Neste 2017 que paseniño se vai achegando á súa fin cúmprese o quincuaxésimo aniversario das sesións que, en xaneiro e febreiro de 1967, reuniron nun estudio a Frank Sinatra e a António Carlos Jobim para a creación dun disco xa lexendario dentro da música do século XX: aquel que deu en titularse simplemente Francis Albert Sinatra & António Carlos Jobim. Foi un disco importante porque supuxo a fusión por excelencia entre a bossa nova brasileira e o pop estadounidense da man dunha das voces máis recoñecibles do mundo e da voz máis sobranceira do novo estilo chegado de Brasil.
Ben é certo que a bossa entrara xa nos Estados Unidos nos últimos anos 50 e primeiros 60 pola porta do jazz: nun principio coa colaboración entre o saxofonista da Costa Oeste Bud Shank e o guitarrista brasileiro Laurindo Almeida (xa escribín en Versos e aloumiños sobre estas sesións aquí) e despois, e sobre todo, co magnífico disco Jazz Samba, de Stan Getz, editado en 1962. Tralo éxito da bossa nova entre os jazzmen (non houbo case que ningún músico importante de jazz que non fixese algún disco de sabor brasileiro na década dos 60) pasou a impregnar gravacións de artistas moi diversos, o que ten levado a críticos como Will Friedwald ou Donald Clarke a afirmar que a bossa foi unha das mellores cousas que lle ocorreron ao pop nesta época dominada polos Beatles e a Invasión Británica.
Claus Ogerman
Non foi Sinatra o primeiro cantante en sentirse influído polos sons do Brasil, pois por exemplo Tony Bennett gravara xa unha manchea de bos temas neste estilo antes de 1967, pero A Voz quixo crear o disco definitivo que fusionase o pop coa bossa. Para iso convidou a Jobim, un cantautor que gozaba xa de renome por ter composto un bo conxunto de éxitos coma "Corcovado" ou "Garota de Ipanema", a compartir un disco completo con el, o máis achegado a un songbook xamais gravado polo de Hoboken. Sete das cancións serían de Jobim e tres serían recreacións no novo estilo de standards escritos por Irving Berlin ou Cole Porter. Para os arranxos ninguén mellor ca o alemán Claus Ogerman, que xa traballara anteriormente con Jobim e coñecía a súa música mellor ca ninguén.
O resultado é un dos mellores álbumes da carreira de Sinatra, quizais o seu derradeiro gran disco conceptual, cun son suave e envolvente no que se atopaba moi a gusto, interpretando clásicos da bossa coma os dous xa mencionados e outros coma "How Insensitive (Insensatez)", "Once I Loved (O Amor em Paz)", "If You Never Come to Me (Inútil Paisagem)" "Meditation (Meditação)" ou a marabillosa "Dindi". Sinatra ficou satisfeito co resultado do disco, e dous anos despois comezaría outro proxecto con Jobim, mais sen Ogerman e co músico brasileiro Eumir Deodato a cargo dos arranxos. O son deste segundo disco, que nunca chegou a publicarse do xeito que Sinatra pensara orixinalmente, é moi diferente do primeiro, máis contundente e menos suave. Todas as gravacións realizadas nestes anos por Sinatra e Jobim están disponibles na compilación Sinatra / Jobim: The Complete Reprise Recordings, publicado en 2010).
Pablo Martínez
Para conmemorar tan importante cabodano, o meu amigo Pablo Martínez Diente, profesor de español na Kansas State University, e mais eu fixemos unha edición especial do podcast Discos Memorables, na que falamos longamente sobre unha das colaboracións máis interesantes das carreiras de Sinatra e Jobim. Déixovolo aquí para rematar o artigo por se queredes escoitalo.
Que van dicir que, despois de Love
and theft e Tempest, a Dylan se lle foi a cabeza de novo.
Que se xasecou. Que lle faltan ideas para compoñer. Que se plaxios,metaliteratura, vaivéns musicais e demais.
Seino moi ben. Ao tempo.
Non me cabe ningunha dúbida de que vai ser
así, pero eu alégrome de que apareza Shadows in the night, un disco sobre
cancións cantadas por Frank Sinatra
(non as coñecidas, xaora) cun grupo de cinco músicos e non cunha orquestra de
corenta instrumentistas.
Bob
Dylan, despois de toda unha traxectoria envexable, pode facer o que lle
veña en gana. Non ten nada que demostrar. Os seus millóns de admiradores e
detractores opinarán del libremente, faltaría máis.
Dylan é imprevisible. Dylan é algo
revirado. Dylan enfeitiza. Dylan irrita.
A Dylan encántalle rachar moldes. Aparecer
onde non se o espera e non acudir cando a súa presenza, física ou artística,
semella fixa.
Malia todo, odio esta imaxe.
Escandaliza cando cede a súa imaxe e as
cancións para anuncios de roupa interior ou automóbiles de alta gama. Cando
canta diante do Papa, cando asume múltiples conversións relixiosas, cando actúa
nunha película ou cando pasea por cidades nas que actúa e vai agochado cunha
sueira, carapucha incluída.E, mesmo, cando Benedicto XVI renegou del.
Dylan creou un personaxe para defenderse
das convencións. Para agochar a súa verdadeira personalidade nunha máscara.
Para protexerse das innumerables espreitas padecidas. E fixo ben.
A Dylan hai que tomalo como o que é: a
figura máis grande da música en exercicio. O máis influente. E iso leva a
comprender certas canles polas que transita. Non tes que estar de acordo co que
fai. Non tes que aplaudir as súas decisións. Unicamente tes que respectalas,
criticalas, dende logo, e aceptalas por viren de quen veñen.Non son caprichos,
diso estou seguro, pero alguén cunha bagaxe tan impresionante nas súas costas,
ten dereito a vivir experiencias musicais e persoais diferentes.
Son máis de cincuenta anos de carreira
artística (e literaria) marcando liñas. Un espello para unha chea de artistas
de primeiro nivel, que non dubidan en recoñecer a súa pegada músico-literaria neles
e a influencia do xenio de Duluth nas súas respectivas obras. Iso non está ao
alcance de todos.
Frank Sinatra
Alégrame que apareza Shadows in the night (3
de febreiro). Deste disco afirma Bob Dylan, nun comunicado, que “ foi un privilexio facer este álbum.
Durante ben tempo quixen facer algo coma isto pero non tiven valor de achegarme
a uns arranxos complicados para trinta instrumentos e adaptalos para unha banda
de cinco instrumentistas. Esa é a clave de todas estas interpretacións. Coñecía
moi ben todas as cancións. Fixemos a gravación en directo. Quizais unha ou dúas
tomas. Sen ´overdubs´. Sen cabinas onde gravar a voz. Sen auriculares. Sen
separación de pìstas. Fíxose a mestura mentres gravabamos”.
Ao se referir ás cancións o propio Dylan
aclara que non se ve versionándoas porque xa foron moi versionadas, soterradas
practicamente, e explica que “o que a miña banda e mais eu facemos é
descubrilas, sacalas da tumba e traelas á luz do día”.
Paréceme un proxecto interesante. Frank
Sinatra é un dos artistas máis significativos do século XX. Un descoñecido para
a maioría, que só queda nas súas posibles relacións coa mafia, coa súa fermosa
voz e coas interpretacións de “My way”
ou “Strangers in the night”. Moitos
descoñecen os seus magníficos discos de jazz, nos que cantou cos máis grandes
instrumentistas do xénero. E, agora, Bob Dylan descobre algúns temas
interpretados polo crooner por
excelencia e dá unha volta máis no seu repertorio musical incluíndoos nun
disco. Para min, un verdadeiro pracer.
Escoitei xa dúas das dez cancións: “Full Moon & Empty Arms” e “Stay With Me”.
Gustáronme. É outro Dylan. Aplaudo a iniciativa dylaniana. Un xiro puntual, un
descanso no seu labor compositivo, un reto encantador.
Bruce, Frank e Bob.
Unha vez máis, dispóñome a gozar das
“loucuras” marabillosas dun home libre e valente no artístico e a quen lle
gusta confundir no persoal. Se non fose dese xeito non sería Bob Dylan.
Non hai moito, o director e principal contribuínte deste blog publicou un dos seus dardos poéticos que tiña como tema a poesía sobre o outono. Iso fíxome pensar, non sei por que (supoño que porque case sempre estou a pensar en jazz e en vellas melodías), no famoso tema "Autumn Leaves", un dos moitos casos de standards orixinalmente compostos en Francia e despois adaptados ao inglés. Neste caso, trátase mesmo dunha canción que posiblemente acadase máis éxito na versión inglesa ca na orixinal en francés, sendo, iso si, as dúas excelentes, pero dende o punto de vista literario, a letra primixenia francesa resulta máis interesante ca a adaptación ao inglés. As dúas letras, convén dicilo, son da autoría de dous homes cuxo traballo é dunha indiscutible calidade poética. O poeta francés Jacques Prévert creou o poema en 1945 para acompañar unha melodía composta por Joseph Kosma, e púxolle o título de "Les feuilles mortes" ("As follas mortas"). Os versos de Prévert, melancólicos e evocadores, fúndense perfectamente coa música de Kosma, e cando o vocalista e actor Yves Montand cantou o tema na película Les portes de la nuit, dirixida por Marcel Carné, converteuno nun clásico case instantaneamente. Velaquí a letra orixinal de Prévert, traducida ao galego: AS FOLLAS MORTAS (LES FEUILLES MORTES) Letra de Jacques Prévert (1945)
Jacques Prévert
Oh, gustaríame tanto que lembrases eses días ledos cando eramos amigos. Naquel tempo a vida era máis bela, e o sol brillaba máis ca hoxe. As follas mortas xúntanse no angazo; xa ves, eu non me esquecín. As follas mortas xúntanse no angazo, as lembranzas e os remorsos tamén. E o vento do norte lévaas cara á noite fría do esquecemento. Xa ves, eu non esquecín a canción que ti me cantabas. É unha canción que se parece a nós, ti queríasme e eu queríate. Viviamos os dous xuntos, ti queríasme e eu queríate. Mais a vida separa os que se queren, docemente, sen facer ruído. E o mar borra na area as pegadas dos amantes separados. As follas mortas xúntanse no angazo, as lembranzas e os remorsos tamén. Mais o meu amor silencioso e fiel sorrí sempre e dá grazas á vida. Eu queríate tanto, ti eras tan fermosa, como queres que te esqueza? Naquel tempo a vida era máis bela. e o sol brillaba máis ca hoxe. Ti eras a miña amiga máis doce mais eu non acadei máis ca remorsos. E a canción que ti cantabas Sempre, sempre hei escoitala.
Johnny Mercer
Cinco anos despois da composición de "Les feuilles mortes", o magnífico letrista e cantante estadounidense Johnny Mercer (autor das letras de innumerables standards coma "One for My Baby", "Skylark" e "Moon River") decidiu adaptar o poema de Prévert ao inglés, mais só traduciu o estribillo da canción, facendo a un lado a introdución, é dicir, a parte que comeza "Oh, je voudrais bien que tu te souviennes". En certo sentido, non era esta unha práctica estraña, pois a meirande parte das introducións dos standards americanos non adoitaban ser cantadas polos vocalistas da época, que preferían ir directamente ao estribillo, a parte da canción que sería máis fácil de lembrar polos oíntes. Aínda que ninguén pode dubidar da calidade poética da meirande parte da produción de Mercer, o certo é que nesta ocasión simplificou o contido do poema orixinal francés, creando unha letra que sitúa acertadamente o tema no outono pero que quizais non teña o poder evocador dos versos de Prévert. A continuación, presentamos a versión de Mercer na súa tradución ao galego: AS FOLLAS DO OUTONO (AUTUMN LEAVES) Letra de Johnny Mercer (1950)
As follas ao caeren pasan diante da miña fiestra, as follas que caen vermellas e douradas. Vexo os teus beizos, os bicos do verán, as mans bronceadas que eu collía nas miñas. Dende que te fuches os días tórnanse longos, e axiña hei escoitar a vella canción do inverno. Mais bótote de menos sobre todo, meu amor, cando as follas do outono comezan a caer. Como podemos ver, a letra de Johnny Mercer resulta máis telegráfica, case coma se tentase escribir unha serie de haikus, e as lembranzas do amor perdido reflíctense nesas follas do outono que caen diante da fiestra da voz poética. Pero a voz poética de Prévert, en parte porque a súa é unha letra máis longa, dispón de máis tempo para lembrar o pasado feliz previo á perda do amor e para interpelar a súa amada, de tal xeito que case todo o poema, dende o inicio, está dirixido melancolicamente a esa amada que xa non ha voltar. Sería practicamente imposible enumerar todas as versións deste tema que se teñen gravado ao longo dos anos, e en varias linguas diferentes, pero salientaremos tres en especial. A primeira delas é unha interpretación de Yves Montand ao vivo no Olympia de París, que comeza cun recitado antes de principiar a cantar a peza. Sen dúbida, unha pequena marabilla que nos dá unha idea de como ten que soar o orixinal francés de Prévert.
Para facérmonos unha idea do son da adaptación inglesa con letra de Johnny Mercer, incluímos unha interpretación case minimalista de Frank Sinatra, gravada tamén ao vivo, probablemente nos anos sesenta, na que A Voz explora todas as sutís posibilidades dramáticas que a letra e a melodía poñen á súa disposición.
Moitas foron tamén as versións instrumentais que ducias de jazzmen fixeron de "Autumn Leaves", pero sen dúbida, unha das mellores é a de Miles Davis, longa e suxestiva, rexistrada en 1958 e incluída no seu disco Ballads & Blues, e que influíu poderosamente en revisións posteriores da melodía como a de John Coltrane, por exemplo.
En un momento en el que prácticamente cualquier celebridad
de cualquier estilo musical imaginable, desde Michael Bublé hasta los Tres
Tenores, pasando por Elvis Presley, Lady Gaga, George Michael o Raphael, ha grabado al
menos un tema navideño (cuando no, discos enteros), parece impensable que haya
habido un tiempo en el que la industria discográfica no hubiese explotado
todavía ese filón que, en todas sus vertientes comerciales, es la Navidad. Pero
así fue al menos hasta 1935, cuando Bing Crosby registró “Silent Night” (la
popular “Noche de paz”) y “Adeste Fideles”, esta última cantada tanto en latín
como en su versión inglesa titulada “O Come All Ye Faithful”. El éxito de
dichas grabaciones demostró al menos dos cosas a los ejecutivos de Decca, el
sello que tenía a Crosby bajo contrato exclusivo: que este tipo de música tenía
un innegable tirón entre el público y que estos discos resultaban especialmente
rentables debido a que la gente los volvía a comprar cada año al acercarse el
mes de diciembre.
Irving Berlin
En nuestra historia hace entonces acto de aparición Irving
Berlin, uno de los compositores de música popular más importantes del siglo XX.
En 1942, el amigo Berlin, un inmigrante ruso asentado desde hacía tiempo en
Estados Unidos y uno de los pilares de la factoría musical del Tin Pan Alley
neoyorkino, compuso una canción que para siempre estará tan identificada con la
Navidad como el Portal de Belén, Papá Noel o el carbón que traen los Reyes
Magos a los niños cuando se portan mal. Hablamos, por supuesto, de “White
Christmas”, un tema que es sinónimo de las fiestas navideñas hasta tal punto
que nos hace olvidar que, por lo menos en la mitad del planeta, la Navidad no
es blanca y los trineos no hacen surcos en la nieve, sino que el personal quizá
está tomándose un vodka con hielo o tumbado al sol en una hamaca en la playa
mientras espera que Santa Claus se acerque con sus renos. Dicha canción ha sido
grabada por cientos de artistas diferentes en docenas de lenguas, pero la versión
original de Bing Crosby sigue siendo la mejor y continúa entrando en las listas
de éxitos periódicamente.
Los amantes de las estadísticas aseguran que es el single
más vendido de la historia y yo no tengo razón alguna para dudar de ello,
especialmente teniendo en cuenta que la de Bing es la primera y más popular
grabación de la “Blanca Navidad” y Decca la ha reeditado religiosamente todos
los años. Incluso existe un libro escrito por Jody Rosen que explora la
historia de la canción; a primera vista podría parecer que Rosen trata de
marear la perdiz demasiado, pero la verdad es que es un estudio muy interesante
que, por desgracia, sólo se ha publicado hasta el momento en inglés. Crosby
introdujo la composición en una de sus mejores películas musicales, Holiday
Inn, en la que aparecía ni más ni menos que con Fred Astaire. La banda sonora
de dicho film corría a cargo del propio Irving Berlin, quien, aprovechando el
éxito de “White Christmas”, crearía otro musical homónimo varios años después,
también con Bing como protagonista flanqueado por Rosemary Clooney y Danny
Kaye. Ambas películas son muy recomendables en estas fechas, y yo las veo todos
los años, junto con Qué bello es vivir, El bazar de las sorpresas y Milagro en
la calle 34. Como ven, soy un tipo de lágrima fácil, algo que, por otra parte,
no me molesta en absoluto admitir.
Bing y Fred
Aunque no figura en todos y cada uno de ellos, prácticamente
cualquier disco navideño que se precie debe incluir una versión de “White
Christmas”. En España—¿cómo no?—la Navidad nunca sería lo mismo sin la voz de
Raphael y el de Linares también grabó su versión del tema de Irving Berlin, si
bien ésta palidece al compararla con su “Canción del tamborilero”, que no es
solamente que marque un antes y un después en la música navideña en castellano,
sino que (rom-pom-pom-pom) es una pieza absolutamente atemporal, más o menos—y
salvando las distancias—como el “White Christmas” de Crosby. Pero en el resto
de este artículo, en el que les ofrezco una lista de mis álbumes navideños favoritos
sin seguir ningún orden particular, omito a Raphael y a cualquier cantante que
no sea estadounidense. Esta delimitación geográfica y lingüística se justifica
porque el caudal de grabaciones navideñas ha sido desde siempre muy denso en
Estados Unidos, donde este tipo de discos constituye todo un subgénero musical.
Vamos, que a pesar de que los Reyes Magos no lleguen a estas tierras sobre sus
camellos, los americanos son los reyes de la Navidad tal y como Georgie Dann lo
es del chiringuito veraniego. De hecho, hasta Bob Dylan ha editado un disco de
Navidad, Christmas in the Heart, un álbum personal y sorprendente que demuestra
que el de Minnesota también controla en materia de lo que se suele denominar
holiday music. Adentrémonos, pues, brevemente en diez álbumes navideños que no
deben faltar en sus estanterías, o en su iPod, iPad y demás aparatos cuyos
nombres empiezan con la letra i, o dondequiera que los lectores de este blog
escuchen música hoy en día.
Bing Crosby. The Voice of Christmas (MCA / Decca)
Como supongo que habrá quedado claro en los párrafos
precedentes, una Navidad sin Bing Crosby es tan impensable como Don Quijote sin
Sancho, Sherlock Holmes sin pipa y lupa o una tortilla española sin patatas. El
título de este doble compacto lo dice todo: Crosby es, sin duda, “la voz de la
Navidad”, y éste es el lugar en el que toda colección de música navideña debe
empezar. La recopilación incluye todos los villancicos que Bing grabó para
Decca entre las décadas de los años 30 y 50, y además de la grabación original
de “White Christmas”, nos presenta otros clásicos de su repertorio navideño,
como “I’ll Be Home for Christmas”, “Silent Night”, “Adeste Fideles” (cantado
tanto en inglés como en latín), “It’s Beginning to Look a Lot Like Christmas”,
“Santa Claus Is Comin’ to Town” o una versión de “Jingle Bells” a ritmo de
swing junto a las Andrews Sisters. Si no les falta el turrón en sus mesas con
el postre, no les debe faltar tampoco la cálida voz de Crosby en el tocadiscos.
Frank Sinatra. A Jolly Christmas from Frank Sinatra
(Capitol)
La Voz grabó también varios discos navideños, al menos uno
por década en los años 40, 50 y 60 y los críticos todavía discuten sobre cuál
de ellos es mejor. Para mí no cabe la menor duda de que es esta pequeña joya de
1957, que nos presenta a un Sinatra más maduro que en su álbum para Columbia de
los 40, arropado por los magníficos arreglos de Gordon Jenkins e interpretando
clásicos como “Jingle Bells”, “Have Yourself a Merry Little Christmas” (popularizada originalmente por la gran Judy Garland en el musical Cita en San Luis, una versión que es esencial y que nos hace desear que Judy hubiese grabado un disco navideño completo, algo que nunca llegó a hacer), “Adeste
Fideles” o “Silent Night”. No falta, claro está, el “White Christmas”, y además
el disco incluye dos temas menos conocidos: “The Christmas Waltz” y “Mistletoe
and Holly”, este último escrito por el propio Francis Albert.
Nat “King” Cole. The Christmas Song (Capitol)
En España se suele conocer a Nat “King” Cole
fundamentalmente por sus grabaciones de boleros, rancheras y otras canciones
latinoamericanas interpretadas con un inconfudible acento anglosajón y
probablemente de manera fonética. Es decir, que el rey Nat seguramente no tenía
ni idea de lo que estaba diciendo cuando cantaba aquello de “si Adelita se
fuera con otro”. Este desconocimiento es una pena, pues Cole fue un excelente
vocalista y pianista de jazz, pero hay quien dice que quizá es culpa suya por
abandonar el jazz y pasarse al pop más vendible. Pero como crooner Nat es
también excelente, y sus grabaciones navideñas se encuentran entre las mejores
jamás producidas, especialmente su versión de “The Christmas Song”, una
evocadora melodía del gran Mel Tormé que da título a este disco. En él se
encuentran también otros villancicos indispensables, como “O Little Town of
Bethlehem”, “Joy to the World” o “The First Noel”. Para demostrar que era
políglota (al menos fonéticamente, claro), Nat nos regala también un tema en alemán,
“O Tannenbaum”, aunque de nuevo dudo que se enterase mucho del significado de
la letra. Yo tampoco, la verdad, y además a mi voz le falta el terciopelo que
caracteriza a la suya, así que mejor me callo.
Elvis Presley. Elvis’ Christmas Album (RCA)
Dicen que a Irving Berlin le disgustaba profundamente la
versión de “White Christmas” que Elvis grabó en 1957, pero yo no me lo creo. Me
parece imposible que un hombre que entendía tanto de música y que fue tan
innovador en su tiempo como el amigo Irving fuese incapaz de reconocer algo
bueno cuando lo escuchaba. Lo que pasa es que seguramente no le gustaba el rock
y habría preferido que Presley fuese más fiel a la manera en que él escribió la
pieza. Pero, al menos en los años 50, la energía de Elvis era incontenible y
naturalmente aplica su estilo personal a la “Blanca Navidad”, así como a otros
temas típicos de la Navidad, en el primero de los dos discos navideños que
grabó. Ahí podemos escuchar baladas clásicas (“I’ll Be Home for Christmas”),
ritmos rockeros (“Santa Bring My Baby Back to Me”), algo de blues (“Santa Claus
Is Back in Town”) e incluso algo de gospel. Un disco verdaderamente completo y,
en mi opinión, bastante mejor que el segundo, que publicó en los años 70.
Ella Fitzgerald. Ella Wishes You a Swingin’ Christmas
(Verve)
Aunque hay quien la critica arguyendo que a veces canta sin
pasión y que le falta el dolor y la fuerza que desprende Billie Holiday, a mí
me parece que la de Ella es una de las mejores voces del siglo XX. Otra cosa es
que quizá haya grabado demasiado y que, como resultado, varios de sus discos
son un tanto flojos. Pero no es ése el caso del álbum de Navidad que registró
para Verve en 1960, acompañada por una orquesta dirigida por Frank DeVol que
incluía a notables jazzmen. Fitzgerald se divierte con los temas que lo
componen, dando un aire jazzístico a “Jingle Bells” y “Rudolph the Red-Nosed
Reindeer” pero dejando también espacio para maravillosas baladas como “What Are
You Doing New Year’s Eve?” (una de mis favoritas para la Navidad) y “Have
Yourself a Merry Little Christmas”. Tampoco la Fitzgerald se olvida de “White
Christmas” y, a modo de sorpresa, incluye también una versión de “Good Morning
Blues”, de Count Basie.
Charles Brown. Cool Christmas Blues (Bullseye)
Si lo que les gusta es el blues (y yo me pregunto: ¿a quién
no le gusta el blues al menos un poco?), Charles Brown representa la conjunción
perfecta entre este género musical y las fiestas que se nos acercan. A
principios de los años 60, Brown grabó un par de canciones (“Please Come Home
for Christmas” y “Merry Christmas Baby”) que obtuvieron un enorme éxito y que
son ya clásicos de la música navideña. En 1994 finalmente publicó este
magnífico disco, en el que se incluyen regrabaciones de ambos temas junto a
otros nueve en los que podemos escuchar la deuda vocal que este tejano tiene
con Nat “King” Cole. Brown posee una voz suave e irresistible y está acompañado
aquí por una excelente banda que no se corta a la hora de lanzarse a algún que
otro solo, lo cual convierte a este disco en la elección más adecuada para
ponerle un poco de blues a la Navidad, algo que nunca viene nada mal, por otra
parte.
Burl Ives. The Christmas Collection (MCA)
Cualquiera que haya visto la adaptación cinematográfica a
cargo de Elia Kazan de la obra de Tennessee Williams La gata sobre el tejado de
zinc sabe que Burl Ives, que interpreta el papel de Big Daddy, era un actor
excelente. Pero Ives era un hombre polifacético y dotado de una voz
extraordinaria y mucho antes de aparecer en esa película se dio a conocer como
cantante de folk. Su relación con la música navideña se inició cuando ejerció
de narrador de la versión animada de Rudolph, the Red-Nosed Reindeer, esa
popular y entrañable historia infantil sobre un reno cuya nariz roja lo
convertía en el blanco de las burlas de los demás renos de Papá Noel. Aparte de
su carga didáctica y moral, la película tiene una música de gran calidad,
especialmente el tema homónimo escrito por Johnny Marks que fue un número uno
para el cantante y también actor Gene Autry. Por supuesto, Ives lo canta
también en esta recopilación de sus mejores villancicos, entre ellos su
divertida interpretación de “The Twelve Days of Christmas”, “It Came Upon a
Midnight Clear” y la canción navideña con la que quedará siempre identificado:
“A Holly Jolly Christmas”. No se dejen influir por esa desafortunada portada,
pues Ives es un hombre que vale la pena descubrir.
Dean Martin. A Winter Romance (Capitol)
Uno de los ilustres miembros del Rat Pack (junto a Sinatra,
Sammy Davis Jr. y Peter Lawford, entre otros), Dean Martin creó a su alrededor
un verdadero personaje, entre borrachín (aunque en realidad no bebía
demasiado), viva la vida y guasón que encandiló a varias generaciones. Por
supuesto, también grabó colecciones de canciones de Navidad, pero éste es más
bien un disco conceptual cuyo elemento unificador es el invierno, y por ello
incluye también algunos temas navideños, como “Winter Wonderland”, la saga del
reno de la nariz roja Rudolph y—¿cómo no?—el “White Christmas” de Irving
Berlin. Además, encontramos aquí piezas en las que no faltan la nieve, el frío
y otros particulares de la estación invernal, como “Let It Snow! Let It Snow!
Let It Snow”, “I’ve Got My Love to Keep Me Warm” o la divertida “Baby, It’s
Cold Outside”, en la que Dino intenta convencer a la chica de turno de que se
quede a pasar la noche con él porque hace demasiado frío para que regrese a su
casa. Tres son los puntos álgidos del disco: el corte que le da título, “The
Things We Did Last Summer” y “Out in the Cold Again”, tres deliciosas baladas
perfectas para la voz relajada de Martin. Ah, y la portada no tiene
desperdicio; en ella, Dino abraza a regañadientes a quien parece ser su novia
mientras echa el ojo a otra chica que, a su vez, le sonríe de manera sugerente.
Genio y figura, desde luego.
Brenda Lee. Rockin’ Around the Christmas Tree: The Decca
Christmas Recordings (MCA / Decca)
Brenda Lee fue una niña prodigio con una voz de una potencia
arrolladora que tuvo su primer éxito con únicamente trece años, pero que,
afortunadamente, no se quedó ahí. A lo largo de su carrera ha demostrado ser
una artista versátil con una gran capacidad para adaptarse a los cambios en
modas y estilos. Como es lógico, también ella nos ha regalado magníficas
canciones navideñas, especialmente el clásico del rockabilly “Rockin’ around
the Christmas Tree”, su mayor contribución a este subgénero. La encontramos en
esta exhaustiva recopilación, que también incluye otras piezas interesantes,
como su versión del “Jingle Bell Rock” de Bobby Helms, “Blue Christmas” o “A
Marshmallow World”. Además del material esperable (“White Christmas”, “Silent
Night”, “Jingle Bells”), hay también algún tema gracioso, como “I’m Gonna Lasso
Santa Claus”, en el que nos cuenta que va a echarle el lazo (suponemos que
literalmente, como los vaqueros) a Papá Noel.
Perry Como. Complete RCA Christmas Collection (RCA / Real
Gone Music)
Y concluimos este extenso repaso por diez discos
imprescindibles de la música navideña con un hombre que, como Bing Crosby, es
sinónimo de Navidad, no sólo por los muchos discos que ha aportado a este
subgénero, sino también por los múltiples especiales televisivos que solía
presentar anualmente y que nunca dejaron de ser líderes de audiencia. Hay quien
critica a Perry Como por cantar siempre de la misma manera, sin un ápice de
emoción, pero en mi opinión, quienes dicen eso lo hacen porque no comprenden
que, a veces, es necesario que la música sea hermosa y punto. La voz de Como es
tan perfecta que parece que canta sin esforzarse, que entona sin casi usar las
cuerdas vocales, y la consecuencia directa es que nos da la sensación de que le
falta emoción. Pero a Como lo que le interesa es que la canción suene bien, y
eso lo consigue prácticamente siempre, y sus interpretaciones vocales rezuman
la misma confianza en sí mismo y la misma relajación que sus apariciones en la
pequeña pantalla. Y como ejemplo, este disco triple que reúne todas las
grabaciones navideñas que realizó para RCA entre los años 40 y 80, una
recopilación que nos revela la consistente calidad de sus discos navideños y
nos sorprende por la incomparable calidez de la voz de este artista tantas
veces infravalorado. ¿Pero cómo va a ser Como aburrido? Perdonen el lamentable
juego de palabras y escuchen este disco; después hablamos. Y si han conseguido
llegar hasta las líneas finales de este artículo inusitadamente largo, les
felicito por su paciencia y les deseo unas felices fiestas.