lunes, 26 de junio de 2017

REMUÍÑO DE LIBROS (28) "Grisela", de Anke de Vries e Willemien Min (ilustracións)







TÍTULO :  Grisela.



AUTORAS: Anke de Vries (texto) e Willemien Min (ilustracións)


EDITORIAL: Kalandraka. COLECCIÓN: Demademora.





Grisela é unha fermosa historia que a editorial Kalandraka lles achega aos primeiros lectores en galego. As súas autoras, a escritora holandesa Anke de Vries e a ilustradora, tamén holandesa Willemien Min son recoñecidas dentro do mundo da Literatura Infantil.

     
Anke de Vries

     Trátase dun álbum ilustrado cuxa protagonista é unha pequena rata gris chamada Grisela. Esta sente un día a tristeza e coma non lle gusta esta emoción, decide pintar de cores alegres e rechamantes, de liñas ou puntos a súa pel gris, pero en vez de sentirse mellor, o que recibe son as burlas daqueles cos que se atopa, ao considerar que vai disfrazada. Será grazas á intervención dunhas abellas como descubra a fermosura da súa pelaxe gris.

     


     A partir desta trama sinxela, a autora Anke de Vries amósalles aos nenos que todos somos diferentes e que as nosas diferezas non deben ser motivo de burla por parte dos demais porque o importante é estar a gusto con un mesmo.

     Conto que chega aos lectores porque lles fala de sentimentos e emocións que lles son familiares a partir de personaxes animais humanizadas, tanto nos seus costumes coma na maneira de comportarse. Tamén os axuda a espertar a empatía cara ao outro, ao mesmo tempo que recoñecen sentimentos próximos coma a tristeza ou a ledicia, xogando con conceptos concretos e a simboloxía das cores.

     En definitiva: a autenticidade fronte á imitación coma camiño cara á felicidade e a aceptación das diferenzas coma canle  de coñecemento.
Willemien Min

     As expresivas ilustracións de Willemien Min dotan de vida as personaxes, ao centrarse nelas empregando trazos humanos e mesturando, ademais da colaxe co papel, a cor negra coas demais sobre o fondo branco.



                                                                                                       ALBA  PIÑEIRO

sábado, 24 de junio de 2017

CATAVENTO DE POEMAS INFANTÍS (LIX) Antón Cortizas










                                      ANTÓN CORTIZAS  (Ferrol, 1954)






PRÓLOGO  POÉTICO



Soneto é un poema matemático,
xeométrico teorema musical,
Antón Cortizas
e aínda sen ter trazas de animal
cada un destes sonetos é zoomático.

Con versos en gaiola de cristal,
escritos con espírito acrobático,
formouse este zoolóxico lunático
pois quen os argallou é un animal.

Son rimas para quen ama a bicharía
quer sexa de cabalos, canso u cabras,
ou ben para quen gosta ulir palabras…

Sen máis damos comezo a esta folía
de versos que se queren aromáticos
e bechos que por selo son simpáticos.




O CABALO

Que pasa, que lle pasa a ese cabalo
que non rincha nin bufa nin fai caso
e pasa a noite só no monte raso
ergueito no máis alto daquel valo?

Nin trota, nin galopa, nin dá un paso;
está triste, aburrido ou está malo?
Que pasa, que lle pasa a ese cabalo,
será que ten saudades, por acaso?

Está mirando o ceo, lendo a lenda
dun mómaro tan manso e tan silente
que devora as estrelas dende o ocaso.

Espera que un luceiro se desprenda
e se lle pouse sobre  lombo ardente
para botarse a voar coma Pegaso.





O RATO
(Zooneto silábico)


O rato,
pequeño
burato
cacheno,
Nun encontro con lectores e lectoras

foguete
no mato,
xoguete
do gato.

Queixeira?
Pasmón,
engado.

Rateira!
Traizón,
cazado!




PAXARIÑOS


Papuxas, picafollas, estreliñas,
bubelas, pardeliñas, lavandeiras,
vencellos, subesubes, liñaceiras,
Asinando tras un encontro
fulepas, papamoscas, andoriñas,

carrizos, petos, xílgaros, pimpíns,
curroxos, pegas, tordos, cardeais,
chaschás, chincas, noitébregas, pardais,
folosas, rousinois, cucos, xiríns,

lavercas, cotovías, verderolos,
pardillos, azulentas, bacachises,
martiños, anduróns, gaios, ouriolos,

peizoques, picaxuncos, estorninos,
piquelos, lavacús, merlos, malvises…
Quen quere entrar no amor aos paxariños?




(Do libro Zoonetos, editado por Tambre, col. Ala Delta, 2017)




martes, 20 de junio de 2017

ESCAPARATE POÉTICO (CV) Julio Rodríguez







                                    JULIO  RODRÍGUEZ  (Oviedo, 1971)






PROXIMIDAD A LA CATÁSTROFE


Uno escucha caer
la lluvia, uno presiente,
trago a trago,
el húmedo desfile de los días.
Julio Rodríguez
Uno asume la lluvia, y se desdice,
y exagera, y cuenta que llueve,
y por eso uno huye, uno cede, uno tensa,
sin esperar respuesta,
la cuerda de su soledad.

Por si esto fuera poco, uno amanece
lluvia, se acuesta
lluvia,
uno cuenta que llueve.

Uno escucha caer
la lluvia, uno lo siente,
trago a trago lo siente,
golpe a golpe,
y por eso uno tiende a evaporarse.





LOS PIES FRÍOS

 
6:07, inalterable,
el insomnio me estrecha en su silencio
áspero, roído, rígido
como el cráneo de un muerto.
No me dejes caer en la emboscada,
no me dejes en manos de esta brusca
soledad. Da la vuelta
en la cama, refuérzame,
rodéame el desvelo con los brazos,
asedia mi vigilia con tu sueño.
pon tu cuerpo en mi cuerpo,
pon tus pies en los míos,
toma mi lado de la cama y, luego,
acéchame,
      acorrálame,
             aprisióname
y, antes de irte, manda
al exilio a este insomnio de pies fríos.






PROCLAMA

 
No se entreguen, poetas,
no caigan en el tedio, no renuncien,
no bajen la cabeza.

Hagan que todo salte por los aires.






UN CÍRCULO PERFECTO


A pesar del cuidado que ponemos
para que se conserve en buen estado,
quien algún día venga
siguiendo nuestro rastro
encontrará tan sólo
un puñado de tierra
revuelta donde un día dibujamos
entre los dos un círculo perfecto.


 
Dedicatoria del poeta



(Del libro Naranjas cada vez que te levantas, editado por Visor Libros, 2008. IV Premio de poesía Emilio Alarcos).

sábado, 17 de junio de 2017

A "IV Festa das Palabras" da Estrada, todo un exemplo.




Os equipos de dinamización lingüística dos centros educativos da Estrada , convocaron o IV Concurso de micropoemas e microrrelatos para nenos e nenas destes centros para nenos e nenas de Primaria e Secundaria.

     Foi unha convocatoria que tivo un alto número de participantes e acadouse un nivel francamente positivo.
      
Faro de Vigo

Tiven a sorte de apadriñar a toda esta rapazada nun acto que se celebrou no Teatro Principal da Estrada o pasado día 6 de xuño e que foi moi entrañable e vistoso, con poesía e música coral que chegou a emocionar os asistentes.

     
Con David Otero antes do acto

     Para este evento, seguindo a liña marcada polos anteriores padriños (Xabier P. DoCampo, Fina Casalderrey e David Otero) escribín unha carta a eles e elas dirixida coma afillados meus que son.

     


     Para quen teña a curiosidade de saber o contido do que se lles dixo, “Versos e aloumiños” publica o discurso integramente. Podedes lelo deseguido.
      

QUE NON NOS ROUBEN NUNCA AS PALABRAS
(Unha carta a uns nenos e nenas que escriben os seus soños)



Meus prezados afillados e afilladas:

Hai algo máis fermoso que chamar a un proxecto “Festa das palabras”? Penso que non. Porque a palabra é dardo, é bico, é aloumiño, é crítica, é saudade, é agarimo, é disparo, é esperanza, é loita…

Non llelo digades a ninguén, pero cóntovos que nos encontros que fago por todas partes sempre pregunto cal é a miña palabra favorita. Moi poucas veces acertan. Alumnos e alumnas coma vós din unha chea de palabras fermosas: amor, verso, poesía, libro, bico… e un longo etcétera de vocábulos. Despois de escoitalos sorrío e dígolles: a palabra que máis me gusta, que me emociona, é a palabra PALABRA. Fican algo desconcertados e explícolles que con esa fermosa palabra poden expresarse todos os sentimentos, actos e ideas que acaban de dicir e moitos máis.

Recibín hai uns días o libriño “2017. IV Festa das palabras”. A emoción que sentín tras lelo resulta difícil de explicar. Digo decote que a escola non está para facer narradores nin poetas. Que a escola está para facer persoas que non se desenvolvan de costas á literatura, persoas que se acheguen a ela para gozar do que expresa, persoas, en definitiva, que amen a literatura.
Ben, pois tras ler todos estes textos da “nosa festa das palabras” non me queda máis remedio que felicitar os equipos de dinamización lingüística dos centros educativos da Estrada polo esforzo e os obxectivos que se propuxeron. Obxectivos, todos eles, totalmente acadados.

Nestes textos hai moito amor á palabra.
Hai moita emoción poética e narrativa.
Hai moito agarimo condensado nos escritos.
Hai moitas lecturas detrás.
Hai moito labor ben feito detrás destas preciosas mostras.
Hai moita beleza, moita delicadeza, moita observación nelas.
Os mediadores e mediadoras fixeron un traballo extraordinario. Un traballo que loce e, o que é máis importante, un traballo que deixa pegada.
Parabén a eles e a elas. Parabéns a vós.

Meus prezados afillados e afilladas, na vosa actitude positiva está a esperanza de que a normalización do galego sexa un feito.
Os idiomas precisan da palabra oral. En galego temos proxectos sólidos, unha literatura excepcional e outros valores, pero as cousas non vos son doadas. Para que o galego se instale nesta sociedade tan complexa precisamos que se fale, que non se substitúa, que teña prestixio. E sodes vós, os rapaces e rapazas de hoxe os que podedes coller o temón da dignidade lingüística.

Non esquezades o moito que nos xogamos.
Escribides de marabilla. Falade un día si e outro tamén na nosa lingua. Sentide nela. Vivide con ela.
Volvo felicitarvos polos vosos traballos literarios.
Sodes un orgullo para a nosa cultura.
Representades o mellor da comunidade escolar á que pertencedes.
Seguide a escribir.
Seguide a ler.
Seguide tendo os ollos abertos, os oídos atentos para saber o que ocorre arredor de vós.
A vida, todo o que vos rodea e conmove e as lecturas intelixentes que fagades serán a fonte onde debades beber para seguir medrando literariamente ao tempo que crecedes coma persoas.
Non permitades que nos rouben as palabras. Son nosas. Alfaias prezadas de cada un de nós.
O poeta Bernardino Graña dixo nun poema nunha ocasión:

O vento levou follas e palabras, / levou rumor e ruído.

Eu tomei estes versos e fixen a miña homenaxe particular a esas palabras que ás veces nos rouban os malos ventos que sopran de mil maneiras.
E escribín:

Que as traia de novo,
que quero berralas
que quero dicilas
ben forte as palabras.
Levounas o vento
a cambio de nada.
Deixoume unhas follas,
rumores, borralla.
Palabras fermosas.
Palabras gastadas.
Palabras. Palabras.
No vento zoaban.

Coa palabra na man, no corazón, na esperanza coma ser humano, envíovos bicos e versos e palabras para que endexamais as leve o vento.
Que permanezan sempre con vós.
Precisámolas.

La Voz de Galicia


Aos 62 gañadores deste concurso agasallóuselles un libriño coas súas composicións.

     



O acto non puido rematar dun xeito máis emocionante: o Coro do IES  “Antón Losada Diéguez” interpretou a mítica canción de John Lennon, “Imagine”,  en inglés e recitada en galego.
Podédelo escoitar e ver no seguinte vídeo:


     


Parabéns por esta fermosa iniciativa.


El Correo Gallego

                                                                                                     ANTONIO GARCÍA TEIJEIRO

miércoles, 14 de junio de 2017

REMUÍÑO DE LIBROS (27) "Avións de papel", de Xavier Estévez







TÍTULO: Avións de papel.

 
AUTOR:   Xavier Estévez.


ILUSTRACIÓNS: Marcos Viso.


EDITORIAL: EDICIÓNS XERAIS. COLECCIÓN: Merlín.





Avións de papel é unha engaiolante e fermosa novela que a editorial Xerais lles achega aos lectores preadolescentes da man de Xavier Estévez e que vén avalada por ser finalista do Premio Merlín de Literatura Infantil, 2016.

     Trátase dunha novela iniciática e lineal a través da cal os seus protagonistas van dar o salto da nenez á madurez, descubrindo que a vida non sempre é como un desexa e que hai situacións e circunstancias  coas que temos que aprender a convivir por moi dolorosas que nos resulten.
 
Xavier Estévez
     Ao longo das súas páxinas o autor introdúcenos, a partir das voces narradoras dos seus protagonistas, nunha viaxe a través da emoción xurdida da arte plástica urbana, da palabra poética, da xenerosidade que vai ao carón da amizade, á vez que nos convida cara a un mundo máis humano, solidario e xusto.

      A trama comeza cando Lucas, un neno de once anos, espelido e curioso, pero tamén solitario, ás veces non por gusto, decide coñecer a persoa que fai voar avións de papel, sempre á mesma hora e dende a mesma fiestra dun alto edificio. Deste xeito coñece a Sara, unha nena da súa idade que vai en cadeira de rodas e coa que comparte o gusto pola lectura e a escrita. O que comezou coma un encontro casual vai converterse nunha fonda amizade chea de complicidades e descubertas. Entre os dous lograrán saber a identidade do misterioso Hopper, artista urbano que cos seus graffitis e murais contribúe a darlle vida á cidade na que viven. Pero co que non están de acordo as autoridades e certos veciños.

     Novela que abre as portas á imaxinación, á reflexión e ao debate e que nos amosa un percorrido da arte urbana de Vigo e outras localidades galegas na nota do autor, a xeito de epílogo.
 
Fermosa ilustración de Marcos Viso
     As vivas e suxestivas ilustracións de Marcos Viso están en perfecta sintonía co ton textual e engádenlle unha lectura plástica que complementa a historia narrada.


                                                                                                      ALBA  PIÑEIRO

sábado, 10 de junio de 2017

YEVGENY YEVTUSHENKO (1933-2017)

El pasado uno de abril falleció en Tulsa (Oklahoma) el gran poeta ruso Yevgeny Yevtushenko, que llevaba varios años viviendo en los Estados Unidos, donde daba clase en varias universidades, entre ellas la University of Oklahoma, en Tulsa. Nacido en Zima, en la región de Siberia, Yevtushenko fue reconocido como uno de los poetas más importantes de la Unión Soviética y uno de los más destacados del posestalinismo. Su vida, sin embargo, no fue fácil: Yevtushenko fue siempre un verdadero showman que llenaba auditorios con sus recitales y que supo utilizar la palabra poética para alzar la voz contra las injusticias cometidas por el totalitarismo soviético que tan bien conocía porque tuvo que padecerlo en carne propia. Esto lo colocó en el centro de multitud de polémicas y le granjeó no pocos enemigos, tanto dentro como fuera de la Unión Soviética. El ejemplo más notable de esto es su poema "Babi Yar" (1961), en el que denuncia con dureza a los sectores soviéticos antisemitas y que termina con estos memorables versos:


Dejemos que la "Internacional" retumbe
hasta que el último antisemita de la tierra
sea enterrado para siempre.
En mi sangre no hay sangre judía.
Pero en toda su insensible rabia, todos los antisemitas
me odiarán desde ahora como si fuera judío.
¡Por esa razón
yo soy un ruso de verdad!


Yevtushenko en un recital poético en Moscú en 1962.

A lo largo de su extensa trayectoria, Yevtushenko se dedicó a la literatura, al activismo, al teatro, al cine e incluso a la política en activo durante algunos años tras la desmembración de la URSS. Contaba entre sus amigos y conocidos a algunos grandes nombres de la política o del arte del siglo XX, como el Che Guevara, Robert Kennedy, Vittorio Gassman o Federico Fellini, y viajó incansablemente por todo el globo derrochando allá por donde iba su personalidad histriónica, su fina ironía y su crítica punzante. En palabras de Luis García Montero, en el prólogo a una antología en español de la obra de Yevtushenko, el poeta ruso "viste camisas de poeta, vive de poeta, habla en poeta". En los últimos años, un poco alejado ya de las varias polémicas que lo persiguieron en las décadas de los 60 y 70, Yevtushenko vivía a caballo entre Europa y América, compartiendo con estudiantes de diversas universidades sus amplios conocimientos literarios y sus ideas sobre el arte poético, hasta que la muerte lo sorprendió en Tulsa y nos dejó sin una de las voces más interesantes de la literatura rusa contemporánea.


Una de las mejores maneras de adentrarse en la obra de Yevtushenko es la antología citada anteriormente, Manzanas robadas (Visor, 2011), a cargo de Javier Campos y prologada por García Montero. Contiene textos escritos entre los años 60 y la primera década del nuevo siglo, y entre ellos se encuentran su ya clásico "Babi Yar" o "La ejecución de Stenka Razin", este último poema utilizado por Dimitri Shostakovich para la composición del poema sinfónico del mismo título. Es un libro lleno de versos tiernos, afilados, melancólicos, dolorosos, críticos, pero siempre con el sello personal y a veces contradictorio de Yevtushenko.


Dimitri Shostakovich con Yevtushenko

P.S.: Uno de mis colegas en la University of Tennessee at Martin, donde yo soy profesor de español, Jeff Longacre, tuvo la posibilidad de compartir varios años de trabajo con Yevtushenko cuando era estudiante en la universidad en Tulsa y ayudó al poeta a adaptar sus poemas al inglés. Para aquellos lectores y lectoras de Versos e aloumiños que entiendan inglés, dejo aquí a modo de coda y de homenaje una conversación que mantuve con Jeff acerca de la figura de Yevtushenko pocos días después de su fallecimiento.



                                                  ANTÓN GARCÍA-FERNÁNDEZ

martes, 6 de junio de 2017

REMUÍÑO DE LIBROS (26) "Os nenos da varíola", de María Solar







TÍTULO: Os nenos da varíola.


AUTORA: María Solar.



EDITORIAL: Galaxia. COLECCIÓN: Costa Oeste.



 A xornalista e escritora galega María Solar achégalles aos lectores adolescentes e adultos esta emocionante novela divulgativa sobre un feito histórico ocorrido a principios do século XIX (1803) e cuxos protagonistas foron vinte e dous nenos expósitos procedentes de diferentes orfanatos: da Coruña(a maioría) pero tamén de Santiago de Compostela e mais de Madrid.

      A trama fai fincapé nos días previos á saída dende o porto da Coruña con destino a América, da chamada “A Real Expedición Filantrópica da vacina” levada a cabo polo doutor Balmis pertencente á corte do rei Carlos IV. Isto significou unha das fazañas médicas a destacar dentro da humanidade porque os seus protagonistas(os vinte e dous nenos) foron os encargados de levar ata América nos seus brazos a vacina da varíola. Enfermidade que se logrou erradicar segundo a OMS en 1980.

María Solar

      Ao longo dos vinte e sete capítulos descubrimos a vida miserable que sofren os nenos estigmatizados, polo feito de ser pobres e orfos, por unha sociedade hipócrita e amoral. A acción desenvólvese no hospicio da Coruña onde a reitora Isabel Zendal xunto co ilustrado doutor Posse Roybanes loitan diariamente por darlles alimento, coidados e mesmo agarimo, aos nenos que alí malviven por falta de medios. A chegada do doutor Balmis e a súa misión, suporá dentro desta atmosfera de negrura e crueldade, unha luzada de esperanza de futuro para todos.


     A través dunha prosa fluída e clara a documentación histórica mestúrase coa ficción para homenaxear a estes heroes que contribuiron á evolución da humanidade.



                                                                                                                                                  ALBA  PIÑEIRO