"AS RÚAS NON CALAN, BERRAN", un poema de Antonio García Teijeiro dedicado a Carlos Oroza

Dentro do Festival Kerouac de Vigo 2016 houbo un acto sinxelo, pero moi grande. Tivo lugar na rúa para ser vivido por aquelas que por alí pasaban.

       

     Foi unha homenaxe ao poeta Carlos Oroza, na rúa do Príncipe, xunto a uns versos seus gravados  no chan.

     

     Daisy Villalobos, Marcos de la Fuente e mais eu lemos uns textos, uns poemas dedicados a este poeta singular, de voz única na poesía deste país; un poeta en continua reescritura, de xestos radicais e en  procura de si mesmo.

     

Carlos Oroza

     Un acto, pois, que nos converteu en “poetas da rúa”. Un termo que utilizaba decote o meu querido e admirado Rafael Alberti  na súa loita persoal para que os poetas e a poesía estivesen preto da xente. Nel pensei cando estiven á beira dos meus dous compañeiros.

    

     Así que en Versos e aloumiños  podedes ler o poema que lin baixo o ceo azul de Vigo, en voz alta, na lembranza de Oroza con quen falei en moitos momentos. Un Carlos Oroza que me foi presentado pola miña querida Moraima, a compañeira de Celso Emilio Ferreiro moitos anos atrás.

     Que vos guste.

                             

                            AS RÚAS NON CALAN, BERRAN

                                                                                                                                                                                                      

                                                                                                 A Carlos Oroza

Perdéronse os teus pasos

entre ese aire que roldaba pola túa cabeza

e o sorriso detido daquel rumbo que esvarou

na memoria do tremor

Escoito a incerteza amosada polo teu rostro

cando mirabas territorios esquecidos

nos crueis intentos de artellar  discursos caóticos

nos espazos sen luz

Camiñabas sen moverte

dando voltas a ti mesmo

e pousabas a túa ollada

nas fontes delirantes do absurdo

As rúas gritan o teu nome

                                gritan as túas palabras                             

                                     

inclinadas nos andamios

             para amosar ese mundo teu

                                          que nunca deixou de moverse

                        entre a cordura

                                    e a crise evidente dos afagos

Quero apreixar esas palabras

Quero collelas e pronuncialas

                                       coa emoción da túa presenza infinita

Son noticias urxentes

                                 que non poden esvaecer

no medio das néboas que cobren as arestas dos milagres

Quero dicilas

                       berralas

                                e levalas a ese universo

                                                                      que fuches creando

 cos restos das visións e das sombras

dos estralos e dos lugares escuros

                                                    nos que as cousas perdidas

procuraban  acougo  nos músculos vizosos da túa voz

Con elas ben preto

                          case que aforcándome

    forzarei a miña  boca quente

                           ata confluír contigo

                                                           na liña azul  dos espellos

                                               mentiras de vidro

                                          que deixan a humidade das bágoas

                                 sobre a viva silueta do teu nome

     E xuntos

                         ti e mais eu

                                    cuspiremos exhaustos o teu canto.

                                               

                                                                                    ANTONIO GARCÍA TEIJEIRO

                                                                            Outubro. 2016

A LUZ DAS PALABRAS (61) Rosa Huertas

Cando caeu nas miñas mans o libro  Mala luna pensei que, tras estas páxinas tan brillantes, se agochaba unha escritora de verdadeiro talento. Como amante da poesía (e de Miguel Hernández) a novela me entusiasmou. Prosa brillante, calor humana, trama suxestiva e moita, moita poesía.

     

     A autora era Rosa Huertas e non a coñecía. Corría o ano 2009 e decateime axiña de que estaba diante dunha persoa que ía dar moito que falar no panorama da LIX española.

 

Rosa Huertas

     Non me trabuquei. Pasaron sete anos e aí está. Unha referencia. Fun lendo todo o que ía saíndo e ficaba enfeitizado en cada libro que lía. Lembro Los héroes son mentira, El blog de Cyrano, Tuerto, maldito y enamorado, Sombras de la Plaza Mayor, Corazón de metal…

     Namoreime da súa literatura.

     E valorei as súas publicacións didácticas, as súas incursións na literatura popular, a súa paixón pola palabra escrita.

     Admiro esta muller polo seu amor pola literatura de calidade, pola xénese deses mundos creados que son para ela máis reais ca a vida cotiá, pola poesía que enche cada unha das novelas que escribe.

     Porque Rosa Huertas  non sabe vivir sen escribir, porque toca temas universais que rachan as liñas de idades, porque sabe que hai que darlles aos lectores obras que os axuden a medrar a través da calidade e o respecto cara a eles. Porque foxe do banal, do intranscendente para conmover a partir de historias que conmovan, que emocionen.

 

En Madrid con Alfredo G. Cerdá, Rosa Huertas e Mónica Rodríguez.

     Coñecela persoalmente resultoume dun pracer extraordinario. É afectiva, loitadora, apaixonada da literatura, agradable.

     Contaxia a ilusión que posúe e é unha muller encantadora. De aí que decidimos en Versos e aloumiños pedirlle un texto narrativo para esta sección. Ela, xenerosa coma sempre, accedeu, e este blog-revista ten a honra de publicado para que os seus innumerables lectores e lectoras gocen del.

                       HUELLAS DEL PASADO

                                                                                           

                                                                                                         ROSA  HUERTAS

Mi barrio es como un pueblo. El centro de Madrid no es más que un pueblo abigarrado de calles tortuosas cuya arteria principal, la calle Toledo, sube empinada hacia la Plaza Mayor sin dar tregua al paseante.

Plaza Mayor (Madrid)

Poco queda de aquel pasado esplendoroso, de los edificios de granito del Guadarrama, de los conventos que poblaban cada esquina, de los personajes ilustres que paseaban por las mismas calles que yo.

Gentes nuevas, llegadas de otros paisajes, se asoman a los balcones de las casas de ahora. Los autobuses han sustituido a los carromatos, aunque dudo que este Madrid luzca más limpio que aquella capital cuya mugre asustaba a propios y extraños. 

Puerta de Toledo (Madrid)

Subo la calle con esfuerzo. La Puerta de Toledo me mira con la boca abierta. Presume de estar rodeada de flores y de poseer un aspecto juvenil a pesar del par de siglos que arrastra. Casi nos ha hecho olvidar que está dedicada al monarca más nefasto, ruin y sanguinario que hay reinado en nuestro país. El nombre de Fernando VII aparece también en otro monumento del barrio, en la Fuentecilla: una fuente seca que antes abasteció de agua a los vecinos, a pesar de que siempre les pareció horrenda. ¿Qué bichos son estos? ¿Un lagarto con alas, un león con escamas? Son feas las estatuas, el tiempo ni siquiera les ha concedido la belleza de lo antiguo, pero sí les ha regalado cierto aire simpático: una rareza histórica enternecedora.

Por la calzada sube un tráfico infernal e imagino que hace cuatrocientos años el bullicio sería semejante. Los carros cargados con los productos del campo, que venían desde Toledo, entraban en Madrid por esta misma calle. Rufianes y ladronzuelos acechaban en cada esquina, había dinero fresco. Tabernas y posadas abrían sus puertas a los foráneos, igual que hoy proliferan los bares para turistas.

Compro unas uvas en la frutería de Mohamed y saludo a Toni, que aunque es chino tiene un nombre español. Ha logrado que su pequeño comercio se convierta en un almacén donde hay de todo. “¿Tienes pinzas de la ropa?” “Pasillo 18”. Pero no puedo negar que las tiendas que más me gustan son las que perviven en la calle desde hace un siglo o más. “Caramelos Paco” lleva vendiendo caramelos a los niños del barrio desde 1934 ¿Qué les vendería tres años después? ¿Habría caramelos en el Madrid sitiado de la Guerra Civil? Entro y compro una bolsita de caramelos de miel y limón, los mejores para suavizar la garganta los días que no paro de hablar, esos días en los que no escribo. Porque los días de escritura son silenciosos y solitarios, y cuando hablo sola mi voz suena extraña.

“Casa Vega” es la tienda del padre de Elisa, la protagonista de Tuerto, maldito y enamorado, y lo seguirá siendo porque ya no distingo bien la realidad de la ficción. Cuando paso, miro los balcones del primer piso, donde veo unas hermosas macetas de geranios y donde imagino a Elisa estudiando cada tarde. Su padre sale fuera a fumar un pitillo, no es capaz de dejar esa adicción, le veo frente a mí y me dan ganas de acercarme a saludarlo, aunque él no me conozca y yo crea que se llama Paco.  Un anciano pasa por mi lado y se dirige al padre de Elisa, escucho como lo llama por su nombre: “Hola, Julián ¿Qué tal estás?” Me dan ganas de decirle que se equivoca, que el padre de Elisa se llama Paco, pero me doy cuenta que estoy en este lado del espejo y ya no paseo por un mundo de ficción, como Alicia.

Vicente Aleixandre

Sigo caminando y mi pasos me llevan ante el Instituto San Isidro, el templo de la enseñanza madrileña. Entro por la puerta de granito, por la misma que franquearon Lope, Machado, Aleixandre, Cela, Juan de la Cierva, la reina Fabiola de Bélgica y miles de alumnos a lo largo de más de cuatrocientos años. ¿Qué quedará de todos ellos aquí dentro? Me miro los pies, sigo pisando sobre las huellas de aquellos que me precedieron, y comprendo que mi misión es atesorar y preservar su memoria.

Antes de entrar al claustro saludo a Germán, el conserje, que parece un personaje de novela pero es de verdad. En este barrio la realidad y la ficción se confunden. Tendré que incluir a Germán en alguna de mis novelas.

Claustro do Instituto San Isidro (Madrid)

El claustro me espera, silencioso y cargado de misterios. Si los fantasmas existieran se pasearían bajo esos arcos, rezando letanías en latín o repasando las lecciones en la lengua de los romanos.

Para alguien como yo, que ama la enseñanza, es fascinante pasear por un lugar donde se han dado clases a lo largo de más de cuatrocientos años. Un lugar donde siempre ha habido profesores, como yo, y alumnos como ellos, como quienes me miran cada mañana. Un lugar capaz de inspirar a escritores de todas las épocas, fascinante y sobrecogedor. Por eso sus piedras me llaman, y me hablan cuando me quedo callada.

Un rastro de vida, de historia y de verdad palpita bajo mis pies, bajo nuestros pies. 

"A BIBLIOTECA NO SEU DÍA", SEGUNDO DAVID OTERO

David Otero é unha desas persoas críticas, anovadoras, cun espírito de loita descomunal. Capaz de escribir unha obra máis que interesante e cunha prosa moi intelixente , vai marcando os treitos que conducen a unha mellor consideración da literatura e, xa que logo, da vida.

     Inquedo ao máximo, leva ben anos “escribindo no aire”, segundo unha expresión súa que o leva a falar e vivir a liberdade.

 

David Otero

     No “Día da Biblioteca” escribiu este texto. Un texto cargado de verdade e de ironía que se fai necesario nestes  “tempos de ignominia”, que diría José Agustín Goytisolo. E tan necesario, pois estamos a vivir unha situación que nos empurra a dar as costas á decencia, á solidariedade, á xustiza social, ao humanismo…non sigo!

     

     De aí, a importancia da lectura, da literatura, do saber, das artes.

     

     Talvez non sexa suficiente, pero a cultura é algo polo que debemos loitar. Non podemos permitir que nola rouben e quede reducida a bonitas palabras sen consistencia.  Xogámonos moito nesta loita e a Biblioteca ten que ser ese lugar que nos axude a prender o lume  da forza que precisamos.

     

     Grazas, David, por seres guía e lembrarnos todo isto sen renuncias.

         
                      A BIBLIOTECA NO SEU DÍA
                                                       
                                                                  
                                                                                        DAVID OTERO

Nós andabamos por libre, cóntanme unha lectora e un lector.Cada un polo seu reconco. Pensabamos que a lectura era cousa de soidades consentidas.

     Mesmo daquela pensabamos que así estabamos ben coas nosas lecturas. E non. Pois, sen saber unha do outro, entramos na biblioteca e atopamos moitas “ elas” e moitos “ eles”coma nós. Atopámonos.E agora desexamos fondamente sabernos “nós” consolidados ( que de verdade aínda falta, leva os seus momentos).

     

     E así foi como nos lanzamos,Botámonos polos tantos mundos. Os das e dos que nos metéramos na rolda aquela tan primorosa de lectoras e de lectores.Tamén o fixemos polos tantos mundos dos libros.E así se foi creando, vaise creando, un mundo xigante de mundos. Universo de nós. Todo o fixemos porque nos petou. Cos libros. Na biblioteca. Coas bibliotecarias. Para así instalarnos mellor fóra, nas rúas, nas casas e nos nosos propios lugares de nos atopar para vivirnos íntimamente tantas cousas. Tanta vida.

     Notamos que as nosas experiencias collían máis de moito para encher as nosas vivencias de amantes e de amados. Por iso sempre volvemos ao facer ourado de ler e da lectura. Ao prateado inmedible dos libros. Na biblioteca. Nas Bibliotecas. Alí recordamos con gusto os tempos de ir por libre, que non eran feos, pero estes momentos de arestora, os de nós, na biblioteca sobre todo, vannos de moi ben.

     

     Tanto que nos colocan, que nos poñen , xusto e máis no que desexabamos.

A biblioteca deixou de ser ese lugar de baleiros feitos silencios a palabrapouca, a curtapalabra.

     Volveuse unha festa popular interminable.Xa que logo culta. Menudo amor alí. Na casa de libros e de lecturas  (dunhas, que tamén hai outras que non se fan alí). Lavabos de certas soidades asumidas agora liberadas. Espazo no que avanzar e conquistar. Pintando e repintando. Sabendo que pintamos. Facendo e refacendo. Soñando e desexando.

     

     Que é dicir sentindo. Que é dicir comunicando.        

     Que é dicir.

   

Con David Otero en Compostela

 

LA FIGURA DE BOB DYLAN, SEGÚN ANTÓN GARCÍA-FERNÁNDEZ

El director de este blog me ha pedido recientemente que escriba tres o cuatro palabras sobre la figura de Bob Dylan, sobre lo que su música y su poesía significan para mí. La razón principal, además de la atracción que Antonio siempre ha sentido por todo lo relacionado con Dylan, es la concesión al de Minnesota del Premio Nobel de Literatura, que tantas ampollas ha levantado en algunos sectores académicos y de la crítica literaria. Como todo lo relacionado con Dylan, este galardón no ha dejado indiferente a nadie, y ya que escribir tres o cuatro palabras sobre el cantautor de Duluth no es tarea fácil, he decidido echar mano de la tecnología e improvisar este breve vídeo en el que trato de explicar aquello que la obra de Dylan evoca en mí. Más que polemizar sobre la concesión del Nobel, mi propósito con este vídeo es simplemente compartir algunos recuerdos muy vívidos que guardo sobre Robert Zimmerman, y que están estrechamente relacionados con mi padre, y celebrar su figura y su obra. Espero que resulte de interés a quienes visitan Versos e aloumiños regularmente.




                                                  ANTÓN GARCÍA-FERNÁNDEZ

A LUZ DAS PALABRAS (60) Diego Giráldez

Cando lin Galería de saldos, fiquei abraiado. Tiña diante miña un libro de relatos potente, duro, orixinal no seu planteamento e que sentín coma unha frecha directa ao centro dos sentidos.

    

     Decateime axiña que estaba diante dun escritor sólido.

    

     Así considero a Diego Giráldez, o seu autor.

     

Diego Giráldez  (Foto de María Díaz)

     Acaba de demostrar que é un escritor de longo percorrido, que ten moito que dicir (algo que non se pode afirmar de todos os escritores), porque é quen de dotar aos seus personaxes dunhas vidas ásperas, co fracaso por diante, rabuñando a mala sorte, as frustracións, os desamores ou a violencia e sentir que os podemos tocar, abrazar ou compadecernos das súas circunstancias. Seres que están á nosa beira, que vemos pola rúa sen reparar neles e que, se os coñeces, podes identificarte perfectamente con eles. Ai, o poder da escrita intelixente!

     

     Encantoume este libro. Pasa a ser un dos meus favoritos. Un deses volumes dos que botar man, nun determinado intre, para falar da boa literatura que se fai en Galicia.

     A ninguén pode estrañar, pois, que lle solicitase, dende Versos e aloumiños, un texto para a nosa sección  A LUZ DAS PALABRAS.

     Diego Giráldez, cunha xenerosidade enorme, accedeu á petición e nós temos hoxe a satisfacción de que poidades ler o seu texto no noso blog-revista.

     É algo para gozar.

Diego Giráldez

            QUEN  É  DIEGO GIRÁLDEZ ?

Diego Giráldez (O Porriño, 1976). Licenciado en Historia da Arte, exerceu o xornalismo en distintos medios escritos e dixitais.

     Durante cinco anos, traballou na redacción do xornal A Peneira dirixindo unha das súas cabeceiras comarcais e coordinando o seu suplemento cultural, Kalaikia. Ao tempo, colaboraba como columnista de opinión cos xornais A Nosa Terra e Xornal de Galicia e a través de reportaxes culturais coa edición galega de El País.

     Na actualidade, escribe no diario Praza Pública e na revista Luzes. Ten varios libros publicados (poesía, arquitectura, historia,…), fundou e dirixiu a revista Malladoura e hoxe en día dirixe o CanZine, publicación oficial do Festival de Cans.

     É autor do libro de relatos curtos “Galería de saldos” (Edicións Xerais, 2016), que está a ter boa aceptación por parte de público e crítica.

            

     En 2010, recibiu o Premio Literario “José Saramago” de relato curto. En 2011, no Porriño, concedéronlle o Premio Círculo “Cultura”. En xaneiro de 2016, fíxose co primeiro accésit do certame “Modesto R. Figueiredo” e en maio deste mesmo ano gañou o premio literario “Manuel Murguía”.

Persianas

                                                      

                                                                                         Diego Giráldez

           

     Hai poucas técnicas de iluminación máis eficaces que modular a luz dun cuarto coa persiana. É o mellor xeito de ecualizar a comodidade cando precisas illarte. Calibrar a persiana para iluminar un cuarto é un instante decisivo. Por iso hai quen antes de coller a fita para tirar dela, cuspe nas mans e despois frótaas, coma un ximnasta unta magnesio nas súas antes de subir ás paralelas. Tamén están os que prenden un cigarro e aspiran cos ollos pechados, concentrados, para lograr a perfección. A dispersión é o anticipo dun fracaso e o cigarro estabiliza. A persiana responde.

A doce sensación conséguese se, coa destreza coa que se ten que cociñar un souflé, conquistas a luz para que baile coas sombras. Para iso, hai que saber as fendas que trae de serie a persiana e anotar nunha libreta o número das que quedan abertas cando a luz é a perfecta, cando notas que a iluminación se engancha a ti. Aí, normalmente, suspiras emocionado e suando, porque acabas de conseguir a canasta da vitoria no derradeiro minuto e dende o medio da cancha. Algo así. Ao día seguinte, logo do esplendor,  conformista, izas a persiana tarareando un toque de retreta.

       

     É curioso comprobar como as persianas, ademais, redecoran os cuartos. O meu, por exemplo, directamente roubado dun escaparate de Pórtico, cun lenzo que é unha copia dun Gauguin que me regalou un artista local e un edredón en homenaxe a todas as cores de Taití, cambia segundo a luz que a persiana deixe pasar. Os obxectos alcanzan o sentido común. Sobre a miña cómoda, que é onde baleiramos a alma diariamente, como deixándoa caer, hai un xoieiro, un marco cunha foto familiar, un bote coas cinzas da miña tía Carlota  e un pin dos Xogos Olímpicos de “Seul 88”. Eran obxectos inútiles ata que a persiana decidiu xogar a reconstruílos. Agora son de cor e falan.

        

     Nas cidades tristes, tamén os mendigos durmen a carón de persianas. Pero son metálicas e incontrolables. Suben e baixan de xeito automático logo de que un comerciante –normalmente con bisoñé- xire unha chave. Ese tipo de persianas son insolentes coma unha canción do verán. Non frean nin modulan a luz dos escaparates. E os mendigos durmen cunha luz imposta. “Unha vez que te acostumas, xa está”, díxome un día un que me emprestou unha moeda para tabaco.

Ter a posibilidade de manipular a túa propia persiana é un privilexio que non debería depender da clase social na que bucees. Alguén decidiu, sen mirar cara atrás, que exista unha clase ínfima.