lunes, 20 de mayo de 2019

REMUÍÑO DE LIBROS (62) "Os contos da avoa Pepa", de Francisco X. Fernández Naval







AUTOR: Francisco X. Fernández Naval.




ILUSTRACIÓNS: Manolo Figueiras.




EDITORIAL: Kalandraka. Colección: SETELEGUAS.






Os contos da avoa Pepa supón unha nova achega do escritor Francisco X. Fdez Naval ao panorama da nosa Literatura, desta vez, dirixida ao mundo infantoxuvenil a través destas historias que representan a memoria entrañable que afonda no corazón de todos aqueles lectores que se deixen levar pola emoción contida dentro delas.

      Trátase dunha merecida homenaxe a todos aqueles transmisores da literatura oral, popular coma un elo imprescindible dentro da cadea da vida, das emocións e dos sentimentos verbalizados pola palabra para nomear tanto a realidade que se entende coma a que non. A memoria da  súa protagonista, a avoa Pepa, actúa coma fío condutor destas once historias, debullando, gran a gran, as lembranzas de nena dos contos que o seu avó Bintil lle contaba e por medio dos que puido apreixar o mundo dos soños, das emocións, da tenrura …pero tamén do medo, da natureza, do verosímil e do intanxible para podérllelo contar, á súa vez, aos seus fillos e netos. Dun xeito sutil, cargado de afecto, admiración e tenrura cara á figura da avoa Pepa, o autor desvela a crueldade do Alzhéimer e o poder da palabra para dotar de identidade a realidade.

Francisco X. Fernández Naval (Foto de Maribel Longueira)

     Nos once relatos o autor válese do emprego dunha prosa fluída, clara e poética, chea de riqueza léxica, para chegar directo ao corazón dos lectores, provocándolles diferentes sensacións. Para os adultos vai supoñer unha viaxe cara ao pasado onde a memoria se mestura coa palabra escoitada na voz das avoas e dos avós que nos introducen no mundo máxico das fábulas, as lendas, os refráns, as cantigas, os xogos…en definitiva, na literatura popular conservada oralmente de xeración en xeración e que significa a creación no imaxinario infantil das primeiras percepcións do universo circundante. Aos  lectores máis novos vailles permitir ter o coñecemento dun mundo, que na actualidade, en moitos casos, está a desaparecer. Un mundo que contrasta co deles, demasiadas veces virtualizado e mecanizado e que lles amosa outro xeito de relacións, de expresión e de entendemento.

Ilustración de Manolo Figueiras

Páx.55: “ A avoa Pepa sabe que é imprescindible a enerxía eléctrica, pero pregúntase se non sería posible que os encoros existisen sen acabar cos peixes e as lontras, e sen destruír as praias e os campos que, ao cabo, son a ledicia e o gozo de todos nós.”

Páx. 74: “ Durante días todos estiveron tristes. Pero, ao cabo, comprenderon que Roi tomara libremente a decisión de marchar, porque quizais lle chegara o tempo de estar só, de repasar a súa vida, de se perder no mundo das lembranzas e dos soños.”

     As ilustracións coloridas e vivas de Manolo Figueiras danlle vida á memoria da avoa Pepa.


                                                                                              ALBA PIÑEIRO

viernes, 10 de mayo de 2019

DARDO POÉTICO (LX) "UN FERMOSO CANTO ÁS MULLERES DO MAR, de ISABEL BLANCO E LUZ BELOSO".





Xa vai sendo hora de que se valore o enorme esforzo das pequenas editoriais. Persoas que aman o mundo do libro nas diferentes vertentes apostan por libros, nos que non reparan outras, e cobren un enorme baleiro no mundo da edición que convén valorar.

    
Unha destas editorias é Belagua Ediciones e Comunicación, que, da man da marabillosa Edurne Baines, vai abrindo o seu abano a distintos xéneros como son a narrativa, a poesía ou a literatura infantil. Editora dos espectaculares libros de fotografías do gran Ricardo Grobas, Belagua Ediciones y Comunicación vai medrando paseniño –pero con consistencia- da man de libros ben coidados, que aportan brillo ao panorama da literatura galega. Libros feitos con agarimo, que resultan agradables de ter nas mans e de ler con ganas.


     É o caso da serie Rosaura, escrita por Isabel Blanco e ilustrada por Luz Beloso.  As receitas  de Rosaura e Rosaura, cesteira de Mondariz forman, xunto a Rosaura e o mar, unha colección atraente que é bo coñecer.
 A esta última, precisamente, quero referirme porque paga a pena deterse nela.
     


     Rosaura e o mar é unha homenaxe ás mulleres do mar, dese mar galego que tanto dá e que tanto quita, por desgraza, algunhas veces. Mulleres esforzadas que traballan, superan atrancos e viven pendentes desas mareas tan complicadas. Mulleres non valoradas de abondo, sen as que sería imposible entender o mundo do mar en toda a súa amplitude.
     
     Comeza así o libro:

Esta é a parrandeira historia
de Rosaura mariñeira,
que ao mencer de cada día,
namentres o sol esperta,
Ilustración de Luz Beloso
baixa ata a ourela da praia
para rabuñar na area
na procura dos tesouros
que deixaron as sereas,
todos cubertos de cunchas
coma caixiñas de perlas.

     E así, en versos octosílabos, a xeito de pequenos romances, Isabel Blanco vai tecendo a vida das mulleres do mar, personificadas en Rosaura, cuns fermosos debuxos de Luz Beloso. Rosaura mariñeira. Rosaura mariscadora. Rosaura cos mexillóns nas bateas e vendo brincar os golfiños. Rosaura, polas rochas, percebeira e na fábrica, percebeira. E no peirao, redeira. E deste xeito, entre treboadas e días tristeiros do mar e noites de sufrimento Rosaura “baixa á praia e ao peirao, / ás rochas e acantilados,/ devecendo por albiscar / as proas dos barcos / e achegándose para escoitar / de catro baleas os cantos, / consolo que alonxa o seu pranto / e que ti (lectora ou lector) poderás ouvir / abrindo o teu corazón / coma se fose un gran manto”.
     
     Un libro fermoso dunha escritora, Isabel Blanco, firme defensora da vida e da literatura. E dunha ilustradora, Luz Beloso, que enche desa vida as ilustracións -esa vida que tanto ama a poeta-, a través das expresións das personaxes e a cor que adoza os ollos do lectorado.

Isabel Blanco (izq.) e Luz Beloso
     Un libro para ler en voz alta. Para recrear oficios. Para valorar o enorme sacrificio da muller nesta sociedade tan inxusta con elas e co seu labor.Literatura que dignifica o oficio, ademais, de escribir.
     Parabéns a todas!


Presentación en Vigo


                                                                                                                                ANTONIO GARCÍA TEIJEIRO

lunes, 6 de mayo de 2019

REMUÍÑO DE LIBROS (61) "Lúa en Ningures", de Beatriz Maceda






TÍTULO: Lúa en Ningures.


AUTORA: Beatriz Maceda.


ILUSTRACIÓNS: Laura Veleiro.



EDITORIAL: Xerais. Colección: Merlín.






     A escritora e mestra Beatriz Maceda achégalles aos lectores a partir de nove anos esta historia real, que nos debería facer reflexionar ante a situación vivida pola súa protagonista e familia, ao ter que fuxir da súa terra, o seu fogar, o seu país por mor da guerra. É a historia da incerteza, do horror, da devastación física e moral contada a través da ollada infantil de Lúa.
 
Beatriz Maceda. (Foto de Eduardo Castro Bal)
     Lúa non entende que sucede, por que o avó (alguén tan especial e necesario para ela) non quere marchar con eles, por que teñen que deixar o seu mundo coñecido por un Ningures onde as palabras: refuxiados, fuxir, guerra, enfermidade, morte, paz, amizade, miseria, inhumanidade... van enchendo o seu mundo infantil, non coma mostras de riqueza léxica, senón como sinais da barbarie que crea outro mundo cheo de sufrimento.
Será grazas, en boa parte, ás palabras e aos seus debuxos como consiga coa axuda dos seus amigos, darlle certa cor á contorna tan gris na que sobreviven. Palabras procedentes dos seus recordos cando eran felices e tanto o seu pai (profesor) coma a súa nai (ilustradora) tiñan ese brillo nos ollos, que tanto bota en falta, xunto coa complicidade e a tenrura do avó. Deste garda un tesouro, O Principiño,cuxas verbas permitiranlle crear faragullas de luz nesa atmosfera onde a hipocresía se está asentando.

 
Ilustración de Laura Veleiro
     Trátase pois dun fermoso, aínda que duro, alegato do beneficioso da lectura coma detonante antibélico, en prol da humanidade. Escrito cunha prosa directa e estruturado en oito capítulos curtos polos que transcorre a trama e nos que os lectores sentirán moi próxima a historia. Ademais conta ao final cos dez principios da Declaración dos Dereitos da Infancia, que demasiadas veces se esquecen.

     As ilustracións de Laura Veleiro danlle vida e cor á historia, focalizada sobre todo nos seus personaxes.


Un refuxiado é unha persoa que se ve obrigada a abandonar o seu país por causas políticas, por unha guerra...”Páx.23.

“...e lembrei esa frase do Principiño que di: Pregúntome se as estrelas se iluminan co fin de que algún día cada un poida atopar a súa.”Páx.25

“Xa ninguén lembra a Declaración de Dereitos da Infancia?Xa ninguén lembra que todos os seres humanos somos iguais?”.Páx.80
“A Declaración aprobouse o 20 de novembro de 1959, de maneira unánime, polos setenta e oito Estados que daquela formaban parte da ONU.

Ten razón Lúa, co paso do tempo hai cousas que se van esvaecendo. Pero de nós depende que non sexa así.”Páx.126



                                                                                                                                        ALBA PIÑEIRO 

martes, 30 de abril de 2019

"PASANDO AS FOLLAS DO TEMPO", UNHA BIOGRAFÍA POÉTICA QUE ISPE SENTIMENTOS



Os que nacemos en pleno franquismo non o tivemos doado. Todo, todo era mentira. Cada palabra, cada imaxe, cada discurso, cada lección estaban baseados no engano constante.
     Agachábannos a dignidade de ser persoas, mentían sobre a realidade que nos rodeaba, borraban a historia dun pobo, manipulaban os acontecementos históricos ata o infinito.

     Moitos de nós tivemos que aprender a vivir doutra maneira. En silencio, con medo, baixo ameazas sutís de quen nos rodeaba. “No te signifiques”, dicía o meu pai, mentres loaba a figura do ditador.
     Eu tiven que rachar cadeas, afastar demos, manter contradicións, sentir en silencio, inventar apagados  berros de impotencia, chorar escondido, destruír falacias. E non me resultou fácil.
 
Paco Ibáñez

    Daquela, nun momento clave da miña vida, apareceu Paco Ibáñez e con el, a poesía. A ela agarreime con forza e ilusión. Algo estaba a prender en min e sentino ben dentro. A poesía deulle sentido á miña vida. E tras lecturas variadas, e cun gran proveito, sentín a chamada dos versos. Comecei a ver o mundo doutro xeito. As palabras provocáronme un sentido da responsabilidade especial e recuperei tanto soño roto.
      


No ano 1987, tras unha longa aprendizaxe, iniciei a miña carreira poética. Un itinerario  tan necesario como honesto. Parolando coa vixencia foi o meu primeiro título poético para adultos. Coplas, Nenos e Aloumiños, os primeiros pensando na rapazada. Nunca deixei de escribir.


     Hoxe  en día, son feliz. A poesía (e mais a música) deron cor e ilusión á miña vida. Sentín que as sendas percorridas alimentaron o meu espírito.
     Reunir case toda a miña poesía nun volume foi un soño íntimo que tiven dende hai ben tempo. Hai uns meses fíxose realidade. Belagua, coa incrible Edurne Baines á fronte, publicou este vello anhelo. Coa colaboración de Alba Piñeiro, Susi Fernández e Juan Carlos Martín Ramos (antólogos), ademais de Xulio Gª Rivas coas súas pinturas, naceu Pasando as follas do tempo.  O título é ben claro: esas follas son as follas da miña vida. Cos meus soños perdidos, coas feridas na pel, cos sentimentos afogados, co amor e o desexo, coa esperanza dun mundo mellor, coas persoas que tallaron a miña existencia, este poemario, que abrangue trinta anos de escrita, é o fiel reflexo, tatuado no corazón, dunha vida chea de vida.  É unha radiografía de sentimentos escritos na néboa. É a afirmación dun ser humano que, a través da palabra poética, precisa o aire para respirar agora que os anos van pasando e xa non hai retorno.
 
Antonio Gª Teijeiro (Foto de Ricardo Grobas)
     Amo a poesía honesta, directa, sen artificios.
     Amo a palabra poética que acariña, que critica, que sinala, que emociona, que foxe da impostura.
      Amo as persoas que non viven das aparencias, que son auténticas, que saborean  o líquido da harmonía, que beben os ventos da amizade.
     E así naceu este poemario, poemas que percorren espazos creados para compartir.
     Podedes entrar neles e convídovos a sentir á miña beira.

martes, 23 de abril de 2019

REMUÍÑO DE LIBROS (60): "Non trabes na lingua", de Antón Cortizas Amado







TÍTULO:  Non trabes na lingua


AUTOR:  Antón Cortizas Amado



ILUSTRACIÓNS:  Pepa Prieto Puy



EDITORIAL:  Galaxia.  COLECCIÓN: Árbore





Canta necesidade temos de que a literatura tradicional non se perda e estea presente nas nosas vidas! Resulta primordial ir recuperando as nosas adiviñas, as nosas cancións, as nosas lendas, as cantigas de rolda e berce, as mentiras e demais.
 
     
     Nestes tempos nos que todo está informatizado, ter libros que nos recorden unha boa parte do noso patrimonio cultural é de agradecer. Que a rapazada cante, diga en voz alta, xogue nos patios á calor destas pezas populares, lonxe de parecer unha ilusión, ten que ser unha realidade. Non son un inxenuo. Creo no progreso, pero o progreso ha de mirar cara atrás e conservar o patrimonio cultural da sociedade. E a literatura oral  é un tesouro que debe chegar aos máis novos. Non se pode esquecer endexamais. Nada custa programar nos momentos de lecer certas actividades coa poesía tradicional como eixe.

     
Antón Cortizas Amado (Foto: Diario de Ferrol)
     
     Antón Cortizas Amado é un escritor moi preocupado polo uso das palabras. Un escritor que basea unha parte importante da súa obra neste xénero marabilloso. O mesmo escribe romances fermosísimos, que recompila xogos populares dun alto valor socioliterario que nos achega no mundo das adiviñas ou dos trabalinguas etc.

     E de trabalinguas vai este volumen, Non trabes a lingua, que vén de tirar do prelo a editorial  Galaxia na súa colección Árbore. Un bo número de pezas divididas en tres apartados que levan por nome: Trabalinguas argallados na lingua da miña lingua con doces palabreados, trabalinguas escoitados na melodía da lingua cos ollos arregalados e trabalinguas inventados xogando coa lingua na escola da nosa lingua. A estes tres apartados engádenselles unha bibliografía e un cuarto espazo, coas páxinas en branco: trabalinguas argallados por ti porque tes unha lingua que quere que xogues con ela sen fin, para que os nenos e nenas escriban as súas composicións de seu ou as aportacións que poidan facer.
     
     Non pode ser máis vivo este libro. Antón Cortizas sabe xogar coas palabras pois é consciente de  que son  un ben grande e dan moitísimas posibilidades de achegalas ao corazón das persoas. Porque, que sería de nós sen a lingua pouco coidada ou maltratada ou esquecida? Unha desfeita, sen dúbida,  e Antón ben o sabe e dános exemplos acaídos para que xoguemos con ela e comprendamos o tesouro que é mantela viva.
 Velaquí un exemplo: Non hai xaxún / de xenos nin xatos, / hoxe xantamos / con Xonxa e con Xurxo / xamón con xenxibre, / tamén xaramagos, / potaxe de xarxa / e meixón con caxato. / Xa sei que o menú, / que se ben se le, / non ten moito xeito, / mais ten moitos xes.

     Ou este típico de Carnota, nunha liña moi coñecida,  que di: Eu teño unha boneca / pescuepelicrespa / o que a despescuelipelicrespará / bon despescuelipelicrespador será.
     
     
     Un libro cheo de espírito lúdico, de protagonismo das palabras tan reviradas coma xogantinas, que Pepa Prieto Puy acompaña cunhas ilustracións en consonancia cos textos.
     Que o poder da palabra nos guíe polos camiños da vida e saibamos valorala na súa xusta medida.

                                                                                                                                    ANTONIO GARCÍA TEIJEIRO