisamente.

A realidade brilla. O tempo pasa. E, coa fermosa chegada da 

primavera estaba leda a vida e eu, coma lector, sorrío envolto na cor 

das ilustracións e nas palabras xustas do relato.

Vida e natureza van da man.

Un álbum optimista, moi ben pensado e marabillosamente ilustrado.

Un álbum que te reconcilia coas cousas que nos fan felices.

Poucas veces, poucas palabras poden dicir tanto.

Ilustración de Lucía Cobo

                                                                                                  Antonio García Teijeiro

                                                                                              

 

 

                                                                

REMUÍÑO DE LIBROS (81) "O corazón dos paxaros", de Xerardo Quintiá

 

O corazón dos paxaros

 

Xerardo Quintiá

 

Ilustrado por Nuria Díaz

 

Edicións Xerais de Galicia. 2023

 

 

A dedicatoria do libro xa indica o camiño por onde transita O corazón dos paxaros, unha fermosa, sinxela e directa historia, escrita por Xerardo Quintiá e ilustrada belidamente por Nuria Díaz: “A todas as persoas que aman a natureza e a queren viva e ceibe”.

 

Crisantemo, un velliño que ama os paxaros e vive nunha casa coas paredes tortas e á que non lle puña portas, séntese feliz cando os oe trilar. Debúxaos nun caderno que sempre leva canda el. Vive en Vilachosca, onde hai unha camarilla de cazadores que disparan aos paxaros e o noso protagonista failles fronte, porque non pode aguantar que disparen e que cada vez nas inmensas fragas do lugar vivan menos paxaros.

Diso vai esta preciosa historia: unha alegación contra a caza. Un intelixente planteamento do autor para concienciar destes actos.

O corazón dos paxaros móvese entre o humor e o compromiso coa natureza. Neste álbum ateigado de humanidade atopamos un discurso literario excelente no formal, un motivo para falar da importancia dos animais e como nos relacionamos con eles, ademais de gozar do traballo espléndido de Nuria Díaz, cunhas imaxes moi coloristas, cheas de vida e dunha enorme expresividade.

 

Xerardo Quintiá. Foto Xerais

Unha historia para ler tamén en voz alta, moi poética, cun ritmo axeitado ao desenvolvemento do relato.

Fixéronme graza os xogos de palabras dalgúns nomes (Os Dis-para- dores ou Dionisio Tira Parriba, por exemplo) e estou seguro de que fará as delicias de pequenos e maiores.

Un acerto, sen dúbida, de Xerardo Quintiá e de Nuria Díaz, para remover conciencias, provocar a reflexión e facer boa literatura acompañada por unhas ilustracións cheas de vida. Non é doado e é algo que se agradece.

 

 

                                                                                                       Antonio García Teijeiro

REMUÍÑO DE LIBROS (80): "Sobremesas sobre versos", de Raquel Castro

 

Fermoso libro o que teño nas mans. Un libro diferente que conxuga narrativa, poesía e…gastronomía!

Emocionoume o contido do mesmo pola súa sensiblidade, polos afectos que viven nel e pola humanidade e intelixencia do seu discurso.

Con este volume, Sobremesas sobre versos (Galaxia. Col. Árbore.2023. Ilustracións de Diana Pastoriza) , Raquel Castro gañou a primeira edición do Premio de Literatura Simbad para o Recordo e o Alzhéimer 2022.

Sempre tiven a Raquel Castro como unha autora inqueda, diversa, cargada de sensibilidade e que, sobre todo no que nos ocupa, escribe moi ben. Esta licenciada en Filoloxía Galego-Portuguesa e Filoloxía Hispánica, que traballa no ensino secundario, é unha incansable autora teatral, cuxas obras escritas para representar posúen unha calidade extraordinaria. O seu labor a prol do teatro é admirable, pero non abandona nunca os demais xéneros.

E aquí, neste precioso libro, Sobremesas sobre versos, demostra a súa capacidade para chegar a través da palabra narrativa e a palabra poética aos lugares máis fondos do ser humano.

A historia comeza cando a pandemia nos pechou nos fogares e comprendemos a importancia da liberdade. Pechada a autora nun piso, cos aplausos no balcón, vivindo a dureza dun confinamento que nos colleu co pé cambiado, intentaba, pegando o nariz á xanela, ver máis alá das catro paredes que a retiñan.

Era incapaz de cociñar. Estaba desilusionada.

Ao tempo, a avoa comezou a esquecer. Quixo esquecer o mundo que nos esquecía e pechouse nos recordos que a facían feliz.

O mal do mundo, quizais. Pero talvez o mal da avoa levou a autora de Vigo a Visuña. Deixou a cidade e marchou ao CAMPO, con maiúsculas. E recuperou veigas, altas montañas que case tocan o ceo e auga que nace nos recunchos. E alí comezou a respirar.

A avoa púxose maliña. Era costureira de profesión e poeta mais reposteira por vocación.

E disto vai o fermoso libro con que Raquel nos agasalla. Unha tenra historia na que se contan feitos que sucederon ao longo dos tempos e que , no día a día, volver asomar a cabeza. E unha avoa que, como outras, comeza a despoboarse de saberes e recordos.

E o libro, entre parágrafos narrativos,  preséntanos en verso  diversas receitas de sobremesas deliciosas que, aos larpeiros coma min, nos enchen a boca de auga.

Dende filloas con mel ata a crema doce, pasando polas orellas de entroido, polos churros, pola xelea de amorodos ou o leite fritido, entre outros manxares, imos vendo os ingredientes e a preparación dos mesmos.

Receitas rimadas que soan directas e limpas. Escritas con claridade e enxeño poético deitan dozura no seu amplo sentido da palabra.

Coma exemplo do que digo, vexamos a receita dos CHURROS:

 

Ingredientes

 

Medio litro de leite

mais unha cullerada de aceite,

Raquel Castro

de auga bota a metade,

do sal unha presa á túa vontade,

de fariña poñamos

uns trescentos setenta gramos,

con azucre e canela

atrae o churreiro a súa clientela.

 

 

Preparación

 

Fervemos o leite

con auga, sal e aceite.

Bota fariña ao ferver

sen deixar de remexer.

Cando a masa estea pastosa

e sen grumos escumosa,

deixámola arrefriar

para podela traballar.

Logo métea enteira

nunha manga pasteleira,

mentres nunha tixola grande

tes quente aceite abundante.

Vas a manga apertando

e os churros vas cortando.

Cando estean douradiños

poñelos enfeitadiños

de azucre branco ou moreno

cada un no seu desexo.

Chocolate ou canela

como sexa a comedela.

 

Que vos parece? Non pode ser máis orixinal.

Un libro, pois, atraente que fará as delicias do lectorado e, ademais, fará auga na boca de todas as persoas que se perden polas larpeiradas.

 

 

 

                                                                                            ANTONIO GARCÍA TEIJEIRO

 

 

REMUÍÑO DE LIBROS (79): "Non cantan os paxaros neste bosque", de Carlos Negro

 

TÍTULO: Non cantan paxaros neste bosque.

 

 

AUTOR: Carlos Negro.

 

 

EDITORIAL: Xerais. Colección: Fóra de xogo.

 

 Non cantan paxaros neste bosque é una obra narrativa dun autor destacado sobre todo no eido poético, tendo acadado diferentes premios importantes na LIX , non só coma escritor senón tamén coma mediador, polo seu labor de achegamento da poesía ao público xuvenil a través de recitais e de obradoiros. Recibindo o Premio de Clubs de Lectura que outorga a Asesoría de Bibliotecas Escolares de Galicia ao autor máis lido no 2017. Estou a falar de Carlos Negro, un autor que domina e ben coñece, a palabra e o seu valor como axente transformador nas actitudes vitais.

     O libro estrutúrase en nove relatos curtos  con cadanseu título premonitorio ás historias que agochan os variados personaxes en diferentes épocas, idades e espazos narrativos. O fío condutor de todos eles é o medo nas distintas perspectivas de situacións que viven os protagonistas.

     Así observamos medo á perda dun ser querido, medo á ausencia, ao illamento por ser diferente, ao acoso, á falta de liberdade, á perda da identidade, á realidade externa pero tamén á interna. En definitiva, medo aos soños, ás pantasmas e ao misterio dos pesadelos que nos acompañan. Por iso o libro é unha porta aberta á reflexión, onde a palabra atinxe o seu valor tanto oral coma escrita. Non hai mellor xeito que enfrontarse aos temores para poder vivir e pechar a porta da mera existencia prendida e escravizada a un medo.

 ******************************************************************************************************

Páx.88: “ Cada época elabora os seus propios ritos, aínda que no fondo de cada ser humano, as paixóns seguen a conservar a mesma esencia que en épocas pretéritas…”

Páx. 91: “Atende. Fuxe da calquera gaiola de cristal na que te pretendan encerrar. A resignación é a peor das condenas”.

Páx.107: “ E quizais esa era a mellor ensinanza que lles podía ofrecer: debían aceptar que a vida é un relato que acontece, e que non sempre se explica. E cando ese relato deriva en literatura, case sempre deixa una porta entreaberta, a físgoa pola que asoma, coma un intruso, o misterio.”

 

                                                                                                    ALBA PIÑEIRO

 

 

 

REMUÍÑO DE LIBROS (78): "O bosque do duque (´s-Hertogenbosch)", de Fran Fernández Davila.

 

TÍTULO: O bosque do duque (´s- Hertogenbosch)

 AUTOR: Fran Fernández Davila

 EDITORIAL Galaxia

 

 Hai unha certa caste de novelas de fantasía que removen as entrañas e marcan tendencia cara ás inquedanzas que, como seres humanos, precisamos posuír. Non me gusta a fantasía porque si. Ás veces é moi baleira e fica ancorada en foguetes artificiais que non conducen a nada.

      Un dos exemplos que sempre seguín como lector de libros fantásticos comprometidos coas persoas foi, é e será Michael Ende.

Na literatura galega interésame o universalismo das historias. Que sexan moi nosas e que, á par, poidan ser entendidas por persoas doutros lugares. Literatura aberta ao mundo.

Isto é o que me atopei cunha novela magnífica de Fran Fernández Davila.

      Editada por Galaxia, O bosque do duque (´s-Hertogenbosch), conta unha historia a cabalo da realidade e da fantasía que nos atrapa e nos induce a sentir todo aquilo que os protagonistas senten.

Sabine, Wilko, Jeroen e Anja son catro amigos inseparables. O día do seu décimo aniversario Sabine recibe un agasallo misterioso. Un agasallo -ou dous, co lapis de bolboretas- que os vai levar por terreos descoñecidos nunha aventura frenética, delirante e que poñerá patas arriba as súas conciencias de xente nova.

      Absorbidos tras un furacán pola porta máxica do concello, os catro amigos emprenden unha viaxe incerta ateigada de situacións descoñecidas para eles, con reivindicacións varias (entre elas a palabra galega) e personaxes incribles, que os van axudar e, por outra parte, outros que lles poñerán unha chea de trampas para que non acaden un dos obxectivos: chegar a un castelo e salvar a raíña.

      Quen son os rozadores? Quen Quercus, Chrys, a rapaza-peixe? Que queren dicir esas palabras galegas que aparecen nalgunhas árbores? Quen son Canilonga ou Amaro? E un tártalo?

        Unha novela de aventuras que sinala. Detrás da fantasía está unha realidade que é criticada: o mal uso social do galego, o concepto de “mercado” que todo o quere xustificar, a queima das fragas para lograr maiores beneficios, a amizade ben entendida, a solidariedade, a importancia da familia ou  a capacidade de chegar a coñecer a fortaleza que os personaxes posúen e non eran conscientes…

Todo se desenvolve entre unha cidade dos Países Baixos e o mundo que se atopa tras as portas máxicas. Un mundo descoñecido e misterioso.

       Novela en 44 capítulos todos eles encabezados polas definicións de árbores que, á súa vez, levan pequenas lendas arredor de cada especie arbórea que enriquecen o texto. Un sinal da loita por preservalas da destrución das fragas. Un sinal de supervivencia da natureza.

       Fran Fernández Davila é un escritor que manexa o seu oficio con enorme sabedoría. Gañador de premios literarios tanto en narrativa coma en poesía, resulta un pracer ler os textos que escribe. Faino dunha maneira precisa, moi correcta tanto no emprego das palabras coma no seu desenvolvemento sintáctico. Unha linguaxe rica e un ritmo pausado nalgún momento fronte a outros, sobre todo no desenvolvemento da aventura que chega a ser vertixinoso.

      Os personaxes, reais ou ficticios, moi ben construídos, aparecen cunhas tinguiduras de humanidade que se agradecen. En ningún momento O bosque do duque (´s-Hertogenbosch)  devén en algo frío nin perde as súas raíces galegas, moi ben suxeridas e moi ben desenvolvidas.

       Unha novela que non ten idades recomendadas como ten que ser a boa literatura

                                                                                                         Antonio García Teijeiro

                                 

 

REMUÍÑO DE LIBROS (77) "Dormente", de Raquel Castro

 

TÍTULO: Dormente.

 

 

AUTORA: Raquel Castro.

 

 

ILUSTRACIÓNS: Laura Veleiro.

 

 

 

 

EDITORIAL: Galaxia. Colección: Árbore.

 

 

 

Dormente é unha obra de teatro da escritora e profesora Raquel Castro, coñecida pola súa traxectoria no eido do teatro galego para os máis novos, tanto coma creadora de pezas teatrais destinadas á súa representación polo grupo de teatro infanto-xuvenil “Ata sempre”, coma Presidenta e Fundadora da Asociación Teatral de Alxén dende 1999.

 

Raquel Castro con “Dormente” amosa o seu coñecemento do importante papel da literatura en xeral e, en concreto, do teatro no desenvolvemento das persoas. Coma fonte de reflexión ao observar os diferentes comportamentos humanos e, xa que logo, como poder transformador da sociedade a través dos individuos para crear un futuro plural, equitativo e xusto onde nin os prexuízos teñan cabida, nin os erros veñan cargados coa culpabilidade senón que sexan resortes para impulsar a aprendizaxe.

 

 A historia desenvólvese ao longo de catro actos máis un preacto introdutorio nos que nove personaxes atemporais e dispares nas súas profesións conducen o lector a un universo onde o pasado e o presente se mesturan para dar lugar a un futuro máis prometedor. Nove personaxes do máis variado dan vida a esta reinterpretación do clásico “A bela adormecida” adaptándoo aos tempos actuais, deixando ler entre liñas, botando abaixo prexuízos e estereotipos de xénero e abrindo unha venta á reflexión e ao debate.

 

A trama xira ao redor de Dormente e a súa negativa a espertar. Por medio das pescudas levadas a cabo por Xerlo e Amara, detectives privados contratados polo Rei (o pai de Dormente) descubriremos que o amor non se pode impoñer porque é libre e só atende ás emocións, que a mentira acarrea consecuencias e que a solidariedade é unha boa arma para desmontar as convencións sociais que lastran a realización persoal. Coñecemos os personaxes polo que din pero tamén polo que calan.

A linguaxe directa, clara e expresiva acompañada polo humor tanto nas palabras coma nas situacións conectan co lector e fano partícipe.

 Laura Veleiro é a encargada de dotar con vida os personaxes por medio de expresivas ilustracións.

 

 

 

Páx.22: “Rei: O Rei, que rei vou ser, O Rei.

               Xerlo: E non ten nome?

               Rei: Teño moitos, mais todo o mundo se puxo de acordo en chamarme Rei ou

                       “Súa maxestade”.

               Amara: A súa?

               Rei: Non, a súa

               Xerlo: A miña?”

 

 

 

Páx.149:

                 “Toniño: Está durmida?

                   Raíña: Si, aquela meiga de alí, enfeitizouna.

                   Toniño: Que mala!

                   Malévola: Si, é o que ten ser una meiga. Non podo deixar de facer mal.”

 

                                                                                                        Alba Piñeiro

 

 

 

REMUÍÑO DE LIBROS (76) "Todos fomos", de Marcos Calveiro

 

TÍTULO: Todos fomos

 

 

AUTOR: Marcos Calveiro

 

 EDITORIAL: Edicións Xerais. 2021

 

COLECCIÓN: Fóra de Xogo

 

 

 

 

Había xa ben tempo que Marcos Calveiro non daba ao prelo un libro xuvenil. Ou, alomenos, que eu chegase a controlar. Agora, aparece na magnífica colección Fóra de Xogo, de Edicións Xerais, Todos fomos.  Nela, unha rapaza desaparecida hai seis anos aparece espida e viva, aínda que magoada psicoloxicamente nunha praia de Teis.

A partir de aquí, a novela emprende dous camiños paralelos pero antagónicos.

Por unha banda, a inspectora Lina Souto recibe unha chamada na que lle comunican a aparición da rapaza. Consciente de que non se fixo o necesario eses anos atrás, a noticia produce nela unha reacción febril que a leva a obsesionarse por resolver o caso e pechalo dunha vez.

Pola outra banda, Belén Soliño, unha estrela mediática da televisión sensacionalista, vai ao seu e busca o espectáculo co sensacionalismo que esta sorte de programas anegan a mañá de insensateces e personaxes que dan ganas de vomitar.

As dúas polarizarán a novela na procura duns obxectivos diametralmente opostos.

Todo nesta novela é contra o reloxo. Hai que descubrir o que lle pasou a Natalia e o misterio que se agocha detrás. Hai que dar primicias e recorrer, se fai falta, a informadores non completamente legais.

Todos fomos é unha novela dun ritmo moi rápido, con frases curtas, diálogos directos e moi viva. É unha novela negra que discorre na cidade de Vigo, fundamentalmente no barrio de Teis, polo que a min me resultou moi próxima. Pero eu considero, tanto pola linguaxe coma polo contido, que Todos fomos é unha novela-crónica.  Léndoa decatámonos axiña de como respira unha parte da sociedade. Dende os barrios obreiros, maltratados por crises indefinidas, ata esa xente que bebe de todas a mentiras que lle contan cada mañá e dan creto ao que escoitan e ven sen decatarse da manipulación á que están sometidas. Pero o que non hai dúbida é do carácter especialmente crítico contra as institucións, personaxes da política, de certo tipo de persoas baleiras e arrogantes que semellan monicreques nas palabras do autor. E Calveiro fai alusión a aqueles  momentos duros deste populoso barrio, no que nos anos 80 e 90 a droga desatruíu un bo número de mozas e mozos.

É novela e é crónica do día a día dun barrio que pode ser calquera, no que un día hai un feito que o sacode especialmente.

Sorprende, ademais, o final do relato. Cando agardas detalles, chegas á conclusión de que a vida continúa por uns camiños máis que pisados. E permaneces lembrando todo aquilo que liches, cuxo resulyado é a mesma vida.

Fresca, directísima, sen adornos, demoledora, ben escrita, Todos fomos déixase ler con facilidade e, cando a rematas, saloucas e comezas a repasar o moito que se dixo, sen atropelos, ao longo das 140 páxinas da novela.

 

                                                             ANTONIO GARCÍA TEIJEIRO