martes, 12 de diciembre de 2017

REMUÍÑO DE LIBROS (38) "Os días lebre", de Clara López






TÍTULO: Os días lebre.



AUTORA: Clara López.



ILUSTRACIÓNS: Marcos Viso.



EDITORIAL: Kalandraka.




Os días lebre é o primeiro poemario que a súa autora, a artista e docente na Escola de Arte Superior de Deseño Pablo Picasso da Coruña, Clara López, dedica ao público infantil. Supón a través da ollada da súa protagonista, a verbalización poética do cotián por medio da sucesión de momentos vividos e sentidos acompañados da carga emocional que espertan as palabras.
 
Clara López

     Os días lebre está estruturado en quince poemas (todos cun título significativo e suxestivo) de diferente extensión e tamén de dobre lectura. Cuns versos que convidan a ser ditos en voz alta, desfrutando da súa sonoridade, do seu ritmo, e mesmo, da súa disposición  tipográfica, para amosar  un mundo simbólico e onírico que chega ao lector para compartir con el a acumulación de emocións que a experiencia deixa na imaxinación. E así, atopamos a crítica á vertixe do noso tempo, todo ás présas,  que proporcionan os días lebre fronte ao repouso e a ledicia dos días tartaruga, onde un é dono do seu tempo, do seu mundo exterior e, sobre todo, interior para viaxar e gozar do intre. Pero tamén hai tenrura, desexos, reflexións, reivindicacións que atopan o seu sentido e encaixan no mundo dos soños, cando no real non se cumpren.
 
Marcos Viso e Clara López
     Marcos Viso é o encargado de darlles vida aos poemas cunha proposta plástica engaiolante, que abre a porta a ese mundo propio do universo onírico plasmado tanto nos trazos deseñados coma nas cores empregadas.

Ilustración de Marcos Viso
Un exemplo de todo o dito:

 PARA SENTAR UN SENTIMENTO

[….]

Pintado ou escrito, / un sentimento é inofensivo, / coma un pemento. /Pero se te equivocas, / e non o sentas, / e o sentes, / vólvese moi perigoso, / máis cá selva ou ca unha bomba, / pois estoura ou roxe, / directamente ao corazón.


                                                                                                ALBA  PIÑEIRO

viernes, 8 de diciembre de 2017

CATAVENTO DE POEMAS INFANTÍS (LXII) " Poemas da Bicharada ", de João Manuel Ribeiro







                JOÃO  MANUEL RIBEIRO  (Oliveira de Azeméis-Portugal, 1968)






O PINGUIM SERAFIM


João Manuel Ribeiro

O pinguim
    Serafim
contou assim,
tintim por tintim,
    como por fim,
        e enfim,
se apaixonou por mim.




A PULGA DO GATO E DO CÃO


Cato, cato, cato
a pulga do gato.
Cato, cato, cato
a pulga do cão.
Cato, cato, cato
a pulga do gato,
  a pulga do cão
      na orelha
do senhor Renato
       e no orelhão
do menino João.




O ROUXINOL


Faça chuva ou faça sol,
canta, canta, o rouxinol.

Seja noite ou seja dia,
canta o rouxinol rufia.

Ben visível ou oculto,
canta o rouxinol culto.

Na festa ou no velório,
canta largo repertorio.

Canta o rouxinol, feliz,
por que canta, não o diz…




O CAMELO DO DESERTO

Sou um camelo do deserto,
ando por longe e por perto,
ora sonolento ora desperto.

Caminho a grandes pasadas,
transporto enormes carradas,
resisto a sóis e a enxurradas.

Sou um camelo esperto,
sei fazer do temido deserto

um camino com destino certo.






lunes, 4 de diciembre de 2017

REMUÍÑO DE LIBROS (37) "O lapis máxico de Malala", de Malala Yousafzai





TÍTULO:  O lapis máxico de Malala

AUTORA:  Malala Yousafzai


EDICIÓNS XERAIS. 2017.


Nestes “tiempos de ignominia” que diría José Agustín Goytisolo, cando faltan referencias que poden axudar a acadar un sentido ás nosas vidas, cando a xente nova precisa espellos nos que mirarse, un ten que celebrar a aparición de aálbums como O lapis máxico de Malala (Edicións Xerais, 2017).

     A figura de Malala Yousafzai  faise necesaria.  Cando tiña once anos levaba un blog en urdu, para a BBC, sobre a vida baixo o poder dos talibáns. Utilizaba o pseudónimo de Gul Makai, para escribir sobre a loita da súa familia pola educación das nenas na súa comunidade.
     
Malala Yousafzai
     
     Foi en outubro de 2012 cando Malala se converteu en obxectivo talibán e un día, ao volver do colexio en autobús, disparáronlle na cabeza. Sobreviviu de milagre e continúa a súa campaña pola educación. Recibiu diversos premios pola súa afouteza e á súa defensa activa e no ano 2014 concedéronlle o Premio Nobel da Paz, que compartiu co activista indio Kailash Satyarthi, sendo a persoa máis nova en recibir este galardón. En 2017 Malala foi nomeada Mensaxeira da Paz da ONU, con especial énfase na educación das nenas.
     
     


     O lapis máxico de Malala é a súa propia historia. Un relato a partir dunha serie de televisión, na que o protagonista era un rapaz chamado Sanju que podía converter en realidade calquera cousa debuxándoa cun lapis máxico que atopara e que lle permitía saír dos apuros que nos que se metían el e mais os seus amigos.
     Durante un tempo Malala soñaba con ese lapis máxico. Pouco tardou en comprender que, cando unha persoa atopa a súa voz, calquera lapis pode ser máxico.
     O seu pai, que era director de escola, estaba a prol da educación das nenas, pero a elas se lles prohibía asisitir á escola. Decatouse axiña de que tiña voz e decidiu empregala. Estaba convencida do dereito que a rapazada debía ter acceso á educación. E así se converteu en voceira desta idea, dando charlas polo mundo sobre aimportancia da educación universal.
     

     Máis de cento trinta millóns de nenas non poden ir á escola. Moitas delas, refuxiadas. Por iso, en 2015 e 2016, a fundación que creo, a Fundación Malala, abriu escolas no Líbano e Xordania para as refuxiadas sirias.

     Este álbum é unha preciosidade. Permite entrar na vida desta moza paquistaní dun xeito sinxelo e enternecedor.
     María Alonso Seisdedos encárgase dunha magnífica tradución ao galego, as ilustracións, tenras e expresivas, delicadas, son obra de Kerascoët, pseudónimo dun famoso equipo de ilustradores formado por Marie Pommepuy e Sébastien Cosset. Viven e traballan en París no eido da animación e da ilustración.


     En definitiva, un álbum moi coidado, moi elegante, para ler e gozar coa vista. Para penetrar no seu contido e para reflexionar. Un álbum sen idades, no que a beleza estética e a beleza moral van da man. Un álbum que remata dun xeito emocionante:
                             
                        Un neno, un mestre,
                               un libro e un lapis
                                            poden mudar o mundo.


                                                                                                                         ANTONIO GARCÍA TEIJEIRO

jueves, 30 de noviembre de 2017

SINATRA E JOBIM: 50 ANOS DA SÚA LENDARIA COLABORACIÓN

Neste 2017 que paseniño se vai achegando á súa fin cúmprese o quincuaxésimo aniversario das sesións que, en xaneiro e febreiro de 1967, reuniron nun estudio a Frank Sinatra e a António Carlos Jobim para a creación dun disco xa lexendario dentro da música do século XX: aquel que deu en titularse simplemente Francis Albert Sinatra & António Carlos Jobim. Foi un disco importante porque supuxo a fusión por excelencia entre a bossa nova brasileira e o pop estadounidense da man dunha das voces máis recoñecibles do mundo e da voz máis sobranceira do novo estilo chegado de Brasil.


Ben é certo que a bossa entrara xa nos Estados Unidos nos últimos anos 50 e primeiros 60 pola porta do jazz: nun principio coa colaboración entre o saxofonista da Costa Oeste Bud Shank e o guitarrista brasileiro Laurindo Almeida (xa escribín en Versos e aloumiños sobre estas sesións aquí) e despois, e sobre todo, co magnífico disco Jazz Samba, de Stan Getz, editado en 1962. Tralo éxito da bossa nova entre os jazzmen (non houbo case que ningún músico importante de jazz que non fixese algún disco de sabor brasileiro na década dos 60) pasou a impregnar gravacións de artistas moi diversos, o que ten levado a críticos como Will Friedwald ou Donald Clarke a afirmar que a bossa foi unha das mellores cousas que lle ocorreron ao pop nesta época dominada polos Beatles e a Invasión Británica.





Claus Ogerman
Non foi Sinatra o primeiro cantante en sentirse influído polos sons do Brasil, pois por exemplo Tony Bennett gravara xa unha manchea de bos temas neste estilo antes de 1967, pero A Voz quixo crear o disco definitivo que fusionase o pop coa bossa. Para iso convidou a Jobim, un cantautor que gozaba xa de renome por ter composto un bo conxunto de éxitos coma "Corcovado" ou "Garota de Ipanema", a compartir un disco completo con el, o máis achegado a un songbook xamais gravado polo de Hoboken. Sete das cancións serían de Jobim e tres serían recreacións no novo estilo de standards escritos por Irving Berlin ou Cole Porter. Para os arranxos ninguén mellor ca o alemán Claus Ogerman, que xa traballara anteriormente con Jobim e coñecía a súa música mellor ca ninguén.




O resultado é un dos mellores álbumes da carreira de Sinatra, quizais o seu derradeiro gran disco conceptual, cun son suave e envolvente no que se atopaba moi a gusto, interpretando clásicos da bossa coma os dous xa mencionados e outros coma "How Insensitive (Insensatez)", "Once I Loved (O Amor em Paz)", "If You Never Come to Me (Inútil Paisagem)" "Meditation (Meditação)" ou a marabillosa "Dindi". Sinatra ficou satisfeito co resultado do disco, e dous anos despois comezaría outro proxecto con Jobim, mais sen Ogerman e co músico brasileiro Eumir Deodato a cargo dos arranxos. O son deste segundo disco, que nunca chegou a publicarse do xeito que Sinatra pensara orixinalmente, é moi diferente do primeiro, máis contundente e menos suave. Todas as gravacións realizadas nestes anos por Sinatra e Jobim están disponibles na compilación Sinatra / Jobim: The Complete Reprise Recordings, publicado en 2010).





Pablo Martínez
Para conmemorar tan importante cabodano, o meu amigo Pablo Martínez Diente, profesor de español na Kansas State University, e mais eu fixemos unha edición especial do podcast Discos Memorables, na que falamos longamente sobre unha das colaboracións máis interesantes das carreiras de Sinatra e Jobim. Déixovolo aquí para rematar o artigo por se queredes escoitalo.




                                                   ANTÓN GARCÍA-FERNÁNDEZ

sábado, 25 de noviembre de 2017

REMUÍÑO DE LIBROS (36) "O príncipe carpinteiro", de Manuel Uhía







TÍTULO: O príncipe carpinteiro.



AUTOR: Manuel Uhía.



EDITORIAL: Galaxia .Colección: Árbore.





A editorial Galaxia achégalles aos lectores a partir de dez anos este conto cuxa autoría pertence a un home de ampla e recoñecida traxectoria dentro do mundo da ilustración da LIX das nosas letras.
    
     Trátase de Manuel Uhía, pintor, ilustrador, escritor, deseñador gráfico, colaborador con diferentes editoriais, medios de comunicación e axencias de publicidade, ademais de guionista e director de documentais de natureza submarina. Desta vez, preséntase coma autor por partida dobre, ao ser o creador tanto do texto coma das ilustracións.


     O príncipe carpinteiro cóntanos a historia de Rodolfo VI, un neno espelido e con inquedanzas que para nada teñen que ver cos obxectivos depositados nel, mesmo antes de ter nacido, por parte do seu avó e rei de Paspalia, Gumersindo II.
 
Manuel Uhía

     Ao longo de oito capítulos curtos imos descubrindo a historia pasada do protagonista, cuxa nai, Priscila, na súa mocidade xa dera mostras de ter unha personalidade diferente a todas as princesas do seu tempo, negándose a acatar a vontade paterna de casar cun rico herdeiro. Este impulso de rebeldía non lle servirá para atinxir os seus desexos e co paso do tempo, non terá máis remedio que obedecer e casar co que será o pai de Rodolfo VI. O rei Gumersindo II coidaba que co nacemento do seu neto chegaría ao seu reino un pouco de tranquilidade, pois el sería o herdeiro de todo. Pero a realidade non se puxo de acordo coas ilusións e Rodolfo VI, a medida que ía medrando, tamén se ía afastando do que, a priori, debería facer un futuro rei: cazar, cabalgar e ser un home de armas. Porque o noso protagonista agocha un segredo que habita na parte máis afastada e, xa que logo, prohibida do pazo e que se descubrirá ao final e suporá, a diferenza da súa nai e avó, a realización dos seus soños.


     O feito de que estea narrado cunha prosa fluída e sustentada sobre todo nos diálogos, onde non falta o humor, atrae a atención do lector á vez que o convida a interpretar os personaxes focalizados nas vivas ilustracións.


                                                                                                                                                    ALBA  PIÑEIRO

martes, 21 de noviembre de 2017

"Tertúlias literárias" en Gaia, arredor da obra de Antonio García Teijeiro

En pleno faladoiro:  João Manuel Ribeiro e Antonio García Teijeiro


O sábado 21 de outubro dentro do ciclo das “Tertúlias literárias” organizado na libraría Velhotes do noso país veciño (Gaia) tivo lugar unha conversa entre dous poetas que presentan certas similitudes, non só na súas creacións, dotadas dunha alta calidade humana e poética, senón tamén nas súas actitudes vitais sustentadas na honestidade, autenticidade e humanidade. Todos os alí presentes (docentes, escritores, divulgadores da cultura, libreiros…) fomos conducidos e guiados por un cicerone entrañable, o poeta e editor João Manuel Ribeiro que, sentado ao carón de Antonio García Teijeiro, nos contaxiou con el a maxia do poder sedutor das palabras.


     O faladoiro xirou ao redor da figura e obra do Premio Nacional (español) de Literatura infanto xuvenil 2017, Antonio García Teijeiro, baixo o título de : A poesía necesaria.

     Ao longo de case dúas horas viaxamos a través da traxectoria profesional e mesmo vital dun home no que a poesía significa un xeito de vida que sempre o acompañou e que cre no poder transformador que ten de seu por invitar á reflexión, á análise crítica do que nos rodea, á amplitude de pensamento e, en definitiva, ao autocoñecemento tan necesario para poder ser feliz.
     

     Así soubemos da súa infancia cunha ausencia presente, da súa mocidade escura nun tempo agochado tras a miseria e a mentira, que marcará o seu futuro compromiso coa lingua e co país reflectidos  na maior parte da súa produción, e que soportou grazas á poesía e ao deporte (foi porteiro de balonmán en diferentes equipos da máxima categoría). Ata chegar á súa madurez coma docente, divulgador cultural e creador de soños a través das súas obras sobre todo poéticas, pero tamén narrativas para nenos de distintas idades.
     
       Música e poesía camiñan da man na vida e obra de Antonio, quen leva máis de corenta anos coma docente e coma mensaxeiro da palabra poética non só nas clases (que empezaban sempre cun poema), senón tamén en todos aqueles lugares onde o requirisen: congresos, feiras de libros nacionais e internacionais, cursos para mestres, encontros… amosando sempre xenerosidade, compromiso e paixón  polo que cre. Isto reflíctese nos máis de setenta libros publicados de diferentes xéneros ( narrativa, poesía, didáctica, artigos xornalísticos...). Antonio defende a necesidade da poesía en toda a sociedade e, en especial, nas aulas onde debe entrar en voz alta a través da implicación literaria do mediador encargado do achegamento. Este debe ser gradual, comezando pola literatura popular para xogar co ritmo, a musicalidade, a rima e as palabras e logo introducilos no poder suxestivo e reflexivo dos clásicos e dos autores que escriben para eles dende o respecto e o agarimo. 

Alba Piñeiro, Antonio e João Manuel

     Nas súas obras a música sempre está, de aí que existan diversas versións musicais delas e que Paco Ibáñez  lles puxese música a tres poemas do que un (Que ocorre na terra?) forma parte do seu repertorio habitual.
Antonio pertence a unha xeración de mestres escritores cos que comparte con catro deles (Paco Martín, Xabier P. DoCampo, Fina Casalderrey  e Agustín Fdez Paz) o PNLIX e asegura que aos nenos lles gusta a poesía e os axuda a verbalizar sentimentos e emocións.


     

     Antonio tamén falou do seu poemario Poemar o mar que gañou o tres de outubro o Premio Nacional de Literatura Infantil e Xuvenil e que supón o recoñecemento da poesía en galego. Contou que foi o segundo escrito da  triloxía que lle adica ao mar( En la cuna del mar, Poemar o mar e Palabras do mar) e que dende que lera Marinero en tierra de Rafael Alberti, fora consciente de que o mar era poetizable.

     Foi a partir dunha conversa co seu amigo e escritor Manuel Veiga cando decidiu que o mar sería o protagonista non dun poema senón dun poemario, que ao final acabou por se converter en tres porque Antonio fala deseguido co seu mar e sabe das súas coitas, pesares, reivindicacións, soños e desexos.


                                                                                                                                                 ALBA PIÑEIRO

viernes, 17 de noviembre de 2017

DARDO POÉTICO (LII) "Os silencios de Hugo Mujica".



Descubrir poetas que non son de dominio público (enténdase a expresión) resulta un pracer enorme. Porque abre novos horizontes e enriquece a túa visión poética e a do cotián.
     Iso pasoume co poeta arxentino Hugo Mujica (Bos Aires, 1942) que me envolveu coa súa poesía espida, que tanto garda e que che permite perderte por esa nudez tan intensa como propicia a pensar todo o que encerra  cada verso.
Hugo Mujica

     A poesía de Mujica é un exercicio de introspección, de deterse na velocidade da vida e de ir poñendo unha base ideal para saber qué vén sendo a poesía.

     O primeiro poema que eu lin deste gran poeta levaba por título LO QUE EL BRAZO ABARCA, pertencente ao poemario Noche abierta, editado por Pre-Textos.
     

     
     Os seus versos din así:  gotea el grifo / y algo de la piedra se va en el agua, / muere / como si fuese humana. / buscamos  retener lo que en el otro / se va yendo, / lo que a veces se derrumba / pero es apenas la despedida / lo que el abrazo abarca.

     Xa non puiden renunciar a el. Logo virían Sed adentroCasi en silencio, Y siempre después el viento, Cuando todo calla (XIII Premio Casa de América de Poesía Americana), ademais da recompilación  nun volumen publicado por Vaso Roto, da súa poesía entre os anos 1983 e 2011, Del crear y lo creado.

     Nunca deixei de lelo. Converteuse nun poeta ao que volvo con algunha frecuencia, porque Mujica non escribe só con palabras, senón cuns silencios que transforman o lector. Posee o arxentino unha “voz de seu”, rcoñecible e necesaria para quen bebeu alguna vez nos seus poemas. Un poemas que abranguen  moitas facetas da vida, dende o que vai ficando esquecido ou escachado nesta vida insufrible en moitos casos ata a necesidade de escoitar ese silencio que nos fala, que moumea para que sexamos conscientes de caer no abismo da beleza e o misterio cara ao que marchamos.

     Publicado por Visor na súa elegante colección “Palabra de Honor” en 2016, chega á miñas mans un libro máis deste poeta, hoxe un dos meus favoritos, Barro desnudo.
      E nel dou de novo co poeta que coñezo e que me emociona. Volvo atopar esa nudez que tanto di e a disposición dos seus versos dun xeito que non me é allea.
     

     É o reflexo da súa rebeldía diante un mundo que lle resulta espantoso. Como di Luis García Montero, “a nudez poética de Mujica é a consecuencia de meditar a sede, renunciar ao desexo de querelo todo con ánimo de enganosa plenitude e asumir que para atopar un sentido abonda con aceptar a ferida que somos”.

VII

Inicio
 de otoño y brisa,
          a orillas del río
                     un bote solitario,
                                             una soledad mecida.

       Crear no es ni un saber
       ni una certeza,
suele ser un tal vez
                        y un presentir,

                        es la espera y la intemperie,
                                                    y a veces,
                                                     solo a veces,
                                                              lo que la ausencia trae,
                                                                                                 lo que ella inicia.

    
Hai moitos silencios na poesía de Hugo Mujica. Como en toda poesía dos poetas máis grandes. Son silencios que nos levan a sentir o que somos, o papel que desenvolvemos nesta nosa sociedade, as nosas angurias, pero tamén as nosas esperanzas. Comprender que, como seres humnaos, temos que abrirnos a un mundo ata que consigamos o sentido, aceptando a nosa función nel.
     Como di García Montero, Barro desnudo, “consegue ese silencio que é escoitana verdade de cada vida”.



Hugo Mujica



XXXVIII
          
  Deberíamos
                         conocer la vida
como la conocen los niños:
                                       jugando con ella
                                                               su ronda,
                         
                                                         o como las polillas
                                                 saben de la llama:
                                                                     dejando que le arda
                                                                                             en las alas.


                                                              
                                                                        ANTONIO GARCÍA TEIJEIRO

martes, 14 de noviembre de 2017

ESCAPARATE POÉTICO (CXII) Ángeles Mora






                                    ÁNGELES MORA  (Rute, Córdoba. 1952)






LO QUE OCURRE CON LA LUZ



Hay versos que se encienden
engastados
en la radiante luz
Ángeles Mora
del firmamento
poético.
Despliegan su ancha cola de cometas
atravesando el cielo
con su brillo estelar.

Otros apenas,
con velado fulgor,
alumbran
la sombra ardiente
de una conciencia,
aquí en el fin del mundo:
sólo para tus ojos.


SED


Igual que una emoción
te embarga y te deslumbra
y sólo un leve resplandor
de su luz consigues
que contagie,

así la vida
te guarda tu secreto
día a día,
apenas entreabriendo

los postigos
de su cámara oculta:

destello lento de inquietud
que nos quema
sin consumirse nunca.

Agua en los labios.



EL AYER


El ayer que me hizo
no sé dónde está.
El que me deshizo, sí:
está aquí, conmigo,
presente todos los días.



NUBES


La alegría más alta
siempre esconde una sombra
invisible,
agazapada, de tristeza.
Igual que la melancolía
atraviesa la risa
de esata mujer que juega
con su nieto.




MEDIODÍA


Dejándose mecer sobre las olas,
en el papel del aire
escribía una carta al cielo,
o tal vez a la muerte,
esa nube viajera que guarda
el último mañana,
el instante final.


( Del libro Ficciones para una autobiografía, editado por Bartleby Editores, 2015. Premio Nacional de Poesía 2016 y Premio Nacional de la Crítica 2015).