SINATRA E JOBIM: 50 ANOS DA SÚA LENDARIA COLABORACIÓN

Neste 2017 que paseniño se vai achegando á súa fin cúmprese o quincuaxésimo aniversario das sesións que, en xaneiro e febreiro de 1967, reuniron nun estudio a Frank Sinatra e a António Carlos Jobim para a creación dun disco xa lexendario dentro da música do século XX: aquel que deu en titularse simplemente Francis Albert Sinatra & António Carlos Jobim. Foi un disco importante porque supuxo a fusión por excelencia entre a bossa nova brasileira e o pop estadounidense da man dunha das voces máis recoñecibles do mundo e da voz máis sobranceira do novo estilo chegado de Brasil.

Ben é certo que a bossa entrara xa nos Estados Unidos nos últimos anos 50 e primeiros 60 pola porta do jazz: nun principio coa colaboración entre o saxofonista da Costa Oeste Bud Shank e o guitarrista brasileiro Laurindo Almeida (xa escribín en Versos e aloumiños sobre estas sesións aquí) e despois, e sobre todo, co magnífico disco Jazz Samba, de Stan Getz, editado en 1962. Tralo éxito da bossa nova entre os jazzmen (non houbo case que ningún músico importante de jazz que non fixese algún disco de sabor brasileiro na década dos 60) pasou a impregnar gravacións de artistas moi diversos, o que ten levado a críticos como Will Friedwald ou Donald Clarke a afirmar que a bossa foi unha das mellores cousas que lle ocorreron ao pop nesta época dominada polos Beatles e a Invasión Británica.

Claus Ogerman

Non foi Sinatra o primeiro cantante en sentirse influído polos sons do Brasil, pois por exemplo Tony Bennett gravara xa unha manchea de bos temas neste estilo antes de 1967, pero A Voz quixo crear o disco definitivo que fusionase o pop coa bossa. Para iso convidou a Jobim, un cantautor que gozaba xa de renome por ter composto un bo conxunto de éxitos coma "Corcovado" ou "Garota de Ipanema", a compartir un disco completo con el, o máis achegado a un songbook xamais gravado polo de Hoboken. Sete das cancións serían de Jobim e tres serían recreacións no novo estilo de standards escritos por Irving Berlin ou Cole Porter. Para os arranxos ninguén mellor ca o alemán Claus Ogerman, que xa traballara anteriormente con Jobim e coñecía a súa música mellor ca ninguén.

O resultado é un dos mellores álbumes da carreira de Sinatra, quizais o seu derradeiro gran disco conceptual, cun son suave e envolvente no que se atopaba moi a gusto, interpretando clásicos da bossa coma os dous xa mencionados e outros coma "How Insensitive (Insensatez)", "Once I Loved (O Amor em Paz)", "If You Never Come to Me (Inútil Paisagem)" "Meditation (Meditação)" ou a marabillosa "Dindi". Sinatra ficou satisfeito co resultado do disco, e dous anos despois comezaría outro proxecto con Jobim, mais sen Ogerman e co músico brasileiro Eumir Deodato a cargo dos arranxos. O son deste segundo disco, que nunca chegou a publicarse do xeito que Sinatra pensara orixinalmente, é moi diferente do primeiro, máis contundente e menos suave. Todas as gravacións realizadas nestes anos por Sinatra e Jobim están disponibles na compilación Sinatra / Jobim: The Complete Reprise Recordings, publicado en 2010).

Pablo Martínez

Para conmemorar tan importante cabodano, o meu amigo Pablo Martínez Diente, profesor de español na Kansas State University, e mais eu fixemos unha edición especial do podcast Discos Memorables, na que falamos longamente sobre unha das colaboracións máis interesantes das carreiras de Sinatra e Jobim. Déixovolo aquí para rematar o artigo por se queredes escoitalo.

                                                   ANTÓN GARCÍA-FERNÁNDEZ

NO COMEZO FORON LAURINDO E BUD : A PREHISTORIA DA FUSIÓN DA BOSSA NOVA E O JAZZ

Cando pensamos na fusión cos ritmos procedentes do Brasil que rexuveneceu e enriqueceu o jazz na segunda metade do século pasado, outorgámoslle o copyright da idea a Stan Getz, João Gilberto, Antonio Carlos Jobim e compañía, especialmente en virtude dos varios e magníficos discos deste tipo que Getz gravou nos anos sesenta. Pero xa en 1953, unha serie de sesións en formación de cuarteto lideradas por Bud Shank co seu saxo alto e Laurindo Almeida coa súa guitarra prefiguran xa o son que Getz patentaría uns sete ou oito anos despois. As devanditas sesións veñen de ser reeditadas polo selo británico Jasmine Records nun disco que leva por título Brazilliance vols. 1 & 2 e que resulta absolutamente imprescindible para comprender as raíces desa fusión que revolucionou o jazz e mesmo o pop a partir da década dos sesenta, pero que Shank e Almeida xa idearan había tempo, aínda que sen acadar o éxito de Getz e os seus camaradas. Este disco ofrécenos hoxe a oportunidade de repasar brevemente como ocorreu todo.

Bud Shank e Laurindo Almeida no club The Haig

Laurindo Almeida, guitarrista e compositor carioca de enorme talento, chegara a Os Ánxeles a finais dos anos corenta, e non lle levou moito tempo conseguir traballo coa orquestra de Stan Kenton, quen tiña sempre os oídos ben abertos a calquera son que lle parecese diferente e moderno, e que ademais estaba por aqueles anos a experimentar cos ritmos latinos. Almeida converteuse axiña nun dos alicerces da orquestra de Kenton, non só como instrumentista, senón tamén como compositor. Pouco despois, o guitarrista entrou en contacto con Bud Shank, un dos mellores saxofonistas da Costa Oeste, cuxo legado discográfico merece, na miña opinión, máis atención da que ten suscitado. Aí naceu a idea de mesturar os choros e outros ritmos tradicionais brasileiros co jazz, cousa que non sempre resultaba doada debido a que algunhas das melodías aportadas por Almeida non se prestaban con facilidade á improvisación. Entre 1953 e 1954, Almeida e Shank, acompañados por Harry Babasin ao contrabaixo e Roy Harte á batería, rexistraron unha manchea de temas que fundían o jazz e a música brasileira. O repertorio incluía revisións de standards coma "Speak Low" ou "Stairway to the Stars" dende o novo achegamento melódico, algunha canción latinoamericana coma "Acércate Más" e, sobre todo, orixinais de Almeida e outros compositores brasileiros, coma "Atabaque", "Inquietação" e "Blue Baião". O resultado deste encontro entre Almeida e Shank foi publicado polo selo World Pacific baixo o título de Brazilliance, e o grupo tocou brevemente no club The Haig, e semellaba que a cousa non pasaría de aí.

Laurindo Almeida nunha fotografía de William Gottlieb

Pero poucos anos máis tarde, en 1958 e 1959, os dous reuníronse de novo, desta volta xunto a Gary Peacock ao contrabaixo e Chuck Flores á percusión para gravar unha segunda entrega, que sería editada unha vez máis por World Pacific cos títulos aleatorios de Holiday in Brazil e Brazilliance vol. 2. O certo é que estas sesións non difiren moito das primeiras: volvemos atopar versións de standards ("Little Girl Blue", "I Didn't Know What Time It Was"), pero os solos de Shank ao saxo alto e á frauta son agora máis longos e máis jazzísticos, e a énfase recae sobre as composicións propias de Laurindo en Bud, pequenas marabillas coma "Nocturno", "Mood Antigua" e "Lonely". O propio Shank non considera que ningunha destas gravacións sexan bossa nova no senso máis estricto do termo, pero non hai dúbida de que a fusión do jazz e a música brasileira que tan prominente chegaría a ser poucos anos despois xa está aquí presente, aínda que sexa nun estado embrionario. O CD editado por Jasmine Records—que contén os mesmos temas ca unha edición anterior da discográfica Poll Winners—fai posible que gocemos cunha música evocadora e ás veces mesmo melancólica, marcada por un son anovador e experimental absolutamente atraente e irresistible. Laurindo Almeida faleceu en 1995 en California, pero a mediados dos anos setenta tivo aínda tempo para poñer unha coda a esta historia, ao xuntarse de novo con Bud Shank para formar o grupo The L.A. Four, un conxunto que produciría para o selo Concord oito novos álbums en oito anos utilizando como base a linguaxe musical que ambos os dous crearan nestas históricas sesións vinte anos antes.

                                            ANTÓN GARCÍA-FERNÁNDEZ