sábado, 17 de diciembre de 2016

SENTADO CON PESSOA (X) Visita con Raúl Gómez Pato que lle leva o seu poemario "Máscaras de espellos"





Fun achegándome a don Fernando e non viña só. A verdade é que nunca visito só a Pessoa. Gústame levar alguén que pague a pena comigo.
     O mestre estaba a ler un libro. Cando notou que me aproximaba a el pechouno e púxoo do revés á súa beira. Non quería compartir o libro comigo. Acepteino. Faltaría máis.
     Non tardou en dicirme en voz alta estes versos:


JÁ sobre a fronte vã se me acinzenta
O cabelo do jovem que perdi.
     Meus olhos brilham menos.
Já não tem jus a beijos a minha boca.
Se me ainda amas, por amor não ames:
     Traíras-me comigo.

     
     O meu acompañante e mais eu ficamos fascinados.  Era un poema do seu marabilloso libro Odas de Ricardo Reis. Non dixemos ren. Só atendíamos o recitado de Pessoa sen pestanexar. Estabamos enfeitizados perante o dicir do noso poeta luso.
     
     Había un mundo que non o visitaba.
     
     E, arestora, aí estaba diante del acompañado dun poeta que me encanta.
Uns días antes preguntáralle se quería visitar o mestre e Raúl Gómez  Pato non o dubidou nin un segundo. Comenteille que lle leriamos algún dos seus poemas e gustou da idea. Entusiasmouse.

     
Raúl Gómez Pato

     Xa estabamos onda el. Don Fernando ergueu a cabeza a xeito de saúdo. Raúl, algo tímido, bisbou unhas palabras inintelixibles. Olleino e semellaba feliz. Pessoa, tamén.
     
     Antes de que ninguén dixese nada abrín o poemario  Máscaras de espellos  , editado por Espiral Maior e que acadou o “I Premio de Poesía Xosé María Díaz Castro”, e lin con voz clara este poema:


  voadores os paxaros non acertaban en que acubillo
              pousar o seu sobresalto
quizá nos arames máis tensos do horizonte secante
               fatigada
zumega nos postes telefónicos un aquel de efémero
              sosego

     


     O mestre ficou compracido. Olloume en fite. Estaba interesado. Debuxou un leve sorriso e, antes de que dixese nada, comecei con outro poema:


xuridicamente é viábel teño tres aloumiños
           dispersos
polo ventre tatuaxes inxeccións puntuais de tenrura
a denuncia seguiu o seu curso levo meses reo
            sentenciado

     Raúl estaba algo desconcertado. Mais por dentro foi quen de comprendere que Pessoa estaba a gusto. Eu confirmeille esa sensación.
     Daquela, puixen nas mans de Raúl o poemario e animeino a que fose el quen lle lese outro poema. Animouse e fíxoo.
     Así soaba a súa voz, mentres don Fernando pousaba a ollada nun punto indefinido da paisaxe:

antoloxía de forma redondeada a miña boca co seu
       movemento
que define perfectamente quen eu son a miña
          vaidade
escolle as palabras que máis che acaian bícame
          deseguida dáme a absolución
    
     
     Cando rematou o poema, Pessoa chamouno onda el e deulle unha aperta emocionada. Raúl estaba desconcertado, pero víaselle feliz. Non era para menos. Estabamos diante dun poemario ben directo  cara aos sentimentos máis íntimos do ser humano. Un poemario crítico cos comportamentos inxustos, ateigado de razóns para loitar nunha sociedade que invade a dignidade das persoas dun xeito brutal e cínico. Un poemario que é unha lectura da deformación que o materialismo provoca en cada un de nós. Un poemario que denuncia a incomunicación, a dor íntima que padecemos, o noso papel neste mundo… E todo cunha linguaxe precisa que emociona.
     

     
     Tivemos unha conversa os tres. Eu calei a boca máis do que acostumaba e Raúl Gómez Pato agasalloulle o poemario.
     No medio desta conversa, como dismuladando, deixándoos falar, lin para min estes versos:


os corvos peteiran no lixo en procura da nova
          política  os corvos
quizás un pouco de ideoloxía fermentada entre a
          hipertermia
dos despoxos unha postura inclinada unha
           reverencia á insubstancia
    
     
Cando nos decatamos, pasara o tempo dunha maneira vertixinosa. Eu disimulei por ter feito esta lectura roubada e tusín. Podiamos seguir aí sentados horas e horas sen sentir a máis mínima preocupación. Pero eu sei que non debemos ser molestos e decidín cortar a conversa. Non sei se Pessoa mo agradeceu, mais os poemas de Máscaras de espellos  sei que lle chegaron ben adentro. É preferible manter a distancia do respecto, que pasarse da raia.

     


     Despedímonos con afecto e notei que don Fernando daba a Raúl un abrazo moi especial. Si, si, moi sentido.
     Prometinlle non tardar tanto en voltar canda el. Agradeceumo cun sorriso que delataba que non estaba moi seguro da miña promesa.

     Raúl Gómez Pato e mais eu fomos afastándonos felices.
      E ambos os dous, a dúas voces, recitamos un outro poema deste magnífico Máscaras dos espellos , mentres deixabamos ás nosas costas o mestre que, seguramente, volvería abrir aquel libro que pechara cando sentiu que nos achegabamos a el.


despois moito despois dos malabaristas dos
         contorsionistas  dos saltimbanquis
a continuación dos trapecistas dos tragalumes dos
          pallasos tras os aplausos
os vivas as ovacións aforcarase   o poeta  xerminarán
          se callar os s seus versos



E non me digades por qué pero un intenso calafrío percorreu o meu corpo, ou quizais a miña alma. Non lle dixen nada a Raúl que, case seguro, ía pensando no vivido.





                                                                                                    ANTONIO  GARCÍA  TEIJEIRO

miércoles, 14 de diciembre de 2016

A LUZ DAS PALABRAS (63) María Xosé Lamas



Coñecina en “Mondoñedo é Poesía” e comprendín axiña que estaba diante dunha muller con carácter, de forte presenza e dunha enorme sensibilidade.
     Presentaba, xunto co editor Miguel Toval, o seu poemario para cativos Cantigas para aprender a soñar  (Edicións Embora, 2015) e o seu recitado encantoume.


A noite tan negra,
tan longa e escura
dáme moito medo
se non sae a lúa.

Por veces, na cama,
fico moi esperta
escoitando a noite
na súa conversa (…)
     
     
     María Xosé Lamas engaioloume coa súa voz e coa forza e a delicadeza dos seus poemas. Uns poemas que resultaron gañadores do “Premio Arume de Poesía 2013”. Uns versos que, como di o inesquecible Xosé Neira Vilas no limiar , “foron escritos precisamente para que nenos e nenas sorrían, canten e soñen”. E engade máis adiante. “Van aquí 34 poemas que constitúen unha bonita achega lírica con axeitada escolla temática, e un tratamento poético que chegará ao corazón dos cativos”.
    
     
Con María Xosé en Mondoñedo


     Todo isto abonda para que oiamos a luz das súas palabras. Teñen vida, acariñan e fan que nos emocionemos arredor do espírito lírico que as envolve. Por iso lle pedín que nos deixase escoitar a súa voz.
     
     Ela, cunha xenerosidade ben grande, respondeu con agarimo a esta proposta e deixounos estes agasallos para que os lectores/as de Versos e aloumiños gocen da palabra madurada e ben escrita.
     
     Para que a coñezades mellor, un achegamento persoal. Un perfil ben rico que convén ter en conta.

          Tras el, eses poemas tan fermosos que nos agasalla e que nós reproducimos con moito entusiasmo.

Recibindo o Premio Arume de poesía en 2013, da man de Xosé Neira Vilas


 BIOGRAFÍA
 María Xosé Lamas (1961) Vilalba.

María Xosé Lamas
Diplomada en Profesorado de Primaria, Licenciada en Filosofía e Ciencias da Educación, Postgrao en Educación Musical, Grao Elemental e primeiro ciclo do Grao Medio en piano no Conservatorio Profesional Municipal de Vilalba (Lugo), conquire a súa primeira praza como mestra definitiva no CEIP de Muras (Lugo) do que é directora durante seis anos. Na actualidade (2016) é profesora de Educación Musical no CEIP M. Mato Vizoso de Vilalba (Lugo).

Dende 1979 (Grupo Tarabelo da Asociación Fuxan os Ventos) desenvolve unha intensa labor no ámbito do teatro afeccionado, como actriz en diversas produccións, como autora de máis dunha vintena de obras, a maioría representadas, así como realizando traduccións e adaptacións; e dirixindo diversas compañías: Grupo de Teatro da A.C. Monseivane (1986-1994), Centro Dramático Vilalbés (dende 1994), Escola de Teatro do CDV (dende 1999). Así mesmo, leva a cabo diversas actividades no eido da pedagoxía teatral, a cargo de programas de teatro escolar con alumnado de educación infantil, primaria e secundaria. Colabora tamén con centros educativos, APAs, asociacións e centros sociais, impartindo cursos e xornadas de teatro, realizando sesións de contacontos, etc. Tamén realizou durante dúas temporadas un programa quincenal de teatro emitido por Radio Principal de Vilalba ("A escena nas ondas'). Finalmente, neste eido, creou a actual Escola Municipal de Teatro de Vilalba que neste ano celebra o seu décimo aniversario.

Outro campo de interese é súa producción poética, na que destacan as seguintes publicacións:
- [20001, 20022] Catro palabras caladas (poemario), Ed. Asociación CDV.
- [2004] Datando lembranzas (poemario no que se editan dous dos premios – accésit e 1º- do Certame Literario do Concello de Vilalba, dos anos 2002 e 2003 respectivamente), Colección As foulas do Rañego, Ed. Fundación Manuel María.
- [2004] Ao norte do camiño no Caderno de Estudos Chairegos
- (2010) Con Fausto, por este rio acima ditado polo Instituto de Estudos Chairegos.
- (2015) Cantigas para aprender a soñar, Premio Arume do 2013, de Edicións Embora.
- [De 2003 a 2016] Colaboracións en diversas publicacións e revistas literarias como Xistral.

Ten colaborado noutras publicacións escritas (libros colectivos como Cerna de Carballo ou  "Escritos na floresta" de Ricardo Pilín, entre outros) e dixitais como Galicia Dixital ou avozdevilalba.gal con series de relatos, artigos de pinión, etc; tamén participado en recitais de poesía e formado parte de diversos xurados en certames de literarios.


María Xosé Lamas


A nosa sombra

Acaso era eu mesma
aquela que te apreixaba con mans tenras
falándoche baixiño á orella:
“ empréstoche a miña sombra”…
Eu mesma, a que agora
busca o abeiro das túas pólas
neste abrazo de edra
para sentirme acubillada
na calor da túa cerna.
Eu, solicitando a túa-miña sombra,
a derradeira.
Ti seguirás contando primaveras,
dando abrigo a mancheas
a quen precise alivio da canseira,
agasallando a miña-túa sombra
a quen a queira.




Testemuñas

Testemuñas do paso de viandantes
Caronte 
a carón da estrada, custodiándoa.
Testemuñas de risos e paseos,
camiñadas de anos mozos arrogantes.
De présas, de urxencias sen vagares,
cara incertos destinos, a vagos horizontes;
vieiros de bágoas lutuosas,
regueiros para os remos de Caronte.
Testemuñas do paso pola vida
a un lado e outro do camiño,
ergueitas sempre, cara ao ceo,
as árbores da memoria, teñen sido.




Eras carballo

Vello tocón, tarugo, carocha,…
sen pólas nin ramallos, aínda vivo,
respirando por dúas follas
que aínda abrollan
á luz de cada primavera.
Imposíbel de feitura, retorto, esvaecido,
cuberto de calquizo balorento
contra o vento.
Eras carballo e es niño
de curuxas e estorniños
que che narran as viaxes polo tempo
coma eu hoxe de paso en Bustofrío.



domingo, 11 de diciembre de 2016

PAPEIS RECOBRADOS (11) Poesía necesaria

    Foto de Anxo Cabada



 Temos que seguir en garda.
     Temos que estar cos ollos ben abertos, cos oídos ben atentos e encher o noso espazo de versos.
     Temos que seguir insistindo na necesidade da presenza da poesía na escola, nos fogares, nas bibliotecas, no noso medio.
     De aí que recuperemos este artigo, “ Poesía necesaria”, que foi unha columna en “A Nosa Terra” e que ten vixencia plena.
     Xa xubilado, emociónome cando releo esas liñas nas que comento que cada clase miña, tanto en castelán coma en galego, comezaba cun poema en voz alta.

     Por todo isto (e moito máis) seguiremos dicindo que a poesía é un alimento como o pan de cada día (Celaya, dixit).





                         POESÍA NECESARIA

                                                                             


Poesía para seducir e ser seducido. Poesía para conmover, para sorrir, para chorar, para vivir. Poesía para ter os pés na terra e andar polos camiños da emoción. Poesía  para voar polos tellados que cobren as penas.
Fran Alonso
     Porque, como dixo Fran Alonso cando nos invitaba a poetizarnos, os poemas son como caixas de ferramentas que valen para todo: para sentilos,cheiralos, gardalos nun armario ou penduralos na parede, entre moitas máis cousas. Os poemas, sempre o pensei, curan doenzas que non avisan, dores producidas polo amor e gripes infinitas.

     Emociónome ao ler que Guy Clark, un importante músico de country-folk,di as seguintes palabras:”Meus pais amaban a palabra falada e escrita e, como aínda non había televisión, despois da cea sentabámonos na cociña a ler poesía”.
     
Guy Clark
     Imaxe conmovedora. Ler poesía en voz baixa, pero tamén en voz alta. Poesía na casa (canto lles recitamos aos meus fillos a Alberti, Celso Emilio e tantos outros!), poesía nos xornais, poesía na radio, na televisión, na escola.
     
   Leo en Cuadernos de Pedagogía, que unha profesora da Universidade de Málaga inicia as súas sesións coa lectura dun poema. E recoñece que os alumnos, nun principio, o reciben con sorpresa; logo, acéptano con gusto e bótano de menos se falta.
  
 Hai ben anos que comezo as miñas clases lendo/escoitando/compartindo poemas en voz alta cos rapaces. Resúltame pracenteiro. Alégrome que alguén o faga , tamén, na universidade.Por aí deben ir as cousas.
     
     É que como escribiu Celaya e cantou Paco Ibáñez, “poesía para el pobre, poesía necesaria/ como el pan de cada día…”

                                                                                          ANTONIO  GARCÍA  TEIJEIRO

jueves, 8 de diciembre de 2016

REMUÍÑO DE LIBROS (3) "Feliz Feroz. O lobiño riquiño " de El Hematocrítico






TÍTULO:   Feliz Feroz. O lobiño riquiño.


AUTOR: El Hematocrítico.


ILUSTRACIÓNS: Alberto Vázquez.

Edicións Xerais. Colección: SOPA DE LIBROS.




Edicións Xerais achégalle ao público infantil este conto traducido ás nosas letras por Anaír Rodríguez e cuxa autoría pertence a El Hematocrítico, coñecido pola súa presenza activa nas redes sociais. Ademais vén avalado polo Premio Fundación Cuatrogatos no 2015 e por ser incluído nos White Ravens dese mesmo ano.

     
El Hematocrítico

     Feliz Feroz é un conto enxeñoso que cativa a grandes e pequenos dende o primeiro momento.
     O seu autor, amosando un humor intelixente, consegue captar a atención do lector a través do emprego dun léxico claro, directo e moi expresivo onde o humor e mais a tenrura se dan a man para presentarnos o seu protagonista Feliz Feroz.

     Este é un lobiño atípico: é educado, estuda e gústalle ler, algo que a súa nai non atura, pero o que baixou o grao de tolerancia no termómetro da ferocidade materna, foi que tamén sexa amable e axude as persoas maiores a cruzar a rúa. Isto provocou que chamase ao seu irmán, Lobo Feroz, para que educase e ensinase o seu sobriño o que significa ser un lobo con ese apelido. O lobiño, como tamén é obediente, acata os desexos da súa proxenitora e vai pasar o verán co seu tío. Alí o noso protagonista, no seu afán de aprendizaxe e de agradar o seu educador, vai rachar cos estereotipos clásicos e tradicionais dos contos de lobos, dando renda solta a súa especial personalidade baseada na bondade. Esta covértese nunha arma poderosa que será quen de influír e, mesmo mudar, os sentimentos de desesperación, vergonza e carraxe que experimenta o seu tío na teima de facelo un lobo como mandan os canons.
 
Ilustración de Alberto Vázquez
     A diversión para os máis pequenos e a reflexión para os maiores están aseguradas coa lectura deste libro, que reivindica a importancia das diferenzas, do distinto como elemento enriquecedor na convivencia e creación dun mundo máis solidario e, xa que logo, mellor.


     As ilustracións de Alberto Vázquez están en total sintonía co ton narrativo, resultando moi suxestivas.


                                                                                                       ALBA PIÑEIRO

lunes, 5 de diciembre de 2016

ESCAPARATE POÉTICO (XCI) João Pedro Mésseder







                                JOÃO  PEDRO  MÉSSEDER  (Porto, 1957)




1936 – 1939



Há um azul cruel
sobre os campos
de Castela,
João Pedro Mésseder
um azul que não cala
o seu lutuoso silêncio,
porque o vermelho
derramado há tantos anos
não fez desse azul
o seu espelho:
apenas se infiltrou
na terra ardente.
E a tingiu
ainda mais
da cor da carne.




DE UMA CANÇÃO  PERDIDA – ESTILHAÇO


Un projéctil caiu na escola
outro caiu num quintal

outro explodiu no mercado
outro ainda no hospital



MÍSSIL


Dentro de minutos
com estrondo
vai cair.

Quantos meninos
neste instante
ainda
estão a rir?




ERA JULHO


Era julo, o mês dos gritos
e das noites assombradas.

E eu sonhava que em Gaz
o sangue das crianças
das mulheres e dos homens
escorria para o mar

e as ondas
se tingiam de vermelho.

E eu mesmo
de vermelho me tingia.



 
A  SUL DE CRETA


A esta hora, nas praias de Creta,
tomam-se banhos de mar e de sol.
Seiscentos quilómetros a sul
a vida vale o mesmo
que um grão de areia no deserto.




(Do libro Lá  longe o fogo, editado por Página a Página- Divulgação do Livro, SA. 2015)