A BUTACA DO LECTOR (15 ) "Días de intemperie", de Antón Riveiro Coello

 

Nada lle gustaría máis ao Lector que os libros que tocan a violencia bélica fosen só novelas ou relatos de ficción. Pero a ficción procede dunha realidade cruel que non cesa.

Cando o Lector dá cun autor ou autora comprometidos co ser humano e o seu tránsito pola vida, sabe que as súas obras están tocadas por situacións ás que non poden darlles as costas.

Acaba de saír do prelo un novo libro -desta volta de relatos- dun dos escritores que máis admira o Lector. Para el, a aparición dun novo volume de Antón Riveiro Coello  supón unha festa literaria.

Riveiro Coello é un narrador que non perde a cara diante dos problemas que asolan esta sociedade nosa. Está comprometido coas persoas, pero, e isto é fundamental, en primeiro lugar coa literatura.

O Lector mercou Días de intemperie, editado por Galaxia, e leuno coa avidez de quen agarda pola auga no deserto. En ningún momento se sentiu defraudado, malia a dureza dos relatos.

Xa se veu inmerso o Lector na voráxine da guerra dende o primeiro conto e precisou de algo de alento para moverse desamparado, como as protagonistas, nas cidades de Mariúpol e Kíiv, no medio de teatros e edificios derruídos polas bombas da actual invasión de Ucraína polo exército ruso.

Custoulle recuperarse da sensación de agobio e destrución cando, por arte de Riveiro Coello, xa estaba sufrindo polas contendas en Siria, Rusia, Vietnam ou a raia ourensá.

Cando o Lector rematou o derradeiro relato con este parágrafo: O odio medra coma unha planta rubideira durante toda a noite e, moito antes de que abra o día por tras das fiestras, Un Gon xa está vestido ao pé da cama coa neura fixa de visitar a Dick, o soldado negro de Oklahoma que, con certeza, lle arranxará a orfandade, o Lector pensou que, unha vez máis a poderosa prosa de Riveiro Coello o transportara polos vieiros da boa literatura. Tenso e feliz a un tempo, o Lector volveu a sentir a chama dunha lectura gozosa e proveitosa.

Hai moitos temas nestas narracións. Dende a fidelidade, a angustia, a covardía ata a vinganza, a suplantación da identidae, o amor polos libros ou a orfandade, pensa o Lector.

E afirma, unha vez máis, que estamos diante dunha literatura de personaxes creados para conversar con aquelas persoas que invadan o mundo do papel para penetrar nuns universos ateigados de conflitos, con protagonistas devorados pola intemperie que a calquera de nós pode facernos dano.

A linguaxe, clara; o ritmo vertixinoso, ás veces, e máis pausado outras. A tensión narrativa non decae en todo o libro e permite que o Lector poida respirar  só de cando en vez. Nada falta nin nada sobra no que Riveiro Coello quere contar. Está todo moi medido.

O Lector reflexiona sobre o lido e volve a pensar que está diante dun escritor que enche de sentido literario todas as súas expectativas.

A BUTACA DO LECTOR (14) "Disidentes", de Rosa Huertas

 

O Lector está canso da deshumanización da sociedade. Do predominio mal entendido da tecnoloxía e do éxito inmediato, económico, sobre unha visión máis humana, máis sensible, máis feliz.

 

     Ao Lector encántalle a literatura de Rosa Huertas. Sempre atopa puntos de conexión con ela a partir de escritos que poñen o acento na arte, na historia, na literatura, na poesía, etc. Un humanismo envolve toda a narrativa de Rosa Huertas que a fai sedutora. Alomenos para O Lector. Porque a autora madrileña escribe decote cun ton envolvente, cun estilo limpo e claro que conmove.

      Disidentes é unha das últimas novelas de Rosa. Unha novela diferente no

contido -entra de cheo  ciencia-ficción – pero que a define unha vez máis como excelente novelista.  Ada, a protagonista vive no sector 7 onde todo é perfecto. Pura asepsia. Pero esa é unha realidade falsa, moi falsa, algo que Ada vai comprobar cando se ve obrigada a fuxir a unha cidade contaminada, Madrid, que lle permitirá ver e vivir a outra cara da moeda e fará que dubide das súas conviccións.

Disidentes é unha novela intelixente. O Lector volve atoparse co universo de Rosa Huertas e a súa reivindicación das artes. Contrapón a autora dous mundos: un, onde a tecnoloxía deshumanizante domina todos os seus estamentos. Un mundo no que o equilibrio é mantido polo control da natalidade, sen conflitos, case sen enfermidades pero que os seus habitantes viven case como autómatas. Todo está controlado con cámaras e vixías e deseñado para que os sentimientos prácticamente non existan.

 

     A este mundo oponse outro ben diferente, que caeu preso da contaminación. Habitado por disidentes que se dedican no subsolo a converterse en gardiáns da arte e da cultura de maneira clandestina. Dende os sectores son vixiados para que ninguén saiba que existen. Neste mundo de disidencia van aparecendo os que custodian a Biblioteca Nacional, o Museo do Prado, o Teatro Real, etc.

E aquí, entre estes dous mundos, se desenvolve a novela que ten moito de aventura, de misterio, pero de reivindicación da liberdade, tanto individual como colectiva; de reivindicación das emocións que as artes producen, da amizade, da confianza e do compromiso moral do ser humano fronte a tanta frialdade materialista.

     O Lector gozou da novela. E sentiuse enormemente identificado coa mensaxe contida nela. Tras rematala, sentado na butaca, seguiu reflexionando sobre ela. Que necesaria, exclamou en voz alta.

E prometeu recomendárllela aos amigos e amigas.

Unha delicia.

A BUTACA DO LECTOR (13) "Wolfram", de Alberto Varela Ferreiro.

 

O Lector non está moi afeito a ler cómic. Valora enormemente este xénero e sempre está atento a certos títulos que lle poden interesar. Ultimamente leu varios que lle gustaron moito: Watchmen, de Alan Moore, A chaira, de Antonio Seijas, Memoria de una guitarra, de Román López-Cabrera, un par deles sobre Lorca e Machado e este Wolfram, de Alberto Varela Ferreiro, editado por Edicións Xerais. Esta novela gráfica gañou a súa atención pola calidade dos seus debuxos e dos feitos moi ben contados. O asunto do volframio en Galicia é algo polo que decote tivo moita curiosidade.

     Cando remata a Guerra Civil española a Segunda Guerra mundial está a piques de estoupar en Europa e, xa que logo, no mundo. As novas armas de guerra cambiaron a face do armamento bélico e o volframio, escaso no planeta, vai ser moi necesario na industria armamentística. Con esos presupostos, Varela Ferreiro crea dous personaxes que van manter o protagonismo da súa historia: W C Morgan e Molly Morrison. O primeiro é un axente da intelixencia británica e vai ser quen debe controlar os movementos nazis na zona. Para iso, chegará á sucursal que o The Anglo South American Bank Ltd. ten en Galicia. El contactará coa guerrilla co propósito de obstaculizar, no posible, que o mineral chegue ao exército alemán do III Reich.

    

Molly é unha afouta axente norteamericana e xuntos vivirán unha aventura fascinante. A través de 74 páxinas aparecen ambos en situacións comprometidas nun repaso á historia que cativará o lector. O Lector goza coas imaxes vivas e expresivas ao longo de lugares que lle son coñecidos pero que revive cun inusitado interese.

É unha novela gráfica de aventuras arriscadas, claro, pero tamén ateigada de historia galega e europea. Dividido en varias partes, a forza das imaxes fan deste cómic un exercicio de interese e de constatación dos movementos que o volframio produciu na contenda.

     Este é o terceiro título de banda deseñada do autor tras 1809 A rebelión Neria e Uf de Jacobsland. Alberto Varela Ferreiro, así o considera o Lector, converte estas páxinas nun reto complexo pero de gran importancia para achegarnos á historia da nosa cultura.

Di con moita claridade o autor -e o Lector aplaude a información, algo triste, iso si, que nos hábitos de lectura españois a banda deseñada ocupa, coa poesía, un dos últimos lugares nos gustos do lectorado. Unha mágoa, xaora, pero coida o Lector -ou quere pensar- que os/as que len estes dous xéneros son moi fieis e o número de entusiastas via medrando pouco a pouco e non decrecen endexamais.

     Gústalle ao Lector ese glosario final, por orde de aparición, de lugares, persoas, conflictos bélicos, cidades, nomes de minerais etc., nos que se explica as características de todos eles.

     O Lector sentiuse feliz cando rematou o libro e abriuse para el un novo mundo gráfico-literario dun enorme interese.

     Altamente recomendable.

     Parabéns

 

A BUTACA DO LECTOR (12) "O lado do que dormes", de María Canosa

Ao lector déronlle ganas de facer unhas pausas cando lía (e sentía) as palabras que Laura, a protagonista da magnífica novela O lado do que dormes, de María Canosa, vai cuspindo entre a desilusión e os novos azos para seguir a súa vida. Espera un pouquiño, Laura, dicía o lector algo anguriado. Pero non había xeito de deter as súas frases cargadas de decisións que daban a volta dunhas páxinas a outras.

     Pechou o libro nun determinado intre e, con el nas mans, comezou a pensar no discurso da muller. Canta razón tiña na meirande parte das súas diatribas contra a sociedade que a estaba minusvalorando de vez!  E se non a anulou foi porque, malia as dúbidas que lle petaban nos miolos un día si e outro tamén, tiña un compañeiro, Andrés, que a respectaba, lle daba serenidade e a motivaba (xunto cos fillos) e a Clara , unha compañeira do estudio, que sobrelevaba a súa vida ben difícil cunha forza extraordinaria intentando, continuamente,  ver o vaso medio cheo. Xuntas darán pasos atinados para resistiren e dar novos impulsos ás súas vidas.

    

O lector expón nos seus pensamentos a verdade do que Laura lle presenta diante: unha muller intelixente que ama a súa parella, os seus fillos, quere traballar e, xa que logo, que o seu labor sexa recoñecido. Todo son cambadelas cando sae do seu domicilio: un xefe que non  valora o seu traballo como debería porque é muller. Un cliente que, baseado na súa actitude machista, está nunha situación de poder e chega a abusar dela de palabra. Un tempo cotián que a agobia e que, pola súa condición femenina, non permite o gozo de Laura no seo familiar.

     Laura quere, ama, é responsable. Sen embargo, todo se alía en contra dela e faina dubidar do seu papel na sociedade. Mesmo atopa a Violeta, unha antiga compañeira escolar, que fora acosada nas aulas e que a esnaquizaron para sempre. (Ou non?)  Séntese culpable por non ter tomado outra actitude naqueles anos mozos nos que a súa compañeira sufriu tanto.

     O lector comprende estas situacións coma unha lacra para o desenvolvemento da muller como tal. E dóelle o discurso de Laura. Dóelle moitísimo. E dóelle porque o que aquí conta maxistralmente María Canosa (á que adora) é unha radiografía perfecta do rol que as mulleres posúen no día a día demasiadas veces agochado.

O lector segue a reflexionar e non quere dar ningunha pista máis.

Pero pensa que a afouteza e a dignidade da protagonista (e dalgúns personaxes máis) son para el tamén ese trofeo que Laura consegue de cando en vez. Fica enmeigado polo xeito de narrar da autora. Unha narración dun vigor enorme, moi claro na exposición. E uns momentos nos que quere chamar a protagonista en voz alta e dicirlle que non se pregue diante desas condutas ignominiosas que a asolagan.

 Daquela,pecha o libro na páxina 196, a derradeira, e sente moi preto a esa muller de 37 anos que, nun mundo inhóspito, loita por acadar os seus soños.

A BUTACA DO LECTOR (11) "Os camiños do vento", de Xavier Estévez

Ao lector non lle gusta nada un mundo no que hai persoas que teñen todo e outras, nada. Que unhas teñan moito e outras, moi pouco. Que unhas teñan algo e outras vivan na miseria.

     Ao lector gústalle que brillen a amizade real, a solidariedade e as emocións.

Por estas e outras razóns ao lector gústalle a literatura de Xavier Estévez, sempre clara, solidaria e cun toque humano que emociona tras poñer o dedo na chaga da inxustiza. Os seus libros – moi literarios – descobren as fraquezas dunha sociedade cruel cos débiles ou cos que son distintos.

    

Por isto foi un pracer volver atoparse con Sara e con Lucas na súa nova novela Os camiños do vento. Vellos coñecidos estes dous adolescentes, amigos íntimos, que descubrin no seu fermoso libro Avións de papel.

     Dúas persoas inquedas, con eivas unha delas  - Sara está en cadeira de rodas por  mor dun accidente -dispostas a vivir a aventura da solidariedade permanente.

Dúas persoas que comparten o amor pola lectura e a paixón por escribiren: ela, poesía; el, historias. Dous seres que transmiten enerxía, ademais de afouteza diante das situacións inxustas. Iso, alomenos, é o que sente o lector cando entra no seu mundo.

     Xavier Estévez tece unha historia en Os camiños do vento, na que combina aventura, amor polo ser humano e compromiso social. Con certos tintes poéticos, a novela achéganos á cruel realidade dos desprazados pola man negra das guerras que provocan fuxidas na procura de horizontes máis amables para as vítimas da violencia.

     E o lector convértese en testemuña activa dunha situación que o conmove. Séntese seducido pola figura dunha rapaza, pequena ladroa de peixe nun peirao da vila.

     O lector sofre pola odisea que certos personaxes viven – ou padecen, mellor – para acadaren un lugar no mundo, afastados da guerra. A que protagonizan Aisha e Yaram é unha máis das moitas que se dan, por desgraza, neste tempo.

     E o lector emociónase diante da disposición positiva dos nenos e séntese completamente en concordancia coa figura de Manuel, o vello pescador, todo bondade.

     Pensa o lector que persoas así tamén existen e que está moi ben que se lles dea voz, como fai Xavier, para que prendan nos corazóns da xente que non se conforma coa crueldade da sociedade.

     O lector resume Os camiños do vento con substantivos como solidariedade, amor, amizade, agarimo, tenrura, afouteza…, canso xa de tanta repugnancia como o envolve no día a día.

     Cando remata a narración séntese un pouco mellor que antes, pousa os seus ollos nas poeticamente marabillosas ilustracións de Xosé Cobas e cantaruxa en voz alta unha canción ben fermosa, que tanto lle gustara – e segue a gustarlle – no seu momento, na voz de Jimmy Fontana: Il mondo.

     E, mentres canta, decátase de que o mundo segue xirando sen deterse, mentres hai demasiadas persoas que sofren nesas voltas que di a canción.

Que triste!

A BUTACA DO LECTOR (10) "Infamia", de Ledicia Costas

O lector senta na butaca e abre o libro que ten entre as mans. O último de Ledicia Costas. Infamia (Xerais, 2019), di a capa. Título que xa atrapa a atención. A primeira novela para adultos da autora, din os anuncios e os críticos. Aínda que, ben mirado, calquera bo libro infantil e xuvenil é tamén un libro para adultos. 

     E o lector mergúllase nese mundo literario que recoñece porque resulta ficar preto do mundo real no que el creceu e viviu durante moitos anos. A chuvia que non cesa. O frío que se mete pola pel e entre os ósos. A universidade semellante a aquela na que estudou el.

     

E o lector desfruta coa trama deste thriller psicolóxico. Aínda que, ben mirado, non está diante dun thriller psicolóxico, senón dunha novela coral, desas que adoitan describirse coma de personaxes. Porque en Infamia non se trata realmente de atopar o asasino nin de saber quen cometeu os crimes estarrecedores e infames que nela se narran. O que verdadeiramente importa é comprender os personaxes que desfilan polas súas páxinas, todos eles con anceios e angurias, cun presente e cun pasado, e quen sabe se cun futuro. O que interesa é descubrir eses segredos inconfesables que se agochan nos lugares máis íntimos e profundos e cos que temos que aprender a convivir.

     O lector avanza con rapidez na lectura da obra. As páxinas van pasando case sen que el se dea de conta. E tamén pasan as horas sen que se decate. 

     Fóra, do outro lado da fiestra, chove arreo e vai frío. Infamia é unha novela para ler na butaca preto da ventá e da cheminea, porque é unha novela de inverno, de inverno galego. Arredor dos seus personaxes van mesturándose o agora e o antes, o aquí e o entón, os sucesos do pasado que determinan o presente. É unha historia que fala de asasinatos crueis, de abuso de menores no seo da Igrexa, de acoso laboral e social. Pero tamén fala da soidade das persoas, das dificultades do amor, dos soños e das esperanzas que caen esnaquizados por sucesos que os individuos non poden controlar. É unha novela que nos permite coñecer mellor á autora a través dos seus personaxes. 

     

E cando o lector chega á derradeira páxina, pecha o libro e póusao na mesiña que está ao seu carón. Entón olla pola fiestra e ve que alá fóra segue a chover. Con forza e sen descanso, coma en Merlo.

           

                              
                                                                         


                                                                                   ANTÓN GARCÍA-FERNÁNDEZ

A BUTACA DO LECTOR (9) "Carrusel", de Berta Dávila

Mentres lía esta marabillosa novela de Berta Dávila, o lector pechaba os ollos e sentíase viaxando nun carrusel, coas súas subidas e baixadas, coa alegría e a tristeza que, o que estaba a ler, lle producían. Imaxinaba nesta novela, claramente de autoficción, que a autora – a quen o lector adora – estaba nun cabaliño á beira del e enchía de autenticidade cada parágrafo que se lle cravaba no seu interior.

    Porque Carrusel, que así se chama a novela, era algo máis que unha novela. Era a busca persoal dunha narradora que facía da enfermidade, das desilusións, de certas contradicións un motivo para seguir respirando.

    

O lector era consciente de que estaba a ler unha novela necesaria para quen a escribía. Unha novela de perdas, de procura constante da tranquilidade que precisamos todos para sortear os atrancos que a vida nos pon continuamente. En definitiva, de atoparse a si mesma para continuar  no carrusel da vida.

A narradora está ateigada de conflitos, persoais e externos, que a descolocan e que teñen orixe no pasado e queren persistir no presente.

A narradora, pensa o lector, só comeza a sentirse plena cando se decata que pode escribir.literatura. E na escrita acada o gozo que se lle esconde día a día.

Carrusel é un relato da vida. Unha vida complicada que a narradora tingue de poesía. De reflexións profundas que a axudan a seguir cara adiante.

Son vivencias que deixaron cicatrices na súa alma e das que quere repoñerse. E só a través da literatura e da maternidade, finalmente conseguida, a narradora consegue dar sentido a unha existencia cargada de pantasmas.

     É unha novela, segue a pensar o lector, de enfermidade (familiar e persoal), de loita continua que pon no futuro a meta a conseguir.Para iso, terá que clarexar o presente.

     A narradora quere comprender un pasado turbio e só nese futuro, tras aceptar o presente, está a súa salvación.

     A narradora precisa o acougo roubado polas circunstancias que a apreixan. Mais non perde endexamais a esperanza porque comprende que quedan situacións positivas para vivir.

     É unha novela de superación das adversidades – sobre todo as doenzas mentais que a condicionan -, de reverter feitos negativos, de non deixarse vencer por todo aquilo que a fere.

     Cando remata a novela, o lector está convencido de ter lido unha historia fermosa e dura. Amable, ás veces, e que o chega a sacudir por dentro.

Fica pensativo co libro pechado. A narración deixouno exhausto, pero feliz porque albisca o horizonte algo máis limpo.

Literatura tirada da vida. Vida na literatura, sostén de luz que precisa para ser máis feliz.

     E o lector quere un pouco máis á autora do libro. Como debe ser.

     Por iso decide, polo momento, baixar do carrusel.

A BUTACA DO LECTOR (8) "Un conto siciliano e outras historias", de Estro Montaña

Ao lector non lle gusta demasiado a sociedade na que vive – e da que el forma parte -, pero despois de ler Un conto siciliano e outras historias, de Estro Montaña, aínda lle gusta menos.

Tras gozar destes relatos inquietantes que mostran un mundo sórdido, cheo de persoas mesquiñas cun enorme poder, o lector permaneceu cos ollos pousados no teito do seu cuarto ensimesmado.

Deixouse levar polas canles do desacougo que os relatos contiñan e, non por sabido, rexeitou ese negro mundo que a literatura valente nos presenta.

    

Ao longo da lectura destes catorce relatos, o lector pasou por diversos estados de ánimo: da inquietude ao acougo, da dor á incerteza, da afouteza ao sometemento (literario, enténdase), da intriga a unha certa coherencia ética, normalmente derrotada.

Si, porque este é un relato de perdedores, de antiheroes. De mulleres que sofren a terrible maquinaria da violencia nas súas múltiples caras. Porque a moitos destes personaxes – homes e mulleres – lles custa moito respirar.Están fuxindo constantemente de enormes lousas que os/as asedian día a día. Viven en completa indefensión e son vítimas do destino.

     O lector non pode menos que aguantar a respiración perante eses exercicios despóticos de poder, de represión, de saldar contas, de fuxir do medo, de recuperar a liberdade individual coma seres humanos.

     Estro Montaña mergúllase neses espazos escuros da sociedade que están aí, todos o sabemos, para erguer cun nidio compromiso ético a súa voz e deixar un ronsel de sentimentos que se fan reais e íntimos pola axilidade e por unha voz literaria sen artificios, disposta a facer literatura sen límites.

     O lector, cando remata o libro, faise consciente desa viaxe que o autor lle propuxo a través duns contos que penetran ben fondo na súa pel e que non só non o deixan indiferente senón que o removeron por dentro experimentando as sensacións máis punxentes.

     De novo, pensa o lector, a literatura asume a vida como obxectivo fundamental. Triste e feliz, a un tempo, o lector pecha os ollos e afasta do seu lado certas fauces destrutivas dese animal chamado mundo. Pero a súa felicidade só vén dada pola lectura da boa literatura.

Polo demais… uffff!

A BUTACA DO LECTOR (7): "A filla do Minotauro", de Marilar Aleixandre

Si, o lector está de acordo en que, ás veces, non importa quen conta a historia senón, como diría Melina – unha das personaxes marabillosas do libro -, se a historia contada é fermosa.

     Neste caso abofé que si o é.  A filla do minotauro, a novela xuvenil de Marilar Aleixandre, gañadora do Premio Raíña Lupa en 2017 é unha historia fascinante dende o principio ao final.

    

     O lector gozou dunha obra orixinal onde as haxa, que mestura tempos tirados da mitoloxía cos tempos da 2ª Guerra Mundial. Toda ela funde situacións, narracións e personaxes,dende os textos de Homero, Agostiño de Hipona, Ovidio, Leonhard Euler, Tucídides, Apolodoro, Arquímedes ou Virxilio que encabezan 18 capítulos e un epílogo con momentos desenvolvidos na década dos anos 40 do pasado século.

     E o lector queda atrapado na tensión narrativa dunha novela de aventuras protagonizada por un mozo – Antelmo – e unha moza – Miranda – que con outros personaxes tirados fundamentalmente da Odisea e da Metamorfose, se dedican a salvar obras de arte da rapina de mafiosos e depredadores de patrimonio.

     O lector emociónase a miúdo lendo o que Marilar Aleixandre vai tecendo con sabedoría e coñecemento do que é unha trama rica e ben calculada.

     O lector sente a crítica que os feitos expresan na narración: o papel da muller na sociedade, a necesidade de coidar o patrimonio coma algo imprescindible nesa sociedade, a falta de valoración do que moitas persoas arriscaron e pagaron, mesmo coa morte, para acadar bens para a humanidade, o poder da mafia cuxa maldade vai más aló do coñecido vulgarmente e tantos outros temas, como as violacións das mulleres, as folgas pola explotación e morte de nenos e nenas.

     E goza o lector cando le, cun ton moi da literatura oral, feitos tan coñecidos literariamente como o Cabalo de Troia, a historia de Penélope, a do Cíclope Polifemo, o Labirinto do Minotauro, a viaxe áerea de Dédalo e Ícaro ou a construción do vehículo, chamado Daedalus, que en abril de 1988 cruzou voando de Creta a Atenas, cun ciclista aos pedais.

     Causou asombro ao lector esta novela tan ben estruturada e ateigada de sorpresas literarias tan acaídas.

Novela centrada en Sicilia e que, na loita contra a cosa nostra, fai dicir a Antelmo suspirando que “a loita contra a mafia e os traficantes non acaba hoxe, mais gañamos unha pequena batalla”.

     Ten razón, pensa o lector, porque toda a narración é unha loita sen fin contra inimigos moi difíciles de derrotar, pero que, lonxe de quedarse cos brazos cruzados, hai persoas de ben que levan a afouteza ata o final.

E treme de emoción o lector cando le “que as persoas valentes non son quen non teñen medo, senón as que actúan a pesar do medo” e quédase coa reflexión de que moitos dos perigos se salvan por amor.

A BUTACA DO LECTOR (6): "La muerte de Ulises", de Petros Márkaris

O lector coñeceu a Petros Márkaris porque lle falou del o seu amigo, o admirado Agustín Fernández Paz: “É unha novela negra diferente, comprometida e moi deste tempo”, díxolle o escritor de Vilalba.

O lector, coma sempre, fixo caso da recomendación e comezou a ler algunhas novelas deste escritor nacido en Estambul en 1937. Chamoulle a atención ao lector a súa colaboación co cineasta Theo Angelópoulos e a súa serie policial protagonizada por Kostas Jaritos.

    

Axiña comprendeu que Márkaris era un notario da súa época. Na súa obra apunta directamente á sensibilidade do lectorado para facelo comprender a realidade que o reodea e para que decida a posición que debe tomar diante dos problemas dunha sociedade que sangra e que traspasa as fronteiras de Grecia ou Turquía para facerse patente noutros espazos.

    O lector decidiu ler un libro que estaba perdido nun andel da súa biblioteca e que lle permitiu ler tres relatos policiais e outros de verdadeira actualidade sobre os problemas que a emigración forzosa provoca nas persoas.

     O lector leu La muerte de Ulises e, unha vez máis, volveu sentir feridas fondas no seu ánimo.

Petros Márkaris trasladou ao lector a preocupación que lle producen os lados escuros do ser humano.

     E o lector sufriu cos enganos, coas intransixencias e coa falta de sentido solidario dos personaxes que aparecen nestes relatos. O lector tocou a tenrura en moitos ocasións pero sentiuse alterado diante da mesquindade humana. Porque nestas narracións variadas aparece a envexa máis cruel que pode levar ata un asasinato. Retratados quedan os vellos rancores e as mafias que nos países dominan sobre as minorías étnicas, a intransixencia relixiosa e a xenofobia.

     E o lector sofre cando, no relato que dá nome ao libro, un ancián quere retornar a Estambul ao verse preto da morte -porque aí comezou a soñar- e le que unha organización paramilitar turca couta os seus soños.

Sente anguria o lector. E sente unha rabia contida que debe racionalizar. Aplaude esa crítica social dura, crúa e sen rodeos, que conteñen os relatos perante feitos que non deixan de repetirse.

Emigrados gregos, turcos. Persecucións, medos e ningún consolo.

E o lector comprende a Petros Márkaris e agradécelle o seu ton directo, cheo de enxeño, mentres lembra para si mesmo a situación da Grecia de Syriza tan maltratada polo Banco Central Europeo.

     A lucidez de Márkaris consegue emocionar o lector. Faino pensar e empúrrao a ter ben presente o moito que os poderes fácticos continúan a condicionar vilmente o desenvolvemento dos países nesta sociedade neoliberal que padecemos..

     E,unha vez máis, esa toma de conciencia prodúcese a través da literatura, como non pode ser doutro xeito.

A BUTACA DO LECTOR (5) "Tres minutos no aire", de Miguel Anxo Murado

Dende que o lector lera Ruído e O soño da febre ficou engaiolado pola prosa de Miguel Anxo Murado.

Fin de século en Palestina rematou por agrandar, máis se cadra, a admiración pola obra do escritor lucense.

     De aí que, cando viu Tres minutos no aire na librería, non tardou en mercalo e volver a gozar do talento de Murado.

    

O lector sentiu curiosidade por ler o que o autor contara no Diario Cultural da Radio Galega en tres minutes, máis ou menos, nunha colaboración semanal entre os anos 2006 e 2009.

     O lector non escoitara as pequenas narracións nas ondas e abofé que gozou enormemente lendo as 226 páxinas que compoñen o libro.

     Gozo foi o primeiro que sentiu o lector coa lectura e deseguido –ou a o tempo – curiosidade e reflexión polo que os textos descubrían. Textos pensados para ser ditos e que, preservando o ton e o ritmo oral, non deixan de aportar pausa ao ser lidos.

     O lector volveu reafirmarse na claridade e o dinamismo da prosa de Miguel Anxo Murado. Lía un relato, sorprendíase, reflexionaba e e xa estaba desexando pasar ao seguinte. O lector chegou a envolverse no ritmo frenético das pezas literarias. Tiña que deterse porque xa era hora de apagar a luz – o lector goza lendo na cama ata altas horas – pero non era quen de parar. Cada peza, contada cunha mestría inusual e un ritmo moi vivo, ofrecía un feito actual, curioso, simpático, fondo, coa opinión do autor que achegaba coñecementos e acadaba que o lector pensase sobre o tema.

     E así rememorou a Cunqueiro, citado ben veces, soubo das Rapas luguesas e de Sabucedo, das referencias ao lobo coa figura de Fole de fondo ou que, aló polo século XVI ,Michel Eyquem, nome verdadeiro  de Montaigne, o inventor do xénero “ensaio” fora alcalde de Bordeos e tiña unha intensa relación co famoso viño desta rexión francesa.

     O lector ficou abraiado diante da caveira de Yorick, sorprendido perante a lenda de que Lenin lía moi rápido ou a de Theodore Rooselvelt de quen se dicía que lle abondaba un golpe de vista para saber o que poñía nunha páxina. Curiosa tamén a referencia a certos comentarios do filósofo Massimo Cacciari que afirmaba que Armani era o Michelangelo do noso tempo.

Hai moita ironía no discurso de Miguel Anxo Murado neste Tres minutos no aire. Aproveita moitas destas anécdotas para dar unha vision a vida de seu.

     E o lector detívose nas últimas pezas para concordar con el en que o desprestixio da mocidade é algo inxusto, así como recoñecer que os edificios contan historias porque a pedra explica moito.

Critica Murado a moda das memorias políticas dos mandatarios actuais. Afirma que son parte do presente, sendo o pasado unha excusa para contar o que se está a facer.

Fica desorientado o lector cando le que, para o autor, Gandhi é un reaccionario sobrevalorado e reflexiona sobre a verdadeira natureza do famoso cadro O grito de Munch.

     Cando remata o volume, o lector sente unha enorme felicidade e volve a certos textos que o sorprenderon especialmente.

     Tres minutos no aire é un fermoso mosaico- pensa o lector- das idas e voltas que dá a sociedade de todos os tempos e da contradición dos seres humanos. E ao rematar o libro sente que respire un chisquiño mellor.

A BUTACA DO LECTOR (4): "Conta nove estrelas", de Andrea Maceiras

O lector nunca deixa pasar a oportunidade de ler cada nova obra que Andrea Maceiras tira do prelo. E Conta nove estrelas Non ía ser a excepción. De feito, non o foi. Gústalle ao lector o mundo literario desta escritora coruñesa que ateiga de humanidade cada novela que publica.

     Por iso, o lector deixouse levar, como viaxeiro dunha nave espacial da Galaxia de Oma, pola aventura que viven dous seres – tres, en realidade - que os vai levar a desafiar os límites do universo coñecido.

    

O lector viviu ben interesado nun libro de aventuras intergaláctico. E axiña comprendeu que Quepi, Udai e algún personaxe máis rematarían tocando a súa fibra sensible cando a acción comezase a desenvolverse.

     Xa no principio aparece a figura do avó dos rapaces, Acasi, que vive con eles en Dot, un planeta tan bonito coma inhóspito onde ninguén quere quedar.

E aí xa comeza a tenrura que a autora expresa cara a esas persoas maiores que tanto dan e demasiadas veces tan pouco reciben.

     O lector sempre amosou un agarimo especial polos anciáns e anciás. Prodúcenlle esa tenrura que Andrea Maceiras mostra nesta novela.

     Pero cando o lector coñece a Quepi, fica engaiolado polas características desta rapaza marabillosa que pensaba que non era quen de percibir a natureza e angustiábase por iso.

     Quepi é unha nena diferente que conversa coas rusgalias e a quen lle gusta sentirse libre de cando en vez. En soidade, agochada, ocúpase das cousas do fogar mentres Udai e o avó marchan traballar.

     Quepi, pensa o lector, representa a diferenza. Ser diferente é un problema en calquera sociedade. E a nena da melena turquesa, érao e desexaba ser útil por unha vez na súa vida. Sentíase monstruosa e torpe e sufría porque pensaba que todos tiñan que cargar con ela.

     E foi o bobó, un animal perseguido e teoricamente destutivo, quen vai cambiar boa parte do comportamento de Quepi. Mais tamén lle dará enormes problemas que irán superando xuntos.

     O lector participa activamente nos diversos atrancos que os protagonistas teñen que superar. Activamente porque sente no seu interior a necesidade de botarlles unha man e que deixen de sufrir perante tanta circunstancia adversa.

     O lector, coma os protagonistas da novela tamén queren chegar á Estrela Dormente. Quere coñecer a historia dese pobo antigo como o Universo. Ese pobo pacífico que vivía en paz e foi atacado polos habitantes dun planeta veciño e tivo que elixir entre loitar e fuxir.

     E ao lector véñenlle á mente traxedias de pobos que ao longo da historia tiveron que sufrir o éxodo das súas terras.

     O lector séntese triste e, á vez, feliz de comprobar que na Estrela Dormente hai vida, lugares por descubrir e posibilidades para seguir soñando.

     E aí, nese lugar, a diferenza de Quepi anteriormente, Udai séntese verdadeiramente raro. E non quere deixar pasar a oportunidade de ser, por unha vez, o diferente.

     O lector emociónase cando cara ao remate do libro le: “Que sempre exista algo que nos faga diferentes, pero que nunca esquezamos que todos provimos dun mesmo, enorme e único latexo.”

     O lector pecha o libro. Pensa nas diversas reflexións do mesmo e volve ser feliz e non sabe se, por influencia da novela, está a sentirse diferente el tamén.