martes, 17 de septiembre de 2019

AGUSTÍN FERNÁNDEZ PAZ E A SÚA HOMENAXE EXPLÍCITA A LOVECRAFT

Agustín Fernández Paz (1947-2016)
Durante os meus anos de estudante de instituto, unha das poucas novelas que foron lecturas obrigatorias na clase de galego que me resultaron de verdadeiro interese foi Cartas de inverno, de Agustín Fernández Paz. Publicada en 1995 na colección Fóra de Xogo de Edicións Xerais, esta obra curta era, en palabras do propio autor, "unha homenaxe explícita a Lovecraft." Para min supuxo unha introdución ao universo lovecraftiano. Eu xa estaba interesado na literatura de terror e misterio e xa lera textos de Edgar Allan Poe, Sir Arthur Conan Doyle ou Bram Stoker, pero quen seria ese Lovecraft de quen se falaba na novela? Comecei a investigar na impresionante biblioteca dos meus pais e alí atopei a resposta, como case sempre, e entón puiden ler eses inmortais Mitos de Cthulhu polos que sempre será lembrado o escritor estadounidense.


H.P. Lovecraft


Cartas de inverno, narrada a través desas cartas ás que fai referencia o título, foi tamén unha das primeiras obras, antes de ter a oportunidade de ler (e entender) o Quixote cervantino, que me presentaron o concepto da metaficción, esa literatura que fai explícito o xeito en que se constrúe. Relendo a novela varias décadas despois daquela primeira lectura, resúltame evidente que no é soamente unha homenaxe a H.P. Lovecraft, senón tamén ao magnífico escritor inglés de historias de pantasmas M.R. James, e especialmente ao seu relato "The Mezzotint" ("O gravado"), xa que un gravado é tamén un elemento primordial na trama de Cartas de inverno. A relectura desta obra—que sempre me semellou curta de máis—inspiroume a creación dun vídeo no que ofrezo un comentario crítico en maior profundidade e que deixo aquí debaixo para quen teña interese en velo. Agardo que vos interese e que vos faga tirar do andel esta magnífica novela de Agustín, todo un clásico xa dentro da literatura galega.




                                                                                 ANTÓN GARCÍA-FERNÁNDEZ

lunes, 9 de septiembre de 2019

A BUTACA DO LECTOR (3): "Nunha pensión alemá", de Katherine Mansfield






O lector encontrou este libro no Culturgal e decidiu mercalo para ler a Katherine Mansfield en galego. Ten os seus relatos completos en castelán pero precisaba sentir o seu espírito no noso idioma.

      “Nunha pensión alemá” é o título do libro en cuestión e abofé que ao lelo non pode menos que sentirse nun balneario (a idea orixinal)  xunta esta autora neozelandesa, protagonista- narradora, segundo deduce, do que nel acontece.
     
     
O lector semella estar sentado canda ela vendo, escoitando ,e ás veces, comprendendo, as persoas que por alí aparecen. Sentado e en silencio, cos ollos moi abertos e os oídos ben atentos detense nos aires e desaires, os desdéns, os intereses, as conversas afiadas… das personaxes que non está moi seguro de que sexan felices. El si. Gusta de observar comportamentos humanos por moi estrambóticos que sexan ou parezan. E faino, xunto á autora, coa mirada crítica, ás veces ferinte, e outras compasiva, a chea de incongruencias sociais que se desenvolven nos relatos. O lector cala e pensa. Analiza e comprende. Séntese a un tempo fóra e dentro dun mundo conservador que se guía polas convencións da época. Escoita a narración destes relatos moi ben escritos, con mesura. É consciente de ser un espectador privilexiado da comedia humana.Percibe a tenrura que posúen. Decátase dos sarcasmos e os moitos matices que os adornan.
       
     O lector, que tamén ten contradicións (e moitas), constata a natureza contraditoria e voluble dos seres humanos. E goza da madurez con que a Mansfield narra ,cun estilo directo e austero , estas historias malia ser, pensa, a súa primeira obra. E non pode menos que dicir en voz alta: Que complicados somos! cando se mergulla no anecdotario da vida nunha pensión cuxos hóspedes forman un retablo variado de comportamentos e siltuacións.

     O lector, persuadido por certo ton poético do libro, non deixa de evocar dúas liñas fermosas que, nun dos relatos, Fraülein Sonia lle di a Herr Professor nunha pregunta que deixa no aire: “Hai anduriñas no ceo; son como unha pequena bandada de pensamentos xaponeses, nicht wahr? E o valor simbólico destas palabras leva a pensar ao lector nos haikus que tanto lle agradan.

É a maxia da literatura.



lunes, 2 de septiembre de 2019

PACO IBÁÑEZ E ANTONIO GARCÍA TEIJEIRO NA CORUÑA

O sempre acolledor Teatro Colón d'A Coruña voltou encherse de música e de poesía da man de Paco Ibáñez, trobador entre trobadores que segue a encher auditorios alá por onde viaxa aínda que a meirande parte dos medios non sempre se fagan eco do seus concertos como deberían (si o fixo La Voz de Galicia desta volta, cun bo artigo de Javier Becerra, aquí). E nesta ocasión Paco rendeu homenaxe á lingua e á poesía galegas cantando dous poemas de Antonio García Teijeiro ("Que ocorre na terra?" e "Pomba", xa habituais nos seus recitais) e o "Chove" de Celso Emilio Ferreiro. En "Pomba", por certo, é o propio Antonio quen leva a voz cantante, con Paco facéndolle as harmonías. O poeta di que el non sabe cantar, pero que non é quen de dicir que non ao máis grande dos trobadores, a ese home que foi o seu mellor profesor de literatura. E cantar, canta, como se poderá ver e escoitar un pouco máis abaixo no vídeo que recolle estes tres temas e que está xa publicado na canle de YouTube de Antonio. O concerto foi aínda máis especial debido á participación de Miro Casabella, que interpretou dun xeito excepcional ese "O meu país" que é xa un clásico da música galega. A mágoa é que non teñamos vídeo da súa actuación, que completou, unha vez máis, unha noite inesquecible na que se irmandaron, a mestría e o "duende"da guitarra de Mario Mas coa voz e coa guitarra de Paco, a poesía e a música.



                                                  ANTÓN GARCÍA-FERNÁNDEZ

lunes, 26 de agosto de 2019

ESCAPARATE POÉTICO (CXX) Alberte Momán









                                       ALBERTE MOMÁN  (Ferrol, 1976)




As claves da nosa comunicación
son triviais,
netamentes insuficientes.
Os nosos lugares común
son aqueles que outros profanaran
Alberte Momán  (Foto de Adrián Ferreiro)
para ti.
Eu só son o instrumento
que te reafirma na idea de ser,
malia todo.
Segura e distante, Maianca.

------------------------------------------------------------


PÉNSOTE só en vran,
coas flores cubrindo as beiras dos camiños
e a luz do sol reflectíndose
nas mareas.
Non es máis ti,
senón a idea que procuro no meu cerebro.
Non penso en regresar,
tan só imaxino formas de manterte
ben dentro.



IV

Sucédense os volumes nos que non leo
máis que palabras soltas
en páxinas dispares.
Nesa incapacidade que me obsesiona
figuro para a normalidade
onde me condiciono
obstinándome nunha carreira
como sen saída.


V

Se algunha vez forzo ao amor
a amar a túa sen figura,
lembra recordarme que entre as tenaces
atópase o meu propio corpo magoado.


VI

Se servise para algo
queimaría os restos que de home
quedan en min,
suplindo os ocos que voan coas cinzas
con anacos do soño asolagado polas horas.
Presentación do libro en Vigo
Vístome
evitando verme reflectido no espello do cuarto,
nego a ficción da miña propia imaxe
interpretada.
Auséntome
en canto paso a man sobre os xenitais.
O presente non é máis que aquela fotografía
que aínda cremos representar.
Permanezo estático nos anos que por ti
non pasan,
eu son esoutra barbarie
que nego
lidando cos pasos e o seu avance.


(Do libro Tripas, editado por Belagua Ediciones y Comunicación, 2017)

martes, 20 de agosto de 2019

VICENTE ARAGUAS escribe sobre "Pasando as follas do tempo", de Antonio García Teijeiro no DIARIO DE FERROL






A ESCOLMA DE ANTONIO


                                                               
                                                                                                                              Vicente Araguas*



Tan caladamente, coa mesma elegancia coa que vai pola vida, Antonio García Teijeiro exerce “tamén” de poeta para todos os públicos. E digo isto ben axiña pola sinxela razón de que no país onde o  persoal adoita non consentir mais que un par de ideas García Teijeiro corre o risco de ficar encapsulado niso que se chama, tan ambiguamente, literatura infantil/xuvenil (unha das miñas mellores alumnas, chámase Isolina, lía aos catorce anos a Bukowski, eu mesmo, a tal idade, “Crime e castigo”, con proveito) na que acadara todo un Premio Nacional. Isto último polo libro “Poemar o mar”. 

     
Vicente Araguas (FdV)
Sentada esta premisa direi o, se cadra non tan obvio, que Antonio é moito máis. Entre outras cousas un dylanita impecable, sentimento que nos irmana, que o levara escribir un libro de poemas titulado “Petando nas portas de Dylan”. E a maior abondamento, un volume “Arredor do teu corpo” que gañara o I Premio de Poesía Erótica “Illas Sisargas”. Ou sexa que hai moitos Antonio García Teijeiro ainda que estean nun só. E por iso, para que vexamos semellante amplitude vén moi a conto Pasando as follas do tempo (Belagua,Vigo, 2019) subtitulado “Antoloxía poética (1987-2017), prólogo, amigablemente intelixente (neste caso nada de oximoro), de Juan Carlos Martín Ramos e ilustracións de Xulio G. Rivas. ¿El que atopamos neste libro? Unha chea de boas cousas caladas, elegantes, froito dun poeta que fuxe do ruido ambiental e que se procura na poesía, ao tempo que sexamos nós tamén os que nos procuremos neste lar onde o autor goberna os seus poemas a lume manso con lentitude e conciencia de que os pasos ben medidos non teñen que ser moi longos para chegar máis lonxe. 

     E por certo que con música propia ou allea (textos de García Teijeiro teñen sido musicados por Paco Ibáñez, o noso primeiro musicador de poemas, que non exactamente cantautor), citas de Bob Dylan ou Luis Eduardo Aute para abrir o apetito diante de pratos propostos polo autor vigués (de 1952). 
 Dun autor que compre ler de vagar, cun corazón aberto para tanta fondura conceptual servida cunha linguaxe sinxela, con poucas imaxes (as xustas). Porque Antonio García Teijeiro segue aquilo que lle dixera a actriz pucelana Margarita Calahorra a un xeitoso máis desaforado Agustín González “¡La mitad, Agustín, la mitad!” Por iso gusto tanto da poesía de Antonio García Teijeiro, un home que embrida a súa linguaxe para dicirnos moito máis con menos. E -sobre todo- deixemos, de momento, nunha beira do camiño (xa volveremos a ela) o Antonio García Teijeiro da literatura infantil-xuvenil. Sexa isto o que fose, que eu sigo a non o ter moi claro. Si o que me presta que este poeta acadase o Premio Nacional de Literatura por un libro en galego.
     



*Texto publicado no Suplemento Dominical do Diario de Ferrol o 21 de xullo de 2019.