FAÍSCAS (20) Micro Aberto, un acto de celebración do Día das Letras Galegas, no Corte Inglés, en Vigo.

 

O pasado xoves, día 16, celebrouse o acto Micro Aberto, na libraría d´O Corte Inglés, en Vigo, co gallo do Día das Letras Galegas, adicado este ano á poeta Luísa Villalta.

 

Un grupo de escritoras e escritores lemos fragmentos ou poemas das nosas obras respectivas, ademais dalgún texto ou poema da escritora galardoada.

An Alfaya, Susi de la Torre, María Alonso Seisdedos, Reka Refojos, Xulio Teixeira, Mar Mato, Rexina Vega, Juan parcero e quen isto escribe, Antonio García Teijeiro, puxéronse diante do micrófono e foron lendo textos para o público asistente.

Antes da lectura, tres compoñentes da Asociación Cultural e musical "O Fiadeiro" deleitaron o público con dúas fermosas danzas.

Tamén tivemos o pracer de escoitar un par de pezas musicais recuperadas de Villalta, unha delas, instrumental, e a outra na que escoitamos a súa voz cantando.

Un verdadeiro tesouro musical e emocional.

 

Eu lin o poema Estación, do libro En concreto, de Luísa Villalta e dous poemas contidos na antoloxía Bicos e non balas, editada por Galaxia. Un deles pertencente ao poemario Na fogueira dos versos e o outro incluído en Petando nas portas de Dylan.

 

Como tiven a sorte de que mos gravasen, aquí están, en Versos e aloumiños, para que os veades se vós cómpre.

ANDEL DE NOVIDADES (7) Francisco Fernández del Riego en senllos libros de Ramón Nicolás e Héctor Cajaraville

 

A piques de que comece o “Ano Del Riego”, a quen se lle adica no 2023 o Día das Letras Galegas, as editoriais poñen en marcha os seus motores.

     Edicións Xerais de Galicia vén de editar dous libros ben interesantes como sucede cada ano para celebrar o día das Nosas Letras.

O primeiro deles aparece da man e do saber do escritor e crítico literario Ramón Nicolás, cun libro que leva por título Francisco Fernández del Riego. Vida e obra dun obreiro do galeguismo, incluído na colección Xerais Libro X.

Trátase dun volume moi interesante de carácter divulgativo. Escrito cunha prosa amena e directa, o autor vai deitando unha biografía moi clara sobre don Paco, que nos leva, sen dúbida, a entrar na súa complexa vida, chea de proxectos, feitos e investigacións e que nos permite comprender as claves fundamentais do galeguismo e da cultura galega no século pasado.

     

Cando un remata a súa lectura, entende a chea de atrancos e dificultades que os pioneiros, e neste caso Del Riego, tiveron que superar para dotar a Galicia dun espírito intelectual e cultural de seu. Os diversos capítulos van levándonos por unha vida chea de sobresaltos, fannos entender certas realidades e amósanos a figura de Francisco Fernández del Riego como un home xeneroso, poliédrico, comprometido e honesta.

     Ao pechar a última páxina do libro, un sente as ganas de afondar na persoa e nas múltiples actividades que desenvolveu ao longo de moitísimos anos.

     Isto é, sen dúbida, o que Ramón Nicolás pretendía e abofé que o conseguiu completamente. Nicolás escribe no limiar que “o propósito destas páxinas é o de ofrecerlle á persoa interesada unhas claves sintéticas e apertadas, construídas desde o respecto e a admiración, que posibiliten coñecer quen foi Francisco Fernández del Riego e o que supuxo para a nosa cultura”.

 

O segundo libro editado por Xerais na colección Merlín é da autoría de Héctor Cajaraville, vai dirixido a un público máis novo e titúlase Francisco Fernández del Riego. O legado silandeiro.

     Cajaraville é consciente da importancia de achegar a figura de tan eximio intelectual á rapazada e á mocidade e sabe que debe escribir nun ton sinxelo pero sen concesións. As primeiras páxinas teñen como obxectivo centrar a figura de don Paco e destacar a súa importancia como un dos intelectuais máis relevantes da nosa historia e engade “non só polo seu labor persoal, senón porque grazas ás súas iniciativas foron moitos os autores que puideron dar a coñecer e ver recoñecida a súa obra”.

     

Gústame o espírito do libro que é fiel ao concepto que enmarca todas esas iniciativas no “galeguismo”, que, para quen isto escribe, é o fundamental dos seus variados proxectos.

 Ao longo da obra imos vendo as distintas etapas da súa vida: a posguerra e os “anos da fame”, a creación da editorial Galaxia (“o máis emblemático fito do ´segundo rexurdimento´ da cultura galega tras a Guerra Civil”), a revista Grial, outros proxectos como a Fundación Penzol, a súa faceta de escritor entre os anos 1997-2010. Cómpre destacar a inclusión dun Epistolario que inclúe cartas de Álvaro Cunqueiro, Valentín Paz Andrade, Ramón Piñeiro, Celso Emilio Ferreiro, Antonio Fraguas, todos eles galeguistas sobranceiros que compartiron con Del Riego moitos das súas inquedanzas culturais. Entre as cartas figura unha moi agarimosa enviada a Héctor Cajaraville, autor desta obra. Non falta no libro unha cronoloxía, a súa obra publicada, os recoñecementos acadados por don Paco e unha bibliografía selecta

     Por se fose pouco inclúe unha presentación audiovisual, a través de código QR, onde Cajaraville fala sobre Fernández del Riego.

 

     Ambos volumes son dun interese ben grande. Os dous reflicten a función de Del Riego, na súa longa vida, coma un alicerce ao redor do cal se artellou o difícil traballo conxunto entre os intelectuais do exilio e dos que permaneceron no interior.

Dous libros amenos e sedutores, en principio dirixidos a dúas clases de público, que se len con moito pracer.

                                                                                     Antonio García Teijeiro

PASEOS POÉTICOS ( IX ) No Día das Letras Galegas. 2014

     Volvo á beira do mar. Por que me está a chamar constantemente? Esa enorme masa de auga exerce sobre min un influxo entre saudable e meiguiceiro.

      

     Hoxe non me baño. Hoxe paseo con dous libros na man.

      

     Un deles acaba de saír: Estrela do norte. Co outro, gocei alá polo ano 1989 (século pasado!) e fora unha descuberta gozosa: Nimbos. Que sorte tiven de que este poemario da colección Dombate (Ed. Galaxia) chegase daquela onda min!

      

     O primeiro, de Luís Rei Núñez. O segundo, sei que non descubro ren, de Xosé María Díaz Castro. Sóavos este nome? Non me cabe a menor dúbida de que si. Si, si, o mesmo.Ese, ese… O poeta a quen lle dedicaron este ano o Día das Letras Galegas.

      

     O Día das Letras Galegas!

      

     Paseo só, unicamente acompañado pola palabra poética: Unha maragota de vidro / na patela que arman os risos, / vinda desde mareáns tolos (…), di o poeta Rei Núñez.

      

     Levo algún tempo matinando nesta celebración. Cando penso a fondo, aparecen suores frías e non me sinto ben.

      

     Penso na literatura galega neste día festivo. Abro ben os ollos e por moito que miro non atopo casetas con libros na rúa, nin xente con libros en bolsas ou baixo o brazo, nin persoas falando galego e de libros. Non vexo ambiente festivo ningún nas prazas arredor dos libros que van aparecendo nas nosas editoriais antes e despois deste día. Estarei cego? Estarei xordo, talvez? Libros, libros…

      

     Pois non, porque vexo as librarías pechadas, os seus escaparates con ningún ou moi pocos títulos na nosa lingua, as fileiras de coches rumbo ás praias. Sinto o sol que me acariña algo despistado. Distingo algunhas persoas de todas as idades atrapadas polos móbiles, outras sentadas nas terrazas das cafetarías, nenos e nenas correndo nos parques. Oio ruídos varios, gargalladas tolas e demasiada xente de costas ao Día das Letras Galegas. Converteuse nun festivo máis. Unha razón, unha data para descansar ou facer plans alleos á literatura.

Marchando cara á praia

      

     Lembro, entón, o día de San Jordi en Barcelona, cunha multitude enchendo as Ramblas, co murmurio alegre da festa, coas rosas nas mans e moitos libros de ben diversos xéneros e temas.  Lembro, tamén, ter aproveitado para mercar poemarios de poetas cataláns. Libros que custa moito, debido á distribución, atopar nas innumerables visitas que fago á miña libraría de confianza.

      

As Ramblas en Barcelona, un día de San Jordi.

     A festa da literatura (e do que non é literatura, claro). A presenza do libro ben preto dos lectores e lectoras. E sinto envexa.

        

     E o noso Día das Letras Galegas, para que? Para facer actos institucionais que soan falsos, superficiais, obrigados, anecdóticos, hipócritas e un milleiro de adxectivos máis. E organízanos os mesmos que non cren na cultura, que a desprezan  acotío, que non teñen o mínimo rubor en recortar os presupostos necesarios para que esa cultura chegue a todos os cidadáns e ao maior número de lugares.

      

     Son os mesmos que non falan galego, que non mercan ningún libro en galego durante todo o ano, que ignoran todo o que  teña que ver coa nosa lingua e cos nosos degoiros de sermos formados na nosa amplísima e rica cultura. A eses e a esas pónselles a boca grande ao falaren de Díaz Castro e pensan que o poema Penélope, do poeta de Guitiriz , non vai con eles.

      

     Vergonza sinto por todo isto. Dáme noxo velos traxeados dicindo palabras ocas, sen substancia.

      

     Non podo escoitalos nese galego forzado que non senten, nin verlles ese sorriso falso co que pretenden enganar o persoal.

      

     Lamentable. Triste. Tremendo.

    

      

Xosé Mª Díaz Castro

     Pensando en todo isto, detéñome e sento nun banco, mentres o mar segue a rosmar ou cantar, que sei eu! sen deixar de reparar na faciana ben fermosa que  que me amosa.

      

     Abro Nimbos. Busco a páxina 41 do poemario e, sen importarme quen me escoite, xaora, porque todos temos afortunadamente algo de tolos, póñome a recitar en voz alta Penélope:

Un paso adiante e outro atrás, Galiza,

e a tea dos teus soños non se move.

A espranza nos teus ollos se espreguiza.

Aran os bois e chove.

Un bruar de navíos moi lonxanos

che estrolla o sono mol coma unha uva.

Pro ti envólveste en sabas de mil anos,

e en sonos volves a escoitar a chuva.

Traguerán os camiños algún día

a xente que levaron. Deus é o mesmo.

Suco vai, suco vén, ¡Xesús María!,

e toda cousa ha de pagar seu desmo.

Desorballando os prados coma sono,

o Tempo vai de Parga a Pastoriza.

Vaise enterrando, suco a suco, o Outono.

¡Un paso adiante e outro atrás, Galiza!

      

     Cando remato, síntome mellor. As ondas semellan rir de min. Mais non o creo. Son argalleiras  e están ledas neste día. Decátome de que cantan en galego. Non vale rir. Évos así.

      

     Sigo a ver automóbiles cara ás praias e veleiros sucando este mar de Vigo, que cantaron os trobadores.

     

     Non quero deixarme levar pola carraxe que peta no meu interior.

      

     Bebo ondas e gozo co pairar das gaivotas.

      

     E volvo á poesía. Leo a Luís Rei Núñez intentando contestar as súas preguntas arredor da cor do silencio:

     A COR DO SILENCIO

   

Luís Rei Núñez

   ¿Onde está a man dun norte,

e un misto na negra sombra?

  ¿Cando manda a fe nun home,

e no medo as ás  da aurora?

  ¿Qué ispe a flor do misterio?

  ¿Cal é a cor do silencio?

      

     Loxicamente, non teño respostas.Nin quero telas. Sigo a ler este espléndido poemario, Estrela do norte.

      

     Póñome en pé e camiño devagar co libro entre as mans, lendo, desta volta para min:

      

     ¿Cómo fundar razóns na casa do silencio, / xordos á voz que cura do fel esquecemento? / Rosalías, Machados, Pimentel, Cunqueiro… / ¡O poeta rebate a tiranía do tempo! / ¿Cómo vivir se nunca existise ese abeiro…

      

     E non me esquezo.

             

                              É o Día das Letras Galegas!

     

                                                                                                                          O POETA PASEANTE