As peripecias de Extravaganzza Pérez nacecoma encarga para o Salón do Libro Infantil de Pontevedra no ano 2016
baixo o lema”Canta bichería”.Será dous anos despois cando chegue ás librerías
da man da editorial Xerais e na
colección Sopa de libros.
A súa autora, Ledicia Costas,
unha das voces máis sobresaíntes dentro do noso panorama literario
infanto-xuvenil, que atesoura varios dos premios máis destacados neste eido(
Merlín, Premio Nacional de Literatura Infantil e Xuvenil, Jules Verne,
Lazarillo) achégalles aos lectores, a partir de dez anos, esta historia que vai
emocionar tanto a grandes coma a pequenos porque está constituída polos
elementos básicos para engaiolar: aventura, emoción, tenrura, agarimo e
respecto polo medio natural, onde todo un elenco de animais vai desfilar ao
longo das súas páxinas, amosándonos o seu lado máis humano.
Ledicia Costas. (Foto de Eugenio Álvarez)
Estravaganzza é a
súa protagonista e todo un mundo desbordante creativo da autora aparece
focalizado nesta nena de 11 anos, nada común e coa curiosidade e o amor cara
aos animais coma bandeira de presentación.
A trama comeza cando
os seus pais, dous biólogos de fama e extravagantes, deciden marchar en busca
de novas especies, pero en realidade, aínda que a súa filla non o saiba, é para
algo máis importante. Antes de emprender a súa viaxe danlle instrucións á súa
filla do que ten que facer en caso de non ter noticias deles durante dúas
semanas. Para iso entréganlle unha pequena chave dourada e mais unha caixa de
cartón que abrirá no caso de non saber deles.
Ledicia firmando nun centro escolar. (Foto de Trotaauga)
A aparición dos
obxectos máxicos, as aventuras que vai vivir en cada viaxe, a desaparición dos
pais e as diferentes probas polas que pasará vencendo o medo, danlle ese
ambiente de misterio e tensión que vén adubado pola riqueza léxica, a
simboloxía das cores, o xogo de palabras e unha pátina constante de humor
intelixente, que fai que o lector axiña se identifique coa súa especial
protagonista e teña constancia da importancia e o valor da xenerosidade para
crear un mundo máis equitativo, sen prexuízos e onde todos colaboremos para
manter a natureza humana, vexetal e animal en harmonía.
As expresivas
ilustracións de Óscar Villán danlles
vida a Extravaganzza e ao seu mundo totalmente acorde co ton textual.
Levaba un tempo calado. Mais non
perde o tempo,non.Le (Rosalía, sempre preto del), ve cine, pasea,conversa con aqueles que están abertos a
escoitar e mesmo, sen que eu o vexa,se
dá algún que outro baño no mar.De alí veu, por certo, un día caloroso sen saber
como.
Quedou moi contento polos resultados das
eleccións do 24-M, aínda que lle segue a subir a quentura con todo o que está a
suceder con Grecia.Está que bota fume.Non le os xornais tradicionais e anda
decote a ver que din os dixitais, especialmente Público e Infolibre.
Está moi difícil de aturar e eu intento
falar con el e permitirlle que fale.
Nunha destas tardes decidiuse a contarme
algunas andrómenas que vos conto deseguido.
Tras cerrar un poemario de Rosalía de Castro, o can Can comezou a dicirme que…
… lle encantaron dúas películas que
compartiu con nós e vimos días atrás na nosa casa.
A primeira delas, ese romance impensable e cheo de perigo, dirixido por
Zhang Yimou que se chama “Amor baixo o espiño branco”. Un drama de amor
xuvenil, coa Revolución cultural de fondo, retratado con intensidade e
delicadeza polo gran director chinés. Unha película cargada de paixón, de
poesía e de vida, unha auténtica xoia cinematográfica. Cine intimista que o
espectador interioriza axiña, cun retrato dos personaxes femininos cheos de
agudeza e de coraxe. Como din algúns, a volta do Zhang Yimou máis poético.
A segunda, trátase de “Ida”, unha película curta (apenas dura 78
minutos) dirixida polo director polaco Pawel Pawlikowski e que obtivo numerosos
premios. Anna é unha moza de 18 anos que se prepara para converterse en monxa.
Vive nun convento dende que quedou orfa e un día descobre que ten unha tía,
Wanda, coa que se embarca nunha viaxe de descubertas sobre elas mesmas e do seu
pasado común. Un filme hipnotizante en branco e negro que emociona polo seu
contido e o seu desenvolvemento.
… quere ler a nova novela de Rosa Huertas,
“Sombras de la Plaza Mayor” (Edelvives. Col.
Alandar) porque sabe o moito que gocei con esa historia de amor e misterio,
tan ben contada pola súa autora.
E agradéceme que lle deixara “Corazón
de metal”, un libro editado por SM na
colección “El Barco de Vapor”(serie laranxa),
sobre un androide que crea o enxeñeiro Albert para que guíe e acompañe o seu
fillo, Isaac, e poida axudar a corrixir certas actitudes caprichosas deste.
Dime que lle caeron as bágoas máis dunha vez pola tenrura coa que está contada
a historia e a carga de crítica, que uns personaxes moi ben construídos, deixan
ao longo das súas páxinas.
… o pasou moi ben na presentación do libro “A
neve interminable” ( Edicións Xerais.
Col. Fóra de Xogo) do grande escritor
Agustín Fernández Paz na Casa do Libro en Vigo. E coméntame que o diálogo de Ledicia Costas co autor
estivo moi entretido. Coméntame, ademais, que chegou a sentir algo de medo
polos personaxes dos que alí se falaron. Entre eles, Drácula, Frankenstein e os
contos de Lovecraft. Eu coméntolle que lle deixarei ler “Cartas de inverno” de
Agustín, pois é un escritor que se move de marabilla no terreo do misterio e o
suspense. Vamos, que é un especialista neste xénero novelístico.
… está desexando ler comigo o novo
libro de Xoán Babarro, editado por Galaxia
na súa colección Árbore, “As máscaras
do profesor Robindra”, do que din que é un libro dentro de moitos libros, ou
son moitos libros dentro dun libro.
Gustoulle iso de que,coma en As
mil e unha noites, lemos unha historia que leva dentro a semente doutra.
Nuns días compartiremos tan suxestiva lectura.
… non pode sentirse máis feliz ao ver
na biblioteca da nosa casa a fermosísima edición que a editorial Destino fixo dalgúns contos marabillosos
da súa (e miña) querida Ana María Matute. Coas ilustracións impresionantes de Albert Asensio,
o deseño elegante e a claridade do texto nas súas páxinas, estas historias
imprescindibles como “El aprendiz”, “Paulina”, “El polizón del Ulises”,
Carnavalito”, “El saltamontes verde” e algunha máis, atinguen unha nova
dimensión para os amantes dos libros. Como obxecto e como valor literario son
unhas auténticas xoias.
Albert Asensio e Ana María Matute
…ficou marabillado coas fotografías de
Anxo Cabada, que me enviou para
encabezar a nova sección de Versos e aloumiños, Papeis recobrados. Canta poesía hai nelas!! no se cansa de repetir,
e contémplaas unha e outra vez fascinado.
A min non me estraña esta reacción do can, pois as fotos en branco e
negro desta serie son abraiantes. Dignas do extraordinario fotógrafo que é
Anxo, persoa, por outra banda, dunha xenerosidade incrible.
Foto de Anxo Cabada
… lle sorprendeu que o poeta Benjamín
Prado, con quen eu comparto a paixón por
Iríbar
Bob Dylan, dixese no libro “Un balón
envenenado. Poesía e fútbol”, que se fixera do Athletic de Bilbao sendo rapaz
por Iríbar, o seu heroe da época. Exactamente o que me ocorreu a min. Se había
que decidirse por un equipo de Primeira (cando era neno, o Celta transitaba pola Segunda división.
Sempre celtista por riba de todo) eu apoiaba ao conxunto bilbaíno. E todo pola
figura do gardameta de Zarautz a quen ,como porteiro que eu era, admiraba
profundamente. Que casualidades! Pois o can Can está sorprendido de tanta
casualidade.
… entende que vaia lendo aos poucos o
magnífico libro de Ledicia Costas, “Un animal chamado néboa” (Edicións Xerais),
que contén varios relatos situados na Segunda Guerra Mundial, e que están
contados cunha enorme crueza. En efecto, Ledicia Costas é unha excelente
escritora cun futuro máis que prometedor. Neste libro, escrito cunha calidade
evidente, amosa a sen razón do ser humano nos conflitos bélicos, concretamente
nesa guerra que sepultou a tantos homes e mulleres. Ledicia narra polo miúdo,
con detalle, casos e situacións que poñen a pel de galiña. Producen arreguizos,
pero están contados cunha vontade literaria ben clara. De aí que goce e me
estremeza ao mesmo tempo.
… lle produciu alegría que me
agasallasen a edición de Galaxia /
Gutenberg de “Hojas de hierba” do admirado Walt Whitman. Un traballo bilingüe a cargo de Eduardo Moga, que fai a tradución e a introdución.
Sabe que é para min un dos monumentos indiscutibles da poesía
universal. E debo recoñecer que,
malia ter outras edicións, esta me facía especial ilusión. Un acerto máis desa
muller marabillosa que vive comigo. Grazas, Susi.
O can Can pídeme que lle recite un poema. Fágolle caso e comezo a ler:
En una multitud de hombres y mujeres,
advierto a alguien que me elige por señas secretas y divinas,
y que no reconoce a nadie –padres, esposa, marido, hermano,
hijo- más cercano
que yo:
algunos están desconcertados, pero él no: éste me conoce.
Ah, amante y perfecto igual,
quería que me descubrieras así, por vías indirectas;
y, cuando te encuentre, quiero descubrirte también así.
O
can Can está pensando, talvez recitando interiormente as palabras que digo en
voz alta. Óllame con agarimo e coa pata dáme no brazo para que lea outro.
Míroo eu tamén con agarimo e leo:
Oh, tú, al que a menudo me acerco en silencio, allí donde
estés,
para estar contigo,
cuando paso a tu lado, o me siento junto a ti, o me quedo en
tu
misma habitación,
qué poco te imaginas el
fuego, eléctrico y sutil, que has desatado
en mi interior.
E
así segue e segue contándome unha chea de cousas. Ben se nota que leva tempo
sen falar. Teño que dicirlle que xa está, que teño compromisos ineludibles e se
me bota o tempo enriba.
Creo
que o entende.
Óllame
cuns olliños tan tenros que me empurra a pasarlle a man polo lombo. gústalle. A
min, tamén.
Sabe
que Antón, o meu fillo, está en Toledo con alumnos da Universidade de
Tennessee.
Daquela
dime que quere dedicarlle unha canción de Bing Crosby.
Mira
que é listo o condenado!
Así
que busco este tema que o can Can lle dedica a Antón con moito agarimo. Chámase "Young at heart" e Crosby cántao en vivo.
Foi unha
presentación deliciosa. Con sabor. Ou, mellor dito, con sabores. Todo sabía a
chocolate, a morango, a mazapán, a galleta, a… LITERATURA. Si, a LITERATURA con
maiúsculas.
O libro pedíao.
Todo o que sucedeu na Casa do Libro foi esta saborosa novela a que o demandou.
Estou a falar de Escarlatina, a cociñeira defunta,
magnífico libro gañador do Premio Merlín 2014, cuxa autora, Ledicia Costas, está a converterse
nunha das voces más importantes da LIX galega
As delicias de Begoña, a irmá da autora, colocadas nun lugar ben visible da sala, chamaron a
atención poderosamente. Primeiro, pola súa arte; despois, porque estaban riquísimas.
Un altar para comelo!
Helena Pérez, a editora do libro (e de tantos bos libros!), a quen quero e admiro, iniciou o
acto dun xeito orixinal e moi agarimoso cos que estabamos na mesa (ademais
dela, a autora, o magnífico ilustrador do libro, Víctor Rivas e mais eu). Con moito agarimo, foi achegándonos ao
público a través do que nos gusta ou non nos gusta nesta vida. Resultou moi
atractivo e orixinal.
Despois tocoume falar
a min. Dixen do libro aquilo que necesitaba dicir. Porque esta novela me
encantou. Un texto intelixente, cun humor macabro universal; unha
desmitificación da morte (porque, como dixo a autora, “aos nenos pódeselles
falar de todo”, algo que eu afirmo tamén). Unha novela de aventuras, na que
Román, un neno de 10 anos a quen lle gustaría ser chef, recibe, como agasallo
de aniversario, un curso de cociña moi especial. Aparécelle a través dun
mensaxeiro misterioso un cadaleito cunhas instrucións de uso. Dentro, en pezas,
vén Escarlatina, unha cociñeira que morreu no século XIX, á que debe reactivar
e salvar de volver morrer. Para iso, terán que viaxar nun mortobús (magnífico descubrimento da autora) ao Inframundo, lugar
dominado por Amanito, terrible personaxe, malo, malísimo, quen cos seus
esbirros semella ter todo controlado. No Alén, para acadar os seus obxectivos,
deberán pensar e cociñar un manxar que guste por igual a vivos e mortos. A
partir de aquí, o enxeño da autora vai crear un universo extraordinariamente
suxestivo no que irán aparecendo personaxes curiosos (atención especial ao avó
de Román, que morreu hai un certo tempo e con quen o rapaz mantiña unha
relación de cariño e complicidade marabillosa) nunhas situacións divertidas e
orixinais que atraparán o lector e conseguirán que o pase moi ben no medio de
todos eles.
A miña intervención.
Estamos diante dun
libro “apetecible”. Un libro que son dous, pois ao longo do mesmo a autora irá
introducindo receitas que os nenos poderán realizar na compaña dos adultos.
Literatura e cociña xuntos, como fixeran antes Tim Burton ou Roald Dahl (que eu
recorde) nunha historia moi ben construída.
Xogos de palabras,
de conceptos, co enxeño en cada parágrafo. Cuns personaxes atraentes, con
música (magníficos os versos de rap
cos funguiños, os esbirros de Amanito), con descricións ben ricas, cun léxico
do Alén moi significativo e unha trama que te atrae sen dificultade.
E, como quen non quere a cousa, unhas pinceladas –a máis-
para reflexionar arredor da vida: os abandonos das mascotas, o alzheimer, as
aldraxes que soltamos sen pensar (descerebrado, por exemplo), as demasiadas
actividades que fan os rapaces, a crise (os pais de Román están sen traballo)…
Todo contado, por certo, polo protagonista principal nunha primeira persoa moi
conseguida, nun ton fluído que atrapa.
Un libro sen
idades. Para gozar todos os lectores e lectoras que non teñan prexuízos ás
etiquetas. Unha alfaia que dará que falar.
As ilustracións de
Víctor Rivas, espléndidas. Unha lectura perfecta do universo que propón Ledicia
Costas. Moi expresivas, cheas de tenrura e humor, son un exemplo do que pode
aportar un ilustrador a unha historia determinada. Na presentación expresou a
satisfacción por ter a oportunidade de facer este traballo.
Helena, Antonio e Víctor Rivas.
Falou Ledicia para
poñer punto final ao acto. Con elegancia deixou no aire certas chaves da
novela, contou algúns segredos que levaba gardados dende hai anos, agradeceu a
forma de levar en equipo (con Víctor e Helena) este proxecto, gabou as
larpeiradas da súa irmá e demostrou que é unha persoa coa cabeza moi asentada,
que xa é unha realidade e que lle agarda un porvir verdadeiramente magnífico.
Intervención da autora.
Un acto fermoso,
contido, medido. Un exemplo de proximidade e empatía co numeroso público
asistente, que tivo o broche de ouro coa degustación das larpeiradas do
Inframundo que tanto sorprenderon aos que alí tivemos a sorte de vivir esta
experiencia literaria.
Remataba aquí este
artículo, pero dende esta presentación lin o único libro que me faltaba por ler
de Ledicia Costas: Recinto Gris.
Acabo de rematalo e, de novo, teño que felicitar á autora.
Un exército de soldados con cabeza de lobo atacan Cidade Vii,
rexistran as casas e deteñen a todos aqueles habitantes que son considerados
diferentes. Teñen instrucións ben claras de meter en camións a todas estas
persoas que, por seren distintas, perturban o equilibrio social. Coma reclusos,
son levadas a Recinto Gris, un lugar habilitado para aloxar a estes seres que
non entran no deseño dos xefes deste maldito exército.
Nube, o avó
(sempre a figura dos maiores aparece con forza na obra desta escritora), o neno
lepidóptero, a muller coa cabeza de rata, o albino Mun, o home do transistor,
Nené… son uns personaxes creados por Ledicia para desenvolver a súa novela, unha
aventura perigosa na que a solidariedade, a afouteza, a amizade van ser
determinantes no seu desenvolvemento.
Unha novela áxil,
moi ben narrada, crítica. Unha novela en contra da opresión, da falta de
liberdades. Unha novela a prol do ser humano que ten todo o dereito a ser el
mesmo. Unha novela intensa, humana, “arriscada” en palabras da autora, cun
resultado moi positivo.
O que dixen antes
serve para rematar: estamos diante dunha escritora que está a dar pasos
decisivos para deixar unha fonda pegada no eido da LIX. E eu son feliz de que
así sexa.
