REMUÍÑO DE LIBROS (59) "Iridium", de Francisco Castro

TÍTULO: Iridium

 

AUTOR: Francisco Castro.

EDITORIAL: Galaxia. Colección: Costa Oeste.

O escritor, editor e actual director xeral da Editorial Galaxia, Francisco Castro, achégalles aos lectores adolescentes e tamén adultos esta novela que pon de manifesto a importancia de visualización e normalidade da diversidade na sociedade.

     Novela realista e valente ao denunciar certos prexuízos con fortes raizames na nosa sociedade actual. Moitas veces consumista, superficial e hipócrita que prexulga a través das aparencias, sen ser quen de botar unha ollada máis alá do físico.

 

Francisco Castro (Foto Atlántico Diario)

     

     Iris é a protagonista, unha adolescente do seu tempo, estuda primeiro de bacharelato e domina as redes sociais, chegando a ser “ unha raíña” do Instagram con milleiros de seguidores en todo o mundo. Pero agocha un segredo aos seguidores, pois como adolescente, o que pensen e digan dela, impórtalle demasiado. Antes do accidente, Iris era feliz: tiña amigos, fama no instituto e noivo...Pero agora sabe a diferenza entre existir e vivir, mellor dito, sobrevivir porque é o que fai todos os días para intentar vivir a súa vida sen a sobreprotección dos seus pais, nin dos chamados amigos. Será, en boa parte, grazas ao amor como descubrirá o que é real e verdadeiro porque a fará sentir “normal” dentro deste mundo desigual.

     O feito de que estea estruturada en dezaseis capítulos curtos, cunha linguaxe directa, non exenta de humor, e artellada por medio de diferentes canles dixitais, facilita que os lectores mozos conecten axiña con ela.

     Iridium é unha novela necesaria para que os mozos reflexionen sobre o futuro que queren de pluralidade e equidade ou cheo de prexuízos que tapizan a realidade a base de teas superficiais e sen ningún retallo de humanidade.

     

       Algúns exemplos do dito:

Páx.46:”...agora case que ninguén se atreve a dicirme que non a nada por todo o que me pasa...De feito,regaláronme cuarto da ESO e con todas aprobadas.”

Páx.51: “Os profesores e profesoras, as compañeiras e compañeiros, todo o mundo aquel día (aínda hoxe o fan) comportouse exactamente como non había que comportarse. Sei que o fan por ben, coma meu pai.[... ] Quero ser normal. E que me traten normal”.

Presentación en Moaña de Iridium. (Foto Gonzalo Núñez)

                                                                                                                                              ALBA PIÑEIRO  

DOUS TEXTOS DE FRANCISCO CASTRO SOBRE A LITERATURA NAS AULAS

     Literatura e escola. Literatura nas aulas. Literatura asasinada.

     Didáctica que afasta as obras literarias do alumnado.

     A xente le pouco. Mesmo os escritores e docentes están por debaixo do listón se de nivel lector falamos.

     Lectura obrigatoria. Lectura que se prescribe sen ler os libros. Pais e nais que non están polo labor. Que argumentan que os libros son caros. E como oín non hai moito “libros, mercar libros. Unha vez lidos non valen para nada” (unha nai, dixit).

     Para quen escriben os escritores e as escritoras en realidade?

     Milleiros de preguntas que están no aire e que non atopan respostas.

     Manuel Veiga escribiu, non hai moito tempo, un artigo que tivo moito éxito en Versos e aloumiños. Gustou o fondo e a reflexión que levaba implícita.

     

     Agora, Francisco Castro editor, escritor e ex docente, reflexiona nestes dous textos (que xa apareceron no seu blog “A canción do náufrago”) sobre a difícil, e ao tempo apaixonante, relación entre a literatura e a súa presenza nas aulas.

     Un pracer poder seguir reflexionando sobre o tema con textos tan interesantes coma estes.

Francisco Castro  (Foto de Bernard Betancourt)

Leamos os dous textos de Francisco Castro e tiremos conclusións.

                                                                               I

       

       Queremos que non lean? Daquela, obsesionémonos con que “aprendan literatura”.       

     Falei disto hai un par de semanas no encontro sobre o Ensino da Literatura no Consello da Cultura Galega. Preocupados porque saiban citar obras, datas, correntes, atopar sinalefas, contar sílabas e aprobar exames de “comprobación lectora”, identifican Literatura con Matemáticas ou Historia ou calquera outra cousa (sexa dito con todos os respectos) nos que haxa que chapar, repetir coma monas, aprobar, e logo esquecer.

          Queremos que non lean? Daquela preocupémonos porque adquiran “formación literaria”. Obriguémoslles a ler o que a nós nos gusta ou gustou. Metámoslle, a presión se é preciso, o canon da Gran Literatura Mundial. Desprecemos best-sellers, libros de moda e sagas triunfantes no momento. Poñámonos excelsos.  

     

     

      Queremos que lean? Deixémoslles escoller. Ceibes pola biblioteca. Acompañémolos. Que vaian formando, coa nosa guía, discreta, distante pero firme, o seu gusto. Aconsellemos, suxiramos, digamos o que nos parece se nos preguntan. Leamos con eles na cama cando se deitan. Leamos en silencio cos máis grandes coa tele apagada. Falemos de historias e de aventuras, máis que de libros.

     E que eles vaian gobernando, tamén neste ámbito, a súa vida.

     

                                                                 II

     Vaia por diante que nestes anos atopei, atopo e estou certo que atoparei, ducias de profesoras e profesores de literatura exemplares no seu traballo, pola paixón que demostran, polo conscientes que son do difícil do seu traballo, sobre todo nestes tempos nos que teñen todo en contra.

     Iso vaia por diante. Admíroos, admíroas. Aprendo delas e deles todos os días. E, como digo sempre, se son lector, en boa medida é grazas a dous profesores, un na EXB e outro no BUP que souberon alimentar aquel neno melancólico e retraído que eu era de libros preñados de historias que me fixeron soñar, de poemas que lle aprenderon a latir mellor ao meu corazón famento de vida.

     Dito isto, cómpre que insistamos na necesidade de lle dar unha volta ao ensino da literatura. E vouno dicir directamente e sen concesións: hai que abandonar, de vez, esa idea didáctica (?) de seguir aplicando un sistema que se basea, no básico (por redundar) na repetición por parte do docente dunha serie de coñecementos (?) en voz alta diante dunha rapazada á quen, a priori, non lle teñen por que interesar o máis mínimo todos eses datos que teñen que memorizar para logo cuspir nun papel e logo esquecer (ademais, na era da Wikipedia iso xa non ten sentido ningún).

     A literatura, quero dicir, a Literatura, así, non se pode aprender.

"TES ATA AS DEZ", DE FRANCISCO CASTRO: UNHA VIAXE SORPRENDENTE E MISTERIOSA POLAS ARESTAS DA VIDA

  Antonio non daba creto ao correo que viña de entrarlle no seu ordenador. Era de seu pai. O problema é que o seu pai leva morto un día… Así arranca esta novela para todos os lectores, sen idade definida, do escritor Francisco Castro (Vigo, 1966).

       

     Tes ata as dez, que así se chama a novela, é un exercicio arriscado por parte do seu autor,  pois non é doado construír unha obra de case trescentas páxinas (si, 291, concretamente) sen caer na monotonía e non producir cansazo no lector.

      

     Dende o meu punto de vista, o autor consegue o seu propósito de interesar a quen ten o libro nas mans cunha historia de suspense, de intriga, de amor, dun certo erotismo. Unha historia poliédrica.

      

     Cartas, correos electrónicos, descubrimentos misteriosos, referencias á historia recente de España, o xornalismo polo medio,  sucesos  estraños, son algúns dos elementos dos que se vale Francisco Castro para recrearse no feito de contar. E abofé que o fai francamente ben.

      

Francisco Castro

     Ten a novela un ritmo rápido, ás veces, e contido e ralentizado, noutros momentos. Isto permite aos lectores e lectoras ir atando cabos, reflexionando e, xaora, desexar seguir lendo para ver o que os agarda á volta da páxina.

      

     Os personaxes están ben construídos. Toni, claramente enfrontado coa nai, leva o peso da trama. Independizarse das gadoupas dunha relación familiar que o fere foi o primeiro paso que decidiu dar na procura doscamiños de seu e non impostos. Converteuse nun editor esixente dunha pequena editorial. Á súa beira, unha amiga e colaboradora no traballo, Celia, resulta un contrapunto excelente para o equilibrio da historia. Entre os sous intentarán descubrir o que se agocha tras unhas mensaxes sorprendentes.

     

     A relacións de/con os pais, a aparición de persoas que se descoñecen, a radiografía de lugares e feitos da cidade de Vigo, a reivindicación da figura de Jules Verne, a descuberta de sucesos tempo atrás, as liñas editoriais dos xornais nos tempos difíciles da ditadura e moito máis, converten  esta novela nun relato de historias, ben ensambladas para chegar ao desenlace final.

      

     Todo isto expresado cunha linguaxe coidada e moi directa.

      

Estatua de Jules Verne en Vigo.

     Mención especial merecen os chamados na novela Textos náufragos ou Cartas náufragas, a voz do seu pai, onde o autor emprega unha prosa poética interesante con referencias, mesmo, á filosofía (Nietzsche ou Wittgenstein) a través da cal, fai Francisco Castro, unha vez máis, unha sólida defensa da palabra. Coas palabras doulle corda ao reloxo do planeta. Coas palabras sento nas nubes, mergúllome no teu escote e navégasme entre as coxas. Palabras. Estou feito de palabras. Morarei e morrerei dentro delas… podemos ler nun destes textos poéticos e cun evidente aire erótico. Pero estes textos son moito máis ca iso. Podo afirmalo. As pegadas que a vida vai deixando nos seres humanos e as decisións que estes deben tomar en determinados momentos póñense de manifesto no texto cun ton exquisito e unha claridade meridiana.

     

     En definitiva. Tes ata as dez (Editorial Galaxia. Col. Costa Oeste. 2014) é unha novela para ler con agrado. Permíteche gozar da narrativa en estado puro e acada o propósito de todo escritor: que o interese non se perda ao longo da súa lectura. E, como dixen ao principio, é un libro dos chamados fronteirizos. Non ten unha idade definida. Son novelas e punto. Para achegármonos a elas sen medo.

                                                                            

                                                                                                    ANTONIO GARCÍA TEIJEIRO

Fotografías de la presentación de la segunda reedición de As catro estacións en la Librería Librouro de Vigo

Como ya adelantamos hace unos días en este blog, el pasado martes se celebró en la Librería Librouro de Vigo la presentación de la segunda reedición de As catro estacións, uno de los libros más importantes de la producción literaria de Antonio. El acto, en el que participaron el editor Francisco Castro y un grupo de niños y niñas desde cuarto de Primaria a cuarto de la ESO que recitaron y cantaron poemas del libro, resultó un éxito rotundo de asistencia. Francisco Castro elogió As catro estacións con unas palabras que dejaron constancia de su admiración y cariño por el poemario. Acto seguido, Antonio habló sobre el valor emocional que este libro tiene para él veinte años después de su primera aparición en las librerías y subrayó su vigencia ante alumnos que ya se encuentran en tercero y cuarto de la ESO. Dos de ellos leyeron un emotivo texto sobre Antonio, y los demás cantaron poemas musicados que aprendieron cuando todavía cursaban la Primaria. Finalmente, Antonio volvió a tomar la palabra y concluyó el acto leyendo un poema de Rosalía de Castro y otro de Manuel María, además de elogiar la inestimable labor de la escritora e investigadora de literatura popular Palmira G. Boullosa. A continuación, ilustramos esta breve reseña con una serie de fotografías sacadas durante la presentación, un acto que una vez más demostró el poder de la poesía para comunicar y provocar emociones.

Francisco Castro y Antonio en un momento de la presentación.

Antonio lee un poema de As catro estacións.

Dos alumnos de la ESO leen un texto sobre Antonio.

Alumnos y alumnas de ESO recitan y cantan poemas de As catro estacións bajo la mirada de Antonio.

Antonio con los niños y niñas que participaron en la presentación.

Antonio dedicando un ejemplar de As catro estacións a una de las niñas que tomaron parte en el acto.

Antonio y su mujer, Susi, junto a algunos de los muchos asistentes a la presentación.

Algunas de las muchas personas que asistieron al acto.

Presentación de la segunda reedición de As catro estacións en Vigo el 22 de febrero

Acaba de publicarse una segunda reedición del libro de Antonio García Teijeiro As catro estacións. Considerado ya como un clásico de la poesía infantil en gallego, este poemario ha aparecido, desde su primera publicación en 1991, en tres formatos diferentes dentro de la colección Árbore de la Editorial Galaxia. Con motivo de esta reedición, el martes 22 de este mes, a las 8 de la tarde, se celebrará en la Librería Librouro de Vigo (Calle Eduardo Iglesias, 12), una presentación en la que, junto a Antonio, participará el editor del libro, Francisco Castro. A lo largo del acto, niños y niñas desde cuarto de primaria hasta cuarto de la ESO, recitarán y cantarán canciones del libro. Todos los lectores de este blog están invitados a la presentación.

A continuación incluimos un poema de As catro estacións en su versión original en lengua gallega:

As árbores espidiñas
sen follas,
sen folliñas.

Os esqueletos de xeo
amosan
os seus outonos,
os seus laios,
os seus soños.

Unha alfombra
cobre o chan,
tapiz de follas caídas,
folliñas
que veñen e van.
Folliñas
lixeiras e secas
fatigadas
de troular.
Folliñas
que bailan
co vento
todos collidos
da man.

ANTONIO GARCÍA TEIJEIRO.