Mostrando entradas con la etiqueta yolanda castaño. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta yolanda castaño. Mostrar todas las entradas

jueves, 8 de agosto de 2019

CATAVENTO DE POEMAS INFANTÍS (LXXIV): "Sementes viaxeiras", de Yolanda Castaño









                           YOLANDA CASTAÑO  (Santiago de Compostela, 1977)





Dixéronme unha vez que estaban quietas as plantas,
que ficaban toda a vida no mesmo lugar
mais, estade moi atentos e eu heivos contar
as viaxes tan incribles que fan algunhas cantas.


Buscan estabilidade cando son maduras,
instálanse nun sitio e alí botan raíces.
Yolanda Castaño (De versogramas.com)
Sen moitas aventuras conseguen ser felices,
os seus talos e pólas medran tesas e duras.


Pero cando son sementes coa vida por diante
aprenden que, ás veces, as cousas son complicadas
e poden resultar un chisquiño máis doadas
baixo o ceo tan azul dunha terra distante.


Por terra, mar e aire as sementiñas viaxeiras
lánzanse na procura de novos horizontes.
Buscan un fogar por entre as fragas e montes,
búscano avanzando ben dispostas e lixeiras.

--------------------------------------------------------------


Hainas que prefiren as viaxes aéreas;
para marcharen lonxe, elas confían no vento
e así conseguen salvar o seu desprazamento
equipadas de ás e estruturas etéreas.
Así fai a sementiña do alto piñeiro:
sae da súa piña e, logo, guíndase alá!
Din que se chama sámara a súa única á,
pero élle dabondo para un salto lixeiro.

Outras gardan o seu truco mellor nas recámaras:
parece un helicóptero a semente do alerce!
De dúas en dúas, en canto chimpan do berce
semellan unha hélice se xuntan as sámaras.

Pero hai outras que son, se cadra, máis abraiantes
e baixan como planando das pólas ao chan.
Son as que se desprenden do umeiro e logo van
igual ca se fosen ovnis ou pratos voantes.

---------------------------------------------------------------------

Outras, no canto de viaxar a lombos dos bechos,
parece que se sentisen moito máis seguras
en vez de por fóra, dentro deles e ás escuras,
igual ca quen é transportado cos ollos pechos.

Confía a boa oliveira no voo do estorniño.
A ese paxaro tan ben lle saben as olivas
que xa anda a devecer polas grandes e as cativas
cada mañá que sae a voar dende o seu niño.

Tamén para moitísimos tipos de paxaro
os froitos do teixo resultan apetitosos.
Chámanlles arilos, son vermellos e carnosos.
Que os leven na barriga a ninguén se lle fai raro!


(Do libro Sementes viaxeiras, editado por Edicións Embora, 2019)



lunes, 23 de febrero de 2015

OS MURMURIOS DO can CAN ( 4 )



 
      Ten frío o can Can, e está abraiado por non coller a gripe con tanta xente con catarreiras ao seu redor.
     Chíscame un ollo cando escoita que onte me bañei na praia. Treme ao saber que a auga estaba a 11.3 graos. Di que son moi valente, pero eu sei moi ben que pensa que ando bastante tolo.
     Dígolle que estou a ler a Henry James e que merquei un volume de contos de amor vitorianos que vén de publicar Alba Editorial. Pon a face un pouco rara. Como se non o acabase de crer. Non lle fago caso. Coméntolle que acabo de recibir dúas novidades da colección “Fóra de xogo” (Edicións Xerais) asinadas por dous escritores importantes: Silvestre Gómez Xurxo (“De cristal”) e Marcos Calveiro (“As palabras poden matar”).  Alédaselle o rostro. Nótaselle que ten ganas de lelas. Paciencia. Primeiro son eu.
    
      

     Daquela, tras aceptar a espera, o can Can comeza a dicirme que…

      
     … a el , coma a Mariano Coronas, tamén lle dá moita rabia que ao elemento ese, o tal Nicolás, a prensa o chame “El pequeño Nicolás”. E quere aclarar, coas palabras de Mariano, que “O pequeno Nicolás” é a tradución de “Le petit Nicolas”, esa marabillosa serie de libros infantís escritos polo escritor e guionista francés René Goscinny, que ilustrou o gran Jean-Jacques Sempé. Di que chamar así a ese personaxe vomitivo, introducido na gorida desa panda de persoeiros da corrupción e a mentira política é un ataque á cultura e á literatura para nenos e maiores. Doulle a razón. Dá noxo.

     
Yolanda Castaño

       lle  encanta a edición bilingüe, editada por Visor, do poemario “A segunda lingua” de  Yolanda Castaño. Que lle chamou a atención o poema “A poesía é unha  lingua minorizada” e comenzou a recitarme:

Comezaría polo espesor. A súa acidez, o seu ph.
Camiña igual ca unha muller:
entre o masacre do invisible
e o campo de concentración da visibilidade.

Ladra estilo e final,
unha épica hospitalaria.

No poema a linguaxe
faise ouvidos xordos a si mesma,nel as palabras amplían
o seu círculo de amizades.

Hai que masturbar o abecedario
ata que balbuza cousas
aparentemente inconexas.

Caixa de cambios da fala,
acenos doutra orde.
O sorriso do mosquito dentro da pedra de ámbar.

Non se trata de que non comprendas árabe.
non entendes

poesía.

Eu escoito e gozo de tan intenso poema.
    

      
Rosa Huertas
     
     …  foi marabilloso para el descubrir a Rosa Huertas, esa magnífica escritora madrileña, autora de libros tan suxestivos como “Mala luna”, “Tuerto, maldito y enamorado”  ou “El blog de Cyrano”, entre outros. Concretamente, con este último, acabado de ler, gozou da boa literatura para mozos e mozas unha vez  máis. Chámalle a atención o estilo literario da novelista, doutora en Ciencias da Información e licenciada en Filoloxía Hispánica. Un estilo que mestura autobiografía, referencias literarias ou artísticas coa realidade e, mesmo, a fantasía. 
    Literatura intensa e chea de emoción dunha muller sensible e apaixonada da palabra literaria.  Unha autora que se está a converter nun referente indiscutible da LIX. 
    Ler as súas novelas resulta un pracer evidente.

      

     
     … leu o libro, magnífica edición de Antonio Reigosa, “Galicia Encantada. O País das mil e unha fantasías” (Edicións Xerais). Segundo el, e créollo, aprendeu moito da literatura de tradición oral do noso país. E pasouno moi ben entre mouras, encantamentos, pozas máxicas, penedos, xogos, cocos e monstros, augas, festas…. e grazas a el xa sabe cando debe cortar o pelo.  
  
     Río en voz alta. Non lle parece moi ben e dime:

- “Pois hai que facelo cando a lúa está no cuarto minguante. Deste xeito medra máis amodo e podemos tardar máis tempo en volver pasar polo salón de peiteado”.

   


     Está que non para . Déixame moi clariño que  este libro vén sendo unha parte dos textos que foron aparecendo na web do mesmo nome. 
  


Unha web que celebra dez anos de existencia. Fágome o parvo. Fago que non o sabía e, deste xeito, fica satisfeito.
     Ai, meu pobre!

   

      … cantou moitas cancións co disco quíntuple de Joaquín Díaz, folclorista moi  recoñecido, que recompilou  panxoliñas, romances, cantigas e contos  nun entrañable  disco: “ 100 Canciones y Cuentos Infantiles”.  Un tesouro que debe estar nos fogares para cantar e coñecer ese corpus literario-musical tan significativo.
       
     E púxose moi ledo a acompañar a voz de Joaquín Díaz  nesta canción.  A verdade é que o dúo estaba algo descompensado pero sentíase eufórico:

Arroyo claró,
fuente serená,
quién te lavó el pañuelo
saber quisierá.
Me lo ha lavadó
una serraná
a la orilla del río
que corre el aguá.
Una te lavá
y otra la tiendé.
Una le tira en rosas
y otra en clavelés.



      
     …que foi ao cine cunha cadela amiga, hai pouco tempo,  para ver unha película da que falaba moita xente. Tiña medo de que o defraudase. Non foi así. “Boyhood” chegoulle ben dentro. Un drama filmado ao longo de 12 anos (2002-2013), en 39 días de rodaxe. Unha viaxe íntima polas canles eufóricas da nenez, os cambios co paso do tempo  e a visión curiosa e  incisiva dunha familia moderna. A historia de  Mason (Ellar Coltrane) dende os seis anos, poboada de trocos, avances, amores, desilusións, medos etc. Todo en tempo real.
      


     Estou de acordo con Can. Unha película orixinal e cativadora. Gran Richard Linklater, o director, de quen recomendamos a triloxía : “Antes do amencer”, “Antes da atardecida” e “Antes do anoitecer”.



      
     

   …que descubriu comigo a Fabio Morábito, nacido en 1955 en Alexandría, de pais italianos, que viviu en Italia e é mexicano de adopción.
Fabio Morábito.
Que lle gusta moito, tanto a súa poesía coma os relatos.  Lemos xuntos a antoloxía poética “Ventanas encendidas” (Visor. 2012). E agardou a que eu rematase  os seus oitenta e catro relatos breves, irónicos e cun fino humor contidos no volume editado por Sexto Piso, que leva por nome “ El idioma materno “.  Textos lúcidos, ben escritos, intelixentes que, sendo inclasificables, mesturan autobiografía coas complicadas relacións entre linguaxe, escritura e mundo. Como escribiu un crítico literario: “Un libro sobre a orixe da vocación literaria”.


     Daquela, volvendo á súa poesía, recitamos en conxunto este poema:

¿ POR QUÉ si digo pájaro
me enciendo
y cuando digo ave me intimido?
Digo pájaros y pienso
en vuelos cortos,
no en migraciones,
en los esfuerzos para hacerse un nido;
digo pájaro y me embosco,
me enarbolo
y me ensombrezco,
y al decir ave me remonto,
pierdo la sombra y subo,
subo,
y solo la curvatura de la tierra,
que no siento,
corrige
este elevarme sin descanso, traduciendo
el ave que hay en mí en un pájaro
que busca, en otro clima, un árbol.


      
     Sentímonos ben a gusto. Estamos relaxados.  Pregúntame cal foi o último libro que merquei na miña visita á libraría. Dígolle que un poemario de Baldo Ramos que, ao follealo, me pareceu interesante. Chámase  “Cartografía do exilio”, foi accésit do “Premio de Poesía Miguel González Garcés. 2014 (Deputación da Coruña) e di cousas coma estas:
     

      ( …)  hai poetas que abren as portas cando escriben
                e hai poetas que rebentan as bisagras dos accesos.

                convocan os labirintos da incomprensión.
       
                inútil escribir sobre o presente
                se non abonda con deixar de aparentar
                os símbolos da amnesia.

                lembrar é un xeito de escribir anticipadamente sen empregar palabras.

               antes de que as palabras impoñan un novo aprazamento (…)


   Fermosos versos que penetran ben dentro de min. Poñereime a lelo xa.

     O can Can asente. Permanece un chisco en silencio e dime cunha autoridade que roza a esixencia: “Dedícalle unha canción de Kiko Veneno aos meus amigos Juan, Lurdes, Alba e Susi”.
     Fágolle caso e escollo “Joselito”. Kiko canta en vivo.
     E Can sorrí e comeza a bailar.
     
                                                "Joselito". KIKO VENENO

                  Un caso!



domingo, 8 de febrero de 2015

TRES LIBROS PARA OS PEQUENOS LECTORES PUBLICA EDICIÓNS XERAIS: DE MEDOS, ANIMAIS EN VERSO E CANS TRISTEIROS.




    Novo ano, novos libros. Novidades ben interesantes.
     
     Edicións Xerais de Galicia acaba de publicar tres novidades de LIX que amosan o gusto con que esta editorial coida as súas edicións.
     
      Son tres libros para pequenos lectores. E un, ben que se alegra cando aparecen títulos para idades nas que é preciso achegar aos cativos poemas ou historias próximas que os axuden a medrar por dentro. Que os fagan cómplices da palabra literaria. Que os empurren cara á satisfacción de ter un libro preto, a través  do hábito lector e da calidade dos textos e ilustracións.
      
Así, así, os libros preto deles dende ben pequenos.
     Unha tarefa necesaria, chea de atrancos e máis, se cadra, se falamos de que están editados en galego. Os mediadores e mediadoras agradecerán estes volumes, porque con demasiada frecuencia se esquecen as editoriais destes tramos de idades.

     Os libros que nos ocupan aparecen na colección Merliño dous deles e o terceiro, un álbum en Pequeno Merlín.
     
      A alegría é dobre, para min, ao ver que a poesía é a protagonista de Coller as rendas e que O can Gastón anda tristeiro évos un conto rimado.
     
Yolanda Castaño. Oxalá nunca deixe de escribir poesía para os nenos e nenas.
     
     En efecto, dende aquí volvo a alegrarme de que a gran poeta Yolanda Castaño, unha das mellores voces líricas do noso panorama literario, siga a escribir poemarios para os pequechos. Un luxo e un recoñecemento de que a poesía, se é boa (e a dela é magnífica), non ten idades nin prestixios diferentes.
      


     Coller as rendas (col. Merliño) é un poemario fresco, cheo de humor, moi ben artellado, arredor de animaliños que teñen camiños por trazar. Hai animais de moitas especies: unha berberecha, unha escaravella, unha carracha, un can, un percebe etc. Bechos mariños, insectos, animais que teñen amigos e veciños, que comparten, que se dan ánimos para que ao emprender os seus camiños se sintan libres para facelo sen que ninguén os dirixa.
    

     Velaquí un dos poemas:

Ilustración de Xosé Tomás.

Un cullarapo
topou cun sapo
que inchaba o papo
por ser maior.
“Ti vas de guapo
e es un cazapo.
Quen salta logo,
salta mellor”.

    
      
     Un libro de poemas imprescindible para os máis novos. Un libro delicioso, irónico, festivo, magnificamente ilustrado por Xosé Tomás, un ilustrador con máis de vinte títulos de LIX que realza os poemas cos seus debuxos plenos de orixinalidade e dunha expresividade que fascina. Crea un ambiente moi propicio para que plástica e verso fagan un todo suxestivo.

      

     O segundo, tamén en Merliño, chámase O can Gastón anda tristeiro. Un conto rimado traducido ao galego por Carmen Torres París, cuxo autor e ilustrador é Pablo Rosendo (vigo, 1984), director artístico da serie de animación Berto´s diary, colaborador de diversas revistas e que publica semanalmente unha viñeta no xornal “La Voz de Galicia”.
       
Pois si que está deprimido. Que lle ocorre? Il. de Pablo Rosendo.
     Un conto sinxelo, simpático, sen pretensións, escrito na súa maior parte en pareados, que trata dun can tristeiro, que nada, nada o fai feliz. O seu dono, Antón, pensa o indicible para que cambie, para velo sorrir, ata que un día…
     Nótase moi ben que o autor traballou na animación pois os seus debuxos, planos, con moita viveza e cor, así o confirman.

      
     E o terceiro, está asinado por Sabela Fernández Torres, mestra especializada en Audición e Linguaxe, licenciada en Psicopedagoxía e autora de materiais e artigos no ámbito pedagóxico.
      

     Dentro de Pequeno Merlín, Augusta e os seus medos cóntanos a historia dunha nena, que está chea de soños, pero que é tan medrosa que non consegue que ningún se lle cumpra. Isto o que lle di a miúdo o seu avó. Tiña tantos medos que a Augusta non a deixan nin ulir, nin viaxar, nin falar, nin sorrir. Un día decidiu comentar aos seus pais que quería ser valente. Daquela comezou a atopar notas e caixas e tras lelas ou abrilas… “Sorprendida quedou co que dentro encontrou”. Un conto que, dun xeito sinxelo, nos fala da necesidade de enfrontarse aos medos para superalos.
      
     Ilustrado, con trazos lineais en cor, cheos de tenrura e humor por Alicia Suárez, este libro fará gozar aos lectores e lectoras pola súa sinxeleza e o seu optimismo.    
 
Ilustración de Alicia Suárez.
      
     Demos, pois, a benvida a estes tres títulos que aparecen nas librarías para faceren que a xente miúda poida sentirse moi ben lendo.        

                                                                                     
 
E rematarán lendo e consultando libros coma este...



                                                                                            ANTONIO GARCÍA TEIJEIRO