lunes, 15 de octubre de 2018

ESCAPARATE POÉTICO (CXVIII) Eduardo Estévez











                                 EDUARDO ESTÉVEZ  (Buenos Aires, 1969)






déitaste
e pídesme que che lea alto


pero logo quedas durmida
e a min pónseme seca a voz
polo eco


e penso que ninguna historia
está tan ben contada como a noite

Eduardo Estévez


pérdome a ollar
o bosque que nos agasallou estevo
e médranme escuros
sendeiros polos que respiro
o seu aire limpo e húmido e verde










a casa que vimos no cine
conservaba nos recantos
unha pátina
da memoria dos obxectos



a nosa casa
contén nos muros
o instante


porque as cousas pouco pasan
permanecen en nós



 








escribo un poema
que fala de min


por suxeitar o presente


para evitar que fuxa ou
cando menos
para deixar constancia de que foi


o futuro está oculto

é un lugar de paso

como o reflexo das árbores
na auga do estanque








calquera casa pode ser
outro país


pero a patria non é
unha terra vivida


senón calquera lugar imaxinado
polas reviravoltas da memoria







dentro
cada un ocupa o seu ritmo


unha postal harmónica


o libro de instrucións da calma


 
podería ser parte dun relato de suspense
e estariamos á espreita
de calquera sinal do desastre


ou unha escena costumista
en que a repetición é só
unha forma amable de covardía


pero somos simplemente nós
na serenidade de sabernos
a salvo en cada verso






(Do libro nós-dentro, editado pola editorial Galaxia.2018)


lunes, 8 de octubre de 2018

PAPEIS RECOBRADOS (16): "Deume por pensar"

   Fotografía de Anxo Cabada


 Os que me seguen, dende hai ben tempo, saben da miña teima para acadar 

que a literatura estea presente nas vidas dos pequenos e pequenas nas aulas

nas bibliotecas e nos fogares.
     
     E se falo de achegamentos, non podo deixar de facer fincapé na figura indispensable das mediadoras e mediadores. A rapazada precisa deles e delas para atopar o camiño do pracer, non sempre doado de sentir, que a lectura nos dá. Sen eles/as todo será máis difícil e demasiadas persoas non gozarán do gusto que producen as boas lecturas.
     
     E non digo nada se de poesía falamos. Aí todo resulta máis complicado e a necesidade da mediación faise imprescindible.

     Por iso, recupero nesta sección de Papeis recobrados un artigo escrito para A Nosa Terra, hai xa un tempo, pero que non perdeu actualidade, porque queda moito traballo que facer.
     
Que vos guste.





                                             DEUME POR PENSAR



                                                                                                  
                                                                                                      Antonio García Teijeiro


Tras ler o magnífico achegamento de Fran Alonso á vida e á obra de Novoneyra (Ed.Xerais), Folerpas de Novoneyra. Biografía e antoloxía. deume por pensar de novo nos mediadores, esas persoas imprescindibles para que a lectura teña presenza nas aulas.
     
     Recibo cartas agarimosas de docentes e alumnos/as que desenvolven proxectos admirables na escola. Anímanme.
     
     
     Entón, lembro aqueles que aínda non deron o paso. E pensando neles encantaríame que cresen de verdade na importancia de que os cativos lean. Que coñezan os seus alumnos, que conten en voz alta, que inicien libros para que os pequechos sintan o comechón do narrado, busquen con ilusión o libro e rematen eles a súa lectura. Que a biblioteca sexa un lugar máxico e non unha habitación sen vida.
    

      Pero é importante que os mediadores suban un chanzo máis. Que lean por pracer sen pensar nos alumnos. Que o fagan por necesidade persoal. E fágome preguntas que son desexos. E se o mediador destinase  cada día un tempo para ler? E se se convertese nunha persoa que precisa dunha novela, dun poemario, dun libro de ensaio ou de teatro, dun diario interesante para respirar mellor? E se visitase con certa asiduidade algunha libraría e fixese dela un punto de encontro cos amigos entre tantos títulos que o convocan dun xeito irresistible dende os andeis? E se fose quen de abrir un oco literario entre o deporte, a televisión, internet, o cine e as conversas coa xente máis próxima? E se se decatase de que sen libros os seres humanos estamos un pouco orfos?

     Podería seguir pero prefiro calar a boca. Coido que son máis devezos que preguntas. Así que fuxo de Dylan e espero que as respostas non estean soprando unicamente no vento. Necesitámolas ben preto.





miércoles, 3 de octubre de 2018

ESCAPARATE POÉTICO (CXVII) Baldo Ramos







                                       BALDO  RAMOS  (Celanova, 1971)









meu querido fillo

                            escríboche

dende o interior do esquenzo

aquí as palabras serven de pouco
Baldo Ramos

e cando as pronuncio

non hai ninguén que responda

                                                 desoutro lado







    A auga descende por unha canle estreita. Nos tímpanos da
tarde resoan as voces que arrouparon o desafiuzamento. Acó-
llenos a luz como un conto sen lección. Agocharse é agrandar
a ferida. Desaparecer sen deixar pegada.









escríboche
para que entendas a impotencia dun pai

que xa non te recoñece
                                    tanto tempo compartido

para que nada poida conter esta amnesia

edificada pedra a pedra

dende o baleiro de terte amado





   


    Os fíos percorrían todo o corredor. Desfacían a madeixa de
luz que viña do centro da furia. As mans non podían seguir o
curso do desaugadoiro. Baixo as pálpebras, un círculo de
medo e de marmelo. Quizais unha espiral. Abrir os ollos de-
volvíanos a nosa nai.











de súpeto

                o tempo pesou como unha culpa

lonxe da luz


unas maus sucadas polo silencio
e un amor incondicional buscaban a miña caluga

bebían as estacións o xarope dos encontros

como lecturas aprazadas

como historias que concluían sempre

no centro da fecundidade

nos lindes dunha dor que xa só

                                                         che impedirá sufrir


  






   

     Escríboche desde dentro. Desde onde apenas podes oírme.
Se me esforzo, podo fixar a ollada na túa perda e dicir que
aínda é pronto. Que podería ser abondo con pespuntar as liñas
das nosas mans para sentirme máis unida a ti. Pregada ou su-
perposta. Limitada polo teu desexo de habitar o esquecemen-
to sen chegar a caer. Sen chegar a espertar do pesadelo de ser
eu mesma.







Xosé Mª Álvarez Cáccamo, na presentación do poemario en Vigo.





onde a transparencia amarga

onde a última páxina non nos desvela o final

onde a morte sacia a sede de fecundidade

as sabas da tarde protéxennos da canícula

                                    mentres oímos dende o areal
as atraccións de feira

libros que deshabitamos despois de todo

voces que traizoan o debuxo da inocencia

recoñecerse

borrar os accesos

desandar o amor que nos afastou



   
    




     Atravesaban as andoriñas o aire que fervía a baño de
maría. No fondo do teu cerebro, a realidade era un pretexto
para abandonar. As túas mans escondían o bosque. O teu co-
razón era un apeadoiro de trens sen destino.









(Do libro Cartas dende o esquenzo, editado pola Editorial Galaxia, 2018)

lunes, 24 de septiembre de 2018

A LUZ DAS PALABRAS (70) Beatriz Giménez de Ory




Unha honra para Versos e aloumiños que unha persoa tan encantadora e dun nivel literario 

tan alto poida prender a luz das palabras do noso blog-revista.
     
     Beatriz Giménez de Ory é unha muller, -licenciada en Filoloxía Hispánica e  docente- apaixonada pola literatura. E, sendo así, non nos estraña ese amor pola poesía e pola LIX en xeral.  
     É a súa unha poesía intelixente e lúdica, unha mostra de como se debe escribir para os pequenos dende o agarimo e o respecto. Poesía sen concesións infantilizantes, melindrosas, baseada no uso eficaz da palabra, na musicalidade, nos xogos literarios, na rima, na métrica e no optimismo tinguido de humor.
 

     Dende que lin o seu primeiro poemario, Los versos del niño tonto (III Premio Internacional Ciudad de Orihuela de poesía para niños) quedei namorado da súa concepción poética. Pasou a ser unha das miñas poetas preferidas. Alguén a seguir. E despois, Canciones de Garciniño (Premio Luna de Aire), Bululú ou Para ser pirata, entre outros.


     De aí que fose sempre un desexo que Beatriz nos deixase a súa luz poética neste espazo que intenta coidar a poesía sobre todas as cousas. E. por fin, o desexo cumpriuse. Nesta sección, que tanto coidamos en Versos e aloumiños, podedes ler e gozar da súa palabra, das súas razóns para escribir, dos seus obxectivos, das súas lembranzas. Un verdadeiro pracer tela aquí e poder gozar das súas reflexións.
     
     Só nos queda, pois, darlle as grazas e dicirlle que cada libro novo que sae da súa autoría é unha ledicia fonda para os que amamos a boa literatura.


 
Beatriz Giménez de Ory



Por qué escribo


                                                                                                    Beatriz Giménez de Ory


Tuve clarísimo desde pequeña que la ficción tenía un poder subyugante: veía cómo mis padres y mi hermana mayor pasaban horas embebidos con un libro en las manos. ¿Qué encontrarían ahí? Así que aprendí a leer muy pronto, para participar cuanto antes en el misterio.
Casi al mismo tiempo quise crear con las palabras. Como un niño delante del mar que no se contentara con mirar su grandeza, o los destellos de luz sobre las olas, sino que quisiera también bañarse en su frescura, bucear, inventarle sones nuevos.

     Mis primeras experiencias poéticas tuvieron lugar en el patio de  de mi colegio de monjas, donde solo había niñas. Cantábamos para saltar a la comba (por ejemplo, la terrorífica “Rey, rey, /cuántos años duraré/ soy pequeña y no lo sé”), o en dos filas enfrentadas (“soy capitán/ de un barco inglés/ y en cada puerto tengo una mujer”), o en  coro, o en parejas, dando  palmas (“una vieja-ja /mató un gato-to/ con la punta-ta del zapato to”.  Recuerdo aquellos juegos infantiles como momentos de puro gozo. Cantábamos las niñas en una lengua propia, que  nos integraba mágicamente en el club restringido, rítmico, ruidoso, cantarín de la infancia.

     Cuando tenía nueve años murió mi padre. Sus dos grandes pasiones habían sido  los animales y los libros. Nos habló con tanto amor de Colmillo Blanco, de El libro de las Tierras Vírgenes, de Tom Sawyer, de sus tebeos de Lassie y de Rintintín,  que aún siguen estando entre mis lecturas favoritas. Sucedieron años de profunda tristeza. Leer me ayudó muchísimo: cuando mi mundo perdió los contornos, los libros  siguieron  teniendo una forma rectangular reconfortante, y la medida ideal para mis manos. Eran escudos antirrealidad, eran ventanas a otros universos ordenados, amorosos, felices. Cabían en ellos mis compañeros de desventuras: Jane Eyre, los niños de Dickens,  las valientes Mujercitas; y también los  de aventuras: la niña Celia, Atreyu y Momo, Huckleberry Finn…
Ilustración de Patricia Valdivia (Los versos del ...)

     Entre los nueve y los doce años escribí relatos de niños solitarios que se encaramaban  a los árboles, y allí el viento les traía mensajes de sus padres muertos.

     En la adolescencia dejé atrás buena parte de la melancolía: había aventuras verdaderas en las que embarcarse, amigos de carne y hueso. Mi estancia durante un año en EEUU me proporcionó un regalo inmenso: una segunda lengua, que me esmeré en hablar correctamente. Leí en inglés a grandes autores.

     De vuelta a España, me licencié en Filología Hispánica. Aunque leía sobre todo novela, a los dieciocho años descubrí el Cántico Espiritual de San Juan de la Cruz. Quedé profundamente conmovida por su belleza y su hondura, y desde entonces, para mí la mejor poesía es la que se asemeja a la de San Juan, la que expresa milagrosamente lo inefable, la que “todos mis sentidos suspendía”, la de Claudio Rodríguez en Don de la ebriedad, por poner otro ejemplo magistral. Descubrí otros grandísimos: Lorca, Plath, Blas de Otero, César Vallejo, José Hierro…


     Trabajé unos años como profesora de Inglés, y después obtuve plaza como profesora de Lengua y Literatura en Secundaria. Gracias a mis alumnos, recuperé lecturas de mi infancia y adolescencia y descubrí otras nuevas. Mientras tanto, escribía  a trompicones relatos, con tanta autoexigencia, tantos  bloqueos, que me paré a reflexionar: ¿Para qué escribo? Concluí que para recuperar la alegría que los libros me produjeron en la infancia, así que en aquel momento  decidí escribir como lo hacía de niña: sin prejuicios, por puro placer, sumergiéndome en el mar y en la vida.


Ilustración de Mariona Cabassa para o libro "Bululú"

viernes, 21 de septiembre de 2018

REMUÍÑO DE LIBROS (51): "A pel do mundo", de Berta Dávila.








TÍTULO: A pel do mundo.



AUTORA: Berta Dávila.





ILUSTRACIÓNS: Alba Cid.


EDITORIAL: Galaxia. Colección: Árbore.




Berta Dávila, unha das novas voces poéticas e tamén narrativas destacadas dentro da nosa LIX, achégalles aos lectores a partir de doce anos este interesante e atraente poemario.

     A pel do mundo é un conxunto de vinte e nove estampas persoais,  a xeito de retratos poéticos, baixo o título de antropónimos de nenas e nenos que serven de coñecemento pero tamén abren a vía da reflexión do mundo no que vivimos.

     Trátase dunha viaxe cultural, xeográfica e persoal de vinte e nove protagonistas que representan as diferentes maneiras de vida dende a perspectiva  da ollada infantil .  Vinte e nove olladas do mundo circundante, pequeno pero básico para comprender a idiosincrasia particular dos diversos protagonistas.

     Protagonistas que soñan con abandonar o mundo de tonalidades grises, onde as máscaras da hipocrisía, a maldade, a miseria e a explotación cobren todo, e poder  atinxir o de cores rechamantes no que cadaquén poida ter voz e soños.

ADISU: “E cando lle preguntan de onde vén,/de onde son eses ollos seus/negros coma carbóns/pensa sempre/que o fogar son dous brazos de nube/e unha voz de cristal que di ”meu neno”.

OLIVIER: “Olivier é especial/desde o día que aprendeu da poesía/ que non é necesario/ correr coas pernas,/ cando se pode voar coa cabeza/ prendida no ronsel dun verso máxico.”

GIULIA: “E polas rúas estreitas/da cidade pantano/camiña desexando/non esquecer xamais/que ela é a principesa verdadeira/entre todos os bailes de mentiras/cos que está feito o mundo/no que vive.



     
     Explotación, miseria, emigración, ritmo frenético das sociedades industrializadas pero tamén a tenrura, o agarimo, o amor á natureza e o poder evocador das palabras teñen cabida nestes versos. Esa ollada-esponxa que cativa cuns versos carentes de rima pero cheos de ritmo nos que se debullan os gustos culturais e o amor pola lingua xunto ás reivindicacións sociais dos menos favorecidos.

     Versos necesarios para que a rapazada sexa consciente do mundo no que vive e amplíe a súa visión cara á humanidade tendo  o coñecemento como base imprescindible para crear un futuro máis xusto.

     Diferentes niveis de lectura, para os máis pequenos é un achegamento a diversas culturas e os textos explicativos que aparecen ao seu carón axúdaos non só a entender a pluralidade de vidas, senón tamén a situar no atlas xeográfico o país correspondente. Para os lectores de máis idade é unha porta aberta cara á reflexión.

     Alba Cid, na súa faceta de ilustradora, achega uhas ilustracións expresivas e detallistas , acordes co ton textual.

                                                                                                                         ALBA  PIÑEIRO