miércoles, 16 de agosto de 2017

DARDO POÉTICO (XLIX) Nazik Al Malaika, unha pioneira da poesía árabe moderna





Volvín ver a Abdul Hadi Sadoun en Madrid co gallo da miña participación no Trobapaz dentro das xornadas do 6º Foro Iberoamericano sobre Literacidade e Aprendizaxe. Un pracer, unha vez máis.

     
Con Abdul Hadi Sadoun en Madrid. (Foto de Cristina Novoa)

Trobalinguas e Trobapaz- xa falamos deles tempo atrás- son dous proxectos ideados por Sara Moreno e posto en imaxes pola gran Tesa Gozález que deseñou os dous libros e que nos permitiu a varios poetas (Juan Kruz Igerabide, Miquel Desclot,  Ana Mª Romero Yebra e mais eu); posteriormente Abdul) levar poemas en varias linguas por España e Portugal.  Proxectos que se viron enriquecidos pola incorporación en determinados intres do portugués, inglés, chinés ou romanés.

     

    
     Abdul deleitounos en cada sesión cos seus poemas –e os nosos- recitados en árabe, algo que nos produciu un pracer intenso.
     Ben, pois nese encontro, o  escritor iraquí, establecido en España, agasallounos un libro ben especial: un poemario trilingüe (árabe, catalán e castelán) dunha poeta máis que interesante, Nazik Al Malaika. O libro leva por título Astillas y ceniza  (Lascas e cinza, en galego)  y está editado por Alfalfa Editorial, na Biblioteca de Casa Árabe, unha colección que Abdul Hadi Sadoun dirixe.

     


     Astillas y ceniza vén sendo unha antoloxía de varios dos poemarios desta gran poeta iraquí. Nazik Al Malaika é unha das pioneiras do movemento do “verso libre” na poesía árabe moderna.

     
     Esta edición en tres idiomas corre a cargo de Manuel Jiménez Lucena e resulta un libro fundamental para que coñezamos unha das figuras principais do modernismo, que tanta influencia tivo en numerosos poetas do mundo árabe.

     
Nazik Al Malaika
     

     Esta muller, nacida en Bagdad no seo dunha familia culta (seu pai tamén era poeta), era afeccionada á poesía dende moi pequena. Escribiu os seus primeiros poemas con dez anos en árabe clásico e continuou publicando en revistas e xornais durante o seu período de formación.
     
     En 1954, tras graduarse  en Literatura Comparada na Universidade de Wisconsin, regresou a Bagdad onde casou en 1961 fundou co seu home e outros compañeiros a Universidade de Basora.
     
     A comezos de 1970 trasladouse a Kuwait e dedicouse á docencia. Viuse  obrigada a regresar a Iraq cando Sadam Hussein invadiu o país en 1990.
     
     En 1991 marchou a O Cairo, onde permaneceu ata a súa morte en 2007.

     O seu estilo caracterízase pola gran mestría da lingua árabe, o orixinal uso das imaxes e  a delicadeza e musicalidade dos seus versos, sendo a melancolía unha constante na súa obra. Unha obra que presenta temas ben variados entre os que destaca a súa defensa  dos dereitos das mulleres, vítimas dunha sociedade ancorada en costumes ancestrais. Entre aos seus libros podemos salientar Namorada da noite, Lascas e cinzas, O oco da onda, A árbore da lúa ou Para a oración e a revolución.

     Interesoume moito Nazi Al Malaika e decidín deitar ao galego tres dos seus poemas a partir da tradución ao castelán de Jiménez Lucena, a quen lle agradezo esta magnífica edición.






Negros sons


Estraños, así  murmura a noite
   e as súas campás envolven a existencia.

Oh, noite! Non vivirán os dous estraños
               nin percibirán a nova atardecida.

Tómaos, deixa caer a túa calmada
               e negra escuridade e sobrevoa lonxe.

Tómaos, quizais digan que foron dous estraños
               e unha historia que non volverá.





A hora da lembranza


É  a hora da lembranza, falta moi pouco
          para que a noite chore  ben de tempocomigo.

É a hora da lembranza, e as campás
          agochan a melancolía dos silencio.

Sinto os pasos vacilantes
          detrás da miña porta coma se alguén pasase

e sinto os rostros inquietos
          no pasado cheos de misterio.

O murmurio de pantasmas saloucando
          tras a porta , coma un longo murmurio que resoa

triste caravana, pálido amencer
          aínda misterio e mundo descoñecido.




Aos meus ollos tristes


Meus ollos, que pena asoma en vós
e vos provoca bágoas no solpor?

Detrás das pálpebras vexo unha súplica
que pregunta á vasta existencia.

Coma dous horizontes percíbovos na noite,
pingas de luz que beben dos vosos saloucos.

A realidade sorrí. Que desacougo,
miñas pupilas, se insinúa nas vosas pálpebras?

Meus pobres, sinto que non ven
unha época que perdura no desengano e se asenta

na ignorancia e na falsidade da vida
que  fuxindo, está durmida.



sábado, 12 de agosto de 2017

CATAVENTO DE POEMAS INFANTÍS (LXI) "Os días lebre", de Clara López








                                         CLARA LÓPEZ (Areas de Tui, 1968)




Sentar a perder a guerra


O meu avó Hermenexildo cando foi maior,
volveuse soldado.
Clara López
E despois, coas súas guerras, foi ao ceo,
ou a Madagascar,
non me dixo onde,
e mira que lle gustaba contarme as cousas
como se fosen de chocolate,
cheas de pausas e de anacos,
a onzas, mesmo as guerras.

Nunha das súas batallas perdeu un brazo,
e despois co tempo, a memoria,
mais as guerras sabíaas enteiras,
non as perdía nunca,
e contábachas unha vez,
e outra vez,
e outra,
coma se fosen mentira.




Demo

Odio que os días leven nome,
tamén en inglés,
e que os teña que saber,
e en orde.

Agardo unha guerra de días,
que se rebelen,
se confundan,
se disparen,
se disipen,
se comparen,
e se vexan,
como son,
todos,
outra vez,
exactamente,
iguais.




Para sentar un sentimento


Sentímolo mais,
para sentar un sentimento,
hai que buscar un día,
e saber
Ilustración de Marcos Viso
que os sentimentos son voadores,
pequenos paxaros ou insectos,
e que o mellor momento para sentalos
é cando se pousan.
Hai que facelo con moito tento,
escorregando os pincéis
coma lapis,
coma dedos,
intentando pintalos
ou escribilos.
Pintado ou escrito,
un sentimento é inofensivo,
coma un pemento.
Pero se te equivocas,
e non o sentas,
e o sentes,
vólvese moi perigoso,
máis cá selva ou ca unha bomba,
pois estoura ou roxe,
directamente ao corazón.




(Do libro Os días lebre, editado por Kalandraka Editora, 2017)





martes, 8 de agosto de 2017

LOS "POEMARIOS DE LA PÁGINA ESCRITA" (8): "Para ser pirata", de Beatriz Giménez de Ory






Para ser pirata
Beatriz Giménez de Ory
Ilustraciones de Carole Hénaff
Ed. SM  Col. EL Barco de Vapor. 2016



No seré yo quien descubra a Beatriz Giménez de Ory (Madrid, 1972). ¡Faltaría más! Ella es una mujer brillante y necesaria, si de poesía infantil hablamos, galardonada con los premios más importantes en el campo poético para niños (y, de paso, para todos): el Ciudad de Orihuela, el Luna de Aire, entre otros, han distinguido su obra maravillosa. ¿Quién, amante de la buena poesía, no ha disfrutado con “Los versos del libro tonto” o con “Bululú”, por ejemplo?
     
     Al margen de premios, que no dejan de ser algo puntual, considero que la obra de Beatriz Giménez de Ory posee una calidad excepcional. Sabe muy bien para quien escribe, alcanza un tono muy adecuado, da forma a los versos dotándolos de ritmo y de color de forma magistral. Escribe, como los buenos escritores y escritoras que se dedican al mundo literario infantil, con un respeto al lector que te permite valorar positivamente su discurso poético.
    
Beatriz Giménez de Ory
     Para ser pirata, que acaba de conseguir unos de los premios de la Fundación Cuatrogatos 2017, es una fiesta de la palabra bien empleada. Es un libro ingenioso cuyos versos rezuman humor, color, musicalidad y ritmo. Tienen altura lírica, suenan muy bien en voz alta (algo que uno valora muy positivamente) y producen emoción intensa al mismo tiempo que te adentran en un mundo tan lúdico como sugeridor.
       
     Veo la noche, / veo el betún, / veo la barba / de Barbazul. / Veo a los mirlos, / veo la brea, / veo a dos cuervos / en una cueva. / Veo la tinta, / veo un manchón, / veo a cien buitres / en procesión.

Llena de diálogos humorísticos y con fuerza, con un algo de poesía visual, con repeticiones que permiten que el ritmo no decaiga, con preguntas llenas de intención poética, con juegos con palabras y sílabas, la propuesta de la autora no puede ser más interesante.
     
     ¿Quién luce en la noche bruna? /La luna / ¿Quién no para de bailar?/ La mar. /¿Quién silba siempre contento?/ El viento. / Entre todos los prefiero, / son mis amigos del alma, / los que tanto me acompañan:/ la luna, la mar, el viento.
     
Ilustración de Carole Hénaff
     
     Buena poesía para los pequeños, que ayuda a un mejor conocimiento propio y ajeno, es la que vive en este libro que se realza con unas ilustraciones vivas y seductoras, llenas de alegría y color, de Carole Hénaff.
     
     Un poemario para sentirse optimista.

                                                                                                      ANTONIO GARCÍA TEIJEIRO

viernes, 4 de agosto de 2017

ESCAPARATE POÉTICO (CVII) María Xosé Lamas








                                     MARÍA  XOSÉ  LAMAS  (Vilalba, 1961)







SONETO… Á BEIRA DO RÍO



AXEONLLADA NAS LASTRAS  xa gastadas,
á beira das ruínas dun muíño,
María Xosé Lamas
sinto nas mans o xeo deste río,
e aspiro o teu aroma nestas sabas

que impregnadas de ti e o teu alento
me devolven ás noites de compaña,
lembrándome as caricias deseñadas
sobre a pel posuída polo senso.

Mollo os lenzos na auga namorada
envexando os seus dedos sempre fríos
e mesturo con ela os sentimentos.

Co tecido e a pedra en desafío,
vou lembrando os gozos e as palabras
que o fluído empurra río a dentro.





SONETO … SEN TI

 
FÁLTAME  A TÚA PEL para cubrirme,
os teus ollos de luz na escuridade,
as túas verbas doces sempre firmes
adobiando o amor á súa vontade.

Mais estarei contigo na penumbra,
agochando este frío na lembranza
do teu alento morno e a quentura
dos teus beizos que acotío me afagan.

Reterei das túas meniñas doces
a inquedanza sostida desta ollada
que me afunde na soidade muda

e oirei no silencio as nosas voces,
nun murmurio afogado na almofada,
pronunciando o amor que nos inunda.



SONETO … XUNTA O CRUCEIRO


Foto de Carlos Valcárcel
DENDE LONXE eu escribo estas palabras
adobiadas co ardor dos sentimentos;
dende lonxe estarás nos pensamentos
amparado co veo da distancia.

Pero eu síntote á beira do meu corpo
como pel partillada do espírito,
como alento en todos os suspiros,
como celme do corazón exhorto.

E agardo coma nunca a túa chegada,
a volta ao niño mol destes desexos
de abeiro morno e cándida compaña.

Agardo ese teu peito doce e tenro
para bicalo, coma sempre fago,
cos beizos pendurados no eterno.





SONETO … DA ROSA DE TODOS OS DÍAS


DESPRÉNDENSE DOUS PÉTALOS da rosa
e voan coa brisa até os meus beizos
que os reciben, ardentes de desexo,
nun bico de caricia agarimosa.

E sigo coas xemas dos meus dedos
a artellar un ramo coa flor murcha
para gardala con dez máis na furna
onde xacen os meus fondos secretos.

Baleiro fica o púcaro agardando
a que o amor lle achegue azos vermellos,
de amenceres cada día orballados;

de praceres constantes mesturados
cos anacos de tempo e os seus vencellos
partillando o presente e o pasado.



(Do libro Sonetos preposicionais, editado por Alvarellos Editora, 2017)




lunes, 31 de julio de 2017

REMUÍÑO DE LIBROS (30) "22 segundos", de Eva Mejuto






TÍTULO: 22 segundos.


AUTORA: Eva Mejuto.



EDITORIAL: Edicións Xerais. Colección: Fóra de xogo.




Edicións Xerais achégalles aos lectores adolescentes esta novela, pioneira no tratamento da temática da transexualidade dentro da nosa LIX.

     A súa autora, a xornalista e escritora, Eva Mejuto, pon de manifesto, a través dela, a importancia de sentirse a gusto coa propia identidade sexual, independentemente do sexo co que se naza, e de  asumila coma parte do ser que un é, coma camiño cara á realización persoal e á felicidade.

     O diferente nunca coma sinónimo de marxinación e , xa que logo, sufrimento e a literatura coma canle de denuncia e reivindicación social, ademais de coñecemento da realidade na que vive este colectivo estigmatizado demasiadas veces coma enfermos.
 
Eva Mejuto
     
     22 segundos conta en primeira persoa e ao longo de vinte e dous capítulos curtos e escritos cunha prosa fluída e directa, non exenta de tenrura e humor, a historia de Álex, un mozo transexual que decide tomar as rendas da súa vida e trousar diante dunha cámara todo o que leva dentro agardando dende hai moito tempo. 

     Deste xeito descubrimos como xa de pequeno amosaba gustos e intereses ben diferentes, tanto na estética coma nas afeccións e xogos, do resto das nenas da súa idade, por moito que a súa nai, as monxas do colexio e a xente que o rodeaba se empeñasen en non decatarse do obvio e de ignorar a realidade. Cada confidencia por parte de Álex vai espertando dun xeito natural a empatía e o respecto do lector cara a el. E así é quen de comprender a súa impotencia, frustración, rabia e rancor diante duns sentimentos e sensacións, que dende cativo recoñece coma propios pero aos que non lles sabe poñer nome porque o descoñece. 

     Será grazas ao agarimo e ao apoio da súa familia, avó (personaxe entrañable) e nai, xunto coa súa amiga Ana e a axuda dunha psicóloga especializada e comprometida, como logrará reunir todas as forzas necesarias para dar o paso cara á felicidade e asumir o seu tránsito de Ánxela a Álex.

      Novela recomendable para todo aquel lector que busca vivir nunha sociedade máis xusta, plural e equitativa sen prexuízos retrógrados que o único que fan é provocar dor e illamento.





                                                                                                                                       ALBA PIÑEIRO

miércoles, 26 de julio de 2017

CHARLIE SHAVERS O LA ELEGANCIA HECHA TROMPETA DE JAZZ

Muchos y muy notables son los trompetistas que han ido construyendo la historia del jazz a lo largo del siglo XX. Entre ellos, tal vez uno de los más olvidados hoy en día es Charlie Shavers, pese a su enorme calidad, en gran parte debido a que muchas de las sesiones que registró como líder no son siempre fáciles de conseguir en formato digital. Neoyorkino de nacimiento, Shavers vino al mundo en 1917, según las enciclopedias del jazz, o tal vez en 1920, según él mismo solía decir, añadiendo que había tenido que falsificar su edad en cierto momento de su carrera con objeto de que le permitiesen trabajar legalmente. Sea como fuere, Shavers aprendió a tocar el piano y el banjo antes de decidirse por la trompeta, y hacia la mitad de los años 30 ya formaba parte de importantes orquestas de rhythm and blues de la época, como las de Tiny Bradshaw o Lucky Millinder, antes de pasar a integrar el legendario sexteto de John Kirby, una de las formaciones de jazz de mayor éxito del momento.


Charlie Shavers en plena acción.
Shavers era un hombre procedente del swing, pero con suficiente amplitud de miras como para adaptarse a los cambios que a mediados de la década de los 40 se introducirían en el jazz de la mano del bebop. Además de grabar con músicos de Nueva Orleáns como Jimmie Noone o Sidney Bechet, Shavers formó parte de la famosa orquesta de Tommy Dorsey, en la cual tocó durante largos períodos de tiempo hasta la muerte de Dorsey en 1956. Como compositor nos legó la inolvidable "Undecided", pieza que escribió en la época en que tocaba con el sexteto de Kirby y que se ha convertido, con el paso de los años, en un standard del jazz. Pero sin duda, Shavers será recordado siempre por su participación en las giras de conciertos organizadas por el productor Norman Granz bajo el nombre de Jazz at the Philharmonic. En ese contexto, Shavers brilló sobre todo en las épicas batallas musicales que libró, trompeta en mano, con el gran Roy Eldridge. Muchas de ellas, afortunadamente, quedaron preservadas en cinta magnetofónica para la posteridad, algo que todo aficionado al jazz deberá agradecer siempre a Granz, cuyos oídos estaban siempre abiertos a todo aquello que rezumase calidad y pudiese comercializarse. Por desgracia, un cáncer de garganta se llevó a Shavers en 1971, cuando no contaba más que 53 años, pero para entonces se había cansado de la escena musical y vivía prácticamente retirado.





Para admirar la grandeza de Shavers a la trompeta es preciso escuchar, primeramente, discos en los que participó como acompañante. Como ejemplo podemos citar álbumes clásicos como The Hawk in Hi Fi, de Coleman Hawkins; Lady Sings the Blues, de Billie Holiday; Blues a la Mode, de Budd Johnson; o esa verdadera orgía de tambores que es The Drum Battle, un combate con baquetas entre los baterías Buddy Rich y Gene Krupa. Pero si uno quiere disfrutar del sonido de Shavers como líder, lo recomendable es la antología The Everest Years, un CD editado en 2005 que recoge veinte temas grabados entre 1959 y 1961 para el sello Everest. En estas sesiones toda la atención se centra en su trompeta, y además lo encontramos en una compañía inmejorable, con músicos excelentes como Ray Bryant al piano, Aaron Bell al contrabajo o Grady Tate a la batería, y en algunos de los cortes incluso aparece el siempre interesante Wild Bill Davis (que por entonces había firmado también un contrato con Everest) al órgano. Además de una versión de "Undecided", el repertorio está compuesto por una serie de standards que nos ofrecen la posibilidad de escuchar a Shavers en plena forma, interpretando con la elegancia que siempre lo caracterizó las melodías, para entregarse después a imaginativas y atractivas improvisaciones que dan buena cuenta de su inigualable talento. El resultado, obviamente, no defrauda: es un disco que, siempre que lo pongo, no puedo escucharlo solamente un vez, sino que acabo oprimiendo el botón del play de nuevo... y luego al menos otra vez más. Como coda final, y con objeto de mostrar cómo sonaba Charlie Shavers sobre un escenario, dejo aquí un vídeo grabado en Copenhague en el que aparece junto a Ben Webster, uno de mis saxofonistas favoritos.




                                                 ANTÓN GARCÍA-FERNÁNDEZ

sábado, 22 de julio de 2017

ESCAPARATE POÉTICO (CVI) Mário de Sá-Carneiro










                      MÁRIO DE SÁ-CARNEIRO  ( Lisboa, 1880 – París, 1916)






O RECREIO

Na minh´Alma um balouço
que está sempre a balouçar-
balouço á beira dum poço,
bem difícil de montar…
Mário de Sá-Carneiro

-E um menino de bibe
sobre ele sempre a brincar…

Se a corda se parte um dia,
(e já vai estando esgarçada),
era uma vez a folia:
more a criança afogada…

-Cá por mim não mudo a corda
seria grande estopada…

se o indez more, deixá-lo…
mais vale morrer de bibe
que de casaca…Deixá-lo
balouçar-se enquanto vive…

-Mudar a corda era fácil…
tal ideia nunca tive…




VISLUMBRE
 
A horas flébeis, outonais-
por magoados fins de dia-
a mina Alma é agua fría
em âmforas d´Ouro…entre cristais…





SUGESTÃO


As companheiras que não tive,
sinto-as chorar por mim, veladas,
ao pôr do sol, pelos jardins…
Na sua mágoa azul revive
a mina dor de mãos finadas
sobre cetins…

Co seu amigo Pessoa





COMO EU NÃO POSSOU


Olho em volta de mim. Todos possuem-
um afecto, um sorriso ou um abraço.
Só para min as ânsias se diluem
e não possuo
mesmo quando enlaço.

Roça por mim, em longe, a teoría
dos espasmos golfados ruivamente;
são êxtases da cor que eu fremiria,
mas a minh´alma pára e não os sente!

Quero sentir. Não sei…perco-me todo…
Não posso afeiçoar-me nem ser eu:
falta-me egoísmo para ascender ao céu,
falta-me unção para me afundar no lodo.

Não sou amigo de ninguém. Para o ser
forçoso me era antes possuir
quem eu estimase- ou homem ou mulher,
e eu não logro nunca possuir!...

Castrado d´alma e sem saber fixar-me,
tarde a tarde na minha dor me afundo…
-Serei um emigrado doutro mundo
que nem na minha dor posso encontrar-me?...




(Do libro Poesía completa, editado por Renacimiento, 2016)