martes, 17 de septiembre de 2019

AGUSTÍN FERNÁNDEZ PAZ E A SÚA HOMENAXE EXPLÍCITA A LOVECRAFT

Agustín Fernández Paz (1947-2016)
Durante os meus anos de estudante de instituto, unha das poucas novelas que foron lecturas obrigatorias na clase de galego que me resultaron de verdadeiro interese foi Cartas de inverno, de Agustín Fernández Paz. Publicada en 1995 na colección Fóra de Xogo de Edicións Xerais, esta obra curta era, en palabras do propio autor, "unha homenaxe explícita a Lovecraft." Para min supuxo unha introdución ao universo lovecraftiano. Eu xa estaba interesado na literatura de terror e misterio e xa lera textos de Edgar Allan Poe, Sir Arthur Conan Doyle ou Bram Stoker, pero quen seria ese Lovecraft de quen se falaba na novela? Comecei a investigar na impresionante biblioteca dos meus pais e alí atopei a resposta, como case sempre, e entón puiden ler eses inmortais Mitos de Cthulhu polos que sempre será lembrado o escritor estadounidense.


H.P. Lovecraft


Cartas de inverno, narrada a través desas cartas ás que fai referencia o título, foi tamén unha das primeiras obras, antes de ter a oportunidade de ler (e entender) o Quixote cervantino, que me presentaron o concepto da metaficción, esa literatura que fai explícito o xeito en que se constrúe. Relendo a novela varias décadas despois daquela primeira lectura, resúltame evidente que no é soamente unha homenaxe a H.P. Lovecraft, senón tamén ao magnífico escritor inglés de historias de pantasmas M.R. James, e especialmente ao seu relato "The Mezzotint" ("O gravado"), xa que un gravado é tamén un elemento primordial na trama de Cartas de inverno. A relectura desta obra—que sempre me semellou curta de máis—inspiroume a creación dun vídeo no que ofrezo un comentario crítico en maior profundidade e que deixo aquí debaixo para quen teña interese en velo. Agardo que vos interese e que vos faga tirar do andel esta magnífica novela de Agustín, todo un clásico xa dentro da literatura galega.




                                                                                 ANTÓN GARCÍA-FERNÁNDEZ

lunes, 9 de septiembre de 2019

A BUTACA DO LECTOR (3): "Nunha pensión alemá", de Katherine Mansfield






O lector encontrou este libro no Culturgal e decidiu mercalo para ler a Katherine Mansfield en galego. Ten os seus relatos completos en castelán pero precisaba sentir o seu espírito no noso idioma.

      “Nunha pensión alemá” é o título do libro en cuestión e abofé que ao lelo non pode menos que sentirse nun balneario (a idea orixinal)  xunta esta autora neozelandesa, protagonista- narradora, segundo deduce, do que nel acontece.
     
     
O lector semella estar sentado canda ela vendo, escoitando ,e ás veces, comprendendo, as persoas que por alí aparecen. Sentado e en silencio, cos ollos moi abertos e os oídos ben atentos detense nos aires e desaires, os desdéns, os intereses, as conversas afiadas… das personaxes que non está moi seguro de que sexan felices. El si. Gusta de observar comportamentos humanos por moi estrambóticos que sexan ou parezan. E faino, xunto á autora, coa mirada crítica, ás veces ferinte, e outras compasiva, a chea de incongruencias sociais que se desenvolven nos relatos. O lector cala e pensa. Analiza e comprende. Séntese a un tempo fóra e dentro dun mundo conservador que se guía polas convencións da época. Escoita a narración destes relatos moi ben escritos, con mesura. É consciente de ser un espectador privilexiado da comedia humana.Percibe a tenrura que posúen. Decátase dos sarcasmos e os moitos matices que os adornan.
       
     O lector, que tamén ten contradicións (e moitas), constata a natureza contraditoria e voluble dos seres humanos. E goza da madurez con que a Mansfield narra ,cun estilo directo e austero , estas historias malia ser, pensa, a súa primeira obra. E non pode menos que dicir en voz alta: Que complicados somos! cando se mergulla no anecdotario da vida nunha pensión cuxos hóspedes forman un retablo variado de comportamentos e siltuacións.

     O lector, persuadido por certo ton poético do libro, non deixa de evocar dúas liñas fermosas que, nun dos relatos, Fraülein Sonia lle di a Herr Professor nunha pregunta que deixa no aire: “Hai anduriñas no ceo; son como unha pequena bandada de pensamentos xaponeses, nicht wahr? E o valor simbólico destas palabras leva a pensar ao lector nos haikus que tanto lle agradan.

É a maxia da literatura.



lunes, 2 de septiembre de 2019

PACO IBÁÑEZ E ANTONIO GARCÍA TEIJEIRO NA CORUÑA

O sempre acolledor Teatro Colón d'A Coruña voltou encherse de música e de poesía da man de Paco Ibáñez, trobador entre trobadores que segue a encher auditorios alá por onde viaxa aínda que a meirande parte dos medios non sempre se fagan eco do seus concertos como deberían (si o fixo La Voz de Galicia desta volta, cun bo artigo de Javier Becerra, aquí). E nesta ocasión Paco rendeu homenaxe á lingua e á poesía galegas cantando dous poemas de Antonio García Teijeiro ("Que ocorre na terra?" e "Pomba", xa habituais nos seus recitais) e o "Chove" de Celso Emilio Ferreiro. En "Pomba", por certo, é o propio Antonio quen leva a voz cantante, con Paco facéndolle as harmonías. O poeta di que el non sabe cantar, pero que non é quen de dicir que non ao máis grande dos trobadores, a ese home que foi o seu mellor profesor de literatura. E cantar, canta, como se poderá ver e escoitar un pouco máis abaixo no vídeo que recolle estes tres temas e que está xa publicado na canle de YouTube de Antonio. O concerto foi aínda máis especial debido á participación de Miro Casabella, que interpretou dun xeito excepcional ese "O meu país" que é xa un clásico da música galega. A mágoa é que non teñamos vídeo da súa actuación, que completou, unha vez máis, unha noite inesquecible na que se irmandaron, a mestría e o "duende"da guitarra de Mario Mas coa voz e coa guitarra de Paco, a poesía e a música.



                                                  ANTÓN GARCÍA-FERNÁNDEZ

lunes, 26 de agosto de 2019

ESCAPARATE POÉTICO (CXX) Alberte Momán









                                       ALBERTE MOMÁN  (Ferrol, 1976)




As claves da nosa comunicación
son triviais,
netamentes insuficientes.
Os nosos lugares común
son aqueles que outros profanaran
Alberte Momán  (Foto de Adrián Ferreiro)
para ti.
Eu só son o instrumento
que te reafirma na idea de ser,
malia todo.
Segura e distante, Maianca.

------------------------------------------------------------


PÉNSOTE só en vran,
coas flores cubrindo as beiras dos camiños
e a luz do sol reflectíndose
nas mareas.
Non es máis ti,
senón a idea que procuro no meu cerebro.
Non penso en regresar,
tan só imaxino formas de manterte
ben dentro.



IV

Sucédense os volumes nos que non leo
máis que palabras soltas
en páxinas dispares.
Nesa incapacidade que me obsesiona
figuro para a normalidade
onde me condiciono
obstinándome nunha carreira
como sen saída.


V

Se algunha vez forzo ao amor
a amar a túa sen figura,
lembra recordarme que entre as tenaces
atópase o meu propio corpo magoado.


VI

Se servise para algo
queimaría os restos que de home
quedan en min,
suplindo os ocos que voan coas cinzas
con anacos do soño asolagado polas horas.
Presentación do libro en Vigo
Vístome
evitando verme reflectido no espello do cuarto,
nego a ficción da miña propia imaxe
interpretada.
Auséntome
en canto paso a man sobre os xenitais.
O presente non é máis que aquela fotografía
que aínda cremos representar.
Permanezo estático nos anos que por ti
non pasan,
eu son esoutra barbarie
que nego
lidando cos pasos e o seu avance.


(Do libro Tripas, editado por Belagua Ediciones y Comunicación, 2017)

martes, 20 de agosto de 2019

VICENTE ARAGUAS escribe sobre "Pasando as follas do tempo", de Antonio García Teijeiro no DIARIO DE FERROL






A ESCOLMA DE ANTONIO


                                                               
                                                                                                                              Vicente Araguas*



Tan caladamente, coa mesma elegancia coa que vai pola vida, Antonio García Teijeiro exerce “tamén” de poeta para todos os públicos. E digo isto ben axiña pola sinxela razón de que no país onde o  persoal adoita non consentir mais que un par de ideas García Teijeiro corre o risco de ficar encapsulado niso que se chama, tan ambiguamente, literatura infantil/xuvenil (unha das miñas mellores alumnas, chámase Isolina, lía aos catorce anos a Bukowski, eu mesmo, a tal idade, “Crime e castigo”, con proveito) na que acadara todo un Premio Nacional. Isto último polo libro “Poemar o mar”. 

     
Vicente Araguas (FdV)
Sentada esta premisa direi o, se cadra non tan obvio, que Antonio é moito máis. Entre outras cousas un dylanita impecable, sentimento que nos irmana, que o levara escribir un libro de poemas titulado “Petando nas portas de Dylan”. E a maior abondamento, un volume “Arredor do teu corpo” que gañara o I Premio de Poesía Erótica “Illas Sisargas”. Ou sexa que hai moitos Antonio García Teijeiro ainda que estean nun só. E por iso, para que vexamos semellante amplitude vén moi a conto Pasando as follas do tempo (Belagua,Vigo, 2019) subtitulado “Antoloxía poética (1987-2017), prólogo, amigablemente intelixente (neste caso nada de oximoro), de Juan Carlos Martín Ramos e ilustracións de Xulio G. Rivas. ¿El que atopamos neste libro? Unha chea de boas cousas caladas, elegantes, froito dun poeta que fuxe do ruido ambiental e que se procura na poesía, ao tempo que sexamos nós tamén os que nos procuremos neste lar onde o autor goberna os seus poemas a lume manso con lentitude e conciencia de que os pasos ben medidos non teñen que ser moi longos para chegar máis lonxe. 

     E por certo que con música propia ou allea (textos de García Teijeiro teñen sido musicados por Paco Ibáñez, o noso primeiro musicador de poemas, que non exactamente cantautor), citas de Bob Dylan ou Luis Eduardo Aute para abrir o apetito diante de pratos propostos polo autor vigués (de 1952). 
 Dun autor que compre ler de vagar, cun corazón aberto para tanta fondura conceptual servida cunha linguaxe sinxela, con poucas imaxes (as xustas). Porque Antonio García Teijeiro segue aquilo que lle dixera a actriz pucelana Margarita Calahorra a un xeitoso máis desaforado Agustín González “¡La mitad, Agustín, la mitad!” Por iso gusto tanto da poesía de Antonio García Teijeiro, un home que embrida a súa linguaxe para dicirnos moito máis con menos. E -sobre todo- deixemos, de momento, nunha beira do camiño (xa volveremos a ela) o Antonio García Teijeiro da literatura infantil-xuvenil. Sexa isto o que fose, que eu sigo a non o ter moi claro. Si o que me presta que este poeta acadase o Premio Nacional de Literatura por un libro en galego.
     



*Texto publicado no Suplemento Dominical do Diario de Ferrol o 21 de xullo de 2019.




miércoles, 14 de agosto de 2019

A LUZ DAS PALABRAS (72) Almudena María Puebla





Almudena María Puebla é unha poeta chea de autenticidade, que leva ben anos enchendo de poesía todos os espazos que pisa.

     Poeta lúcida e honesta, fai da poesía sentimento e consegue captar adictos que saborean os seus versos con enorme satisfacción.
     Escriba para os pequenos ou para todos e todas, fai do seu discurso poético algo sinxelo que chega ao máis fondo do lectorado.
     Hai moi poucas datas presentou en Galicia a versión na nosa lingua do seu poemario  La otra mirada del espejo (A outra mirada do espello).
     Por iso e polo que significa un traballo ben feito, a poeta da Puebla de Montalbán (Toledo) ocupa hoxe un lugar destacado na sección A luz das palabras do noso blog-revista.




ESTA É ALMUDENA MARÍA PUEBLA


Almudena María Puebla
Almudena María Puebla nace, y vive actualmente, en La Puebla de Montalbán (Toledo) en 1960, aunque vivió en Alcorcón (Madrid) su adolescencia. Almudena está casada y tiene dos hijas. Siempre supo que su pasión era la escritura. Pasión que plasmó en su primer libro “La pequeña estrella” de la editorial Everest, que fue recomendado por el departamento de educación del estado de California (EE.UU) e incluido en diversos estudios sobre literatura infantil y juvenil, entre otros méritos, a la temprana edad de 10 años. Además de la escritura, Almudena se especializó en la enseñanza de la lengua inglesa tanto a adultos como a niños. Su profesión le ha permitido estar en íntimo contacto con personas de todas las edades, razas y religiones que le han inspirado para seguir escribiendo. Almudena ha publicado ocho libros: “La pequeña estrella”, “Los poemas del tiovivo”, “Más allá del amor”, “Me gustan las estrellas”, “Mi gato se ha subido” (libro bilingüe inglés-español), “Páginas sueltas de un libro de amor”, “Dibujando sonrisas” y  “La otra mirada del espejo”. También está incluida en las siguientes antologías y encuentros: “I Encuentro nacional de poetas en un lugar de la Mancha”, “103 Poetas de Toledo”, “IV Encuentro internacional de poesía Ciudad de Úbeda”, “V Encuentro internacional de poesía Ciudad de Úbeda” “I Domingo poético de la casa de Córdoba en Madrid” “II Domingo poético de la casa de Córdoba en Madrid” “I Encuentro nacional de poetas de Ciudad Real”y “VI Encuentro internacional de poesía Ciudad de Úbeda”.

Es miembro de la AEM (Asociación de Escritores de Madrid) y de la OEPLI (Asociación  Española de amigos del libro Infantil y Juvenil)
La mente inquieta de Almudena la hace participar de manera activa, por citar algunas de sus dedicaciones, en programas de radio, como jurado de concursos literarios, fotográficos y de pintura, columnista del periódico “La tribuna de Toledo” durante los años 2002-2005 o encuentros poéticos, prologuista. Además dirige talleres de lectura y escritura para adultos y niños y visita colegios y bibliotecas. Por último, Almudena, desde su quinto libro, no sólo se dedica a escribir sino que también los llena de color con ilustraciones propias.




POESÍA


Cada vez que me acerco a escribir sobre las páginas en blanco, algo de mí se queda impreso en cada fonema, en cada palabra que surge y cubre de poesía los espacios.

     Necesito escribir como necesito respirar. Escribir todo aquello que siento y percibo: el olor de las flores, el cielo azul, la sonrisa de mis seres queridos, todo esto me hace libre y me libera de la soledad y la tristeza.

     La POESÍA tiene el don de transportarnos a lo  mejor de nosotros mismos, de mirar con otra realidad las cosas cotidianas, de acercarnos al abismo de nuestros sueños, de crear y recrear imágenes concebidas en la memoria. Por eso y por mucho más, la poesía debe formar parte del equipaje de nuestros sentimientos, de la formar de amar la vida y nuestras ensoñaciones más íntimas.




Asinando "A outra mirada do espello"





POEMAS



LA ENREDADERA de mi libro “Mi gato se ha subido”



En el jardín de Manuela
habita una enredadera
(De pinterest.com)
y tanto y tanto ha crecido
que a la Luna ha subido.


La luna está muy contenta
de tener flores moradas
rodeando su silueta.

Asteroides y cometas
se acercan hasta el satélite
para disfrutar del aroma
que la enredadera desprende.

Mercurio, Venus y Marte
juegan al corro con ella
y Saturno le ha regalado
un puñadito de estrellas.

Y si tú mi niña Manuela
alzas la vista hacia el cielo
verás a tu enredadera
escondida entre dos luceros.



También un micro-poema de mi libro para adultos “La otra mirada del espejo” y que ya está publicado en  gallego.

POESÍA

A poesía flúe polas miñas veas
como un arroio invisible
que vai regando os sucos
dun campo aínda durmido.






EL ABECEDARIO



El abecedario se ha perdido
en una excursión por el Nilo.
La C y la O con los Cocodrilos
se han ido.
La D se quedó en el Desierto
y la F se fue con el Faraón.
¡Vaya follón!
La P se sentó en la Palmera
a descansar y la M y la A
acompañan a Mamá.
Nadie sabe lo que pasa,
nadie entiende el descontrol,
pero los niños sin el abecedario
no pueden estudiar la lección.

jueves, 8 de agosto de 2019

CATAVENTO DE POEMAS INFANTÍS (LXXIV): "Sementes viaxeiras", de Yolanda Castaño









                           YOLANDA CASTAÑO  (Santiago de Compostela, 1977)





Dixéronme unha vez que estaban quietas as plantas,
que ficaban toda a vida no mesmo lugar
mais, estade moi atentos e eu heivos contar
as viaxes tan incribles que fan algunhas cantas.


Buscan estabilidade cando son maduras,
instálanse nun sitio e alí botan raíces.
Yolanda Castaño (De versogramas.com)
Sen moitas aventuras conseguen ser felices,
os seus talos e pólas medran tesas e duras.


Pero cando son sementes coa vida por diante
aprenden que, ás veces, as cousas son complicadas
e poden resultar un chisquiño máis doadas
baixo o ceo tan azul dunha terra distante.


Por terra, mar e aire as sementiñas viaxeiras
lánzanse na procura de novos horizontes.
Buscan un fogar por entre as fragas e montes,
búscano avanzando ben dispostas e lixeiras.

--------------------------------------------------------------


Hainas que prefiren as viaxes aéreas;
para marcharen lonxe, elas confían no vento
e así conseguen salvar o seu desprazamento
equipadas de ás e estruturas etéreas.
Así fai a sementiña do alto piñeiro:
sae da súa piña e, logo, guíndase alá!
Din que se chama sámara a súa única á,
pero élle dabondo para un salto lixeiro.

Outras gardan o seu truco mellor nas recámaras:
parece un helicóptero a semente do alerce!
De dúas en dúas, en canto chimpan do berce
semellan unha hélice se xuntan as sámaras.

Pero hai outras que son, se cadra, máis abraiantes
e baixan como planando das pólas ao chan.
Son as que se desprenden do umeiro e logo van
igual ca se fosen ovnis ou pratos voantes.

---------------------------------------------------------------------

Outras, no canto de viaxar a lombos dos bechos,
parece que se sentisen moito máis seguras
en vez de por fóra, dentro deles e ás escuras,
igual ca quen é transportado cos ollos pechos.

Confía a boa oliveira no voo do estorniño.
A ese paxaro tan ben lle saben as olivas
que xa anda a devecer polas grandes e as cativas
cada mañá que sae a voar dende o seu niño.

Tamén para moitísimos tipos de paxaro
os froitos do teixo resultan apetitosos.
Chámanlles arilos, son vermellos e carnosos.
Que os leven na barriga a ninguén se lle fai raro!


(Do libro Sementes viaxeiras, editado por Edicións Embora, 2019)



viernes, 2 de agosto de 2019

A BUTACA DO LECTOR (2) "Hotel para coleccionistas discretos", de Diego Giráldez.





Ao lector xa lle gustara moito Galería de saldos e comprobou axiña
que Diego Giráldez tiña moito que dicir no panorama da nosa literatura. Tiña talento. Diso estaba convencido.
     
     
     Con Hotel para coleccionistas discretos, sentiu que o autor lle daba uns golpes poderosos cunha novela coral e rebordante. Sentiu unha alarma indefinida cando avanzaba polas súas páxinas. O lector entendeu as situacións e os comportamentos dos personaxes como aguilloadas que non o deixaban indiferente. Todo o contrario: cada capítulo deixaba nel pegadas profundas malia a aparencia humorística que posuían. Notou a crítica duns arquetipos ben coñecidos nesta nosa sociedade tan desapiadada. Tan desquiciada.  E iso gustoulle.
     
     Nada do que acontece nestas páxinas é certo e, á vez, tamén o é. Revestida de humor, esta novela pareceulle ao lector moi cruel. Antollos desmedidos que describen perfectamente a loucura social que o lector ía descubrindo capítulo a capítulo e proían na súa pel.
     
     Sentiu que lle doía o corazón mentres lía. Que odiaba e amaba a tolemia que envolvía uns seres que non puñan límites ás súas vidas. Dábanlle ganas de rexeitalos, pero comprendía perfectamente a necesidade de observalos algo máis polo miúdo. Provocábanlle ira e, ao tempo, entendía o papel que desenvolvían nunha trama ben pensada.
     
     Cun ritmo vertixinoso e unha expresividade moi viva, o lector gozou da novela e quixo comprender os personaxes. Demasiadas veces, non foi quen. Intuía un final que non sabía se chegaría a producirse. Quería desconectar ben veces, pero non lle era posible. A forza narrativa, a ironía que contiña, os actos que sucedían dun xeito vertixinoso, déronlle ao lector os azos precisos para continuar e, ao mesmo tempo, sentirse atrapado nun cárcere de sentimentos contraditorios.
     
     Ao rematar o libro, o lector respirou e un certo abatemento apoderouse del.
     Coa novela xa pechada farfallou en voz baixa: Como a vida mesma.