lunes, 16 de julio de 2018

DARDO POÉTICO (LVI) : Unha viaxe pola paisaxe íntima de Compostela da man de Rosalía Morlán Vieites.


Dende sempre, Rosalía Morlán Vieites, leva a poesía moi dentro dela. Ben pequena escribiu o seu primeiro poema e, desde os dez anos, o feito poético acompáñaa coma unha necesidade íntima.

    
Sanitaria é a súa profesión -, exerce como Supervisora de enfermaría no Hospital de Conxo (CHUS), así como Profesora asociada de Ciencias da Saúde na USC-, gañadora de concursos literarios, autora de libros deliciosos como  Estrelas de azucre,  Canta a lúa coas estrelas ou A coitada lúa, Rosalía Morlán veu á Feira do Libro de Vigo e alí tiven a oportunidade de coñecela persoalmente. Acadou o Premio Hernán Esquío, secretaria da Fundación Neira Vilas recoñece que a descuberta da poesía infantil foi para ela unha sorpresa  e un pracer.

     Foi marabilloso o meu encontro con ela. Respira sensibilidade por todas partes e a afectividade é un trazo da súa forma de ser.
Rosalía Morlán (Foto El Correo Gallego)

     E tróuxome ese día un libro marabilloso. Un poemario, Nas rúas de Compostela, que me agasallou cunha dedicatoria chea de agarimo. Un agasallo espléndido que me emocionou. Unha viaxe poética que, a través de sentidos poemas, vai salientando as sensacións que lle producen  os lugares onde vive.
     
Fermosa dedicatoria
     Santiago de Compostela, a onde chegou de pequena para quedar, é a paisaxe que a poeta vai rememorando e sentindo por medio da palabra e as cores. Cores íntimas de quen ama fondamente un lugar e os múltiples momentos alí  vividos.

     O catedrático de Filosofía, Marcelino Agís Villaverde, di no seu precioso limiar que “Rosalía sente, esculca e pinta, cunha paleta de cores recónditas, a luz que envolve Compostela. Nas súas páxinas hai ledicia e tristura, amor e desamor, día e noite”.

     E fala deste poemario coma “ unha viaxe intelectual pola paisaxe da Compostela eterna, aquela que só se pode contemplar cos ollos do espírito. cada recanto da cidade tórnase unha experiencia metafísica, na que o ser, libre de cadeas da xeografía física, humana e política, pasea sen présas pola paisaxe dos sentimentos.”
Nunha das presentacións de Nas rúas de Compostela

      Poderoso este poemario Nas rúas de Compostela, editado por Edicións Fervenzas. Rosalía Morlán abre nel, as vías polas que os seus soños, as súas olladas no máis íntimo da cidade e a súa relación vital, se converten nun discurso poético de categoría. Un discurso que vai máis aló do individual para fundirse nunha visión colectiva e universal dos sentimentos humanos.

     Gocei moitísimo deste paseo emocional por Compostela. Deixeime acariñar  polos camiños da zanfoña, polo Santiago durmido, pola lúa azul no ceo, polos acordes do vento que fala en voz baixa ou polo ruído nos zocos na rúa.

Nun encontro con lectoras e lectores


SENSACIÓNS DURMIDAS


Escoito,
pero o silencio non fala,
viaxo polas horas, nas rúas,
buscando fantasía,
mentres a ilusión escapa
e paseniño esvaece o día.
Escoito,
apuro o paso
para escorrentar a melancolía,
espertan sen decatarme
sensacións que están durmidas.
Escoito,
ceibo os sentimentos
mentres buliga a noite
e adormece a Calderería.
O silencio non fala,
agóchase con morriña o día.





NAMOROUSE O VENTO


Namorouse o vento mainiño
unha noite en Compostela
ó mirar como as pingueiras
saltaricaban nas pedras.

Viu tan fermosa a Quintana
que xa non puido esquecela
e sen que ela o saiba
cando sopra dálle apertas.

Por iso é especial a chuvia
cando molla en Compostela,
por iso é máxica a Quintana
as noites de lúa chea.




INDIFERENZA


“Traigo penas en el alma
que no las mata el licor…”

Uns ollos cansos e tristes
unha voz chea de dor,
na caldereiría soa
a máis triste das cancións.
Pobre soñador que quere
roubarlle a música ao vento
resgando unha vella guitarra
enche as rúas de sentimento.
Mans inquedas, ollos cansos,
fermoso escenario de pedra,
mentres unha voz doce canta
arredor só indiferenza.


     
      Un poemario fermoso, magnificamente editado, que conta cuns apuntamentos plásticos moi acaídos a cada poema. Debuxos belidos do pintor, deseñador e ilustrador mindoniense Xosé Vizoso.


                                                                                                  ANTONIO GARCÍA TEIJEIRO

lunes, 9 de julio de 2018

REMUÍÑO DE LIBROS (49) "Allumette", de Tomi Ungerer





TÍTULO:  Allumette.





AUTOR:  Tomi Ungerer.




TRADUCIÓN: Sandra Senra Gómez e Óscar Senra Gómez.



EDITORIAL: Kalandraka. Colección: Tras os montes.





Intelixente, interesante e necesario o labor que a editorial Kalandraka está a levar a cabo coa súa aposta de recobrar clásicos da Literatura Infantil e Xuvenil dos andeis do tempo e achegárllelos aos novos lectores a fin de que poidan ampliar a súa bagaxe lectora con autores de referencia.

    
Tomi Ungerer
     
     Este é o caso de Tomi Ungerer, debuxante, ilustrador e escritor francés de gran recoñecemento internacional e gañador do Premio Hans Christian Andersen en 1998.

         Allumette viu a luz por primeira vez en 1974 e é unha homenaxe ao conto clásico de Andersen, ao que Ungerer agradece explicitamente ao comezo do libro, xunto cos irmáns Grimm e a Ambrose Bierce polo seus traballos a prol da literatura.




     Como sucedía no clásico do século XIX de Andersen, a protagonista deste conto ilustrado é unha nena pobre e orfa que vive na rúa e que experimenta toda a crueza e ruindade dunha sociedade deshumanizada e demasiado centralizada no materialismo. Situación que se agrava na noite de Nadal ao poñerse de manifesto as grandes desigualdades sociais. A diferenza radica no desenvolvemento da acción e os seus diferentes finais, mentres que no clásico se amosa unha situación real e pesimista, neste aparece unha luz de esperanza nun futuro mellor sustentado no traballo en equipo dunha sociedade máis solidaria, plural e equitativa.


     Todo o texto vai acompañado por unhas expresivas e coloridas ilustracións onde se poden observar detalles que complementan a narración textual e permiten varios niveis de  lectura.

                                                               

                                                                                                                                               ALBA PIÑEIRO

domingo, 1 de julio de 2018

Xabier P. DoCampo, un rebelde con causa



Hai persoas que polo xeito de facer as cousas, pola actitude na vida, polo que aportan, polo compromiso que adquiren e contaxian, son únicas. Xabier P. DoCampo foi unha persoa única.
    
     Ademais de ser un grande escritor, pioneiro na LIX galega, Premio Nacional de Literatura Infantil e Xuvenil, narrador oral excepcional, Xabier era un rebelde con causa. Loitou dende sempre a prol dun ensino de calidade e en galego, comprometeuse coa nosa lingua dun xeito moi claro e abriu canles, tanto pedagóxicas coma literarias, ata os últimos momentos da súa vida.
    
Con Xavier Senín e con AGT
     Xabier DoCampo deixounos na madrugada do martes 26. E deixounos baleiros porque, cando precisabamos del, sempre aparecía co seu sorriso sincero, cun humor intelixente que rebordaba e unha xenerosidade inmensa. A de Xabier é unha ausencia que marca.Agora non o temos e parécenos imposible saber que non está.
     
     Lembro con nostalxia, neste punto, as camiñadas que escritores, escritoras e ilustradores faciamos ano tras ano. Nesas camiñadas, a simpatía de Xabier, en consonancia co seu querido Paco Martín, eran un motivo máis da felicidade que nos envolvía. Sempre optimista diante das circunstancias, era, á vez, demoledor coas inxustizas sociais, lingüísticas ou coas opinións interesadas que atacaban o sentido común.
    
Cos meus fillos Antón e Noa e a miña nora, Erin en San Simón
     Xabier tiña engaioladas a todas as persoas que o coñecían. Era un conversador fascinante que espertaba en nós unhas ganas enormes de vivir rindo. Era, tamén, un marabilloso contador de historias, na liña dos grandes escritores galegos como, por exemplo, Ánxel Fole. Era capaz, xaora, de transformar esa tradición oral que tanto dominaba en literatura escrita. O seu libro Cando petan na porta pola noite é un claro exemplo do que estou a afirmar. Por estes relatos recibiu con toda xustiza o máis alto galardón literario: o Premio Nacional. Pero non só a tradición oral estaba presente na súa obra. Tamén a aventura e o suspense, a fantasía, a crítica, as homenaxes ou a tenrura, un certo toque de poesía e mais o humor. Todo iso e moito máis podemos atopar nun obra sólida e brillante que o mantiveron decote no cumio da literatura infantil galega.
     
Con Susi, nunha das Camiñadas.
     Falei con el por última vez cando lle pedín un texto para un agasallo especial a Susi no seu sesenta aniversario. Foi, faltaría máis, tremendamente xeneroso e envioume unhas liñas fermosas. Non podía ser doutro xeito. De novo, chamoume irmán.
    
     Agora, será moi duro saber que non o temos con nós. Quedaranos, para sempre, a súa ética e o seu agarimo. E as lembranzas. E os seus libros.
    

     Seguirei léndote, compañeiro da alma, compañeiro.

                                                                                                       ANTONIO GARCÍA TEIJEIRO

lunes, 25 de junio de 2018

REMUÍÑO DE LIBROS (48) "O que sei do silencio", de Andrea Maceiras







TÍTULO:  O que sei do silencio


AUTORA:  Andrea Maceiras




EDITORIAL:  Edicións Xerais.  COLECCIÓN: Fóra de Xogo




Estiven ata  ben entrada a madrugada para rematar unha historia que me seduciu moito. Non fun quen de abandonala ata que acabei a derradeira liña, a derradeira páxina.

     Andrea Maceiras escribiu unha novela máis que interesante: O que sei do silencio, finalista do Premio Raíña Lupa, 2017. Un relato estremecedor sobre o  acoso escolar. Non é doado aportar matices novos ás historias sobre este tema que están a proliferar na LIX actual, pero Andrea Maceiras conseguiuno. E fíxoo a través da estrutura e da figura de Delia, unha acosadora pasiva con Silke coma vítima, unha rapaza sueca recén chegada ao instituto para cursar 3º de ESO.

    
Andrea Maceiras (Foto E.Xerais)

     Unha historia de silencios cómplices que rachan posteriormente cando Delia, pasado un tempo, decide crear un blog para contar o sucedido. Para contar como se lles foi das mans algo que non debía suceder. Ela mesma afirma que "son unha covarde". E afirma, tamén, o inútil que se sentiu  (era bastante asociable e precisaba de amigas que a visibilizasen) e como se deixou levar por compañeiras acosadoras como Xulia, Lara e Daniela por medo á soidade.

     Por iso, Delia abre un blog no que vai contando o sucedido. Un acerto da autora esta estrutura, porque, ademais das diversas narracións da rapaza, aparecen testemuños de Marcos, indiferente el ao longo dos acontecementos, e de persoas alleas que dan as súas opinións arredor do que len no blog.

     Salientar, tamén, os contos dunha tal Leaena Hiems, recollidos nun suposto volume co nome de "De cando fun serea". Contos de países remotos, de princesas e príncipes que teñen unha carga emocional grande e que están en sintonía co espíritu do relato.

     Hai moita crueldade na novela. Unha crueldade que fere, Pero hai tamén unha visión da vida que posúe graos diversos de sentimentos, pasos adiante e pasos atrás, reflexións e remorsos. Hai covardía pero tamén desexos afogados de asumir actitudes positivas.

     Os personaxes están moi ben perfilados -Silke é unha rapaza admirable- e a acción non só é crible senón que te convida a pensar fondamente no que alí se conta.

     
Asinando

     Encántame a escrita de Andrea Maceiras. Sígoa dende hai tempo e afirmo que é unha das mellores escritoras desta nova xeración de autoras que non só escriben de marabilla, senón que poñen o dedo na chaga da realidade que se está a vivir hoxe en día. E fano con vocación literaria. Un gran mérito pola súa parte. Denunciar, sen esa vocación literaria, sería todo menos literatura e iso ben o sabe a autora, que desenvolve a acción con moita medida e con moita intelixencia.

     Novela, sen dúbida, moi necesaria O que sei do silencio. Unha novela na que a palabra acada unha nova dimensión para explicar, literariamente, silencios que queren deixar de ser crueis para facer máis auténtico o ser humano.

     Altamente recomendable, esta novela é un paso máis na traxectoria magnífica de Andrea Maceiras que xa demostrou a súa calidade con libros como Volverás, golfiño ou Europa Express, tamén editados por Edicións Xerais, entre outros, e que tanto me gustaran.

     
     Mil parabéns.

                                                                                                    ANTONIO  GARCÍA TEIJEIRO

lunes, 18 de junio de 2018

FIESTRA ABERTA (4): Nace a Biblioteca "Os soños do Pirata" no CEIP "Fonte Escura", de Vigo




Hai  actos, cando te dedicas a escribir, que compensan nesta tarefa literaria tan solitaria e tan cega ás veces. Actos que están cheos de humanidade, de ilusión, de ganas de realizar as cousas todo o mellor posible.
     Actos, en fin, enfocados a facer máis felices aos que nos rodean e , se son nenas e nenos, moito mellor.
    

     
     Un deses momentos emotivos vivino no CEIP “Fonte Escura” en Cabral-Vigo. Chamáronme no seu momento para que inaugurase a biblioteca escolar do Centro. Non puiden negarme. Como ía facelo se considero que as bibliotecas nas escolas son absolutamente imprescindibles! E gocei, como non!, do nacemento dunha biblioteca que o propio alumnado bautizou como "O soños do Pirata".


     
     Dei no colexio cun grupo de mestras verdadeiramente marabillosas. Mulleres dispostas a cambiar a cara dun centro que está a loitar con demasiadas incomprensións. Facer visible o extraordinario labor que desenvolven. Mulleres orgullosas do seu, que miran ao lonxe para abrir novas canles.

     


     E a biblioteca inaugurouse para comezar a funcionar deseguido. A felicidade de docentes e alumnado fíxose moi evidente.  Foi un acto tan sinxelo como ateigado de sentimento e de esperanza. Eu non podía sentirme mellor.
     


     E nun momento da xornada que pasei alí con elas, contáronme o seguinte:
      Os nenos e nenas estaban ilusionadísimos coa inauguración da biblioteca do centro. Un deles, David, acompañou a súa nai e o seu irmán máis pequeño a mercar algún dos teus libros. Cando chegou á casa díxolle á nai que el tamén ía inaugurar a súa biblioteca persoal e que lle poñería o nome de Antonio García Teijeiro. (Aí está na foto). Ademais, escribiu un fermoso poema despois de ler o teu poemario Recendos de aire sonoro.

David Villar inaugura a súa biblioteca
     
     Despois de escoitar isto, como queda un?  Pois orgulloso de escribir, orgulloso de estar preto dos nenos e das nenas, apoiar o profesorado que loita por un ensino público de calidade, orgulloso de facer da poesía algo máxico… Estar moi próximo das persoas que precisan de ti é algo que se fai absolutamente necesario.



     
     Parabéns aos docentes e ás mestras coas que compartín ese día, porque son un exemplo que se debe coñecer, así como a axuda da ANPA, que resulta fundamental. Téñovos que agradecer moi fondamente o convite.



jueves, 14 de junio de 2018

FIESTRA ABERTA (3): Un pracer visitar o CEIP "Isaac Peral", do Ferrol



Escribir para nenos e nenas (aínda que non só) ten unha serie de satisfaccións que proveñen do lectorado.
     Ás nenas e nenos gústalles ler. Á rapazada gústalle a poesía. Pero precisan de mediadores/as que lles acheguen con ilusión e convencemento a paixón lectora.
     
     Que os contaxien.
     Que os seduzan.
     Que crean na necesidade da literatura.

     Isto ocorre, sen ninguna dúbida, no CEIP “Isaac Peral”, do Ferrol. Hai aí moita ilusión. Todo recende a vida nesas aulas. Dá gusto achegarse a este centro e sentir o agarimo que agasallan aos artistas en xeral, ben sexan ceramistas, músicos, pintores ou escritores.
    
     Boa parte de culpa tena Maribel Cajide que leva ben anos facendo da súa docencia un mundo de ilusións que contaxia o seu alumnado.

     Fun varias veces ao colexio e sempre volvín co convencemento de que a literatura vive nos pequenos e pequenas , que son quen de escribir e contar os seus sentimentos diante das mostras que autoras e autores imos deixando neles.
    
Con Antonio Reigosa nunha das visitas ao CEIP "Isaac Peral".
     
      Por iso, Versos e aloumiños pediu a Maribel unhas mostras destes textos, escritos cunha ilusión exemplar.
    
     Así que aí tedes unha mostra ampla do que son quen de facer alumnas e alumnos positivamente motivados.
    

     Parabéns a todo o equipo dun centro, ao que paga a pena ir sempre.








           E outros moitos escribiron textos moi coidados que reproducimos con todo o noso cariño:















































Estes textos cos debuxos pertencen a:  Alicia, Antón Pereira (1 e 2), Beatriz (1e2), Cinthia, Julia, Lidia, Marta, Rocío, Sofía (1 e 2) e Violeta.

     Moitas grazas e parabéns!!!

lunes, 11 de junio de 2018

DARDO POÉTICO (LV) "HOWL (Ouveo), de Allen Ginsberg, a voz que sacudiu unha xeración".





Hai uns días vin, por fin, unha película que levaba bastante tempo nos andeis da miña videoteca.
     
     Trátase dun biopic máis que interesante sobre a figura de Allen Ginsberg e, máis concretamente, arredor do xuízo por obscenidade que tivo que sufrir o poeta por mor da publicación do controvertido poema Howl (Ouveo) dentro do poemario Ouveo e outros poemas.
     
                               James Franco recita a Ginsberg na película.

     Era o seu primeiro poemario e cambiou  a maneira de sentir a poesía nos Estados Unidos. Era unha poesía con aires de renovación, que rachaba moldes e que se afastaba do academicismo imperante, tan frío coma reiterativo.
     
     
     Ginsberg presentaba os seus versos nunha sorte de performance e envolvía os seus versos en cánticos, berros, laios, xestos… dispostos a crear un certo clima apocalíptico para denunciar ese xeito de vida acomodado, conservador, inmobilista. Eran versos auténticos, demoledores e sinceros. Versos que callaron fondamente nunha boa parte da sociedade e fixeron de Allen Ginsberg a cabeza visible e poética dunha xeración revolucionaria: “A Xeración Beat”, que tanto influiría en poetas, artistas e músicos daquela época.
     
Manuscrito dos primeiros versos
     
     Ouveo é un poema dunha forza impresionante. Posúe versos que sentes coma puñazos  na túa mente e que che cortan a respiración. Estrofas que é preciso ler (non tanto analizar) e deixarse levar polos seus efectos devastadores e penetrar na paisaxe que eses versos longos van construíndo arredor de nós.

E volvín sobre el.

Mentres o lía, ía convertendo os versos ao galego. Sentíaos moi vivos e dicíanme moitas cousas. Talvez a situación social e política na que vivimos estaba ben presente e revolvíanme por dentro os significados directos das palabras.
     
Allen Ginsberg
     De aí que me permitín escribir os primeiros versos de Howl (Ouveo) en galego a partir da tradución ao castelán por Josep Costa Prieto. É algo de traizón pero quería “tocalos e vivilos” no noso idioma. Podedes botarlle un ollo.

   
Vin as mellores mentes da miña xeración destruídas pola loucura,              esfameadas histéricas espidas,
arrastrándose de madrugada polas rúas dos negros na procura do pico rabioso,
anxos rebeldes queimando pola vella conexión celestial cara a dínamo esnaquizada na maquinaria da noite,
que pobres e esfarrapados e con olleiras e colocados pasaron a noite a fumar na sobrenatural escuridade de buratos flotando sobre as azoteas das cidades contemplando o jazz (…)

    



      Gustoume a película dirixida por Rob Epstein e Jeffrey Friedman. Contén tres historias entrelazadas: o xuízo por obscenidade en 1957, as revelacións dun artista rebelde que busca o amor e a redención e a imaxinativa viaxe a través dunha profética obra mestraque sacudiu a toda unha xeración, como ben podemos ler en Filmaffinity. Algo co que concordo ao cen por cen e que a min, o filme, a diferenza dalgúns críticos, non me resultou nin pesado nin canso. As interpretacións, sobre todo a de James Franco como Ginsberg, magníficas. Ademais, hai moita poesía nel que se agradece. Unha oportunidade, xunto coa parte de animación, de escoitar fragmentos deste extraordinario poema.

     Un filme que me  levou ao libro. Desfrutei coa relectura do mesmo e convidoume a reflexionar sobre o visto e o lido. E sentino diferente dentro de min. E lembrei a Solomon, a Kerouac, a Ferlinghetti, a Cassady, a Corso, a Burroughs, todos eles escritores dispostos a darlle a volta á creación literaria e facela máis en carne viva. Sentinme moi ben. Rabuñei sentimentos.

     
     É o que ten a boa literatura.


Con Bob Dylan diante da tumba de Jack Kerouac

                                                                                                       ANTONIO GARCÍA TEIJEIRO