REMUÍÑO DE LIBROS (58) "O segredo de Avó Oso", de Pedro Mañas

TÍTULO: O segredo de Avó Oso

AUTOR:  Pedro Mañas

ILUSTRADORA: Zuzanna Celej

Versión galega de Manuela Rodríguez

EDITORIAL: Kalandraka, 2019.

Pedro Mañas é poeta –un bo poeta- e ben que se nota cada vez que escribe un texto en prosa. Teño diante miña, un álbum fermosísimo, O segredo de Avó Oso, publicado pola editorial Kalandraka. Entusiasmoume.

     

Unha escrita poética, maxistralmente descritiva, chea de tenrura e delicadeza. Cunha economía de linguaxe que se agradece nos álbums, o autor vai tecendo unha historia de misterio que se desenvolve na natureza. É a natureza un personaxe máis do álbum que nos presenta o remate do inverno moi ben representados polo autor e pola ilustradora.

     

Pedro Mañas (Foto: Kalandraka)

      E se falamos de poesía, fixemos a atención no comezo da historia: Coma un borrón de tinta chinesa sobre un caderno en branco. Así cae a sombra de Mamá Corvo sobre as árbores. Un delicioso comezo que augura un relato delicado e elegante.

     

     É o bosque nevado o escenario onde se atopan Mamá Corvo e Avó Oso. Este remata o seu letargo invernal pero non é quen de lembrar onde agochara un segredo. Isto obsesiónao. Buscan e buscan pero o segredo non dá aparecido. A resposta sempre é a mesma : Non, non foi aí onde o agochei. Como dubida, perde seguridade e, daquela, séntese vulnerable.

    

Ilustración de Zuzanna Celej

     

     Pedro Mañas escribe un texto de misterio, si, pero ateigado de poesía que nos permite acceder a unha natureza humanizada, marabillosamente descrita polo autor e na que as prosopopeas e as metáforas dan brillo ao texto. E o texto, en conxunción coas ilustracións, aparécenos brillante e cheo de agarimo por todo aquel que  aparece nesta historia. Pura felicidade.

     

     

Zuzanna Celej

Mención especial, como queda claro, merecen neste álbum as espléndidas ilustracións de Zuzanna Celej,  porque, como di Ramón Nicolás, –a quen lle roubo estas palabras-  o seu discurso plástico, “abraza unha concepción discursiva, a meu entender, como un texto poético segmentado, onde a interpretación de Celej resulta todo un achado nun reto pragado de dificultades que solventa cun xogo de encadres sorprendentes e cunha solución final que convida a reparar nos pequenos detalles”. Non se pode explicar mellor.

     

     Unha historia, unha fábula, dunha beleza extraordinaria que remata de xeito marabilloso e que nos queda moi preto do corazón.

                                                                                       

                                                                                                               ANTONIO GARCÍA TEIJEIRO

REMUÍÑO DE LIBROS (53) "Unha longa viaxe", De Daniel H. Chambers / Federico Delicado (ilustr.)

TÍTULO:  Unha longa viaxe

AUTOR:  Daniel Hernández Chambers

ILUSTRADOR: Federico Delicado

TRADUCIÓN: Xosé Ballesteros

EDITORIAL: Kalandraka

Daniel Hernández Chambers escribiu e Federico Delicado ilustrou un álbum tan fermoso como necesario. “Unha longa viaxe” é unha narración agridoce, belida e intelixente.

     

     Un álbum que, sen adozar o que conta, reflicte un problema doloroso e, por desgraza, ben actual: a inmigración forzosa.

     Hernández Chambers cóntanos dúas historias paralelas que se cruzan. Dúas historias de longas viaxes por razón distintas e semellantes obxectivos.

 

Daniel Hernández Chambers

     Por unha banda, un grupo de persoas, familias que sofren, teñen que abandonar a súa casa co imprescindible e foxen porque a guerra comezou. Descoñecen o seu destino pero deben marchan porque queren sobrevivir. Chama a atención o pequecho que se resiste a deixar aquelas cousas que ten. Diríxense cara ao norte sen máis.

     Por outra banda, unha familia de aves – son gansos- tamén debe partir, estes cara ao sur, porque se achega o inverno e onde están non poden vivir. Cuestións climáticas son o motivo. Aquí é a filla a que se opón a partir, porque non cre ter forzas para voar durante tanto tempo. (- Teño medo, mamá! // - Medo?  // -Aínda son pequena. Non creo que poida voar tan lonxe)

     

Ilustración de Federico Delicado

          Uns e outros comezan a marcha forzosa.  As persoas atópanse durante o camiño con moitos atrancos: a chuvia que os fai andar cos pés afundidos na lama, desinterese de moitos co seu drama, protestas, queixas. A maioría ollan cara atrás con tristura. Senten a fame e mais o cansazo, pero teñen que avanzar sen desmaio malia as dificultades.

     

     A climatoloxía é a maior dificultade que se lles presenta ás aves. Pero tampouco se deteñen. Ambas expedicións van cruzarse e, con dicultades,  chegan ao seu destino. As aves acadan o seu obxectivo. Poderán decansar. Os humanos, pola contra, atopan unha barreira que lles vai impedir que avancen e se asenten: as fronteiras están pechadas.

 

Ilustración de Federico Delicado

     Un relato doce para uns: os gansos; terrible para outros: os humanos. Unha narración realista que pon sobre a mesa o problema dos refuxiados. Reivindica o dereito das persoas a vivir unha vida digna. Persoas que claman xustiza nun mundo de desigualdades e que arelan un territorio que lles permita cubrir as súas necesidades fundamentais.

     

     Nesta obra, autor e ilustrador –que grande, Federico Delicado!- conseguen equilibrar perfectamente o ton do relato. Hai nel olladas tenras, pero tamén expresións marcadas polo medo. 

    

Federico Delicado

     A historia é dura e limítase, polo que conta e polo que non, a expoñer as situacións para que o lectorado tire conclusións, reflexione e se faga preguntas. Os feitos están aí. Daniel Hernández Chambers cóntaos e Federico Delicado debúxaos. Porén, teñen que ser os lectores e lectoras  quen xulguen e pensen sobre a sociedade  na que viven, que sexan críticos e, á vez, gocen dunha obra literaria ben feita.

     

     Para iso, entre outras cousas, está a boa literatura.

                                                              

                                                                                                             ANTONIO GARCÍA TEIJEIRO

REMUÍÑO DE LIBROS (49) "Allumette", de Tomi Ungerer

TÍTULO:  Allumette.

AUTOR:  Tomi Ungerer.

TRADUCIÓN: Sandra Senra Gómez e Óscar Senra Gómez.

EDITORIAL: Kalandraka. Colección: Tras os montes.

Intelixente, interesante e necesario o labor que a editorial Kalandraka está a levar a cabo coa súa aposta de recobrar clásicos da Literatura Infantil e Xuvenil dos andeis do tempo e achegárllelos aos novos lectores a fin de que poidan ampliar a súa bagaxe lectora con autores de referencia.

    

Tomi Ungerer

     

     Este é o caso de Tomi Ungerer, debuxante, ilustrador e escritor francés de gran recoñecemento internacional e gañador do Premio Hans Christian Andersen en 1998.

         Allumette viu a luz por primeira vez en 1974 e é unha homenaxe ao conto clásico de Andersen, ao que Ungerer agradece explicitamente ao comezo do libro, xunto cos irmáns Grimm e a Ambrose Bierce polo seus traballos a prol da literatura.

     Como sucedía no clásico do século XIX de Andersen, a protagonista deste conto ilustrado é unha nena pobre e orfa que vive na rúa e que experimenta toda a crueza e ruindade dunha sociedade deshumanizada e demasiado centralizada no materialismo. Situación que se agrava na noite de Nadal ao poñerse de manifesto as grandes desigualdades sociais. A diferenza radica no desenvolvemento da acción e os seus diferentes finais, mentres que no clásico se amosa unha situación real e pesimista, neste aparece unha luz de esperanza nun futuro mellor sustentado no traballo en equipo dunha sociedade máis solidaria, plural e equitativa.

     Todo o texto vai acompañado por unhas expresivas e coloridas ilustracións onde se poden observar detalles que complementan a narración textual e permiten varios niveis de  lectura.

                                                               

                                                                                                                                               ALBA PIÑEIRO

REMUÍÑO DE LIBROS (45) "A horta de Simón", de Rocío Alejandro

AUTORA: Rocío Alejandro.

TRADUCIÓN: Manuela Rodríguez.

EDITORIAL: Kalandraka.

O Premio Internacional Compostela de Álbum ilustrado organizado polo Departamento de Educación e Cidadanía do Concello de Santiago de Compostela xunto con Kalandraka editora, cada ano cobra maior prestixio e proba disto é a cantidade de obras pertencentes a diferentes países que tivo na súa última convocatoria. De todas elas e por unanimidade, saíu gañadora da X edición “A horta de Simón” da ilustradora arxentina Rocío Alejandro.

 

Rocío Alejandro

     

     Trátase da primeira obra na que a autora Rocío Alejandro exerce a dobre faceta de escritora e mais ilustradora. E faino para achegarlle ao público infantil esta fermosa historia aberta a diferentes lecturas e que convida a gozar do contacto coa natureza, primeiro dun xeito individual e logo colectivo. Para amosarnos que aquilo que é bo para unha persoa, se se comparte, aumenta os seus beneficios porque repercute en toda a comunidade. É un exemplo do que deberiamos facer para conseguir a boa convivencia e, se está a natureza polo medio, mellor porque é un ben universal que nos atinxe a todos. Entre todos temos a capacidade de facer que cambie aquilo que non nos gusta e potenciar o que si nos permite vivir en harmonía.

      A partir dun comezo sinxelo, non simple, a autora vai enchendo as páxinas cunha progresión narrativa textual e visual utilizando unha estrutura acumulativa pola que desfilan os diferentes personaxes. Facendo unha viaxe dende o individual ao colectivo tanto no plano lingüístico coma no plástico que esperta a intención ecolóxica e comunitaria. Sobresae o emprego da laboriosa técnica da estampación mediante selos entintados para darlles vida aos personaxes e á horta.

                                                                                                                            ALBA  PIÑEIRO

REMUÍÑO DE LIBROS (42) "Rufus . O morcego que adoraba as cores", de Tomi Ungerer

TÍTULO: Rufus. O morcego que adoraba as cores.

AUTOR: Tomi Ungerer.

TRADUCIÓN: Sandra Senra Gómez e Óscar Senra Gómez.

EDITORIAL: Kalandraka. Colección: Tras os montes.

Da man da editorial Kalandraka chega ás nosas letras este clásico publicado por primeira vez en 1961 cuxo autor é o recoñecido e premiado escritor e ilustrador francés Tomi Ungerer, gañador do Premio Hans Christian Andersen en 1998.

     Rufus. O morcego que adoraba as cores segue unha liña de obras anteriores onde os protagonistas son animais pouco convencionais segundo os canons establecidos na sociedade. Algo do que que o autor se valeu para plasmar tanto nos textos coma nas ilustracións a crítica social da discriminación do que non segue as normas.

     Trátase dun álbum ilustrado cuxo protagonista é un morcego chamado Rufus que descobre, por casualidade, as cores brillantes que existen polo día e que contrastan co branco e negro da súa gris vida cotiá. Queda tan abraiado que decide pintarse de fermosas cores e vivir de día coma os demais paxaros, pero axiña se decata de que o seu soño vai ser difícil de cumprir ao ser sinalado e illado polos habitantes da intolerante sociedade na que vive. Será grazas ao doutor Tarturo como coñecerá o verdadeiro tesouro da vida, tanto  sexa en branco e negro coma en cores rechamantes, o significado da amizade que non entende nin de prexuízos nin de diferenzas pero si sabe da xenerosidade, da confianza, do respecto e do agarimo.

      

Tomi Ungerer

     

     Rufus atrae a lectores de todas as idades que se deixen emocionar coa palabra ben artellada, adubada de humor intelixente e acompañada de trazos pictóricos claros, directos, expresivos e en sintonía co ton textual onde destaca esa dualidade dos dous mundos do protagonista: o seu propio, a escuridade e o gris da súa cova, fronte o mundo soñado o das cores  vivas e alegres.

                                                                                                               ALBA PIÑEIRO

ESCAPARATE POÉTICO (CXIII) Cesáreo Sánchez Iglesias

                           CESÁREO SÁNCHEZ IGLESIAS (Dadín-Irixo, 1951)

                          XI

Leve no voar, palabra ou paxaro a eternidade

acaricia o instante, os meus labios

acaricia e cae do outro lado do amor.

O indicíbel lévame ao que crea a luz. O invisíbel

Cesáreo Sánchez Iglesias

da primavera cae no centro do verao.

Dixen, existes se existes

na luz da palabra en que pousar nómade.

Vives dentro do aroma do xasmín.

Abro o armario e sae unha bolboreta, lembra

e volve o rostro, e transfigura en sombra.

Volve de nacer aquel rostro que amei. Chove.

     A chuvia óllame cos seus ollos de trapo.

Onde me levan as brancas ás pregunta por min

e de novo chove. O voo da luz mente, a sombra

pousa nas follas de charol e nada perdura.

A sombra dun pensamento agarda

como a garza parada agarda.

Compoño unha figura en branco roto.

Escrebo para que a noite non morra.

Abro a pequeña xanela de madeira e busco

nada que o home busque

no ceo recén chovido para que volva busco

para que a lúa veña se é que non está

para que sexa verdade.

Porque algo que había e quizais xa non

con area e cunchas e un pouco de mar constrúe

a pequeña casa onde me gardar.

                                                                 (Brahms)

                           XXI

De alma translúcida a nube pasa. Chove.

De tanto ser son lúa de setembro ou noite clara.

     O negro piano en silencio agarda.

     Figuras anónimas ámanse no instante azul

na praza pensativa. Alguén fala con quen foi

simula a vida a soidade pronuncia palabras ocasionais.

      Un home e unha muller abrázanse ao se pensaren.

Lévanme, na memoria do silencio envólvenme.

     Canto non foi hoxe é centro palabra indescifrábel,

música intemporal, auga ferida.

     Encho a miña voz de silencio. mente a luz.

    

     Anónimas figuras ámanse efémeras aladas caen

coma pétalas da tarde caen.

     Diante do espello a bailarina danza no pasado

sen corpo ámame sinala o alén e non responde.

     Desde o outro lado da luz con altas neves na xanela

fala o azul e só me entrega a cor.

Presentación do libro

     O infinito dime que é un ser solitario ou lúa

de corazón roto. De branco pantalón curto

preguntei á noite se era luminosa flor.

     Vin nacer o instante, cos ollos aínda sen abrir

incapaz de ollar o silente branco.

    

     Vin nacer os misterios da luz que ditan

o meu destino.

                                                                         (Erik Satie)

(Do libro Tempo transfigurado, editado por Kalandraka na colección Tambo. 2017)

REMUÍÑO DE LIBROS (38) "Os días lebre", de Clara López

TÍTULO: Os días lebre.

AUTORA: Clara López.

ILUSTRACIÓNS: Marcos Viso.

EDITORIAL: Kalandraka.

Os días lebre é o primeiro poemario que a súa autora, a artista e docente na Escola de Arte Superior de Deseño Pablo Picasso da Coruña, Clara López, dedica ao público infantil. Supón a través da ollada da súa protagonista, a verbalización poética do cotián por medio da sucesión de momentos vividos e sentidos acompañados da carga emocional que espertan as palabras.

 

Clara López

     Os días lebre está estruturado en quince poemas (todos cun título significativo e suxestivo) de diferente extensión e tamén de dobre lectura. Cuns versos que convidan a ser ditos en voz alta, desfrutando da súa sonoridade, do seu ritmo, e mesmo, da súa disposición  tipográfica, para amosar  un mundo simbólico e onírico que chega ao lector para compartir con el a acumulación de emocións que a experiencia deixa na imaxinación. E así, atopamos a crítica á vertixe do noso tempo, todo ás présas,  que proporcionan os días lebre fronte ao repouso e a ledicia dos días tartaruga, onde un é dono do seu tempo, do seu mundo exterior e, sobre todo, interior para viaxar e gozar do intre. Pero tamén hai tenrura, desexos, reflexións, reivindicacións que atopan o seu sentido e encaixan no mundo dos soños, cando no real non se cumpren.

 

Marcos Viso e Clara López

     Marcos Viso é o encargado de darlles vida aos poemas cunha proposta plástica engaiolante, que abre a porta a ese mundo propio do universo onírico plasmado tanto nos trazos deseñados coma nas cores empregadas.

Ilustración de Marcos Viso

Un exemplo de todo o dito:

 PARA SENTAR UN SENTIMENTO

[….]

Pintado ou escrito, / un sentimento é inofensivo, / coma un pemento. /Pero se te equivocas, / e non o sentas, / e o sentes, / vólvese moi perigoso, / máis cá selva ou ca unha bomba, / pois estoura ou roxe, / directamente ao corazón.

                                                                                                ALBA  PIÑEIRO

REMUÍÑO DE LIBROS (10) "Unha última carta", de Antonis Papatheodoulou e Iris Samartzi

TÍTULO: Unha última carta.

AUTORES: Antonis Papatheodoulou (texto) e Iris Samartzi (ilustracións)

EDITORIAL: Kalandraka.

Unha última carta é un fermoso álbum ilustrado gañador do IX Premio Internacional Compostela para álbums ilustrados, 2016.

Vén da man de dous autores gregos, Antonis Papatheodoulou (texto) e Iris Samartzi (ilustracións), ambos recoñecidos  tanto dentro coma fóra do país heleno polos seus respectivos traballos en conxunto ou por separado. Ás nosas letras chega grazas á tradución  de Manuela Rodríguez.

Os autores do libro

     
     A través dunha simbiose entre a palabra escrita e a plástica e empregando unha linguaxe poética coma fío condutor, os autores achéganlle ao público infantil esta fermosa historia cargada de humanidade.

     O señor Costas é o protagonista da mesma. É un carteiro que, despois de ter exercido a súa profesión durante cincuenta anos, afronta o seu derradeiro día de traballo. O que podería ser motivo de ledicia para a maioría dos traballadores, para el  non o é tanto porque o señor Costas non é un simple repartidor de cartas, senón que se converte durante todos eses anos de servizo no mensaxeiro da palabra escrita e fotografada, das lembranzas, dos soños  daqueles que non puideron ir á escola e que el lles lía as cartas, dándolles vida ás letras impresas.

     

     Todos os habitantes da  pequena illa mediterránea na que vive, queren, respectan e admiran a súa teimosía de percorrer os camiños necesarios ata dar co destinatario da carta. O señor Costas é ben sabedor disto, por iso non vai entender o comportamento estraño dos veciños neste día tan especial. Será grazas a unha última carta cando descubra e reciba o froito de todo o seu esforzo de vida laboral compartindo.

     

     O libro está concibido coma unha homenaxe á entrañable profesión do carteiro a pé, tanto no seu contido coma no formato, no que destacan as magníficas colaxes de Iris Samartzi  con continuas referencias ao mundo postal. Ademais, a edición coidada por parte da Editorial Kalandraka fai do libro un obxecto atraente para calquera lector.

                                                                                                             ALBA  PIÑEIRO