martes, 20 de febrero de 2018

REMUÍÑO DE LIBROS (42) "Rufus . O morcego que adoraba as cores", de Tomi Ungerer






TÍTULO: Rufus. O morcego que adoraba as cores.



AUTOR: Tomi Ungerer.




TRADUCIÓN: Sandra Senra Gómez e Óscar Senra Gómez.



EDITORIAL: Kalandraka. Colección: Tras os montes.





Da man da editorial Kalandraka chega ás nosas letras este clásico publicado por primeira vez en 1961 cuxo autor é o recoñecido e premiado escritor e ilustrador francés Tomi Ungerer, gañador do Premio Hans Christian Andersen en 1998.

     Rufus. O morcego que adoraba as cores segue unha liña de obras anteriores onde os protagonistas son animais pouco convencionais segundo os canons establecidos na sociedade. Algo do que que o autor se valeu para plasmar tanto nos textos coma nas ilustracións a crítica social da discriminación do que non segue as normas.


     Trátase dun álbum ilustrado cuxo protagonista é un morcego chamado Rufus que descobre, por casualidade, as cores brillantes que existen polo día e que contrastan co branco e negro da súa gris vida cotiá. Queda tan abraiado que decide pintarse de fermosas cores e vivir de día coma os demais paxaros, pero axiña se decata de que o seu soño vai ser difícil de cumprir ao ser sinalado e illado polos habitantes da intolerante sociedade na que vive. Será grazas ao doutor Tarturo como coñecerá o verdadeiro tesouro da vida, tanto  sexa en branco e negro coma en cores rechamantes, o significado da amizade que non entende nin de prexuízos nin de diferenzas pero si sabe da xenerosidade, da confianza, do respecto e do agarimo.

      
Tomi Ungerer
     
     Rufus atrae a lectores de todas as idades que se deixen emocionar coa palabra ben artellada, adubada de humor intelixente e acompañada de trazos pictóricos claros, directos, expresivos e en sintonía co ton textual onde destaca esa dualidade dos dous mundos do protagonista: o seu propio, a escuridade e o gris da súa cova, fronte o mundo soñado o das cores  vivas e alegres.


                                                                                                               ALBA PIÑEIRO

viernes, 16 de febrero de 2018

UNHA REEDICIÓN PARA GOZAR DOS SENTIDOS: "OS SOÑOS NA GAIOLA", de MANUEL MARÍA






          A EDICIÓN CONMEMORATIVA D´ OS SOÑOS NA GAIOLA, UNHA ALFAIA LITERARIA.

                                                                                
                                                                                                           Antonio García Teijeiro


Con Manuel María comecei a descubrirlles  aos meus alumnos e alumnas a poesía en galego. Unha poesía feita pensando neles  con luz e agarimo. Xa levaba a rapazada gozando da poesía en castelán con Machado, Lorca, Alberti e Juan Ramón, pero faltaba que desfrutasen cos versos escritos na nosa lingua.
     
Manuel María
     
     Eran nenos e nenas de terceiro de primaria. Eu non lles daba clase (daba aos maiores) pero collera unha hora solta no meu horario para trasladarlles a festa da palabra dita en voz alta, a palabra poética recitada e cantada.

    

Os rapaces/as entenderon axiña a importancia de ler e escoitar versos en galego. Ilusionáronse  co poemario que eu lles presentara: Os soños na gaiola, de Manuel María. Editado pola Editorial Celta (Lugo) con expresivos debuxos infantís, foi o libro protagonista deses mércores pola tarde dedicados a ler, cantar, debuxar e sentir a literatura preto de nós.
     
     Foi nesas sesións marabillosas onde eu escribín o meu primeiro poema pensando no lectorado infantil: Tres pombas chegaron cansas / tristeiras  preto dun neno… E foino grazas á forza e á sensibilidade poéticas, ademais do compromiso, de Manuel María. El foi  guía para eses pequenos de oito anos que dicían en alto e ilustraban os seus poemas, e para min, porque me fixo comprender a a importancia de escribir poesía infantil. O entusiasmo deles diante da palabra do poeta emocionoume. Prometín naqueles días que non deixaría de escribir poemas para eles e hoxe, trinta e moitos anos despois, sigo a cumprir aquela promesa.


     
     Non agochei endexamais a débeda que teño con Manuel María. El foi o impulsor de que eu escribise poemas en galego. Co tempo, tiven a oportunidade de dicirllo en actos que compartimos. E gustoulle sabelo.

     Acaban de cumprirse cincuenta anos da publicación d´ Os soños na gaiola. A ninguén se lle escapa que este poemario foi a obra inaugural da poesía infantil galega.  Abriu camiños que moitos outros e outras seguimos. Sen el estariamos máis perdidos.

     E teño que felicitarme de ter unha edición fermosísima deste poemario. Chegou ás miñas mans a través dunha muller que, malia a súa xuventude, está a realizar un traballo de investigación e de divulgación 
Montse Pena Presas
verdadeiramente salientable, Montse Pena Presas.  O estudo que acompaña á edición facsimilar da 1ª edición d´Os soños na gaiola, publicado en Lugo por Cartonajes ANMI (1968) é portentoso. Unha edición, por certo, coidada ao máximo, cos poemas  de Manuel María, ilustrada por Reimundo Patiño, con múltiplas correccións autógrafas do poeta. Unha xoia.

     

     O estudo introdutorio de Montse Pena é impresionante. Amosa nel, un traballo de investigación profundo e dá unhas claves necesarias para facer novas lecturas dun poemario esencial na nosa LIX. Porque parte, ademais, dunha realidade fundamental: Manuel María levaba  Galicia no máis fondo dos seus sentimentos, algo que se nota nestes poemas. Mergullándose en mil fontes, con anotacións ao pé de páxina,  Montse Pena Presas vai abríndonos os ollos sobre a importancia que o poeta daba á poesía infantil. El sabía, dende o seu compromiso, a importancia que os versos para a rapazada teñen para que os soños do presente se convirtan nas realidades do futuro. Isto que comenta a autora do estudo é fundamental para que eu escribise poesía para a xente miúda. Sempre o entendín así e por iso levo loitando ben anos.
     
     


     Nun caderniño, que acompaña ao libro, Montse Pena vai mergullándose neste poemario, relacionándoo coa obra de Manuel María e poñendo o acento sobre a historia deste libro, coa problemática da publicación do mesmo, as súas inquedanzas, a correspondencia do poeta (con Neira Vilas, por exemplo), os traballos de reelaboración, a significación  da obra, as ilustracións de Patiño, as diversas edicións,  a música que os poemas levan dentro, a tradución ao portugués, a importancia do legado do poeta e múltiples aportacións a partir de publicacións sobre o tema.

    

     
     E un desfruta deste traballo serio, científico e próximo a un tempo, necesario para unha mellor comprensión dun poemario clave da nosa LIX. Un labor, o de Montse Pena, que un agradece fondamente polo respecto que amosa a un xénero que as elites consideran de segunda categoría. Un achegamento fundamental para seguir profundando na poesía infantil sen complexos, como debe ser, como xa se empeza a ver no noso panorama literario, aínda que sexa aos poucos.

     Parabéns  á autora, así coma as Deputacións da Coruña e de Lugo e, xa que logo, á Casa – Museo Manuel María por permitiren que unha alfaia coma esta poida chegar a un bo número de persoas.

     
      Traballos e edicións así dan pulo e axudan a que a literatura infantil acade o prestixio que merece pola súa calidade e respecto polo lectorado ao que vai dirixida.

Con Manuel María, un mestre para min


lunes, 12 de febrero de 2018

ESCAPARATE POÉTICO (CXIV) Tamara Andrés






                                      TAMARA  ANDRÉS  (Combarro, 1992)





NON SEI construír barcos.

Tampouco recomponer
camiños que non sexan
o da perda.




Tamara Andrés (Foto, Faro de Vigo)

NON HAI  beleza nas mans
que modelan os corpos.

Porén, nós lembramos o debuxo
ao medrar e competimos no trazo
da mellor silueta para afirmar
unha identidade
quizais efémera.

Mais a arte da natureza
está por enriba de nós
e por iso nos destrúe.

Nós calamos
mentres continuamos
a debuxar.






O CORPO


INUNDO  as miñas mans
co cuspe agoirento que
o meu corpo exhuma.

Escoitade: o verdor esmorece,
e as luces agochan aflixidas a
claridade para non alumar
tanto desterro.

Eu espallo a miña segregación
sobre todos os mares, alongo o

corpo e deito as miñas costas
en todos eles.

Son corpo sobre negro:
o antídoto para fluír
arrastrando o apego
de todas as debacles.






O INVERNO


NON PROCURES  nestas liñas
palabras que non formen parte
da linguaxe común entre
auga,
merlo
e xemas
táctiles
e fráxiles.

O meu corpo dilúe
o seu sabor
na superficie
dese triángulo
sen contido.

Nunca puiden denominar
as miñas moitas cidades
porque fun continuo desterro,
mais agora, o teu nome
-doce inverno-
reclama
ser
único contexto.




Foto de Stella Nine


                                                  (Do libro Corpo de Antiochia, editado pola Editorial Galaxia, 2017)

viernes, 9 de febrero de 2018

REMUÍÑO DE LIBROS (41) " Formigas, risas, flores e dinosauros", de Euloxio R. Ruibal






TÍTULO:  Formigas, risas, flores e dinosauros.



AUTOR:  Euloxio R. Ruibal.





ILUSTRACIÓNS: Gloria García Iglesias.




EDITORIAL: Galaxia. Colección: Árbore.




Euloxio R. Ruibal dramaturgo, guionista, narrador, ensaísta e académico da lingua galega, achégalles aos lectores a partir de oito anos, agora na súa faceta narrativa, este libro que contén catro fermosas historias baseadas na oralidade e que, de seguro, engaiolarán tanto a nenos coma a maiores.

     Catro contos que seguen a tradición oral, sustentados na forza da palabra que cobra vida cando é dita en voz alta. Catro pequenos contos cun fío condutor común: o humor e a maxia que conleva a verba ben construída e dirixida dun xeito directo ao corazón.
 
Euloxio R. Ruibal
     Catro contos cheos de tenrura no que conviven o mundo animal e vexetal xunto co universo fantástico dos nenos, onde todo é posible porque a imaxinación non entende de límites. Pero que tamén convidan á reflexión ao contar con diferentes niveis de lectura.
     
     Así dende o primeiro “A formiga revirada”  ata o cuarto “Santi e mais Iago” , pasando por “O xardín de Claudia” e  asumindo “Unha triste perda” descubrimos os diferentes protagonistas que nos desvelan os seus desexos, temores, acertos, experiencias vitais capaces de derribar os muros da intolerancia, dos prexuízos pero tamén de afondar na forza da unión e a perseverancia para lograr os obxectivos e a importancia da risa como elemento imprescindible para acompañar a ledicia.

     Formigas, flores, risas e dinosauros  susténtase  nunha prosa fluída, dunha aparente sinxeleza, que engaiola pola súa  riqueza léxica para amosar un universo propio formado a  partir da mestura do mundo real e o ficticio que convidan á reflexión.
 
Ilustración e capa de Gloria García Iglesias
     As  expresivas ilustracións de Gloria García Iglesias danlles vida aos diferentes protagonistas que aparecen focalizados e en sintonía co ton textual.


                                                                                                                          ALBA PIÑEIRO

lunes, 5 de febrero de 2018

DARDO POÉTICO (LII) "A TENRURA DE MARÍA VICTORIA MORENO FEITA VERSO PARA OS MÁIS PEQUENOS"




Diáfanos, sutís, cheos de emotividade e de sinxeleza son estes tres contos en verso que María Victoria Moreno escribiu pensando na rapazada. Tres contos  de animais e nenos que aman os animais. Tres contos recollidos nun libro que Edicións Xerais publicou en 2005, ano da norte da escritora, que reeditou na colección Merlín o ano pasado e que leva por título Eu conto, ti cantas. Tres contos humorísticos, cheos de tenrura que son ¡Xa non teño medo!, Can branco, can negro e ¿Un cachiño de bica?

     


     María Victoria Moreno tiña unha vea poética moi evidente. As narracións de María Victoria  posúen ritmo poético e están ateigados da poesía da vida. Ela foi quen de darlle un ton poético a todo o que tocaba. Cando falaba, ben veces facía poesía. Cando escribía, tamén. Sabía perfectamente a necesidade da lírica na vida dos seres humanos que tanto amaba. E conxugaba a realidade co lirismo. Isto pódese comprobar nus versos coma estes:

Ilustración de Manuel Uhía
 Cando a nai mata as luces
nace un silencio
que é redondo e escuro,
mais non dá medo.

     Pertence esta estrofa ao primeiro dos contos do libro e nela xa lles está a dicir aos pequechos como se pode expresar poeticamente a noite, no momento que se apaga a luz para durmir.     Unhas estrofas moi ben artelladas e contadas con moito agarimo, que nos falan dese tema universal que é o medo á escuridade de tantos nenos e nenas durante un tempo.

     No segundo deles, Can branco, can negro, cóntanos e cántanos a realidade de dous cans, Nicolau e Correcamiños. Un, o primeiro, foi recibido por todos con festas e aloumiños. Era un can bonito, de moi boas maneiras. Un canciño moi feito / de capa brillante e negra. O segundo naceu na beiravía da estrada onde un home malo e feo / botara a cadela branca, / que levaba na barriga / seis cadeliños de nata.
     Dúas vidas, dúas situacións de partida. Pero, chegarían a coñecerse?

     
María Victoria Moreno
     
     No terceiro conto, ¿Un cachiño de bica?, María Victoria conta a historia, un conto ledo / coma os ollos dun can/ e a voz dun neno.. Nica era unha cadela e Iván un neno que andaban sempre xuntos e sempre ledos… Ai, Nica! Esa foi a cadela que máis acariñei nos anos da miña relación con María Victoria. Iván ofrece á cadela un cachiño de bica para que a probe e a Nica lambe/ mainamente o regalo / que máis lle sabe… Conta a historia a autora que se converte en contadora das andainas deses dous seres marabilloso. E faino nunha linguaxe delicada en verso.
     O conto remata así:

Mª Victoria cos meus fillos Antón e Noa
Se che gustou o conto
ben cho agradezo.
Quero mandarche un bico
máis un consello:

     fai como Iván
     busca o amor nos ollos
     doces dun can.

     Tres contos emotivos, ilustrados de xeito maxistral por Manuel Uhía, grande amigo da autora e o seu ilustrador favorito. Non é de estrañar pois Manuel Uhía é un dos ilustradores pioneiros da nosa LIX. As faces dos personaxes están dotadas dunha expresividade que te deixa abraiado, cunha tenrura e unha dose de humor verdadeiramente conseguidos.
     
Con Begoña, a súa filla, e Pedro Ferriol, o seu compañeiro nos últimos anos
     

     Para rematar, dicir que me emocionou a dedicatoria á súa filla Begoña, a quen adoraba María Victoria:
     Para Begoña, que chega á casa ao solpor e regálame todas as luces do día.
     Pura poesía de alguén que pasou toda a súa vida amando.
     
     
Manuel Uhía con Mª Victoria e Pedro Ferriol


     Un libro necesario que saíu á luz uns días antes de morrer unha das autoras que puxo as bases necesarias para que a LIX en lingua galega teña hoxe o brillo que ten.
     
     Leámolo en alto e gocemos coa súa maneira de facer felices aos demais.



                                                                                                                                         ANTONIO GARCÍA TEIJEIRO