PAPEIS RECOBRADOS (15) "Poesía infantil"

                               Foto de Anxo Cabada


Cando me concederon o Premio Nacional de LIX en outubro de 2017, non deixei de reiterar o meu desexo de que este galardón servise para que a poesía escrita pensando nos nenos e nenas estivese máis presente nos fogares e nas casas. E seguirei cantando esta mesma canción día a día, porque non é nada doado acadar este obxectivo.

     De aí que quixese recuperar a columna que escribira hai tempo n “A Nosa Terra” sobre a necesidade de abrir poemarios infantís sen medos nin prexuízos. Temo que este asunto non ten unha solución inmediata pero seguiremos insistindo para paliar esta eiva nunha sociedade que dá as costas demasiadas veces á expresión dos sentimentos.

                                        
                                            


                                        POESÍA  INFANTIL

                                                                          

                                                                                                        ANTONIO GARCÍA TEIJEIRO

Poesía infantil, poesía para nenos, poesía…Que máis dá! Cuestións de terminoloxía. O máis importante é falar de poesía.

     Para moitos, a poesía é a expresión da beleza por medio da palabra. A beleza e o compromiso, os sentimentos, a necesidade dos silencios nos versos, as dobres lecturas, a conciencia do individual  e mais do colectivo, entre tantas cousas.

     Cando falamos de poesía infantil, debemos ter en conta que non é unha poesía feita con diminutivos, como ben  afirma Pedro Cerrillo, nin unha poesía escrita cunha linguaxe melindreira, adozada, superficial, fácil.

     

Pedro Cerrillo

     A poesía infantil é sinxelamente poesía escrita para que gocen uns lectores en proceso de desenvolvemento físico e intelectual, con capacidade evidente para ir chegando a poemas máis complexos que non deixen de emocionalos co paso do tempo. Pero non é un subxénero nin algo menor. A poesía infantil, como poesía que é, amosa os mundos subxectivos de cadaquén, cos seus ritmos propios, coa utilización intelixente de recursos estilísticos ricos e variados, ademais de ter, moitas veces,un compoñente lúdico, musical, humorístico e, mesmo, surrealista. Na poesía infantil innóvase. Os poetas rachan moldes, respectan os seus lectores e son conscientes da importancia dos versos.

Blanca-Ana Roig

     
     Encántame esa clasificación de Blanca-Ana Roig ao referirse á poesía para os cativos. Ela  di que “poesía é xogo, poesía é música, poesía é conto, poesía é maxia”. Moi atinada a definición, sobre todo se a palabra maxia contén agarimo, sorpresa, afecto e gusto pola palabra ben empregada. Iso e moito máis  é a poesía infantil.

     

     Abramos os poemarios sen complexos, por favor.

PAPEIS RECOBRADOS (15) "O verbo CONTAXIAR"

                              Foto de Anxo Cabada


Levo ben anos loitando para que a lectura nos fogares e nas aulas sexa algo habitual. Non é doado, pero non claudico.
       Sempre me gustou conxugar verbos. Era moi bo niso xa na miña etapa escolar.

       Neste artigo, rescatado das columnas que escribía para o semanario "A Nosa Terra", falo do verbo CONTAXIAR.

      Os verbos teñen diversas connotacións; uns, máis agradables; outros, non tanto.

      Nestas liñas reivindico o verbo CONTAXIAR para que, fixado sobre as páxinas dos libros, consigamos "contaxiar" a alumnos e alumnas, fillos e fillas e, por que non?, os adultos.

                           

                                     O VERBO CONTAXIAR

                                                                                                           ANTONIO  GARCÍA TEIJEIRO

Contaxiar é un verbo que ten diversas connotacións, non todas positivas.

   

      Contáxiannos a gripe ou algunha doenza máis ou menos molesta.                     

     Contáxiannos o fervor relixioso, as forzas para realizar algo ou as ganas de non facer nada. Tantas cousas! Pero deixando isto á marxe, gustaríame dicir que contaxiar é un verbo que pode/debe ser conxugado para achegar ou introducir os nenos na lectura.

     Eu creo na súa conxugación para seducir con textos, rimas, xestos, pausas, silencios, etc. os cativos no eido da literatura. Pódese contaxiar o desexo de ler dende o entusiasmo por aquilo que apaixona: a lectura por necesidade, por pracer, pola beleza, pola función que pode cumprir e, mesmo, pola falta de función que a lectura pode ter.

     

     Pódese contaxiar dende o exemplo, poñendo á vista o noso hábito lector, falando de libros cos rapaces, e amosándolles como gozamos coa palabra escrita.

     

     Contaxiar para que imiten e, nalgún momento, cheguen a ler en liberdade e sen prexuízos.

     

     Contaxiar lendo versos en voz alta, escribíndoos na pizarra ou lendo contos á beira da cama.

     

     Contaxiar hábitos, entusiasmos, costumes ou desexos permitirannos vivir o fascinante mundo do libro dun xeito grato e ousado á vez. Se espertamos a curiosidade pola letra impresa, abriremos portas á esperanza duns nenos máis felices e formados. Se contaxiamos a ilusión de saber que hai tras o título dunha obra literaria, estaremos abrindo ventás a esa aventura interior que nos presenta o acto de ler.

     

     Contaxiar, en fin, é conxugar o verbo dos soños acochados nas palabras.

PAPEIS RECOBRADOS (14) "Ler para contaxiar e escribir"

    Fotografía de Anxo Cabada



Agora, que comeza un novo curso, recupero un texto publicado en A Nosa Terra para seguir insistindo na necesidade de que os mediadores e mediadoras  busquen razón claras para que o seu alumnado lea poesía: “Ler para  contaxiar e escribir”.

     Os rapaces e rapazas gustan da poesía. É máis, precísana sen sabelo. Cando a atopan caen baixo o influxo da súa maxia. Ábrense e escriben dende dentro. Pero hai un problema: fáltanlles lecturas. É aí, onde os docentes xogan un papel fundamental. Teñen que levalos á poesía de calidade para que aprendan algunhas das ferramentas fundamentais para artellar o mellor posible os seus poemas. 

     Tampouco se lles debe deixar orfos neste aspecto. Para iso, claro, o profesorado ten que poñerse ao día, coñecer poetas, lelos, escoller versos axeitados, entrar neles etc. para achegarlles o que necesitan. Non é unha tarefa doada, pero con convicción e consciencia do labor a desenvolver acádanse resultados impensables.

     

     Dende o meu estado de mestre xubilado, animo con estas liñas a mestres e mestras a que poñan preto do seu alumnado a motivación precisa para que lean, escriban e sintan o poder da palabra poética.

                                    LER PARA CONTAXIAR E ESCRIBIR

                                            

                                                                     

                                                                                                                       
                                                                                                                                        ANTONIO GARCÍA TEIJEIRO

Malia que moitos pensen que insisto demasiado, cada día que pasa reforzo a miña opinión de que hai unha verdade, para min, indiscutible: non se pode ser un bo mediador ou mediadora sen un hábito lector moi definido. E engado: non se pode escribir ben, a ningún nivel, sen lecturas axeitadas que permitan acadar / coñecer / descubrir referencias que guíen a quen escribe ata dar co camiño de seu. Isto, nos rapaces e rapazas que senten a necesidade da escrita (que conste que os hai) resulta moi evidente.

     Porque, provocada ou non, hai moitos que precisan expresar o que lles preocupa. E expresan sentimentos e sensacións do máis variado, sendo unha constante, iso si, o feito amoroso. Les os seus escritos e ábrense dunha maneira case sorprendente. Pero notas, axiña, que lles faltan lecturas detrás  para escribiren cunha certa intención literaria. Póñeslles preto uns libros escollidos, achégaslles uns poemas suxestivos, dáslles unhas pautas claras e o seu labor poético mellora unha barbaridade. Comezan a entender que é literatura, que é a poesía e os seus trazos específicos e amplos, como poden expresar eses sentimentos dun xeito orixinal, incisivo, preciso e, mesmo, precioso.

     

     De aí que intente que os meus alumnos e alumnas se interesen polos clásicos da poesía galega. Primeiro, por suposto, cando son pequenos, poemas próximos á súa idade que se baseen na calidade e no respecto a eles como lectores. Coñecen, despois, mostras básicas de Rosalía. Imprescindible. E outras de Curros, Celso Emilio, Pimentel, Amado Carballo, os Álvarez Blázquez, Iglesia Alvariño, Manuel Antonio, Méndez Ferrín, Novoneyra, Manuel María, Xohana Torres etc. Destes poetas, hai versos que lles van abrir canles para un mellor coñecemento dos procedementos específicos da poesía. Canles polas que van camiñar na procura de novos horizontes.

     Paso, despois, por nomes como Pepe Cáccamo, Ramiro Fonte, Baixeras, Román Raña, Eva Veiga, Ana Romaní, Fernán-Vello … que comezan a estar máis preto deles.

     

     E chega un punto, no que lles presento poemas doutros poetas, talvez máis novos que, dende unha óptica diferente, son quen de levar a expresión poética por camiños diferentes que, en moitos casos, permiten identificar os rapaces e rapazas coas súas propostas. Daquela, camiñan polo poema curiosos e cómplices co que están a ler. Senten que hai posibilidades distintas para desenvolver. Ábrenselles novas vías para percorreren na busca da luz que alume os seus escritos. A néboa da confusión semella esvaecer grazas ás palabras, ás mensaxes que descobren e latexa  neles a necesidade de coñecer mellor o mundo no que viven. A néboa da confusión, que tantas veces cegou horizontes soñados, semella fuxir para que se sintan acariñados polas mans das palabras convertidas en versos. Eles mesmos comezan a coñecerse mellor.

     É o momento no que converxen aqueles poemas primeiros de cando eran cativos cos clásicos que centran a poesía no mapa persoal de cadaquén xunto aos máis novos que están na órbita máis próxima a eles. Para todo isto, mediadores e mediadoras, a lectura faise imprescindible. Temos a obriga de ler, de escoller textos engaiolantes, de ir acadando unha cultura literaria o máis ampla posible que nos permita crear un espazo común no que marquemos algúns sinais fondos para que o noso alumnado camiñe con seguridade polos vieiros da literatura.

     E gústame afirmar que os rapaces e rapazas non permanecen impasibles se os contaxias,  deixando para mellor ocasión academicismos inútiles, co teu entusiasmo poético, con versos coma estes de Ledicia Costas: Para que vou pintar os labios de vermello / se sempre me acabas comendo / o carmín / e a gramática? ou estoutros de Lucía Aldao: Cóntame o que me gusta / ou arrepíntete de entrar dese xeito pola noite / e crer que eu estaba durmida. E motívaos versos coma os de Raúl G. Pato: Quérote como a miña avoa / facía as filloas, / fariñosamente / e co sangue da derrota. Pequenos e intensos poemas de Lupe Gómez: Ninguén / me prohibirá nunca / estar soa., ou estoutro de Olga Novo: Esta será na morte / a miña última palabra: / quen me dera ser gata / para vivirte sete veces.

     

     E vendo como se emocionan os mozos e mozas, como se deciden a escribir poemas dende estas suxestións, non dubido en achegarme, para agasallárllelos, a versos de Marta Dacosta (Ósos de muller / ósos que encolleron na humidade do inverno, / de todos os invernos / que anegaron o século), de Emma Couceiro (Se apreto os ollos / as manchas de humidade / que hai no teito / semellan caracois / sen cuncha.), de Antía Otero (De nena / asexaba mareas dende a fiestra. /Hoxe / plantaron eucaliptos.), de Kiko Neves (O que máis me gusta da poesía. / Os silencios) ou de Fran Alonso (Ás veces poalla sobre o mar / como poallan os anos sobre nós.) entre tanta xente , sen clasificar a ninguén en xeracións definidas.

     

     Momentos lúcidos diante das palabras feitas verso. Ganas de espirse sen complexos cando se apoian nuns poemas que senten próximos, algúns, case, como se formasen parte deles. E, sen nos decatar, imos creando unha radiografía de sentimentos poéticos que excede os lindeiros da razón. Os resultados, motivadores, permítennos seguir escaravellando na ferida das necesidades líricas.Vexo entusiasmado nos andeis da miña biblioteca poemarios de Estevo Creus, Rafa e Miro Villar, María do Cebreiro, Carlos Negro, Yolanda Castaño…e danme ganas de mergullarme neles, unha vez máis, para dar con novos versos que provoquen intensidades poéticas. Unha verdadeira razón da existencia da poesía. 

PAPEIS RECOBRADOS (13) "Reivindicando un mestre excepcional: Gianni Rodari"

                             Foto: Anxo Cabada




Un novo “papel recobrado”. Unha figura imprescindible para entender o que significou a renovación pedagóxica: Gianni Rodari.

     

Gianni Rodari

          Non quero ser paxaro de mal agoiro, pero teño para min que este escritor e pedagogo italiano – universal, diría eu- está caendo no esquecemento. E non se pode consentir.

     Sobre todo nestes tempos de ensino inmobilista. Neste tempo de estúpidas reválidas e de informes que confunden o persoal. Neste tempo de noxentas burocracias, de comodidades diversas e de falta de rumbo e de criterio na docencia.

    

     Resístome a que Rodari e mailas súas técnicas tan abertas e motivadoras sexan algo remoto. Non pode ser. Non perderon vixencia endexamais para ese maxisterio que  segue a motivar o seu alumnado máis aló da monotonía e da rixidez do libro de texto

     De aí que recobre outra columna publicada en A Nosa Terra sobre o mestre italiano. Sigamos as súas liñas de acción alegres, intelixentes e divertidas.

                           

                                              GIANNI  RODARI

                            

                                                                                           

Hai xa ben anos, coñecer o seu nome significou unha auténtica revolución para aqueles que desexabamos que a imaxinación, á hora de crear historias, estivese presente nas aulas.

     

     Gianni Rodari, de vocación escritor, sempre quixo que os nenos descubrisen por si mesmos quen son. E non só por medio da lectura, senón tamén a través do uso da palabra, Rodari teimaba con que os nenos escribisen. Por iso, a Gramática da fantasía foi unha descuberta, un libro innovador, no que expoñía as ferramentas necesarias para motivar o alumnado na marabillosa tarefa de crear.

    

     Técnicas, tan simples coma orixinais, que nos permitiron revisar a nosa concepción literaria e que motivaron a escritores,pais e docentes a inventar historias fantásticas e diferentes.

     

     A obra literaria de Rodari, ampla e, ás veces, algo descoñecida, é unha referencia esencial polos seus finais abertos, pola fina ironía que destilan os seus relatos, pola xenerosidade dos  planteamentos, pola cordialidade que desprende e pola súa xenial visión crítica do mundo desde o humor, a fantasía e a imaxinación. Rodari revisouno todo.

     

     El fala dos ensinantes como animadores e promotores de creatividade. E fala, ademais, dunha escola capaz de favorecer nos cativos aquelas cualidades e tendencias que foron sinaladas ao longo do tempo como características do modelo creativo. A creatividade por riba de calquera outra cousa. 

     O seu é un legado con plena vixencia que debemos coñecer e ter presente. Na casa ou na escola, sós ou acompañados, os nenos deberán tomar a palabra.

     

     Para iso están os libros de Rodari.

                                                                                                      

                                                                                                     

                                                                                                     ANTONIO GARCÍA TEIJEIRO

PAPEIS RECOBRADOS (12) "Pura música. Pura emoción poética"

    Foto de Anxo Cabada

Un artigo, publicado no seu momento n´A Nosa Terra, ben especial para min, porque aborda un tema que me apaixona: a relación tan íntima entre música e poesía .

     Dúas artes sen as que non podería vivir.

     Dúas frechas directas ao corazón que me emocionan sen límites.

     Neste “papel recobrado” fálase  do que significa escribir para min, da incidencia da música na poesía. E aparece Chopin. E dirixe e toca Daniel Barenboim. E salientamos frases acertadas de Antonio Colinas e de Joan Margarit.

     E aparecen uns versos da miña querida e admirada Eva Veiga.

     Un texto que desprende tenrura e paixón pola música, pola poesía.

     Que vos guste.

PURA MÚSICA. PURA EMOCIÓN POÉTICA

                                                    

                                                                 

                                                                ANTONIO GARCÍA TEIJEIRO

Non estou escoitando a Mozart. Escoito a Chopin. Fermosísimo o disco Barenboim plays Chopin.The warsaw recital do extraordinario pianista e director arxentino-israelí.Para el, Mozart é o compositor máis completo.

Daniel Barenboim

     Di no seu libro El sonido es vida. El poder de la música ( Belacqua/ documentos), que “ en Mozart a ledicia non está exenta de escuridade, nin a escuridade de ledicia”. E afirma que a música é unha escola de vida., no sentido literal. Lúcidas reflexións dun humanista que cre firmemente que a vida ten que aprender da música e non só ao revés.

     Todo isto reconfórtame e alégrame. Levo ben de anos dicindo que, para min, a poesía é un xeito de vida. Que a poesía é máis que un xénero. Que a poesía non se ensina, fíltrase. 

Antonio Colinas

E, miren por onde, Antonio Colinas di nunha entrevista de hai uns anos que a poesía é, sobre todo, unha maneira de ser e de estar no mundo. Para min, aproveito para incidir de novo, o proceso de escribir (ou de crear) e de vivir van relacionados intimamente. Vida e literatura ou vida e música aliméntanse mutuamente ata fundirse. Música e poesía, por exemplo, conseguen crear un espazo de emocións intensas. E coido que ambas reciben un trato pouco intelixente nas escolas en xeral. Unha das razóns quizais sexa que os docentes non len poesía nin escoitan música. Porque, en definitiva, as dúas formas artísticas se mostran nas aulas desprovistas da emoción que contaxia quen cre profundamente na necesidade do seu achegamento ao alumnado. Non se pode caer na ensinanza da métrica fría ou do xélido solfexo e crer que se está traballando ben a poesía e a música. Non. Hai que baixar ata á súa  esencia emocional.Chegar ata o epicentro onde nacen variadas sensacións pracenteiras.

Joan Margarit

      Di Joan Margarit que “ler poesía é como tocar un instrumento. Require un esforzo maior que ler prosa, pero é que nesta vida nada é de balde. Todo esixe un sacrificio”. E ese esforzo, digo eu, virá tras achegar os poetas axeitados e as pezas musicais atractivas aos nenos e nenas nas primeiras idades e transmitirlles a maxia, o ritmo, a musicalidade, o encanto que os versos e os fragmentos musicais posúen. Que os interioricen. Que os fagan seus. Que os incorporen á súa respiración.

Ás veces,nas escolas, pregúntanme que significa para min escribir, por que o fago, en que me inspiro para crear un conto, unha novela ou uns poemas. Sempre contesto o mesmo. Escribir significa atoparme a min mesmo, saber quen son, facer da palabra un instrumento imprescindible para evocar, para sentir que respiras, para denunciar, para coñecer mellor os demais e as súas realidades.Escribir é transcender as limitacións persoais que sentes vivas. É percibir a individualidade dentro dunha sociedade para integrala nela e sacudila. 

     
     Engado, ademais, que dúas son as fontes que me inspiran: as lecturas que fago e a vida que vivo. Esa que me obriga a andar cos ollos ben abertos, cos oídos moi atentos e co corazón transparente disposto a enchouparse dos múltiples comportamentos humanos. Detéñome aquí. Non sigo por este camiño. Resulta bastante coñecido.

Eva Veiga

     Por iso decido camiñar polo fermoso libro de Eva Veiga, A frecha azul do teixo (Espiral Maior). Ábroo e róubolle a esta muller sensible, que tanto admiro, un poema para que se funda cunha polonesa engaiolante de Chopin tocada polo meu querido Barenboim: sóñate corazón / ergue as pesadas pálpebras / afaite á claridade / do nada a esa verba / de insólito silencio / a luz máis invisible / atravesa intacta / o cego sol das horas.

Frederic Chopin

             Pura música. Pura emoción poética. 

PAPEIS RECOBRADOS (11) Poesía necesaria

    Foto de Anxo Cabada



 Temos que seguir en garda.

     Temos que estar cos ollos ben abertos, cos oídos ben atentos e encher o noso espazo de versos.

     Temos que seguir insistindo na necesidade da presenza da poesía na escola, nos fogares, nas bibliotecas, no noso medio.

     De aí que recuperemos este artigo, “ Poesía necesaria”, que foi unha columna en “A Nosa Terra” e que ten vixencia plena.

     Xa xubilado, emociónome cando releo esas liñas nas que comento que cada clase miña, tanto en castelán coma en galego, comezaba cun poema en voz alta.

     Por todo isto (e moito máis) seguiremos dicindo que a poesía é un alimento como o pan de cada día (Celaya, dixit).

                         POESÍA NECESARIA

                                                                             

Poesía para seducir e ser seducido. Poesía para conmover, para sorrir, para chorar, para vivir. Poesía para ter os pés na terra e andar polos camiños da emoción. Poesía  para voar polos tellados que cobren as penas.

Fran Alonso

     Porque, como dixo Fran Alonso cando nos invitaba a poetizarnos, os poemas son como caixas de ferramentas que valen para todo: para sentilos,cheiralos, gardalos nun armario ou penduralos na parede, entre moitas máis cousas. Os poemas, sempre o pensei, curan doenzas que non avisan, dores producidas polo amor e gripes infinitas.

     Emociónome ao ler que Guy Clark, un importante músico de country-folk,di as seguintes palabras:”Meus pais amaban a palabra falada e escrita e, como aínda non había televisión, despois da cea sentabámonos na cociña a ler poesía”.

     

Guy Clark

     Imaxe conmovedora. Ler poesía en voz baixa, pero tamén en voz alta. Poesía na casa (canto lles recitamos aos meus fillos a Alberti, Celso Emilio e tantos outros!), poesía nos xornais, poesía na radio, na televisión, na escola.

     

   Leo en Cuadernos de Pedagogía, que unha profesora da Universidade de Málaga inicia as súas sesións coa lectura dun poema. E recoñece que os alumnos, nun principio, o reciben con sorpresa; logo, acéptano con gusto e bótano de menos se falta.

  

 Hai ben anos que comezo as miñas clases lendo/escoitando/compartindo poemas en voz alta cos rapaces. Resúltame pracenteiro. Alégrome que alguén o faga , tamén, na universidade.Por aí deben ir as cousas.

     

     É que como escribiu Celaya e cantou Paco Ibáñez, “poesía para el pobre, poesía necesaria/ como el pan de cada día…”

                                                                                          ANTONIO  GARCÍA  TEIJEIRO

PAPEIS RECOBRADOS (10) Palabras

   Fotografía de Anxo Cabada

Velaquí un artigo ao que lle teño moito agarimo. Publicado n´A Nosa Terra no seu momento ten unha vixencia infinita.

     

     E ten esa vixencia porque se fala da necesidade da palabra.

     

     Levo ben anos agasallando palabras, rescatando palabras, recibindo palabras, lanzando palabras, aprendendo palabras, amando as palabras.

     

     Vin ao longo do tempo como os meus fillos se foron apoderando das palabras, descubríndoas, utilizándoas, facéndoas libres e vivas.

     

     Vin como o meu alumnado escribía palabras, denudaba palabras, descubría os valores das palabras, xogaba con elas, mesturábaas e creaba os seus discursos de seu.

     Nestes intres nos que semella que non se conversa abondo. Que a lectura non está nas prioridades da sociedade. Que se estraga o idioma ou, que triste!, que o galego loita por sobrevivir, recobro estas liñas para que sirvan de estímulo nun intento de dignificar as palabras.

                                                   
                                         PALABRAS

                                                                   

Encántame a palabra palabra. 

     Sempre pregunto aos rapaces nos encontros que palabra lles gusta máis. Saen as típicas: paz, amor, lúa, nube, estrela etc. Fican pampos cando lles digo a miña favorita: palabra. 

     Coas palabras xogamos; con elas mentimos, amamos, denunciamos. Coas palabras rabuñamos nos sentimentos, deixamos pegadas na alma, acariñamos os rostros das persoas, facemos que as voces treman, que estimulen. Conseguimos que se diga si e non, dentro ou fóra, frío ou calor, branco ou negro. 

     Volvo a miúdo aos versos de Bernardino Graña: O vento levou follas e palabras/ levou rumor e ruído. Versos potentes que me levaron a escribir un día : Que as traia de novo, / que quero berralas, / que quero dicilas / ben forte as palabras…

Bernardino Graña

     Si, quéroas preto. Que non me deixen orfo. Lembro un verso turbador de Alberti: Siento esta noche heridas de muerte las palabras. Versos, todos eles, que me levan a esixir que salvemos as palabras. Que nos axuden a estiñar as feridas que as maltratan. Fagamos que a rapazada se agarre a elas. 

     
     Traballemos para que abandonen esa pobreza lingüística que os caracteriza. A palabra é un xoguete, si, pero, sobre todo, é un instrumento necesario cun legado cultural e social detrás que convén salientar. 

     Enchamos de palabras as aulas. Que as digan en voz alta. Que as atopen nos silencios. Que as empreguen para ser eles mesmos. 
     

Luis Mateo Díez

     Que descubran as cores que  teñen a palabra narrativa (contar/escoitar), a palabra poética, a palabra cantada, a palabra amena, directa, porque, como di Luis Mateo Díez, “ necesitamos ser donos dos instrumentos que avalan a nosa existencia, e o máis inmediato é a palabra”.

                                                                                    ANTONIO  GARCÍA  TEIJEIRO