Os participantes no acto do Trobapaz no Salón do Libro de Madrid
O pasado día 9 en Madrid
viviuse o reencontro do TROBAPAZ, despois de moitos anos. Poemas en varias
linguas e co tema pricipal: a PAZ e a denuncia da CRUELDADE DA GUERRA.
Alí déronse cita os cinco
poetas que leron e escoitaron os seus poemas en cinco linguas: Miquel
Desclot (en catalán), Antonio García Teijeiro (en galego), Juan
Kruz Igerabide (en éuscaro), Ana María Romero Yebra (en castelán) e Abdul Hadi Sadoun (en árabe).
Tras o saúdo e benvida de Isabel
Molina, Presidenta do Consejo General del Libro e da coordinadora do acto,
Sara Moreno, comezaron a lectura os cinco poetas citados.
No mesmo proxecto lector,
leron poemas dos cinco poetas Vanesa Pérez-Sauquillo (inglés), Pilar
González (chinés) e Mihaela Gutiérrez (romanés).
Foi un acto fermoso da unión
das distintas linguas do Estado español e de tres máis que enriqueceron o
espírito poético común e que o público seguiu con respecto e ledicia.
Ao remate da sesión, os
poetas asinaron e dedicaron o libro aos asistentes. Un libro que fora editado
en 2009.
Como vén sendo habitual, o
acto foi gravado en audio e Versos e aloumiños, unha vez máis,
ofrécellelo a todos os seguidores deste blog-revista.
Está deseguido.
Despois de rematar as diferentes lecturas, cada autor e
autora leu un novo poema.
Antonio García Teijeiro leu
o poema:
and you turn and run farther
when the fast bullets fly
Cando recibiu a orde
de
atacar
o neno decatouse
de que
era Nadal
e perdeuse
nas sombras.
Colleu o fusil
descargouno
soterrouno
baixo
a neve
e
guindou as balas
contra
o ceo.
Desapareceron entre as nubes.
Non
soubo delas xamais.
Non tardaron as folerpas en
acariñar
a súa faciana.
Eran grises
azuis
vermellas.
Ulían a lume.
Ulían
a paz.
Ao lonxe
nun órgano
alguén
tocaba unha panxoliña
alguén
tocaba
Silent night.
O home, coa súa guitarra foi rematando pouco a pouco a
canción
e agachaba a cabeza
mentres dicía case para
si:
... Señores da guerra,
cando as balas comezan a sucar o aire
dades a volta e saídes correndo...
Lectura que foi introducida
pola satisfacción persoal da concordia entre linguas
e pola denuncia do
xenocidio que se está a producir en Palestina.
Embaixo está a gravación en
vídeo da lectura, aínda que falta a súa
Co gallo do décimo aniversario da BIBLIOTECA DE GALICIA, os seus responsables decidiron, con moi bo tino, realizar unha serie de ciclos sobre literatura e artes plásticas.
O primeiro deles ten á poesía como protagonista e co nome de Na Biblioteca de Galicialese poesía hai cinco actos programados nos que a poesía é tratada dende diversos puntos de vista.
Comezaron Yolanda Castaño xunto ao músico Isaac Garabatos o venres día 12 de marzo.
Ao día seguinte, sábado día 13, Chus Fernández e mais eu compartimos escenario nunha lectura da miña poesía que introduciu a crítica de LIX e tradutora ao castelán da miña obra poética.
Seguirán en semanas sucesivas as poetas Alba Cid, Lucía Aldao/María Lado e Rosalía Fernández Rial.
Unha actividade moi necesaria á que seguirán outras con narradores e narradoras e a ilustración tamén será o eixe doutraaposterior.
Parabéns a todas as persoas que traballan nesta institución imprescindible e fermosísima e que siga medrando durante moitísimos.
Deseguido, pódese ver o vídeo completo da nosa conversa arredor da miña poesía.
Día 24 de febreiro, “Día
de Rosalía”. Homenaxes, lecturas públicas, incidencia nos medios…Rosalía,
nai e señora, poeta insigne, poesía universal.
Eu tamén quero homenaxeala. Leo a Rosalía
de contino. A súa obra completa está sempre encol da miña mesa de noite. Leo e releo a Rosalía de Castro como
unha necesidade vital. A través dela comprendo mellor as grazas e desgrazas do
noso pobo galego. Acompáñame, acubíllame, faime sentir un ser cheo de enerxía e
de ganas de facer cousas.
Sempre estivo Rosalía na miña obra. Sempre
hai uns seus versos entre os meus, verdadeira fonte de inspiración para a miña
poesía. Síntome mellor persoa despois de ler os seus poemas. O seu carácter
empúrrame a escribir e a desfrutar de emocións no cotián, mesmo cando a cor
gris enzoufa o ambiente.
En moitos dos meus poemarios a súa pegada
vólvese evidente e eu téñoa presente decote.
Velaquí tres poemas que xustifican o que
digo. Velaquí un recitado ateigado de sensibilidade e agarimo pola poeta, pola
muller.
O primeiro poema pertence a Al hilo
de la palabra, escrito en castelán, pero traducido ao galego para a
ocasión. O segundo atópase en Caderno de fume e lévame a sentir
as tristes badaladas de Bastabales que significaban a soidade para Rosalía. E o
terceiro, de Na fogueira dos versos, parte de dous versos da
autora.
Oxalá todo o que se festexa neste día sirva
para que se lea máis a Rosalía. Que non sexa unicamente unha faciana nas
camisetas, nas cuncas, nas insignias. Que leamos unha autora que é un símbolo da
poesía non só galega senón tamén universal.
Persoas coma el nunca
morren, porque deixan o seu ronsel para sempre nas súas interpretacións, nos
seus discos, nos eidos audiovisuais. E todo permanece na memoria dos que amamos
a música.
Foise o gran director
italiano Claudio Abbado. Sen dúbida,
o mellor director da súa xeración. Un home admirable, comprometido co ser
humano.
Ese home que chegou a
afirmar que non lle gustaba falar, que prefería dirixir.
Director musical das
mellores orquestras do mundo. De natureza tímida e introvertida. Un home que
loitou por acadar ese soño que, xa cando tiña oito anos, escribira no seu
diario que quería ser director de orquestra.
Un fenómeno poco
habitual: foi un director sen ego.
Assúas cualidades humanas son moi evidentes.
Como di a escritora Helena Matheopoulos,“Abbado é unha persoa desprendida,
tranquila, absolutamente sincero e auténtico, un dos poucos directores que
produce na orquestra a impresión de ser un colaborador interesado en
acadar o mellor dela (desagrádalleenormemente que o chamen “mestre”), e valora moitísimo o feito de ter
sido director musical dalgunhas orquestras cuxos músicos elixen o director”.
Así é. Escoito, na súa
lembranza, o primeiro concerto para piano e orquestra de Beethoven. Ao piano, o seu amigo Maurizio Pollini; el, dirixindo a Orquestra Filarmónica de Berlín.
Unha xoia que está moi preto de min no meu lugar de traballo.
Ademais, tamén merco
unha caixiña cunhas obras de Haydn
que pagan a pena. Son sete sinfonías de Londres. Dirixe a Chamber Orquestra of
Europe e resulta unha delicia escoitala.
Ata sempre, MESTRE,
aínda que non che guste o termo.
Escoitemos e vexamos a Claudio Abbado dirixindo o Adagietto da 5ª sinfonía de Mahler. (8´31)
Juan Gelman
Hai xa algúns días
deixounos tamén outro home comprometido.
Comprometido coa
sociedade civil arxentina, loitador contra a ditadura que infectou este país
durante ben tempo. A súa poesía desgarrada, directa, nacida do vínculo entre a
realidade inmediata xunto a unha elaborada estrutura expresiva e certas
técnicas vangardistas, para “descubrir o marabilloso que se agocha tras os
feitos cotiáns”.
Si, hai uns días foise Juan Gelman, o poeta arxentino, nado en
Bos Aires no ano 1930.
Juan
Gelman que definiu a poesía como “ un oficio ardente no
que un traballa mentres agarda que se produza o milagre da maridaxe feliz da
vivencia, a imaxinación e a palabra”.
Poeta de moito talento,
xera unha poesía plena de intensidade que pon en conxunción vida, creación e
escritura. Versos dotados dunha gran precisión na linguaxe, chea de amor e
sentimento, de delicadeza e orixinalidade.
Juan Gelman fala sobre a poesía. Escoitalo é un pracer. Ironía e claridade no seu recitado.
Leamos, agora, dous poemas
deste magnífico escritor:
HILOS
El nudo ata hilos para que
no insistan en su pretensión
de coser.
El hilo calla y sigue con
el alma que le quieren atar
y
como amado en su amada desata
aires, aguas, ardores
que no se pueden apagar.
El nudo que ató la pobreza
es una cara de la nada.
Hay hambres
en el sabor roto del mundo.
(De Mundar. Visor 2008)
NO SABER
ARROJEN las desgracias íntimas.
Si permanecen, vean
cuáles deliran, inútiles.
Sobre sus hojas no hay
pajaritos del cosmos desvestido.
Viva el sol, viva el sol.
En los menos del alma
caben amores a la vista, caballos,
maderas de un carpintero loco.
Llevaron a otro cuarto
las hoguerassagradas,
los
abordajes a la esperanza, triste
de nos, callados.
Se pregunta qué somos
Sin cosechar la boca.
(De El emperrado corazón amora.
Tusquets. 2011)
Se queredes escoitar o poeta na súa propia voz, tedes aquí, un vídeo de 22 minutos, que paga a pena ver.
Alfred Brendel
E o terceiro suceso,
este si, vivo e cheo de paixón pola música do extraordinario pianista Alfred Brendel.
Nado en Wiesenberg,
Moravia, este home, que ofreceu o seu primeiro recital aos dezasete anos, tras
estudar no Conservatorio de Graz, converteuse nun concertista dun grandísimo
prestixio.
Recibiu numerosos
premios ao longo da súa carreira, outorgáronselle os títulos de honoris
causa das universidades de Oxford e Yale, ademais de moitos outros
galardóns. É, tamén Brendel, un
brillante ensaísta sobre temas musicais, sen esquecer os varios libros de poemas
que escribiu. A súa integral, por exemplo, das sonatas para piano e dos cinco
concertos para este instrumento e orquestra de Beethoven son xa unha referencia esencial para os amantes da música
clásica.
Teño nas miñas mans un
libro interesante e imprescindible: De
la A a la Z de un pianista. (Un libro para amantes del piano). Acantilado
2013, coa tradución do alemán de Jorge Seca.
Coincido co rotativo
alemán Frankfurter Allgemeine Zeitung,
cando afirma “que Alfred Brendel fai
neste volume unha sincera declaración de amor ao seu instrumento con este
glosario”.
Efectivamente, un
glosario apaixonado, escrito dunha maneira intelixente, no que toca temas
fundamentais do piano, escritos dun xeito ameno e clarificador. Acorde,
arpexio, Bach, Beethoven, Brahms, conxunto instrumental, crescendo, emocionar,
equilibrio, interpretación, lied, pedal, síncopa, sinxeleza, tose, trinos ou
virtuosismo, entre moitos outros, son puntos sobre os que Brendel escribe con sabio coñecemento e esta sabedoría permite que
o lector deguste a súa prosa e aprenda sen se decatar.
No prefacio, o propio Brendel explica o obxectivo do libro. É
moi nidio e comeza así:
“Este libro destila o que, á miña avanzada idade, teño que
dicir sobre a música, os músicos e os asuntos do meu oficio. O meu outro
oficio, a literatura, esixe que diga as cousas con sinxeleza, pero sen
simplificalas inadmisiblemente. Ademais, tamén intervén aquí a miña
predilección polo aforístico e fragmentario…”
Un libro de referencia,
coma as súas interpretacións, escrito por un artista, un intelectual, un
estudoso, alguén que, de xeito apaixonado, dedicou a súa vida á arte da música,
sempre en consonancia coa literatura.
Un libro, pois, para
gozar da música e da palabra sedutora.
Saboreemos a mestría de Alfred Brendel, interpretando un impromptu de Schubert. Op.142, nº2 (5´59)
Tres grandes homes.
Tres poetas da vida. Tres persoas enchendo de sentimento todo aquilo que
acometeron (e Brendel, afortunadamente)
aínda emprende).
Tres figuras que Versos
e aloumiños hoxe quere salientar.
En Xullo, como algunhas persoas saben, viaxei a Martin (TN), unha pequena cidade que ten Nashville a case tres horas e Memphis a dúas horas.Estiven ata o 10 de agosto e fun varias veces ver a Universidade onde imparte clase meu fillo.
Como algunhas persoas saben, tamén, fun coñecer a miña andoriña, que aínda non tiña un mes.
Que fun feliz nesas tres semanas non o vou dicir, pois resulta evidente e a poucas persoas importa.
Na casa de Antón e de Erin (xa de Libby, por suposto), escoitei moito jazz, xoguei á petanca, lin poesía... mais todo o meu interese (perdón, Susi, o teu tamén) xirou arredor da
andoriña, iña, iña
pequerrechiña.
que ten o seu niño alí.
Os días pasaban nunha calma de imposible explicación.
Direi, dende logo, que xoguei (é un dicir) ao béisbol, andei en bicicleta (máis de 40 anos sen montar nunha bici), comín de marabilla (abaixo cos prexuízos), coñecin xente fenomenal (Dan, Will, non vos esquezo) e fomos dúas veces a Memphis, onde merquei jazz e camisetas con motivos musicais, ademais de visitar o museo Stax, verdadeiro templo sagrado do rythm and blues, o gospel e o soul. (Diso falarei noutro momento).
Un dos edificios da universidade
E coñecín a Universidade de Tennessee, campus de Martin (UT), por certo, pública, que me sorprendeu. É unha universidade que está dotada de toda sorte de elementos necesarios. Dende os deportivos (pistas de tenis, piscina cuberta, campo de fútbol americano...) ata os pedagóxicos e de lecer que son moitos.
Como resulta lóxico, quixen ver a biblioteca. Unha paixón coma outra calquera. Ampla, con moitos volumes das diversas materias, cunha claridade espectacular, moderna, moi coidada. Hai que ter en conta que nela estudan uns oito mil alumnos.
Entrada na biblioteca
Por suposto, fun co meu fillo Antón que fixo de cicerone. O campus, fermoso. Moito verde, moitas árbores, esquíos correndo pola herba. Marabilloso.Unha paisaxe que invita a gozala en toda a súa extensión.
Pero volvo a biblioteca, que leva o nome do seu benefactor, Paul Meek. Percorremos os andares da mesma, os corredores entre os andeis collendo un libro, folleándoo, deixándoo no seu sitio, vendo outro e outro máis. De súpeto, coma unha aparición, dei cun libro, Obra poética, de Rosalía de Castro na antiga edición de Austral. A emoción envolveume. Á súa beira, un estudo dun profesor americano sobre a nosa poeta.
Collín o poemario. Rosalía fixo que o meu corazón latexase máis forte. Folleeino e lin en voz alta dous ou tres poemas mentres, Antón facía unhas fotos. Quería impregnar o ambiente da biblioteca americana de palabras galegas saídas do máis fondo dunha poeta miña/nosa, que tanto significado ten na cultura galega. Non foi bo o recitado. Estaba nervioso. Pero quedarame como unha lembranza fermosa.
Pasando follas atopei Negra sombra. Púxenme a ler o poema, como fixera cos outros, en voz alta e Antón, co seu teléfono, gravou as palabras de Rosalía na miña voz emocionada. Nin moito menos foi o meu mellor recitado, pero a gravación converteuse para min nunha mostra excepcional que vou gardar con verdadeiro agarimo. Meu fillo comprendeu o significadodo que viña de acontecer. E, coma sempre, soubo estar á altura das circunstancias. Algo emocionado tamén se sentía.
Despois, abandonamos a biblioteca, paseamos polo campus, visitamos outros edificios, mais eu levaba ben dentro a experiencia, sinxela pero profunda, que acababa de vivir. Rosalía. A miña Rosalía. A nosa Rosalía tamén quixo celebrar en Martin o nacemento da nosa andoriña.
Se queres escoitar o recitado de Negra Sombra, tes o vídeo enriba desta liña.
TRES POEMAS LIDOS EN VOZ ALTA NA BIBLIOTECA "PAUL MEEK" DA UT EN MARTIN
Cando penso que te fuches,
Negra sombra que me asombras,
Ó pé dos meus cabezales
Tornas facéndome mofa.
Cando maxino que es ida,
No mesmo sol te me amostras,
I eres a estrela que brila,
I eres o vento que zoa.
Si cantan, es ti que cantas, Si choran, es ti que choras; I es o marmurio do río, I es a noite, i es a aurora. En todo estás e ti es todo, Pra min i en min mesma moras, Nin me abandonarás nunca, Sombra que sempre me asombras. ***************************** Algúns din ¡miña terra! Din outros ¡meu cariño! I éste ¡miñas lembranzas!
I aquél ¡os meus amigos! Todos sospiran, todos, Por algún ben perdido. Eu só non digo nada, Eu só nunca sospiro, Que o meu corpo de terra I o meu cansado esprito, A donde quer que eu vaia, Van conmigo.
********************** ¿Que pasa ó redor de min? ¿Que me pasa que eu non sei? Teño medo dunha cousa Que vive e que non se ve. Teño medo á desgracia traidora Que vén, e que nunca se sabe onde vén.
