REMUÍÑO DE LIBROS (55) "Eu ben vin, virivín", de Manuel Rico Verea

TÍTULO:  Eu ben vin, virivín. Cancioneiro infantil para dicir, contar e cantar.

AUTOR: Manuel Rico Verea. Obradoiro Experimental de Música Tradicional.  (con Nani García).

ILUSTRACIÓNS:  David Rodríguez

EDICIÓNS  XERAIS DE GALICIA. 2018

Manuel Rico Verea (Foto, Edicións Xerais)

Cando vexo que sae do prelo un novo libro de literatura tradicional, síntome moi feliz. E se ese libro é un cancioneiro infantil para dicir, contar e cantar, a satisfacción multiplícase por mil.

     

     Levo ben anos proclamando a quen me queira oír que a poesía debe entrar en voz alta nas aulas e nos fogares, que a literatura de tradición oral ten que ser o primeiro paso do alumnado á hora de tomar contacto coa poesía e que cantar con eles nas aulas (e nas casas) é unha actividade gozosa de incalculables beneficios.

    

Ilustración de David Rodríguez

     

     Por iso saúdo con ledicia o libro Eu ben vin, virivín, dun home, Manuel Rico Verea, que leva moitísimo tempo – e con acerto- traballando neste eido fundamental para a formación da rapazada e de Nani García, un músico de moi alto nivel a quen non fai falta presentar. Entre ambos crean un documento sonoro (o libro contén un CD) que aproxima aos lectores e lectoras a novas referencias musicais coas melodías do cancioneiro infantil galego. Pero o conxunto de poemas sinxelos permiten, ademais de seren cantados, seren ditos en voz alta e gozar da palabra como elemento rítmico e engaiolante.

    

Nani García

     Achegarse ao cancioneiro, como din os autores, produce “unha sorpresa polo poder evocador das pequeñas composicións rítmico-literarias, polo seu valor pedagóxico e, sobre todo, polo proceso recreador ao que se ve sometido a través do tempo”.

     O libro está ateigado de rimas, de recitados, de fórmulas máxicas, de encadeados e de cancións máis representativas do cancioneiro de tradición que nos falan do mundo dos animais:

Xoaniña voa, voa

que che hei dar

pan de broa.

Xoaniña voa, voa

vai e tráeme

alguna nova.

Xoaniña voa, voa

que teu pai

vai en Lisboa.

     Neste libro temos tamén un apartado de actividades didácticas das cancións, que permiten ao educador/a tirarlle moito proveito a cada tema. Actividades para coñecer curiosidades dos animais protagonistas, denominacións varias deses animais e nas súas páxinas  anímase a memorizar, a contar e a cantar temas fermosos e alegres. Posúe, ademais, una sinxela e marabillosa partitura e no disco hai posibilidades de interpretar en play back que o fan máis lúdico aínda.

    

Ilustración de David Rodríguez

     

     

Un libro para traballar a lingua, o ritmo das sílabas, a psicomotricidade e algo que eu defendo dende sempre: a unión e interacción de música e verso.

     

     Unha alfaia, sen dúbida, o CD que trae o volume: un documento sonoro creado polo Obradoiro Experimental de Música Tradicional, formado por Manuel Rico e Nani García, que fan deste proxecto un luxo para a nosa literatura e a nosa lingua.

     

      Conta ademais, cunhas vivas ilustracións de David Rodríguez, en cor, atraentes e suxestivas que envolven os textos de calor pictórica.

     

     Imprescindible.

                                                                                                                                        ANTONIO GARCÍA TEIJEIRO

AS MIL E UNHA FANTASÍAS DA GALICIA ENCANTADA DE ANTONIO REIGOSA.

   Di  Sandra Alvarellos Varela, referíndose á literatura tradicional, que “non se deben deixar atrás nin esquecer as verdadeiras raíces das que xurdimos, as que nos fixeron medrar e nos fixeron grandes coma persoas e como pobo, do cal nos temos que sentir orgullosos e defender sempre”. E engade: “Fagamos da lingua o eixe da comunicación e sexamos pregoeiros de tradicións, para que os nosos sinais de identidade nunca morran e as xeracións vindeiras teñan unha razón de ser, saiban quen son, de onde proceden e coñezan as tradicións, lendas, cantigas e demais trazos culturais que fan especial, máxica e encantadora a nosa terra”.

     Sabias palabras, espidas de ton gratuíto que eu podo, sen dúbida, facer miñas. Palabras que leo nun libro marabilloso, dun interese excepcional: Galicia Encantada. O País das mil e unha fantasías (Edicións Xerais, 2014), edición de Antonio Reigosa.

 

Antonio Reigosa

     Antonio Reigosa é escritor, investigador e divulgador da cultura popular de Galicia. Un non pode esquecer libros fundamentais neste eido coma os volumes da colección Cabalo Buligán, o Dicionario dos seres míticos galegos ou os Contos colorados, todos eles en colaboración con Xoán R.Cuba e Xosé Miranda.

      

     Reigosa é un autor salientable de literatura infanto-xuvenil, gañador do Premio Merlín con Memorias dun raposo, ademais doutros títulos excelentes, nos que queda patente a súa calidade literaria e a pegada que a literatura de tradición oral deixa neles.

      No seu día crea un proxecto, unha web: Galicia Encantada, que nace para navegar pola internet. Dez anos despois, convértese nun libro apaixonante. Un libro que nos permite gozar no papel de documentos dun valor incalculable e,  ao tempo, poder entrar no suxestivo mundo dos mitos, das lendas, dos ritos, dos contos e dos sucedidos que nos sorprenden e nos introducen nas entrañas dunha Galicia máxica. Cronistas que contan, dende diversas perspectivas,  o mundo real e o imaxinario dunha terra rica en narracións fantásticas. Narracións que nos achegan ao seu espírito. Que nos permiten coñecer un país irremediablemente sabio e encantado.

     Resulta unha delicia perderse no fío argumental deste libro tan necesario. Nos cocos e monstros, no alén, nas augas enfeitizadas. Saber do demo, das casas encantadas, das romarías, da flora, das lendas urbanas ou dos lugares míticos.Coñecer a medicina tradicional, a mitoloxía relixiosa, os tesouros, os xogos, a toponimia e, mesmo, a poética do imaxinario.

     Coordina Antonio Reigosa, autor dun bo número de mostras literarias no volume, máis de cincuenta autores e autoras que nos contan historias suxestivas e guían o lector pola memoria e a fantasía deste país.

     Afirma Reigosa que “o patrimonio inmaterial é o máis fráxil elo dunha cultura e, como forma parte da esencia profunda do pobo, da xente común, é reo de prexuízos, vítima de alienacións e súbdito da desmemoria”.

     

      E ten razón. Por iso hai que celebrar que dez anos despois da súa posta en marcha a web de Galicia Encantada siga medrando e actualizándose con regularidade. Unha web que garda nos seus arquivos centos de artigos, notas, informacións, opinións, imaxes e textos que só son unha minúscula parte da case inabarcable obra que vén sendo o noso imaxinario colectivo.

     Este libro é unha interesante, amais de esencial, mostra dun patrimonio inmenso no que debemos penetrar.

     

Xabier P. Docampo

Di o gran Xabier P. DoCampo no prólogo desta obra, ao se referir ao narrador (figura indispensable na literatura oral), que “a narración aspira a se facer memorable no sentido de ser digna de permanecer na memoria, despois  narrala é incorporala á experiencia propia, mais tamén á das persoas que escoitan, onde o sabido de oídas se acomoda ao pé do máis propio e faise experiencia” e remata con estas certeiras palabras: “Así foi sempre e así segue a ser, e seino porque eu veño dun tempo no que só existía o tempo e a palabra”.

     Un libro, pois, para festexar, para degustar e emocionarse.

     Un libro para sentir o que temos detrás que, por certo, é moitísimo.

     Ah! E sabiades que para curar a dor de cabeza hai que botar leite nunha bolsa de plástico, envolver nun pano, deitarse e aplicar o envolto enriba da cabeza ata que pase?

     Esta e mil cousas máis nas páxinas dun libro máxico.

Antonio G. T., Bernardino Graña e Antonio Reigosa

                                                                                              ANTONIO GARCÍA TEIJEIRO

CATAVENTO DE POEMAS INFANTÍS (II)

PALMIRA G. BOULLOSA   (Vigo, 1941)

ARROLOS

O meu neno está no berce,

     os olliños vai pechar,

canta o moucho, cae a noite,

     o meu neno dorme xa.

                       

                    *

Miña meniña pequena,

     tesouro da súa nai,

durme loguiño, meniña,

que che canto o anainai.

TRABALINGUAS

Porque sabes que che quero,

queres que che queira máis.

Quéroche máis que me queres,

¿ que máis queres, queres máis?

                       

                     *

- Podador que podas parra,

      ¿ti podas parra

   Ou parra podas toda?

- Nin podo a miña parra,

   nin a miña parra podo,

      que podo a parra

     do cura de Lodo.

 

MENTIRAS

Sementei na miña horta

a semente dun repolo,

Que me naceu unha ovella

cunha pataca nun ollo.

                     

                 *

Aló enriba naquel monte

teñen un porco colgado,

e os que queiran chourizos

que lle tiren polo rabo.

 (Do libro Cando o Rei por aquí pasou. Libro do folclore infantil galego. Ed. Xerais. 1997)