Esta semana cúmprense 117 anos do nacemento de Rafael
Alberti, e por iso esta entrada non podería vir mellor. Non hai moito, Antonio
García Teijeiro principiou unha nova colaboración mensual no CÍES Podcast de Rafa
Valero e Guada Guerra que, baixo o título xenérico de Na compaña de… vai
lembrar a relación persoal que Antonio mantivo con persoeiros do mundo da
cultura que significaron moito para el. E a primeira entrega está adicada,
precisamente, a Rafael Alberti.
Ao longo da súa conversa con Rafa e con Guada, Antonio
rememora as circunstancias que o levaron a coñecer a Alberti aló pola década
dos anos oitenta e relata algunhas anécdotas moi interesantes que conta por vez
primeira nos micrófonos deste podcast vigués. Ademais, escolle e recita algúns
poemas de Alberti, un poeta necesario que, por desgraza, ten hoxe moita menos
presenza da que debería ter no ámbito escolar e nos medios de comunicación.
Podedes escoitar esta primeira entrega de Na compaña de…nesta ligazón a partir do minuto 39 e prestade atención a vindeiros capítulos
do CÍES Podcast, nos que mes tras mes Antonio dará continuidade a esta sección.
Algúns pechan os ollos
e apoian a cabeza no respaldo do seu asento. Notas a tensión. Outros len a
revista que teñen diante , como se non fose con eles. Moitos cravan a ollada no
teito do avión, apertan os puños ou agochan a presión sorrindo sen ganas.
Non teño medo a voar. Son os aeroportos os
que me exasperan. As esperas, a falta de información, o trato que reciben os
pasaxeiros cando ven pasar o tempo e o
seu voo non aparece nos paneis, a esmola dun sándwich noxento e un refresco que
dan as compañías polos retrasos nas saídas , as tendas para que consumas o
máximo posible, os prezos das comidas nos restaurantes, etc.etc.
Mais sempre me falaron do perigo que
entrañaban os despegues e mais as aterraxes. Levo moitísimas viaxes en avión e
non tiven ningún susto importante, máis alá das típicas turbulencias que se
producen no aire.
Cando despega o avión, xa vin xente
rezando polo baixo, unha señora nunha ocasión cun rosario na man ou un home
maior bicando unha medalla. Certo, eh? Comprensible tamén.
E que fago eu neses intres,dende hai xa
ben tempo? Vou descubrilo por unha vez. Pois recorro á poesía coma un rito
profundo no momento que se supón perigoso nun voo. Non é medo, non. Tampouco
non pido nada, nin desconfío da sorte que pode correr a manobra. Cando o avión
se ergue, miro pola xanela e, para min, sen mover os beizos, digo un dos poucos
poemas que sei de memoria: Si mi voz muriera en tierra… de Rafael Alberti, mentres o chan
principia a estar lonxe.Fágoo unicamente
nese momento. Na aterraxe son tantas as ganas que teño de chegar ao meu destino que
permanezo en silencio.
Non é por temor, nin como algo que
substitúe unha oración. Nin moito menos.
É a reivindicación diante de min mesmo da poesía. A necesidade de que a palabra
poética viaxe comigo, faga a compaña que me fai no día a día e que entre a
formar parte da necesidade que a viaxe me provoca.
Así
son as cousas. Ben sei que a pouca xente lle importará isto que acabo de
escribir. Que moitos dirán que é un xeito de rezar. Que no fondo teño medo de
que algo poida pasar. Que alá eu coas miñas teimas (nisto si levan razón).
Pero nada diso se axusta á realidade. Claro
que calquera cousa pode suceder, mais non afogo esa dúbida cuns versos. Son
os versos os que conseguen que, mesmo no aire, a miña relación coa poesía non sufra
ningún percance. É a entrada, desta volta oral, no libro co que, sen dúbida, vou
gozar no traxecto.
De aí que a voz do poeta gaditano estea
moumeando no oído e eu vaia acompañándoo en silencio nun percorrido poético que me conmove.
E agora imos escoitar a Rafael Alberti recitando este fermoso poema:
Non estou convencido de que veña vestido
coa mesma roupaxe que se lle supón.
Onde están as estacións?
Mudan o sol e mais a choiva.
Mesmo, o vento e o mar.
Quecen e mollansen distinguir vidas nin tempos.
Hoxe todo é confusión. Pasou o verán
disfrazado doutra cousa. Para enganarnos, se cadra.
A melancolía envolve a ollada dos días.
Os soños arrefríanse sen recato.
Ninguén lembra se houbo primavera.
Poucos senten o verán como un feito real.
Soñamos?
Espertamos? Vivimos?
Si, mais camiñamos polas sendas do
confuso.
Pero aquí está o outono.
Intento mirar o seu rostro e
desconcértame.
Os poetas cantan o outono.
Poesía outonal, a de Alberti. Lonxe da luz
do mar.
Poesía outonal, a de Juan Ramón, que nos
achega un sol tépedo e doente e móllanos coa chuvia desta estación tan
suxestiva.
A de don Antonio, de soños de lirios e
tardes murchas e insípidas.
E a de Luz Pozo Garza. Outono é o espazo.
E Compostela.
Ou a
de Xohana Torres, con fiestras pechadas e gloria de mortos.
Poesía outonal para iniciar o camiño
final deste ano 2014.
Polos versos entre frondes, sendas e
follas mortas achegámonos ao inverno largacío.
Palabras para comprender mellor os
diversos recantos que compoñen o noso universo.
E para gozalo.
OTOÑO
Automne malade et adoré…
APOLLINAIRE
Rafael Alberti
Otoño
fuerte y dulce, tú no eres
ese
enfermo adorado que agoniza,
rodando
por la tierra, en las rachas deel aire,
sus
huesos amarillos, mojados de la lluvia,
o
en perdidos montones, secos, pisoteados,
barridos
en sordina por la escoba
sin
piedad del invierno.
Y,
sin embargo, otoño,
tú
perduras al fin esa pálida imagen,
después
de haberte alzado como la más fantástica,
vigorosa
estación de las cuatro estaciones.
Hoy
me ciño tu frente con hojas de tus viñas,
me
sumerjo en el mosto de tus uvas pisadas
y
levanto la copa dorada de tu vino
y
grito alegre al mundo:
Todavía
arde
en mi sangre el vivo resplandor del otoño.
RAFAEL ALBERTI
OUTONO
Xohana Torres
Na
postrimería do semblante das eiras
falou
nantronte un muíño.
Funga
a folla, arañeira nas árbores,
e
non hai indulxencia que lle sirva
para
arrinchar no vento os eixos, resesos de resío.
A
gloria dos mortos escolleu día de ti.
Nas
fiestras pechadas,
os
vellos arrapañan (mentres chuscan ollos)
as
migallas do sol, esmorecido.
Fume
da lumeirada na restreba…
Estación
que non runfa
Pero
é sabencia do ar nun silencio feito de laídos.
XOHANA
TORRES
NA SÚBITA COMPAÑA
Pode
ser unha páxina a derradeira imaxe
desta
tarde románica azul e outono
coma
unha miniatura.
Pode
ser un adagio nesa escala confusa
da
noite
Luz Pozo Garza
a
materia ofrecida á conciencia primeira.
Os
camiños que me levan a Santiago
acordan
potestades e longas curvaturas
no
legado de amor que me traspasa
nunha
praza en silencio.
De
lonxe chega a liña fuxidía dese tempo imposible
que
acordei en Santiago.
A
historia que propaga unha luz trascendida
nas
rúas.
Na
mañá dun domingo imprevisto
eu
sinalaba as fontes
coas
palabras celestes –mesmo runas-
dunha
tiza turbada polo encontro na tarde
en
Compostela.
Cando
asumen as sombras escuras violetas
nun
xardín meditado
pode
ser só un símbolo o tributo do Dante
subindo
ó Paradiso
na
súbita compaña.
LUZ POZO
GARZA
LLUVIA DE OTOÑO
Llueve,
llueve dulcemente…
…El
agua lava la hiedra,
rompe
el agua verdinegra,
el
agua lava la piedra…,
Juan Ramón Jiménez
y
en mi corazón doliente
llueve,
llueve dulcemente.
El
horizonte está triste,
el
paisaje ya no existe,
un
día rosa persiste
en
el pálido Poniente…
Llueve,
llueve dulcemente.
Mi
frente cae en mi mano…,
¡ni
una carne, ni un piano!
Mi
juventud pasó en vano…,
mi
mano deja mi frente…
Llueve,
llueve dulcemente.
Tarde,
llueve, tarde, llora,
que,
aunque hubiera un sol de aurora,
no
llegaría mi hora
luminosa
y floreciente…
Llueve,
llueve dulcemente.
JUAN RAMÓN
JIMÉNEZ
Antonio Machado
Poema de ANTONIO MACHADO
XVII
Casa natal de JRJ
Jardín
de otoño, con mármoles
de
elegía. Lago lleno
de
hojas secas y de sol
melancólico
y enfermo.
Entre
la fronda amarilla
aparece
y brilla el cielo
dorado,
de un oro blanco,
de
un oro pálido y muerto.
Y
bajo la quieta linfa
verdinegra,
flota un sueño
En Huelva.
de
sol, un sueño de oro,
un
sueño de troncos secos.
He
pasado por la senda:
En
un banco he visto a un viejo
dejándose
acariciar
por
el sol tibio y enfermo.
Y
me he internado en el triste
jardín.
Abro el libro y leo…
El
sol me dora la página
y
envuelve en lumbre los versos.
JUAN
RAMÓN JIMÉNEZ
E rematamos entre follas que caen e bicos pendurados das árbores, escoitando a fermosa "Balada de Otoño" de Joan Manuel Serrat. Puro outono. Pura sensibilidade artística. Poesía e música, para emocionarnos.
