Mostrando entradas con la etiqueta crítica literaria. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta crítica literaria. Mostrar todas las entradas

martes, 27 de octubre de 2020

CRÍTICA, NA REVISTA "PEONZA", DA ANTOLOXÍA TRADUCIDA AO CASTELÁN "DIJO EL RATÓN A LA LUNA" de Antonio García Teijeiro

  


Con prólogo y selección de Fran Alonso, Dijo el ratón a la luna… es una antología de la poesía de Antonio García Teijeiro que reúne poemas de una trayectoria de treinta años plasmada en libros que van de Nenos, su primera obra de 1988, hasta el más reciente, Poemar o mar, de 2016. Entre uno y otro, dos docenas largas de títulos que muestran una dedicación continuada a la poesía para niños recompensada en 2017 con el Premio Nacional de Literatura Infantil.

 




El libro nos permite contemplar un recorrido literario coherente en el que aparecen diversas constantes temáticas que se corresponden con las preocupaciones vitales y las pasiones del autor: el amor, la contemplación de la naturaleza, el mar, la música, el juego, la paz frente a la guerra y a la injusticia, la infancia. Aborda esos asuntos con una mirada sensible y alerta, como corresponde a su condición de poeta, pero también con espíritu lúdico y un humor que se adentra a menudo en el territorio del nonsense. García Teijeiro se expresa a través de la síntesis, lo que le permite concentrar sentimientos e impresiones en poemas breves escritos en versos invariablemente de arte menor. Esa brevedad acentúa el sentido musical de sus composiciones; el ritmo y la rima cobran un protagonismo especial y reclaman que el poema sea leído en voz alta para disfrutar plenamente de su cuidada sonoridad. Juega con frecuencia con la disposición tipográfica de los versos, a la manera de las vanguardias, al tiempo que sabe incorporar la influencia de la tradición oral.

 

                                              Ilustración de Xosé Cobas

Xosé Cobas aporta una interpretación gráfica que enriquece la obra. Realiza una lectura muy personal que siempre tiene un carácter poético, con ilustraciones sutiles que muestran su maestría con el dibujo y su dominio de la técnica pictórica. Delicadas veladuras, formas que se difuminan, una luz que adquiere mil matices y una visión decididamente personal del texto dan como resultado imágenes que son verdaderos poemas visuales. (DGV)

lunes, 9 de marzo de 2020

"Be water", de Antía Yáñez, entre a auga e a afouteza.





Be water , de Antía Yáñez, entre a auga e a afouteza



                                                                                                                 Antonio García Teijeiro


Gústame a poesía que denuncia, pero que sexa literatura.
Gústame a narrativa ética, tamén en consonancia coa estética, pero que sexa literatura.
A literatura coma ferramenta para criticar certas realidades, pero sen que se convirta en algo impostado. A tensión narrativa, o feito de enfrontarse ao discurso literario a través de situacións intelixentes e que fagan da palabra un edificio que sexa literatura.

     E Be water é un deses casos que me seducen por posuír as características dunha obra literaria capaz de sinalar, de poñer ao descuberto situacións inxustas a través da creación seria e sen aditamentos

    
Antía Yáñez (Foto de Concha Salgado)
Be water
, escrito por Antía Yáñez, é un relato tremendo sobre unha realidade dura na que un cataclismo- o Gran Cataclismo-  deu a volta a unha sociedade inxusta : a Era Superficial xa non existe  no planeta Terra e a humanidade sobrevive  soterrada nunhas estruturas elípticas chamdas Colmeas. Con dous sectores ben diferenciados, trala catástrofe, atopamos moita represión nunha contorna que non dá opción aos sentimentos.

     Terrible e dura a vivencia nesa Colmea piramidal, obxecto dunha terrible ditadura onde nada é o que debe ser. Unha novela distópica na procura da utopía da liberdade e da xustiza moi ben tecida  pola autora.

      Unha novela de personaxes moi ben construídos: a Raíña (ditadora do abuso do poder, do diñeiro e dos privilexios, alguén que ten afogado o pobo que conseguiu sobrevivir ao desastre).
Unha muller loitadora, Iolanda, que revive os seus sentimentos maternais con Lucrecia,a súa pequeña filla, e busca a felicidade e a supervivencia. A presenza fonda da avoa, muller afouta quen, malia desaparecer nun determinado intre, deixa unha pegada fundamental na neta e no seu curmán, Fabián, porque vén sendo un referente do mundo exterior e, talvez, da ansiada liberdade. Un relato que nos fala da situación da muller e do papel que é capaz de asumir na sociedade malia os atrancos que lle poñen.
    
      E  debemos salientar unha personaxe fundamental (amais de Aquiles): a auga, un ben prezado sobre o que xira boa parte da acción controlada polas elites. Cada habitante ten unha cota determinada dela, sempre exigua nas clases baixas. Non existe o diñeiro en Colmea e todo se compra con auga. Un aviso intelixente da autora sobre o que ocorre con ela no noso mundo. Unha maneira perfecta de denuncia sobre un medio ambiente moi maltratado polo ser humano.
.
Presentación en Vigo na Libraría Cartabón

     Hai un Sector Superior (que domina) e un Inferior, no que os obreiros traballan para acadar auga e así sobrevivir.
Manteñen a orde do Sistema os Abázcaros, educados para non teren sentimentos nin seren débiles.
Pero algo sae mal con Aquiles, o preferido da Raíña, sobre todo ao aparecer un cadáver nun lugar de difícil acceso e atópase fronte a fronte con Iolanda, no intre en que ela, Lucrecia e Fabián dan con el.
Iolanda é unha muller con coraxe que fai dos sentimentos case bandeira.
Ela comenzará a derruír o sistema superando moitas dificultades, entre a cautela e a decisión.

     É Be water unha novela de loita, de desexo de liberdade, de torpedear un sistema tan inxusto ou máis que o que foi destruído.

     Escrita cun rítmo áxil (algo que se agradece), cunha linguaxe ben coidada, non leva o lector ou lectora, a confusión pois está tecida con naturalidade, cunha certa maneira de narrar que amosa que Antía Yañez é a dona do relato. Cunhas pasaxes eróticas moi ben contadas, cunha pugna entre o ben e o mal, entre un sistema amputado e xélido e a felicidade que provocan os sentimentos, o lectorado vai saborear as virtudes da boa literatura. Esa que, pola súa calidade, non precisa de adxectivos.

      Unha novela da conciencia que rexeita a explotación da muller (e do ser humano en xeral) sen dicir máis do que debe (apálpase), que afronta o prexuízo da escaseza de auga, das ditaduras, dos privilexios das clases dominantes sobre seres humanos que viven soterrados e aos que lles custa liberarse.

Pero ten tamén trazos de aventura, de amor maternal e, mesmo, de amor sen adxectivos. Unha novela de rebeldía, de loitas persoais, de camiños a percorrer, coma o de Iolanda, que loita por salvarse (e salvar) e que, malia certa axuda, sabe moi ben que certas vitorias só dependen dun mesmo.

     Os paratextos que encabezan os capítulos non poden ser máis atinados. Palabras moi acaídas de El Perich, Paul R. Ehrlich, Banki-moon ou Jacques Cousteau sobre a importancia da auga, como dixen, un personaxe esencial neste novela.
      Parabéns a autora e a Cuarto de inverno, unha editorial que dá os seus primeiros pasos con solvencia e boa dirección.


martes, 20 de agosto de 2019

VICENTE ARAGUAS escribe sobre "Pasando as follas do tempo", de Antonio García Teijeiro no DIARIO DE FERROL






A ESCOLMA DE ANTONIO


                                                               
                                                                                                                              Vicente Araguas*



Tan caladamente, coa mesma elegancia coa que vai pola vida, Antonio García Teijeiro exerce “tamén” de poeta para todos os públicos. E digo isto ben axiña pola sinxela razón de que no país onde o  persoal adoita non consentir mais que un par de ideas García Teijeiro corre o risco de ficar encapsulado niso que se chama, tan ambiguamente, literatura infantil/xuvenil (unha das miñas mellores alumnas, chámase Isolina, lía aos catorce anos a Bukowski, eu mesmo, a tal idade, “Crime e castigo”, con proveito) na que acadara todo un Premio Nacional. Isto último polo libro “Poemar o mar”. 

     
Vicente Araguas (FdV)
Sentada esta premisa direi o, se cadra non tan obvio, que Antonio é moito máis. Entre outras cousas un dylanita impecable, sentimento que nos irmana, que o levara escribir un libro de poemas titulado “Petando nas portas de Dylan”. E a maior abondamento, un volume “Arredor do teu corpo” que gañara o I Premio de Poesía Erótica “Illas Sisargas”. Ou sexa que hai moitos Antonio García Teijeiro ainda que estean nun só. E por iso, para que vexamos semellante amplitude vén moi a conto Pasando as follas do tempo (Belagua,Vigo, 2019) subtitulado “Antoloxía poética (1987-2017), prólogo, amigablemente intelixente (neste caso nada de oximoro), de Juan Carlos Martín Ramos e ilustracións de Xulio G. Rivas. ¿El que atopamos neste libro? Unha chea de boas cousas caladas, elegantes, froito dun poeta que fuxe do ruido ambiental e que se procura na poesía, ao tempo que sexamos nós tamén os que nos procuremos neste lar onde o autor goberna os seus poemas a lume manso con lentitude e conciencia de que os pasos ben medidos non teñen que ser moi longos para chegar máis lonxe. 

     E por certo que con música propia ou allea (textos de García Teijeiro teñen sido musicados por Paco Ibáñez, o noso primeiro musicador de poemas, que non exactamente cantautor), citas de Bob Dylan ou Luis Eduardo Aute para abrir o apetito diante de pratos propostos polo autor vigués (de 1952). 
 Dun autor que compre ler de vagar, cun corazón aberto para tanta fondura conceptual servida cunha linguaxe sinxela, con poucas imaxes (as xustas). Porque Antonio García Teijeiro segue aquilo que lle dixera a actriz pucelana Margarita Calahorra a un xeitoso máis desaforado Agustín González “¡La mitad, Agustín, la mitad!” Por iso gusto tanto da poesía de Antonio García Teijeiro, un home que embrida a súa linguaxe para dicirnos moito máis con menos. E -sobre todo- deixemos, de momento, nunha beira do camiño (xa volveremos a ela) o Antonio García Teijeiro da literatura infantil-xuvenil. Sexa isto o que fose, que eu sigo a non o ter moi claro. Si o que me presta que este poeta acadase o Premio Nacional de Literatura por un libro en galego.
     



*Texto publicado no Suplemento Dominical do Diario de Ferrol o 21 de xullo de 2019.




martes, 18 de junio de 2019

"Compromisos en voz alta. Cara á nitidez", crítica de Román Raña sobre "Pasando as follas do tempo", de Antonio García Teijeiro en FARO DE VIGO

Román Raña fala sobre o poemario na presentación no Club Faro




No suplemento literario “Faro da Cultura” do Faro de Vigo, o crítico, profesor e poeta Román Raña, escribe sobre a antoloxía poética Pasando as follas do tempo, de Antonio García Teijeiro.
     Versos e aloumiños faise eco da mesma e publícaa para que o lectorado deste blog-revista poida coñecela.





Compromisos
en voz alta
Cara á nitidez
  
ROMÁN RAÑA

Antonio García Teijero (Vigo, 1952),
é sabido de todos, gañou reputación
nacional e internacional coa súa literatura
dirixida a un público infantil e xuvenil.
A obtención dos máis importantes
galardóns (o Premio Merlín e a lista
de Honra do IBBY polo seu aclamado
Na fogueira dos versos, o prestixioso
Pier Paolo Vergerio, o Nacional de Literatura
Infantil e Xuvenil, pola obra Poemar
o mar) así o acredita. Mais esta exitosa
faceta eclipsou a súa produción
poética dirixida a un público adulto.
Por iso a publicación dun libro como o
que hoxe comentamos, Pasando as follas
do tempo. Antoloxía poética (1987-2017), resulta máis que necesaria.
O volume, magnificamente editado por Belagua, con pinturas de Xulio G.
Rivas e prologado por Juan Carlos Martín Ramos (un verdadeiro estudo
que analiza, en pormenor, toda a traxectoria literaria do noso poeta),
mostra unha selecciónde textos realizada por M.ª Jesús Fernández
e Alba Piñeiro coa colaboración
do prologuista.
Podemos afirmar que toda a
produción de García Teijeiro,
desde o inicial Parolando
coa vixencia (1987) até o inédito
Faragullas de luz (2014), mantén dous compromisos. En primeiro lugar,
como o autor ten declarado, coa oralidade,
quérese dicir, a poesía debe poder
ser declamada en voz alta. O contacto
co auditorio faise inescusábel
fundamentándose na musicalidade e
na repetición vocabular (paralelismos
e anáforas). En segundo lugar, un compromiso co desacougo interior perante as inxustizas do mundo.
Deste xeito, polas súas páxinas decorren
tristuras e desafectos, máis tamén gozos
e indignacións ante as derivas
dunha sociedade que o desconcertan
e o descontentan.
Román Raña e Antonio García Teijeiro
Finalmente, notamos unha evolución
do noso autor cara á nitidez e á
transparencia nas súas últimas obras.
Os poemas fanse breves e, con iso, máis
intensos. A mensaxe esencialízase, como
podemos comprobar nestes versos
que expresan unha dolorosa pureza: “A
luz/que/vomita/esta fiestra/vén sendo/
unha razón máis/para afastar/dun
home confuso/as sombras/que se citan
coa morte”.


GARCÍA TEIJEIRO, A., Pasando as
follas do tempo, Ed. Belagua, Vigo,
2019, PVP. 16 €




lunes, 7 de mayo de 2018

Juan Senís escribe en "Dulce Pepinillo" sobre "Poemar o mar", de Antonio García Teijeiro





De cando en vez, un atopa en internet cousas que lle producen unha grande alegría. Isto ocorreu hai uns días cunha crítica a fondo do meu poemario Poemar o mar.

No blog Dulce Pepinillo, Juan Senís Fernández fai unhas reflexións sobre o libro que me emocionan. Son reflexións contextualizadas no panorama lingüístico español e unhas inmersións nos poemas polo miúdo que me deixan tan sorprendido como feliz. Non deixa ningún cabo solto.

E o mérito do autor está, ademais, na súa lectura en galego. Como se agradecen estas actitudes abertas cara aos idiomas minorizados do estado.
De aí que se refira nunha liña a que o poemario non estaba traducido ao castelán (foi escrito no mes de febreiro), algo que agora mesmo, afortunadamente, xa non ocorre.

En Versos e aloumiños publicamos integramente este “moito máis ca unha crítica”, porque o seu esforzo e mais a súa visión do poemario así o merece.

   Moitas grazas, Juan.








SOBRE POEMAR O MAR, de ANTONIO GARCÍA TEIJEIRO. Crítica de JUAN SENÍS FERNÁNDEZ no BLOG “Dulce Pepinillo”.


No se me ocurre mejor manera de volver a la actividad – esperemos – normal y continuada en este blog, con el que he sido un poco descuidado y negligente en los últimos tiempos por diversos motivos que ahora mismo no vienen al caso, que reseñando aún a principios del año 2018 uno de los acontecimientos de la poesía infantil hispánica del pasado. Porque eso es sin duda Poemar o mar, un poemario con el que Antonio García Teijeiro añade un jalón más en su larga trayectoria poética, bien conocida por los lectores infantiles y por todos los que nos dedicamos en alguna medida a las letras escritas para niños, y más aún en el ámbito de la LIJ gallega, donde es uno de los clásicos vivos ya.
 
Foto de Ricardo Grobas
Poemar o mar, aunque publicado en 2016, merece ser sacado a colación ahora por dos razones fundamentales.

La primera de ella es la más evidente y la que – he reconocerlo así, porque es la verdad – ha hecho que yo conociera este libro publicado en gallego, aún no traducido al castellano y, por lo tanto, circunscrito por un tiempo al sistema literario infantil de su lengua original. Se trata ni más ni menos de la concesión al mismo del Premio Nacional de Literatura Infantil y Juvenil en su última edición. Es, como vengo diciendo, un acontecimiento porque hay muy pocos libros de poesía para niños que lo hayan logrado. 

El último fue Miquel Desclot (con un libro en catalán, por cierto, Més música, mestre), y antes solo existía el precedente de Carmen Conde en 1987, con Canciones de nana y desvelo.


El hecho de que se trate de un libro en gallego y de poesía es reseñable, pues parece que en esta ocasión el jurado no tuvo reparos en mirar a la periferia lingüística y literaria y premiar una obra de indudable calidad, aunque no pertenezca a las corrientes principales de la LIJ peninsular. Pero esta misma circunstancia nos debería hacer reflexionar sin duda sobre la poca permeabilidad que existe entre los distintos sistemas literarios infantiles de la península, ya que yo mismo no tengo reparos en reconocer que este libro no habría llegado a mis manos y por lo tanto a este blog a no ser que hubiera sido galardonado por el Premio Nacional de LIJ. Es algo que deberíamos, entre todos, hacérnoslo mirar, aunque quizás no sean estos los mejores momentos para reivindicarlo.



Sin embargo Poemar o mar es sobre todo un acontecimiento porque se trata de una obra literaria de indudable calidad, un ejemplo indudable de cómo se puede renovar un tópico literario ya muy tratado, como el mar, y hacerlo con una propuesta literaria completamente apta para niños pero plena de relumbrón poético. Más aún si tenemos en cuenta que forma y culmina una trilogía dedicada al mismo tema y compuestas también por los volúmenes En la cuna del mar y Palabras do mar, que no he tenido aún la oportunidad de leer (cosa que tampoco me importa reconocer desde aquí).  



Como la mayor parte de los libros de poesía escritos para niños, todos los poemas que forman Poemar o mar giran en torno a un tema central que queda destacado desde el título. Esto suele ser muy habitual, porque es una manera de introducir a los niños en la lectura a través de un peritexto orientativo que les haga saber cuál es el tema del libro. Sin embargo, en este caso, el título está muy lejos de ser solo informativo o denotativo. En el título encontramos ya toda una declaración de intenciones estética, no solo temática, que recoge el espíritu del poemario y que nos adelanta lo que después el lector va a encontrar.



Poemar o mar significaría “Poemar el mar”, es decir, hacer poético el mar, o llevar el mar a la poesía, y elige el autor, en un hallazgo morfológico deslumbrante, hacer un verbo de la palabra poema y ofrecer un título ya rimado y con indudable gancho (y, por cierto, fácil de traducir al castellano). La poesía – nunca me cansaré de repetirlo – consiste sobre todo en sacar a través del lenguaje ese envés oculto y a la vez iluminador que se oculta tras las cosas más prosaicas que estamos acostumbrados a ver día a día, y en este sentido Poemar o mar lo hace con una realidad que a buen seguro para el autor – permítasenos un poco de fabulación, ya que no le hemos preguntado –  es una realidad con la que convive día a día, a la que ha interrogado durante sus años de vida y de la que ha obtenido algunas respuestas tal vez inesperadas. Pero, aunque no fuera así, el mar ha conformado el imaginario gallego, y, en consecuencia, Poemar o mar no solo se ofrece como una tentativa de trascender una realidad ya existente, sino también de adentrarse en las galerías del imaginario que el ser humano ha construido a partir de ella. Pues no es otra, en definitiva, la función final de la poesía. 

Antonio García Tejeiro echa mano en Poemar o mar de una variedad de recursos realmente asombrosa y deslumbrante, lo cual demuestra que se trata ya de un poeta en la plenitud de su obra, con gran dominio de sus registros, pero que no se duerme en los laurales de la versificación fácil. El volumen es en sí mismo un excelente testimonio de lo que la poesía para niños – la buena poesía para niños, por supuesto – puede dar de sí y a qué cotas puede llegar sin caer en la reiteración y en la autoindulgencia.



Así, durante estas páginas podremos encontrar poemas que personifican el mar (“Quere o mar o que non ten: / quere flores / de colores / quere rosas / olorosas”; “Ten trenzas / o mar?”; “O mar / anda murcho / e teme dicir / que o lixo dos homes / o quere ferir”) y que en ocasiones cobran una dimensión humorística que sirve de descargo al lirismo predominante (“Cando lle dixeron ao mar / que tiña la tensión alta, / quiso deixar o sal / e converterse nun estanque”; “Nunca dixo o mar / que o mareaban / as ondas. / Por iso, sen dicirllo a ninguén, / toma pílulas / de algas”).

Tampoco renuncia el autor a hacer guiños a una poesía más narrativa con ecos de romance en algunos momentos (“Unha serea poeta…”; “Era un meniño algo raro”; “Perdéronse uns mariñeiros”), y tampoco a incluir a veces recursos propios de la poesía popular, como enumeraciones y las reiteraciones, que la mayor parte de las veces saben conectar con el lector infantil al usar elementos de su propio imaginario para hablar del mar, con las notas musicales o los colores.
 
Con Rafael Alberti en Madrid
Hay, además, sitio para las imágenes audaces e iluminadoras, la reflexión metapoética, para el culturalismo (en la serie CATRO POETAS CONVERSAN NA BEIRA DO MAR, dedicada a Rafael Alberti, Juan Ramón Jiménez, Juan Kruz Igerabide y Juan Carlos Martín Ramos, estos últimos grandes poetas para niños de hoy), la reflexión metapoética (“Atopei / unha palabra / que rima / co sorriso do mar: sorrimar”) o la creación de haikus, al final, que ya se ha convertido en una estrofa bastante habitual de la poesía hispana para niños.

Con Juan Kruz Igerabide e Juan Carlos Martín Ramos

Este intento de ofrecernos una cara inédita del mar a través de las palabras encuentra su réplica en el trabajo del ilustrador, Xan López Domínguez. Poemar o mar no es un álbum poético, es decir, un libro en el que haya una trabazón tal entre texto e ilustración que estas se conviertan en algo imprescindible; se trata más bien de un libro de poesía ilustrado – lo cual no es ninguna crítica, ni está dicho en sentido peyorativo – de pequeño formato y tapa blanda, pensado, según el peritexto orientativo de la contracubierta, para niños de nueve años en adelante, lo cual – y esto sí es una crítica – me parece un poco exagerado, porque creo que en el interior del libro hay poemas que un niño más pequeño puede disfrutar.

 
Juan Ramón Jiménez

En cualquier caso, y sea la edad que sea, se trata de un volumen concebido para lectores ya autónomos y más experimentados, que siguen agradeciendo la ilustración para tener un asidero interpretativo y una ayuda fabuladora, pero a los que ya no les hacen falta las imágenes para la lectura. Aun así, las ilustraciones en este libro tienen una presencia importante, ya que acompañan a casi todos los poemas. Y he aquí que, de la misma manera que para el poeta escribir sobre el mar puede ser un desafío, para el ilustrador también lo es, y en un doble sentido: por una parte, porque debe huir de los tópicos visuales que existen ya sobre el motivo; y, por otro lado, porque ha de dar réplica en la medida de lo posible al mundo poético que crean los propios versos.
En sus ilustraciones, con gran protagonismo de la línea y el dibujo y de trazos limpios, López Domínguez opta por huir lo más posible de la representación directa del mar, que aparece en contadas ocasiones a lo largo de las páginas y siempre de una misma manera estilizada y casi sólida, que recuerda a caracolas y funciona de leit motif no invasivo. Por lo demás, el ilustrador evita, a mi juicio con gran acierto, personificar el mar de manera plana y fácil y propone soluciones menos evidentes, como ocurre en el poema, ya citado, “Quere o mar o que no ten”, en el que vemos un gato soñador, pero tampoco tiene reparos en usar representaciones más literales de los poemas narrativos o en proponer soluciones cercanas al poema visual, a través de metáforas y superposiciones. De esta forma, al igual que el poema evita la repetición de recursos, el ilustrador hace lo propio con la reiteración de soluciones visuales.
 
Ilustración de Xan López Domínguez
Pero lo que, a mi juicio, mejor caracteriza Poemar o mar es el juego tipográfico que se establece a lo largo de todas sus páginas, más que nada porque en este caso, como en muchos otros, se puede decir que la tipografía es el mensaje, y al igual que el mar va y viene hacia la tierra en un proceso invasor y a veces destructor e incontenible que no podemos como hombres controlar, la poesía en estas páginas en blanco se desbordan y se expanden con la imprevisibilidad de las olas, que tienen siempre el mismo movimiento pero que nunca se sabe dónde van a llegar, si van a alcanzar un punto más alejado de la orilla o van a saltar y dar una pirueta más audaz en el aire. De esta misma manera, los versos de García Teijeiro se van desplegando por el papel de manera imprevisible, de tal manera que volver la página es exponerse a la imprevisibilidad y el capricho del lenguaje poético, de la misma manera que pasear por la orilla del mar y detenerse a contemplarlo es exponerse a su propio carácter indescifrable y fascinante. Por ello, quizás, nunca mejor elegido el título de este libro: Poemar o mar.   


Día da presentación de Poemar o mar en Vigo

                                                                                                                      
                                                                                                                 JUAN  SENÍS FERNÁNDEZ

miércoles, 12 de octubre de 2016

"COUSAS DE PAPÁ ", UN LIBRO-DISCO DE RAÚL GÓMEZ PATO PARA COMPARTIR VERSOS E CANCIÓNS COS PEQUENOS LECTORES.


A poesía para os nenos e nenas ten que estar mollada en afecto. Pero entendamos que afecto non quere dicir  apoucamento, sensiblerías ridículas e versificacións estúpidas.
    
     Afecto quere dicir intelixencia nos planteamentos: elementos que lles son próximos, rimas imaxinatixas, musicalidade ben equilibrada, imaxes suxestivas, ritmo axeitado aos versos, emprego de palabras escollidas con respecto  ao discurso que queremos desenvolver…É  dicir, a poesía infantil ten que ser consistente nos seus contidos, nas súas formas. Deberá ter un certo espírito lúdico que motive os nenos a cantar, a dicir en voz alta e a desfrutar co emprego da palabra rica e viva.

     De todo isto está impregnado o libro dun poeta que levo seguindo, hai xa ben tempo, e que fai unha incursión gozosa na poesía para a rapazada, Raúl Gómez Pato. Encántame a aparición de poemarios infantís de persoas que levan escribindo poesía “para adultos”. Alégrome que valoren os versos para os pequechos. E que se decidan a escribir eles ou elas para un público que precisa  mostras ben artelladas. Un paso cara á normalización lectora e, especialmente, poética.
 
Raúl Gómez Pato
     Cousas de Papá, que así se chama este libro-disco editado por Edicións Xerais, contén  17 poemas escritos sabiamente por Gómez Pato, dos que dez son postos en música por Héctor Lorenzo.
     
     Poemas vivos, con rimas asoantes e consoantes, con expresivas onomatopeas. Versos musicais centrados no día a día dun papá algo especial, quizais un pouco tolo, pero que non quere tocar o neno ou a nena “coas mans frías”, que diría Juan Farias. Versos que conforman un traballo lúdico, delicado, divertido, ademais de tenro e intelixente.
     

     Un papá que soña soños soñados nunha noite de vento ventado. Un papá que conta como se peiteaba unha serea nas augas do Miño, que escribe cartas desde Dinamarca e conta que vai de cea ao pazo dunha serea ou que un día marcha voando (ata cando?). Un papá que coñece un cano dunha fonte onde vive unha fada que ten luvas brancas. Un papá que –ris ras/ ris ras- ten unha serra que fai ruído cando cantan os paxariños no seu niño…

     Poesía para saborear, para escenificar, para cantar. Non en van atopamos dez cancións magníficas para darle un novo enfoque ao poema (o musical) e converter os versos nunha festa. Coa música de Héctor Lorenzo e as voces e instrumentos del mesmo, de Paulo Silva, de Manolo Carballo, de Sérgio Tannus (músico excepcional), de Quim Farinha, da grande Uxía, de Ana Domínguez Senlle, gozaremos e participaremos dun traballo conxunto marabilloso, enriquecido, ademais, polas suxestivas e significativas ilustracións de Blanca Barrio.
 
Unha ilustración do libro. Blanca Barrio
     Libros coma este farán, sen dúbida ninguna, que adultos e pequechos/as se acheguen á poesía dun xeito festivo.

Grazas a Raúl Gómez Pato a este mundo fantástico da poesía infantil. Un pracer. Unha honra.
     Parabéns.

                                                                                                     ANTONIO  GARCÍA TEIJEIRO

martes, 16 de febrero de 2016

"EL NIÑO BISIESTO " (Editorial Kalandraka), de JOSÉ LUIS ALONSO DE SANTOS: LA DIVERTIDA PSICOLOGÍA DE LAS DIFERENCIAS.


Si decimos que un libro es un buen amigo, suena la frase a eslogan. Un eslogan que se repite una y otra vez, cuando de lectura hablamos. Y así es.
     
     Pero si abrimos un libro y sientes de manera clara que alguien muy cercano te cuenta las cosas con claridad, humor, dudas y una cierta intimidad, te das cuenta, enseguida, de que el narrador te trata más como confidente que como lector.
     
     Y eso es lo que le ocurre a Dani, un niño que nació un 29 de febrero, por lo que se siente alguien distinto. Cumple años cada cuatro años y nació en un montacargas. De eso trata el magnífico libro “El niño bisiesto” del autor dramático, guionista y hombre de teatro, José Luis Alonso de Santos, publicado por la Editorial Kalandraka.

     Daniel se inventa un amigo, el lector, y le cuenta ” todas estas cosas que me han pasado, con las mejores palabras que se me han ocurrido, porque es mi forma de ser tu amigo. Y espero que tú, al leer esto, lo seas también mío”.
     
Ilustración de Federico Delicado
     
     Y lo consigue, sin duda ninguna, porque lo que se cuenta en la historia es la vida de un niño cualquiera. Una historia contada con frescura, con humor. Una historia que se hace muy cercana, narrada en primera persona, llena de las experiencias que la vida le proporciona a Daniel (un niño muy travieso). El lector se convierte muy pronto en cómplice de los pensamientos y emociones que el protagonista va refiriendo. Con buenas dosis de humor y de ironía, entras en rebeldías, en incomprensiones, en los primeros amores, en el concepto de la amistad, en los abusos escolares hacia los niños diferentes. Entras también en los sueños, en las desilusiones, en la ingenuidad…gracias a la magia de la palabra bien utilizada por el autor. Situaciones cotidianas, a veces surrealistas, que te hacen reír, que permiten una cierta reflexión, que se hacen cercanas y que te divierten.
     
El dramaturgo vallisoletano José Luis Alonso de Santos
     Un texto trufado de referencias literarias que se agradecen (el Quijote, Alicia en el País de las Maravillas, La historia interminable,  Don Juan Tenorio, Platero y yo…), teatrales (Ricardo III, Fuenteovejuna …) o cinematográficas (La guerra de las galaxias, Con faldas y a lo loco…). Once capítulos que se inician con unas muestras ingeniosas, como si fuesen “greguerías”:  Pasar páginas / del libro de geografía / es ir de viaje / por el papel.

     José Luis Alonso de Santos propone un juego literario original y consigue que haya una interacción narrador-lector que te hace sentir un gran placer y te convierte muy pronto en confidente de “Bisiesto” (que así le llaman a Daniel en el colegio) a lo largo de todo el libro. Un verdadero acierto.

     
Ilustración de Federico Delicado
     
     Las ilustraciones corren a cargo del gran Federico Delicado, que crea unas imágenes llenas de fuerza expresiva, de colores que envuelven y que poseen un tinte de surrealismo y  toques fantásticos que enamoran.

     "El niño bisiesto" puede leerse en castellano, catalán y gallego.

                                                                                                                ANTONIO  GARCÍA  TEIJEIRO