sábado, 12 de junio de 2021

CATAVENTO DE POEMAS INFANTÍS (LXXVIII) "V de Bestiario", de Ramón Caride

 





RAMÓN CARIDE OGANDO  (Cea, Ourense, 1957)

 

 

O boiseñor que pía

pía e pace sen xeito

anda piando a eito

no medio do silveiro

manxa e non dá feito

Ramón Caride (Foto de Anxo Cabada)

 

 

Lampopa e lamproa

lamproa e lampopa

segundo se poñen

que sempre se opoñen

nunca se compoñen

 


 

Crocogrilo grilea

grilea sen parar

regrilea e grilea

éche unha boa lea

remata por cansar

 

Sandía de día

sabe que rabea

após do solpor

sandía tolea

sannoite alcatrea

Ilustración de Lois G. Magariños

 

 

Moicego o morcego

paréceche un crego

colgado da roupa

vendendo nas rúas

mentres papa moscas

 

 

 

(Do libro V de Bestiario, editado por Edicións Embora, 2020)

 



lunes, 7 de junio de 2021

FAÍSCA (10) "Na procura dos trazos humanos e poéticos do mar"

 




Sen dúbida o mar é unha das lembranzas máis significativas na miña vida. Os meus primeiros medos diante desa masa enorme de auga permanecen na miña memoria xunto co pracer que, unha vez superado ese inicial temor infantil, me produciu sempre ao mergullarme nas súas augas cristalinas.

Teño para min que as miñas veas son de auga salgada. Amo o mar fondamente. Sinto auténtica emoción perante as súas flutuacións, os seus bicos deitados na area, o seu recendo fresco e intenso, os ronseis máxicos que van deixando as embarcacións que o sucan acotío, as ondas que chiscan os seus ollos para que nos deixemos abanear docemente nos seus brazos de escuma.

 


Por todo isto e por tantas outras cousas, a miña obra sempre estivo tinguida de mar. Porén, faltaba algo: dedicarlle un libro completo a esta miña paixón mariñeira. Foi tanta a emoción sentida, cando me puxen a iso, que o mar, calmo ou tempestuoso, me levou a escribir tres poemarios dirixidos á rapazada, Un deles, Poemar o mar, atinguiu un recoñecemento inagardado e conveteuse no referente esencial do meu proxecto salgado. Quixen presentar os poemas deste libro como unha homenaxe a un espazo que me conmove decote. 



     O mar nas súas múltiples facetas lúdicas, pero tamén tráxicas. Un mar que ronca, que molla os versos, que chora por dentro e cala por fóra, que ten trenzas, pero que tamén é berce de naufraxios. e vítima da inmundicia deitada pola maldade do ser humano. E tratei de facelo cunha linguaxe rica, fresca e con imaxes suxestivas.

Intentei con estes poemas fundir a emoción mariña coa emoción poética e facer partícipe ao lectorado da forte capacidade que o mar posúe como eixe creativo.

 

Ilustración de Xan López Domínguez para "Poemar o mar"

Porque se pode falar do mar de moi distintas maneiras. Cando eu me enfronto a poetizalo, intento fuxir da creación dun catálogo dos elementos e dos seres vivos que o forman. Intento conxugar os sentimentos mariños cos meus sentimentos persoais e darlles capacidade poética. 


Procuro crear un todo e ir amosando o espírito do mar coma un personaxe que temos aí  para velo e escoitar as súas verbas, que nos agarda, que nos chama, que nos ama e que forma parte da nosa vida. Unha personificación, en definitiva, chea de trazos humanos, recoñecibles, na busca dun respecto grande por parte do lector, cun contido lúdico e fondo á vez.

 

                                                                                                                    Antonio García Teijeiro


Ilustración de Xan López Domínguez ("Poemar o mar")




martes, 1 de junio de 2021

"Na Biblioteca de Galicia lese poesía". Recitado e conversa sobre a obra poética de Antonio García Teijeiro

 



Co gallo do décimo aniversario da BIBLIOTECA DE GALICIA, os seus responsables decidiron, con moi bo tino, realizar unha serie de ciclos sobre literatura e artes plásticas.


     O primeiro deles ten á poesía como protagonista e co nome de Na Biblioteca de Galicia lese poesía hai cinco actos programados nos que a poesía é tratada dende diversos puntos de vista.

Comezaron Yolanda Castaño xunto ao músico Isaac Garabatos o venres día 12 de marzo.

Ao día seguinte, sábado día 13, Chus Fernández e mais eu compartimos escenario nunha lectura da miña poesía que  introduciu a crítica de LIX e tradutora ao castelán da miña obra poética.

 Seguirán en semanas sucesivas as poetas Alba Cid, Lucía Aldao/María Lado e Rosalía Fernández Rial.



      Unha  actividade moi necesaria á que seguirán outras con narradores e narradoras e a ilustración tamén será o eixe doutraaposterior.

Parabéns  a todas as persoas que traballan nesta institución imprescindible e fermosísima e que siga medrando durante moitísimos.


     Deseguido, pódese ver o vídeo completo da nosa conversa arredor da miña poesía.

 







viernes, 28 de mayo de 2021

REMUÍÑO DE LIBROS (74) "O conto do outro día", de Roberto Aliaga

 





                    TÍTULO: O conto do outro día.

 

                                            AUTOR: Roberto Aliaga.

 

                             ILUSTRACIÓNS: Noemí Villamuza.


                                            TRADUCIÓN: Manuela Rodríguez.

 

                                EDITORIAL: Kalandraka. Colección: Demademora.

 

 

 



O conto do outro día é un fermoso álbum ilustrado de Roberto Aliaga que homenaxea o acto de compartir a lectura entre un pai e un fillo antes de durmir e as consecuencias positivas que conleva tanto para os adultos coma para os nenos.

 

É o momento especial nos que os adultos xogan coas chaves do mundo infantil. Recobran a lembranza da súa nenez e reviven a emoción de cruzar as liñas da realidade.

 

A través dun tenro diálogo, non exento de humor, a palabra lida e compartida en voz alta cobra vida por medio do libro como elemento máxico de unión, complicidade, goce, acougo, agarimo e coñecemento do mundo real e o fantástico.

 

O conto do outro día que varía, se transforma segundo os desexos e vive diferentes dimensións ao deixar aberta a porta á imaxinación, á fantasía onde os protagonistas poden ser o que queiran sempre e cando estean xuntos.

 

 

As ilustracións coloridas e expresivas de Noemí Villamuza en sintonía co texto amosan os dous mundos lidos, vividos, soñados.

 

   

-Papá estás aí?

-Si. Estou aquí, ao teu lado.

-É que non teño sono.

-Xa vexo…

-Cóntasme un conto?

-Un conto?

-Si. Coma o conto do outro día!

 

                                                                                                                                                   Alba  Piñeiro

martes, 25 de mayo de 2021

FAÍSCA (9) "Dous excelentes Premios Xerais: Santoamaro e A folla azul"

 




Remato unha enorme novela do escritor colombiano Juan Gabriel Vásquez, Volver la vista atrás, na que nos conta as lembranzas do cineasta, Sergio Cabrera, sobre os feitos que marcaron a súa vida e  do seu pai, Fausto Cabrera. Magnífica. Pero aquí non remata a boa literatura porque me agardan dous libros moi atraentes.




Están sobre a mesa dous Premios Xerais  - o Merlín e o Jules Verne – que, tratándose de dous dos escritores que máis me interesan da actual LIX galega, Antonio M. Fraga e Andrea Maceiras, leo cun gusto tremendo.

Antes, sinalar a importancia dos Premios Xerais ao longo de tantos anos, que revitalizaron a literatura galega e abriron canles ata ese momento moi pechadas. Sempre é un pracer ler estes galardóns.

 

     Antonio M. Fraga escribiu Santoamaro co que obtivo o galardón do “Jules Verne”. O escritor de Nogueirosa preséntanos unha novela impactante tanto na súa forma como no seu fondo, e no desenvolvemento da mesma. Concibida como se dunha obra teatral se tratase, o escenario é a Praia de Santoamaro, un lugar onde unha cuadrilla de mozos e mozas se xuntan nas madrugadas dos sábados para bañarse no mar e conversar.

Nese escenario, cunha linguaxe moi axeitada, móstranos as relacións afectivas que existen entre eles. Ao longo das noites van aparecendo as personalidades dos compoñentes da cuadrilla que, paseniño, van amosando as distintas formas de amizade, os segredos que agochan, as súas filias e as súas fobias.

Eu, como lector, síntome espectador privilexiado do que nese lugar acontece. Síntome case partícipe das actitudes humanas que representan e intento comprender a cada un deles. Cunha ben calibrada intensidade dramática, a historia nos presenta un fresco máis que intresante do que senten e padecen eles e ellas arredor dunha amizade complexa. Emocionante, dura e valente, Antonio M. Fraga demostra con contundencia un coñecemento profundo do ser humano, sempre tinguido das contradicións. Un acerto pleno.

 

     O Premio Merlín, gañouno Andrea Maceiras con A folla azul e ben que me alegro. Esta narración, contada cunha delicadeza exemplar, preséntanos a Husu Aké, unha rapaza que é membro da tribo dos Tacaré, filla da Nai Terra e habitante do mundo verdadeiro. Coa complicidade da súa avoa Arumi, a protagonista vai coñecer a degradación da natureza por parte dos seres humanos, sen escrúpulos, e terá que emprender unha aventura para acadar “a folla azul” e así poder salvar a tribu da epidemia que padece. Husu Aké ten un don e non pode perdelo. Para iso terá que vencer moitas dificultades porque os Kuben, “os homes malos” teñen moito poder e non llo van poñer doado. Sempre ao asexo, estes personaxes son molestos, ruidosos e destrutivos.


 

     A folla azul é un alegato contra a destrución do mundo verde –a Amazonia, por exemplo- e a prol das tribus indíxenas que o levan habitando dende os inicios dos tempos. Digo que é un alegato pero é, ao tempo, literatura pura e de calidade. Contada en primeira persoa, esta novela ten todas as características da boa literatura, con lendas, mitos, narración oral, historias sobre a luz e a escuridade, cun bo número de costumes e tradicións dos pobos indíxenas e a súa importancia no equilibrio do mundo, ademais da defensa da súa identidade nunha nota ao final do libro, por parte da autora: “Esta novela -escribe Andrea- pretende ser unha humilde homenaxe a todos eses homes e mulleres que nos demostran que outro modo de vivir é posible e que non se trata dun ideal, senón dunha realidade que sucede aquí e agora”.

Dous libros diferentes escritos cunha sensibilidade que emociona, porque autor e autora, aman fondamente o ser humano.

Un luxo.

 

                                                                                                          Antonio García Teijeiro


viernes, 21 de mayo de 2021

FIESTRA ABERTA (5) Poemas de Noa García Garrido, asistente á Escola de Letras (Editorial Galaxia/Deputación de Pontevedra)

 





A Escola de Letras que promoven a Deputación de Pontevedra e a Editorial Galaxia é un proxecto formativo arredor da literatura e a escrita literaria, pioneiro en Galicia e sen moitos precedentes no conxunto de España. A Escola de Letras da Deputación de Pontevedra é un proxecto que pretende constituirse nun motor de actividades centradas na Literatura, na Escrita Creativa e no goce da palabra.

 A Escola de Letras, toda a súa oferta formativa e loxística de funcionamento (convocatoria de obradoiros, xestión do alumnado, contratación e pago do profesorado, comunicación, mantemento de redes sociais, edición dos libros, etc.) é un traballo feito polo equipo de profesionais da Editorial Galaxia.

 Unha actividade formativa de gran poder lúdico que aúna literatura con pracer e que permitirá, aos asistentes, gozar dos libros, da lectura e da escrita dunha maneira nova e insospeitada.

 



Así se explicaba o nacemento da Escola de Letras promovida pola Deputación de Pontevedra e a Editorial Galaxia.

E así foi, sen dúbida, na súa primeira xeira. Eu tiven a sorte de impartir un obradoiro de poesía en Vigo (en xuño dareino en Pontevedra) e a paixón poética do alumnado foi marabillosa. Dúas sesións ateigadas de poesía, de creatividade e cunha acollida marabillosa por parte do alumnado.

  

     Noa García Garrido foi unha das asistentes ao obradoiro. Notábase que amaba a poesía, que a vivía e escribiu dun xeito marabilloso.

    Así que lle pedín uns poemas para a nosa Fiestra aberta e ela, moi xenerosa, envioume unha fermosa reflexión sobre a poesía e varios poemas que reproducimos aquí cunha enorme ledicia.

 

REFLEXIÓN SOBRE A POESÍA

 

A poesía non é só o uso estético da linguaxe. Non pode quedar reducida a unha simple enumeración de recursos literarios, nin se pode limitar o seu alcance a unha serie de características exclusivas dunha época concreta. A poesía é un discurso que amplía o noso coñecemento do humano e que nos permite ler ou escoitar aquilo que sempre sentimos pero que nunca dixemos. A través da musicalidade dos versos, das sorpresas agochadas neles, desciframos a orixe dos nosos anhelos e entendemos tamén a sensibilidade allea. En tempos coma os actuais, nos que padecemos a ausencia das apertas, a poesía permítenos afastar a esa amante inoportuna que é a soidade. Ademais, a linguaxe lírica, como certos himnos musicais, cura as feridas da nostalxia. Os acordes poéticos pulsan as teclas dos recordos impedindo que a ledicia e o amor queden soterrados baixo o manto do esquecemento.

 


Noa García Garrido



POEMAS

  

                               Poema incluído en Tes cinco minutos

 

“Aloumiño musical”

 

A Luis Eduardo Aute, o poeta

 que soñou a destrución do esquecemento.

 

 

As balas da melancolía

convértense en apertas consoladoras,

cando a túa voz meliflua

ispe os segredos da miña memoria.

 

O teu canto nostálxico resucitou

as historias de amor

cosidas nos teares do pasado.

 

Invocaches cos teus versos

o poder dese latexo

que esperta os tímidos anhelos

cinguidos ás saias do vento.

 

Imaxinaches o intrépido Ícaro

voando por lácteos universos de licor.

Cantaches a súa libido extremada,

afastada da tiranía do pudor.

 

Evocaches a lembranza

dos slows que levan no seu ritmo

o tesouro agochado

nas fontes do Nilo.

 

A beleza do teu lírico furor

apagou as silenciosas danzas

da parasita ambición.

 

As túas cinzas namoradas

abandonaron xa esta absurda realidade,

pero eu, que sinto a música

dende as cadeas da saudade,

sei que nunca poderei olvidarte.

 

 

 Poemas compostos a partir das sesións do obradoiro


1. Poema libre (primeira sesión)

 

“Falar a fala nai”

Fuxir da soberbia ignorante;

revivir a voz censurada;

loitar pola herdanza;

rescatar as sombras caladas.

Educar na rica sabedoría

dos ilustres devanceiros;

escoitar as súas historias

e os seus cantos feiticeiros.

Sentir a caricia do fol;

respirar os acordes da muiñeira;

identificarnos co amor á terra.



2. Poema inspirado noutros versos (segunda sesión)

 

   “No es bueno

quedarse en la orilla

como el malecón o como el molusco que quiere calcáreamente

     imitar a la roca                                                      Vicente Aleixandre


Mergúllate nas selvas máis remotas;

atrévete a desenredar os prexuízos;

esquece o sixiloso paso das horas.

Non escoites a traizoeira voz do perigo;

imprime a túa fonda mensaxe nas follas.

 

3.

Cal foi a derradeira?

Esa que demos con forza,

sen medo, sen présa.

Non podemos devolver xa esa aperta,

ese doce refuxio

que apagaba o inverno,

que afastaba as meigas

e suspendía o tempo.

 


 

 


martes, 18 de mayo de 2021

Poemas de "DARÍO A DIARIO", de XELA ARIAS

 




Darío a diario.

Invasión que se me convén fantástica.

Invasión sen ocasión.

Invadíuseme a vida de cueiros e biberóns,

de roupiñas pequenas e xoguetes de colores,

de risas, choros, agarimos, agarimos.

 

Darío a diario.

A túa man ocupa un cuarto da miña xigante,

por iso detesto un pouco tantas palabras.

Todas para ti, ¡son a raíña parlante!,

¡emperatriz de sonidos guturais en diante!

 

 

 


 


E, por certo e para sempre, contigo a miña maior diversión.

 

 


 


Busco o modo de te acompañar sen estorbo,

que sexas ó meu carón feliz e creador

de ti,

de ti e mailo mundo que apañes.

 

 


 


INSTANTÁNEA DA TÚA VISIÓN

 

Arróupote arrequecido no meu colo:

sómo-lo globo terráqueopousado nos raios do sol,

teu pai.

 

 

 


 

A túa ollada incendaria anima tartarugas plásticas,

camións de engano.

Con pernas magras percorres metros de corredor.

 

Que con cabeza e corazón limpo dirixas,

meu ben,

a orquestra da túa vida.

 

 

 


 


Só teño contigo, Darío, unha dor difícil de esquivar

(e por riba está non máis comprender que sufrirás),

¿Cómo é iso de te saber disciplinar?

Lembro tantas que rompín, outras que esquezo xa.

 

Ai, si, corazón, aí busco axuda,

que vexo treme-las follas das árbores coa treboada

e procuro eu o nordés,

unha brisa.




viernes, 14 de mayo de 2021

ALGÚNS POEMAS DE 'DIJO EL RATÓN A LA LUNA...'

En 2020 saíu do prelo a antoloxía Dijo el ratón a la luna... (Anaya), semellante á anterior Un rato díxolle á lúa..., mais con poemas tirados tamén de Poemar o mar (Premio Nacional de LIX, 2017) que non se publicara aínda cando se fixo a antoloxía en galego), e nunhas excelentes traducións ao castelán realizadas por Chus Fernández. A estas antoloxías en lingua galega e española engádese tamén As coisas que faz o mar, unha selección en portugués a cargo de João Manuel Ribeiro, quen tamén fai as traducións. Estes tres libros supoñen tres lugares perfectos para achegarse á poesía para nenos e nenas de Antonio García Teijeiro.



Como exemplo do que podemos atopar nas páxinas destes volumes, 

Antón García-Fernández recita unha serie de poemas incluídos 

en Dijo el ratón a la luna... nun vídeo que vén de gravar non hai 

moito e que deixamos aquí abaixo por se vos interesa. Aproveitamos 

a ocasión, xaora, para animarvos a que entredes nos versos de 

Antonio na lingua que desexedes.



                                                    ANTÓN GARCÍA-FERNÁNDEZ

martes, 11 de mayo de 2021

CATAVENTO DE POEMAS INFANTÍS (LXXVIII) "Cancións para Ana Lúa", de Xavier Seoane.

 






XAVIER SEOANE (A Coruña, 1954)

 

 

Canción do mar

 

Do mar tan só sabemos

aquilo que soñamos.

 

Cando estamos durmidos,

Xavier Seoane (Foto AELG)

navegamos.

 

Acubíllate, filla,

porque veñen as ondas

a levarte.

 

O sol cega o horizonte.

A lúa abraza as algas.

 

Do mar tan só sabemos

aquilo que soñamos.

 

Cando durmimos, filla,

navegamos.

 

 

 

Os nenos van á escola.

Lúa dorme no berce

a perna solta.

 

Os nenos van ao mar.-21 Lúa pídelles cunchas

para xogar.

 

Os nenos van á horta.

Lúa pídelles grilos,

estralotes, amoras…

 

Lúa ten enfeitizo.

Se a arrolo e agarimo,

quedo eu durmido.

 

 

 

 

Numerando

 

A maceira dunha póla

viste camisa de cobra.

 

O xabaril de dous dentes

ri polos pelos das lentes.

 

O lagarto de tres rabos

sabe enteiro o abecedario.

 

O reiseñor de catro ollos

ve no sol catro raposos.

 

Comen pexegos e soñan

os sapos de cinco bocas.

 

Peitean lúas nas ondas

os cabalos de seis colas.

 

Atan o riso das fontes

sete vellas vacalouras.

 

Queiman as zocas do lóstrego

os ratos de oito bigotes.

 

Enfían o liño novo

os merlos de nove foles.

 

Día e noite son o mesmo

para o pardal dos dez ollos.