Mostrando entradas con la etiqueta garcía teijeiro.. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta garcía teijeiro.. Mostrar todas las entradas

jueves, 24 de marzo de 2022

ENCONTROS 2022 (1) No IES de SANXENXO (BALTAR)

 



O mércores, día 23 de marzo, visitei o IES de Sanxenxo (Baltar) para conversar e vivir unha xornada poética arredor do mar cos alumnos e alumnas dos tres Primeiros de ESO deste centro.


Foi un acto de fondo espírito lírico, no que eu fun presentando a Triloxía do mar, formada polos poemarios En la cuna del mar, Poemar o mar e Palabras do mar.



Con Rafael Alberti como referencia, faleilles do meu encontro coa poesía, a importancia da mesma na miña vida e o desexo profundo de escribir versos e de facer partícipe o alumnado da súa importancia na formación dos seres humanos.



Linlles uns poemas de Marinero en tierra, do poeta gaditano, varios poemas da triloxía, fixemos algunha proposta lúdica oral e escribimos un par de poemas conxuntos no encerado da aula.



Houbo preguntas arredor da miña traxectoria poética e a mañá foi pasando, insistíndolles a necesidade da poesía nas súas vidas.


Un banzo máis nesa escaleira interminable de acadar que os poemarios estean nas aulas e que a lírica ocupe un lugar importante na docencia de hoxe en día.




martes, 26 de octubre de 2021

DARDO POÉTICO (LXXIV) "Un bico porque si" recreado por Ana Fachini

 




Pedíronme, hai xa tempo, un libro para a colección Caracol da Deputación de Málaga. Accedín se mo permitían facer bilingüe. Antonio Gómez Yebra, director da colección, aceptou encantado.

Púxenme mans á obra e experimentei algo novo: iría escribindo a un tempo o poema en galego e o poema en castelán. Foi un reto que aceptei eu mesmo porque me seducía resolvelo.

    

Así naceu Bicos na voz/Besos en la voz. E gustou. Na presentación en Málaga saudárono gozosos. Lin en galego, Gómez Yebra dicía a parte castelá pero o público estaba feliz de escoitalo na nosa lingua. Non facía falta tradución; gozaban co galego.

     Un dos poemas que máis éxito tivo -e segue a ter-. é Un bico porque si.





Un beso porque                                                         Un bico porque

                                                                                                                                          si

Un beso porque                                                                 Un bico porque

                               no                                                                                                         non

Un beso como                                                                    Un bico coma o

                               el fuego                                                                                             lume

Un beso cora-                                                                     Un bico cora-

                               zón                                                                                                     zón

Un beso porque                                                                 Un bico porque

                               re                                                                                                           re

Un beso porque                                                                 Un bico porque

                               do                                                                                                          do

Un beso porque                                                                 Un bico porque

                               la                                                                                                           la

Un beso porque                                                                 Un bico porque

                               sol                                                                                                         sol

Un beso do re                                                                                     Un bico do re

                               mi                                                                                                          mi

Un beso acorde-                                                                Un bico acorde-

                               ón                                                                                                          ón

Un beso do si                                                                                     Un bico do si

                               fa                                                                                                           fa

Un beso percu-                                                                   Un bico percu-

                               sión                                                                                                       sión

Un beso porque                                                                 Un bico porque

                                                                                                                                          si

Un beso por qué                                                                Un bico por que

                               no?                                                                                                       non?

                                

 

  Ana V. Fachini envioume hai uns días unha recreación deste poema escrito para un obradoiro que está a seguir de poesía. A proposta era “Poemas que evocan poemas”.

Encantoume. Pedinlle permiso para publicalo en Versos e aloumiños, ela accedeu ben contenta e eu púxenme máis.

     Velaquí o resultado.



VERSOS ESCRITOS A PARTIR DEL POEMA “UN BESO PORQUE SÍ” DE ANTONIO GARCÍA TEIJEIRO

 

  Una palabra que

                       

Una palabra que

                        no

Una palabra que

                        hiere

Ana V. Fachini

Una palabra

                       ilusión

Una palabra

                       imperdible

Una palabra

                        gorrión

Una palabra

                         esperanza

Una palabra

                        temor  

Una palabra

                        muy grande

Una palabra

                         bebé

Una palabra

                        asustada


Una palabra

                        después

Una palabra

                         consuelo

Una palabra

                        aluvión

Una palabra

                        universo

Una palabra

                        trombón

Una palabra

                         en la sombra

Una palabra

                        al partir

Una palabra

                        de niño

Una palabra

                        reír

Una palabra

                        y un beso

Una palabra

                        una flor

Una palabra

                        te quiero

Una palabra

                        ya no

 

 

  

Una palabra

                         me ofreces

Una palabra

                         te doy

Una palabra

                         que sí

Una palabra

                         que no


miércoles, 28 de abril de 2021

DARDO POÉTICO (LXXII) "Nubes de papel", un poema en dúas linguas

 



Estaba sentado nunha butaca e vin, a través da fiestra, unhas nubes no ceo que 

me chamaron a atención.

Semellaban de papel. Movíanse amodo e brillaban como se tivesen a prata duns versos 

que parecían moi vivos.

Sentín caer, como chuvia, un mundo de letras de cores.

Chovía a cachón.  Pero non era unha choiva habitual.

As nubes ulían a poesía. Decateime de que, talvez, era un aviso, un sinal.

Daquela, comecei a escribir este poema en galego e, deseguido, fixen a versión en 

castelán.

Velaquí o resultado.






NUBES DE PAPEL

 

Hoxe vin

              no ceo

nubes de papel

fervenzas

                de letras,

soños en tropel.

E nacían versos,

versos no papel,

versos como plantas,

belido verxel!

Versos entre flores

de cen mil colores.

Versos pola area

borraban as penas.

O ceo, calado.

Corazón mollado.

Nubes de papel,

versos sen cordel.



E  esta é a versión en castelán:



NUBES DE PAPEL

 

Hoy he visto

         nubes.

Nubes de papel

y lluvias

         de letras,

letras en tropel.

Y nacían versos

versos en papel,

versos como plantas

¡qué bello vergel!

Versos entre flores

de cien mil colores.

Versos en la arena

borraban las penas.

El cielo, callado.

Corazón mojado.

Nubes de papel,

versos sin cordel.


 

                                                                                        Antonio García Teijeiro



sábado, 30 de noviembre de 2019

A BUTACA DO LECTOR (7): "A filla do Minotauro", de Marilar Aleixandre




Si, o lector está de acordo en que, ás veces, non importa quen conta a historia senón, como diría Melina – unha das personaxes marabillosas do libro -, se a historia contada é fermosa.

     Neste caso abofé que si o é.  A filla do minotauro, a novela xuvenil de Marilar Aleixandre, gañadora do Premio Raíña Lupa en 2017 é unha historia fascinante dende o principio ao final.

    

     O lector gozou dunha obra orixinal onde as haxa, que mestura tempos tirados da mitoloxía cos tempos da 2ª Guerra Mundial. Toda ela funde situacións, narracións e personaxes,dende os textos de Homero, Agostiño de Hipona, Ovidio, Leonhard Euler, Tucídides, Apolodoro, Arquímedes ou Virxilio que encabezan 18 capítulos e un epílogo con momentos desenvolvidos na década dos anos 40 do pasado século.


     E o lector queda atrapado na tensión narrativa dunha novela de aventuras protagonizada por un mozo – Antelmo – e unha moza – Miranda – que con outros personaxes tirados fundamentalmente da Odisea e da Metamorfose, se dedican a salvar obras de arte da rapina de mafiosos e depredadores de patrimonio.

     O lector emociónase a miúdo lendo o que Marilar Aleixandre vai tecendo con sabedoría e coñecemento do que é unha trama rica e ben calculada.

     O lector sente a crítica que os feitos expresan na narración: o papel da muller na sociedade, a necesidade de coidar o patrimonio coma algo imprescindible nesa sociedade, a falta de valoración do que moitas persoas arriscaron e pagaron, mesmo coa morte, para acadar bens para a humanidade, o poder da mafia cuxa maldade vai más aló do coñecido vulgarmente e tantos outros temas, como as violacións das mulleres, as folgas pola explotación e morte de nenos e nenas.

     E goza o lector cando le, cun ton moi da literatura oral, feitos tan coñecidos literariamente como o Cabalo de Troia, a historia de Penélope, a do Cíclope Polifemo, o Labirinto do Minotauro, a viaxe áerea de Dédalo e Ícaro ou a construción do vehículo, chamado Daedalus, que en abril de 1988 cruzou voando de Creta a Atenas, cun ciclista aos pedais.

     Causou asombro ao lector esta novela tan ben estruturada e ateigada de sorpresas literarias tan acaídas.
Novela centrada en Sicilia e que, na loita contra a cosa nostra, fai dicir a Antelmo suspirando que “a loita contra a mafia e os traficantes non acaba hoxe, mais gañamos unha pequena batalla”.

     Ten razón, pensa o lector, porque toda a narración é unha loita sen fin contra inimigos moi difíciles de derrotar, pero que, lonxe de quedarse cos brazos cruzados, hai persoas de ben que levan a afouteza ata o final.

E treme de emoción o lector cando le “que as persoas valentes non son quen non teñen medo, senón as que actúan a pesar do medo” e quédase coa reflexión de que moitos dos perigos se salvan por amor.



jueves, 10 de octubre de 2019

A BUTACA DO LECTOR (4): "Conta nove estrelas", de Andrea Maceiras


O lector nunca deixa pasar a oportunidade de ler cada nova obra que Andrea Maceiras tira do prelo. E Conta nove estrelas Non ía ser a excepción. De feito, non o foi. Gústalle ao lector o mundo literario desta escritora coruñesa que ateiga de humanidade cada novela que publica.

     Por iso, o lector deixouse levar, como viaxeiro dunha nave espacial da Galaxia de Oma, pola aventura que viven dous seres – tres, en realidade - que os vai levar a desafiar os límites do universo coñecido.

    
O lector viviu ben interesado nun libro de aventuras intergaláctico. E axiña comprendeu que Quepi, Udai e algún personaxe máis rematarían tocando a súa fibra sensible cando a acción comezase a desenvolverse.

     Xa no principio aparece a figura do avó dos rapaces, Acasi, que vive con eles en Dot, un planeta tan bonito coma inhóspito onde ninguén quere quedar.
E aí xa comeza a tenrura que a autora expresa cara a esas persoas maiores que tanto dan e demasiadas veces tan pouco reciben.

     O lector sempre amosou un agarimo especial polos anciáns e anciás. Prodúcenlle esa tenrura que Andrea Maceiras mostra nesta novela.

     Pero cando o lector coñece a Quepi, fica engaiolado polas características desta rapaza marabillosa que pensaba que non era quen de percibir a natureza e angustiábase por iso.

     Quepi é unha nena diferente que conversa coas rusgalias e a quen lle gusta sentirse libre de cando en vez. En soidade, agochada, ocúpase das cousas do fogar mentres Udai e o avó marchan traballar.

     Quepi, pensa o lector, representa a diferenza. Ser diferente é un problema en calquera sociedade. E a nena da melena turquesa, érao e desexaba ser útil por unha vez na súa vida. Sentíase monstruosa e torpe e sufría porque pensaba que todos tiñan que cargar con ela.

     E foi o bobó, un animal perseguido e teoricamente destutivo, quen vai cambiar boa parte do comportamento de Quepi. Mais tamén lle dará enormes problemas que irán superando xuntos.

     O lector participa activamente nos diversos atrancos que os protagonistas teñen que superar. Activamente porque sente no seu interior a necesidade de botarlles unha man e que deixen de sufrir perante tanta circunstancia adversa.

     O lector, coma os protagonistas da novela tamén queren chegar á Estrela Dormente. Quere coñecer a historia dese pobo antigo como o Universo. Ese pobo pacífico que vivía en paz e foi atacado polos habitantes dun planeta veciño e tivo que elixir entre loitar e fuxir.

     E ao lector véñenlle á mente traxedias de pobos que ao longo da historia tiveron que sufrir o éxodo das súas terras.

     O lector séntese triste e, á vez, feliz de comprobar que na Estrela Dormente hai vida, lugares por descubrir e posibilidades para seguir soñando.

     E aí, nese lugar, a diferenza de Quepi anteriormente, Udai séntese verdadeiramente raro. E non quere deixar pasar a oportunidade de ser, por unha vez, o diferente.

     O lector emociónase cando cara ao remate do libro le: “Que sempre exista algo que nos faga diferentes, pero que nunca esquezamos que todos provimos dun mesmo, enorme e único latexo.”

     O lector pecha o libro. Pensa nas diversas reflexións do mesmo e volve ser feliz e non sabe se, por influencia da novela, está a sentirse diferente el tamén.


lunes, 14 de enero de 2019

UN PUNTO DE VISTA PARA VALORAR E AMAR A POESÍA


A poesía, ben se sabe, é para min unha paixón. Compro poesía, leo poesía, animo a ler poesía, descubro poetas, contaxio poesía, escribo sobre poesía, en definitiva, vivo en poesía.

     
     Afirmo, como Teresa Guedes, que a poesía non se ensina: fíltrase. Que ten que haber mediadores (case sempre, mediadoras) que contaxien, que seduzan, que amosen camiños aos nenos e nenas.
     
     Que nese achegamento á rapazada está a chave para que a poesía deixe de ser tan minoritaria como é agora. Proclamo que os rapaces e rapazas non poden pasar os primeiros anos da súa formación de costas ao feito poético. Que a poesía debe presentárselles en voz alta, con ilusión. Que hai que facelos entrar no mundo do verso aproveitando a súa curiosidade con versos variados, ben construídos,poemas que non os infantilicen e animándoos a cantar cancións tradicionais e poemas postos en música.

    

     
     Estou con Gabriel Janer Manila que a escola non pode pretender facer poetas, pero si persoas que amen a poesía,que a coñezan e que a valoren polo que achega.
     
     Porque a poesía pode cambiar comportamentos. Dou fe diso. Porque nos anima a facer preguntas, a coñecer e a entender mellor en que mundo vivimos, a reflexionar e a saber un pouco máis quen somos, a cultivar a sensibilidade, a reflexionar e a fortalecer a nosa personalidade.

     

     
     Temos que ser conscientes de que a poesía GUSTA AOS NENOS E NENAS se se lles presenta dende a paixón e a honestidade. Non merecen, de ningún xeito, que se lles transmitan os nosos prexuízos e medos. Temos que invertir a tendencia, axudalos a gozar cos versos e axiña comprenderán o tesouro que conteñen as palabras utilizadas cun ton poético. Os adultos teñen que perderlle o medo ou a indiferencia que lles provoca. Unha boa maneira é ler poemarios para achegárllelos aos pequechos.

     


     Non podemos consentir que non se prescriban poemarios nos centros, que os pais e nais non lles lean poemas aos seus fillos/as, que se menosprece o discurso poético como algo menor, que non haxa poemas nas bibliotecas das aulas e dos centros.
     

     Tampouco podemos consentir que a poesía sexa algo residual nas clases, unha desculpa para encher ocos mortos, para achegérllela dun modo mecánico. Porque a poesía é emoción. Porque sacode por dentro. Porque moviliza sentimentos, demasiado tempo durmidos. Porque provoca pracer. Porque arela pegarse á pel e rematar no corazón de quen a le.E, non o esquezamos, porque pode ser divertida, lúdica, fresca, sólida se cumprimos coa nosa obriga: procurar poemarios de calidade que non infantilicen e falten ao respecto ao pequeño lectorado.


     Hoxe en día xa non quedan desculpas. Hai, na Galicia nosa, unha poesía variada e de calidade. Hai persoas, homes e mulleres con talento, que escriben poemarios de enorme calidade. Fóra desculpas. Fóra prexuízos. Poñamos en valor a poesía  e ollemos cara ao mundo sen complexos, sabendo onde estamos, que buscamos e que pretendemos. Veremos a realidade con máis claridade e descubriremos moitos ollos que buscan a luz preto ou lonxe de nós, tal como di este poema do meu Paseniño, paseniño.
     


     Eu seguirei utilizando todos os medios posibles ao meu alcance para falar de poesía en todos os foros posibles, en cada recuncho, en baixo e en voz alta para que me entendan. Levo aí ben anos e non penso claudicar. Todo este mes (e outros moitos) foron dunha dedicación poética de enorme magnitude. Canso, si, pero feliz.

      Estes son os ollos que podemos descubrir se lemos poesía:


Hai moitos ollos no mundo,
ollos ledos e baleiros,
pequerrechos, preguiceiros,
ollos tristes e profundos.

Ollos ollando os abrentes,
ollos con olladas frías,
ollos de noites e días,
olladas de ollos doentes.

Ollos claros e marróns,
azuis, negros, verde escuro,
ollos que baten nos muros,
ollos-corisco e limón.

Ollos das pombas feridas,
ollos limpos, meiguiceiros,
ollos que aluman carreiros,
ollos de olladas perdidas.

Hai moitos ollos na terra,
ollos ollando as olladas
doutros ollos e as moradas
de tantos ollos que berran.


Ilustracións de Marcos Viso


             
                                                                                                                             
Para completar todo isto vou poñer aquí o meu Decálogo á hora de escribir poemas para a infancia e

a mocidade. É un texto que me solicitou o grande amigo e grande escritor Jordi Sierra i Fabra para o

número de xaneiro da revista dixital da Fundación Sierra i Fabra, La Página escrita. Dez razóns que

quero compartir cos lectores de Versos e aloumiños para salientar o agarimo e mais o respecto que os

lectores e lectoras da LIX merecen.





         
                                                                                                                                   






                   Escribir para niños y niñas no es nada fácil. Escribir poesía, mucho menos.
     Los niños y las niñas no son tontos. Son seres en formación pero con una agudeza insospechada para quienes no conozcan el complejo universo infantil (y juvenil).
     De ahí que lo que escribimos pensando en ellos/as ha de ser lo mejor y creado desde el respeto y el cariño por ellos.
     Llevo muchos años escribiendo poesía infantojuvenil y no dejo de exigirme cada vez más.
     Así que voy a compartir un DECÁLOGO con todos ustedes sobre aquellos puntos que me ayudaron a perfilar mi  obra.

1.     Se necesita un conocimiento amplio de la literatura de tradición oral. Por ahí deben ir encaminadas las lecturas primeras de quien escriba poesía infantil. La poesía popular es fresca, juguetona, irónica, musical, llena de versos que sacuden, que retan y proponen al lector. Una literatura llena de propuestas originales.

2.     Cuidar el lenguaje es fundamental si de escribir poesía se trata. Emplearemos palabras sonoras, palabras cuidadas que enriquezcan al lectorado. Construiremos con sentido todo el entramado poético midiendo el alcance de ese lenguaje que será sencillo (no simple) lúdico, humorístico, profundo, fresco…según el discurso poético que propongamos.

3.     Contaremos una historia en un poema, provocaremos sensaciones a través de la naturaleza, del ser humano, de las pequeñas cosas. Crearemos imágenes bellas, sugerentes, que provoquen el interés de los lectores/as educándolos en la sensibilidad sin que se note. La emoción será un elemento indispensable de los versos para que se cree un clima de sensaciones profundas que los envuelvan.

4.     Quien escriba poesía para los niños ha de andar por la vida con los ojos muy abiertos, los oídos muy atentos y el corazón permeable a todo aquello que pueda ser poetizado. Todo puede serlo si estamos convencidos de ello. El amor, la naturaleza, la mirada de un niño, la guerra, la injusticia, una caricia, un llanto, un gato en un tejado…temas universales que no pueden ni deben ser tabú cuando piensas en la poesía infantojuvenil.

5.     No debemos ignorar las estructuras poéticas de tantos y tantas poetas que, a lo largo de la historia, han escrito poesía. Este será un caudal más de creación. No hay nada que inventar. Todo está ya utilizado. Nuestro camino como escritor/a es saber ver aquello que se dice, lo que no se dice, cómo se dice y buscar los elementos que nos permitan ser auténticos. Cuanto más bagaje poético poseamos, mejor a la hora de escribir. Y eso es algo que se nota.

6.     Utilización de la rima. No me cabe la menor duda de que, en las primeras edades, la rima resulta necesaria. Engancha y se convierte en algo lúdico que permite expansionar el ingenio. Da ritmo y musicalidad. Pero hemos de ser conscientes de que no todo lo que rima es poesía. Si falta vocación literaria, rimar por rimar puede ser algo hueco. Con el tiempo comprenderán que la poesía sin rima, si está bien construida, es otra manera de concebir el hecho poético.

7.     Yo comienzo a escribir en mi cabeza. Y tomo notas en un cuaderno de aquellas cosas que me empujan a poetizar: un verso de un poema que leo, una frase, una canción y cualquier detalle o hecho, por mínimo que sea, que me encuentro en mi día a día al salir de casa. Es ahí cuando me esfuerzo en darle categoría poética a todo lo que me emociona. Y, con conciencia plena, escribo el autor del verso del que salió mi poema como homenaje y para abrir el abanico poético del lector. Referencias necesarias.

8.     Tras muchas vueltas y más vueltas, comienzo a darle forma al proyecto. Pongo música, tomo lápiz (o bolígrafo)  y un papel y comienzo a escribir el poema. Si el poemario que concebí es temático (vientos, mar, luna, Bob Dylan…) enfoco el trabajo hacia el tema escogido, pero ¡ojo! nunca hago un catálogo de objetos o seres de dicho tema, sino que intento crear un todo alrededor del objetivo marcado. De ahí que nunca pongo títulos a mis poemas. Todos ellos están al servicio de un asunto perfectamente reflexionado, un árbol con distintas ramas independientes pero unidas al tronco común.

9.     Me gusta que la poesía suene bien en voz alta. Creo que los niños y jóvenes han de acostumbrarse a decir poemas en alto. Atraen la atención propia y la de los demás, conmueven, contagian y congregan las emociones alrededor de la palabra poética y eso es algo muy recomendable. Y que, con el tiempo, aprendan a leer en silencio los poemas. Es un camino que el lector o lectora irá haciendo sin prisa y que madurará en su interior. El ritmo en los versos es fundamental. Medidas exactas, pausas adecuadas, entre otras cosas, producen un ritmo interno y externo envidiables.

1                        El poeta ha de conseguir que en sus libros haya poemas que precisen de una relectura. Poemas que intimiden, sacudan. Poemas abiertos que descubran matices en una segunda lectura. Que permitan al lectorado disfrutar pero también pensar, reflexionar. No me gustan los poemas planos. Y pongo en valor la musicalidad –una de las características de mis poemas-que no solo se encuentra en la rima. Me encantan los versos octosílabos. Dan mucho juego pero busco, también, estrofas variadas, más o menos complejas con versos de distintas medidas. Me encanta jugar con las palabras, inventar vocablos y crear poemas sin rima. Procuro que todo ello tenga cabida en el poemario. Y lo tiño de emoción. La emoción, para mí, es algo fundamental.

Mantengo que la poesía sin emoción es menos (o no es, incluso) poesía.


        ANTONIO GARCÍA TEIJEIRO para “La Página Escrita”. 2018
                                                                                                                      




                                                                                                                                        ANTONIO GARCÍA TEIJEIRO











 ANTONIO  GARCÍA  TEIJEIRO