Neste ano 2025 a escritora Andrea
Maceiras recibiu o Premio Jules Verne de Literatura Xuvenil
na súa XVII edición, cun texto que, como ela di na entrevista que podedes ler
deseguido, “é no fondo, unha homenaxe aos clásicos da LIX xuvenil”.
 |
| Andrea Maceiras |
Velaquí a entrevista a unha
das escritoras máis interesantes do panorama da LIX galega co gallo do premio.
(Fonte Edicións Xerais)
A piques de que
comece o “Ano Del Riego”, a quen se lle adica no 2023 o Día das Letras
Galegas, as editoriais poñen en marcha os seus motores.
Edicións Xerais de
Galicia vén de editar dous libros ben
interesantes como sucede cada ano para celebrar o día das Nosas Letras.
O primeiro deles
aparece da man e do saber do escritor e crítico literario Ramón Nicolás,
cun libro que leva por título Francisco Fernández del Riego. Vida e obra
dun obreiro do galeguismo, incluído na colección Xerais Libro X.
Trátase dun volume
moi interesante de carácter divulgativo. Escrito cunha prosa amena e directa, o
autor vai deitando unha biografía moi clara sobre don Paco, que nos leva, sen
dúbida, a entrar na súa complexa vida, chea de proxectos, feitos e
investigacións e que nos permite comprender as claves fundamentais do
galeguismo e da cultura galega no século pasado.
Cando un remata a
súa lectura, entende a chea de atrancos e dificultades que os pioneiros, e
neste caso Del Riego, tiveron que superar para dotar a Galicia dun espírito
intelectual e cultural de seu. Os diversos capítulos van levándonos por unha
vida chea de sobresaltos, fannos entender certas realidades e amósanos a figura
de Francisco Fernández del Riego como un home xeneroso, poliédrico,
comprometido e honesta.
Ao pechar a última
páxina do libro, un sente as ganas de afondar na persoa e nas múltiples
actividades que desenvolveu ao longo de moitísimos anos.
Isto é, sen dúbida,
o que Ramón Nicolás pretendía e abofé que o conseguiu completamente. Nicolás
escribe no limiar que “o propósito destas páxinas é o de ofrecerlle á
persoa interesada unhas claves sintéticas e apertadas, construídas desde o
respecto e a admiración, que posibiliten coñecer quen foi Francisco Fernández
del Riego e o que supuxo para a nosa cultura”.
O segundo libro
editado por Xerais na colección Merlín é da autoría de Héctor
Cajaraville, vai dirixido a un público máis novo e titúlase Francisco
Fernández del Riego. O legado silandeiro.
Cajaraville é
consciente da importancia de achegar a figura de tan eximio intelectual á
rapazada e á mocidade e sabe que debe escribir nun ton sinxelo pero sen
concesións. As primeiras páxinas teñen como obxectivo centrar a figura de don
Paco e destacar a súa importancia como un dos intelectuais máis relevantes da
nosa historia e engade “non só polo seu labor persoal, senón porque grazas ás
súas iniciativas foron moitos os autores que puideron dar a coñecer e ver recoñecida
a súa obra”.
Gústame o espírito do libro que é fiel ao concepto que enmarca todas esas iniciativas no “galeguismo”, que, para quen isto escribe, é o fundamental dos seus variados proxectos.
Ao longo da obra imos vendo as distintas etapas da súa vida: a posguerra e os “anos da fame”, a creación da editorial Galaxia (“o máis emblemático fito do ´segundo rexurdimento´ da cultura galega tras a Guerra Civil”), a revista Grial, outros proxectos como a Fundación Penzol, a súa faceta de escritor entre os anos 1997-2010. Cómpre destacar a inclusión dun Epistolario que inclúe cartas de Álvaro Cunqueiro, Valentín Paz Andrade, Ramón Piñeiro, Celso Emilio Ferreiro, Antonio Fraguas, todos eles galeguistas sobranceiros que compartiron con Del Riego moitos das súas inquedanzas culturais. Entre as cartas figura unha moi agarimosa enviada a Héctor Cajaraville, autor desta obra. Non falta no libro unha cronoloxía, a súa obra publicada, os recoñecementos acadados por don Paco e unha bibliografía selecta
Por se fose pouco
inclúe unha presentación audiovisual, a través de código QR, onde Cajaraville
fala sobre Fernández del Riego.
Ambos volumes son
dun interese ben grande. Os dous reflicten a función de Del Riego, na súa longa
vida, coma un alicerce ao redor do cal se artellou o difícil traballo conxunto
entre os intelectuais do exilio e dos que permaneceron no interior.
Dous libros amenos e
sedutores, en principio dirixidos a dúas clases de público, que se len con
moito pracer.
Antonio García Teijeiro
TÍTULO:
A ciencia do día a día
Coordinación
da edición: Emili López Tossas
Redacción:
Caterina López Rigo
Debuxos:
Bruno Martínez Tabares
Para
a versión en galego: Edicións Xerais de Galicia
Que
gratificante resulta ter nas mans calquera dos volumes de divulgación da
colección E logo… por que? que publica Edicións Xerais na
colección Xerais Básicos. Ciencia.
Moi
atractivos na súa presentación a xeito de caderno, coas páxinas de cartón plastificado,
con cores moi vivas e moito humor nas viñetas de cada capítulo.
O
libro que hoxe nos ocupa leva por título A ciencia do día a día e está
dividido en dous temas diferentes: Ciencia en cousas da casa e Ciencia
para ir polo mundo.
Nel
podemos atopar unha chea de curiosidades científicas que a rapazada decoñece e,
como non, tamén os adultos. Que interesante achegar o lectorado á ciencia e ás
súas sorprendentes características. Cunha linguaxe moi clara, con ilustracións
cheas de sorpresas, A ciencia do día a día amósanos respostas sinxelas,
intelixibles, que colman a nosa curiosidade. Podemos ler no capítulo 1 que “pasan
moitas cousas ao noso redor e cando queremos saber por que ocurren xa estamos a
facer ciencia”. E deixa algo moi claro: todo o que non se pode demostrar non se
pode considerar ciencia.
No
primeiro tema do volume podemos atopar respostas a cuestións que nos pasan na
casa. Por exemplo: Que é alta definición? Por que se derrete a manteiga?
Podo tocar os electrodomésticos cos pés mollados? Por que o xabón fai escuma?
No
segundo tema saímos polo mundo e damos con respostas a preguntas coma
estas: Hai lixo no espazo? Pode caer á Terra? Por que o aceite non se
mestura coa auga? Por qué flotan os globos no aire? Que é o fume? E así un
monllo de cuestións que resulta magnífico coñecer. Entreteñen e forman dun
xeito lúdico e con moita claridade, onde non falta o humor.
Vivimos
case sempre afastados da ciencia e ese é un erro. Xogando a preguntar, a
responder, a coñecer as causas dos fenómenos habituais gozamos moito máis do
cotián.
Facémonos
máis “sabios” lendo estes temas tan próximos como curiosos.
A
ciencia do día a día coas
súas respostas rápidas a preguntas enxeñosas convértese nunha deliciosa lectura.
Temas, como dixemos, diferentes, ilustracións sorprendentes e respostas
sinxelas a cuestións arrevesadas.
Un
acerto de Edicións Xerais a publicación desta colección para desfrutar individualmente
ou coa familia. Un proxecto suxestivo, dunha gran riqueza, cheo de engaiolantes
propostas.
ANTONIO GARCÍA TEIJEIRO
TÍTULO:
Fábulas contadas
AUTOR:
Gonzalo Navaza
ILUSTRACIÓNS:
Orelí Pello
EDITORIAL:
Edicións Xerais
A
partir de 10 anos
Como
moi ben di Antonio Reigosa no limiar deste fermoso libro, Fábulas contadas,
de Gonzalo Navaza, “as fábulas seguen sendo útiles para avivar a esperanza
humana. Exaltan a natureza, combaten a prepotencia, o medo estéril e a forza
bruta, eloxian a intelixencia e a vida”. Non podo estar máis de acordo con
estas palabras. As fábulas avisan, poñen diante das persoas a súa estupidez,
critican os que fan do poder inxustiza e son divertidas e mordaces.
Gonzalo
Navaza escribe, en verso, co seu inmenso saber poético, algunhas fábulas ben
coñecidas. E faino coa mestría de quen coñece a forza dos versos ben empregados
e o humor que respiran estes pequenos relatos de intención moralizante.
Agradécese este exercicio poético que permite aos lectores e lectoras desfrutar
da música e do ritmo dos versos xunto á historia que se conta.
Quen
non coñece a fábula da raposa e as uvas? Pois na versión de Navaza resulta un
pracer. E remata así: “A fábula conclúe sentenciosa / que igual ca nesta
historia da raposa, / hai en todas as partes / moitos parvos renartes / que dan
en desprezar / as uvas que non poden alcanzar.”
E
vemos a ingratitude na fábula do aldeán e a cobra, percibimos como a cobiza
fura o saco na da galiña dos ovos de ouro; o pracer que se sente cando o
enganador acaba enganado que vemos nidiamente na fábula do galo e da raposa e,
dende logo, a importancia de ter unha certeza, mais, moito mellor, dúas
certezas.
Gonzalo Navaza
Así
son as fábulas. Ispe o ser humano e amosan os seus defectos e tamén poñendo
riba da mesa as calidades morais positivas como a xenerosidade, a sensatez, o
esforzo ou serenidade entre moitas outras.
Gonzalo
Navaza consegue solventar moi ben os atrancos que escribir estas fábulas en
galego pode supoñer e faino cunha graza que nos encanta. As fábulas nunca nos
deixan indiferentes, convidan a reflexionar e non perden a vixencia porque as
custións morais do ser humano perviven a través dos séculos.
O
traballo de ilustración de Orelí Pello é magnífico, cun cromatismo variado,
dotado de vida que realza, con humor, o conxunto poético e estético. Esta
ilustradora francesa afirma que en Fábulas contadas usa recursos como a
metonimia ou a metáfora visual, xoga coa relación de escala, cos puntos de
vista e usa o branco para compoñer.
Fábulas
contadas é unha fantástica
proposta literaria que, sen ninguna dúbida, agasallará entretidos momentos aos lectores e lectoras.
ANTONIO GARCÍA TEIJEIRO