lunes, 9 de enero de 2023

ANDEL DE NOVIDADES (5) "O moucho voa", filosofía en 28 conversas, de Miguel Vázquez Freire

 



Calquera libro que vexa a luz de Miguel Vázquez Freire é un motivo para min de felicidade ( e debe selo para o sistema cultural galego). Son moitos anos seguindo a este home poliédrico, capaz de escribir de cine, de ilustración, de filosofía, de banda deseñada…ademais de ser un excelente narrador. E nunca defrauda.

Sempre tivo Miguel un agarimo especial pola divulgación. Un xénero, este, que se fai ben necesario e que tanto ten axudado a que nos fósemos formando nas moitas disciplinas do saber.

Acaba de ver a luz, O moucho voa (Filosofía en 28 conversas), editado por Edicións Xerais.




A min, que me entusiasma a Filosofía, pareceume un libro magnífico para achegar a xente nova a unha materia que convida a pensar con rigor e a abrir camiños para transitalos avisados e comprender os asuntos que preocupan ao ser humano.

Dixen e pensei na xente nova, pero non é certo: este libro é axeitado para as persoas de calquera idade que teñan inquedanzas filosóficas. A xente, dun xeito espontáneo, ten preocupacións relacionadas coa filosofía e, demasiadas veces, non é consciente. De aí o convite que O moucho voa fai a pensar.

O volume que teño nas mans comeza cunha advertencia do autor que manifesta que non pretende ser un curso de filosofía.

Durante o último trimestre de 2020 e o primeiro de 2021 Radio Neria, a radio municipal de Corcubión, emitía unhas charlas radiofónicas que, co nome O Moucho voa.15 minutos de filosofía, pairaban nas ondas.

A transcrición das emisións, lixeiramente modificadas, renacen agora mesmo neste libro tan necesario.

Resulta apaixonante e gozoso ler as conversas que o autor escribe de maneira sinxela para un mellor entendemento do espírito filosófico que posúen. Paula e Xabier (á veces, tamén, Rapaz A e B) falan ao longo de todo o libro para achegar discusións que avivan a nosa curiosidade e que demostran que o cotián ten moito que ver coa filosofía, aínda que non sexamos conscientes diso. Paula e Xabier existen, pero son ficcionados por Miguel.

Dá gusto ler este texto porque ten un ton desnfadado que chega ao lector con claridade e permite que razoe sobre o que está a ocorrer ao seu redor.

Catro son os epígrafes en que está dividido o libro. Catro epígrafes que, como explica o autor ao principio do texto, fan referencia a catro das grandes categorías que tradicionalmente reúnen os principais temas dos que se ocupa a filosofía: o Ser, obxecto da ontoloxía; a Verdade, da teoría do coñecemento ou epistemoloxía; o Ben, da filosofía moral ou ética; e a Xustiza, da filosofía política.

Hai, loxicamente, moita moita reflexión filosófica, pero o autor ten o acerto de acompañala de referentes concretos moi recoñecibles, incluídos exemplos ou casos tomados da realidade máis próxima.

A linguaxe é clara, directa e expón moi ben o que se quere afirmar, baixo a magnífica idea de conversar, discrepar, reflexionar e, xa que logo, de aprender moitos conceptos que nos interesan a medida que os imos coñecendo.

                          

O autor, Miguel Vázquez Freire, co libro

                                     

Un auténtico pracer a lectura deste libro. Moito aprendín ao lelo. Velaí o ton axeitado para que o lectorado, novo ou non, se achegue á filosofía sen prexuízos nin medos. Un acerto, para felicitármonos, e para entender, dunha vez, que a filosofía vive máis preto de nós do que moitos cren.

Ah, e non quero pasar por alto as puntuais ilustracións  e a cuberta de María Lires, que lle dan ao libro un toque plástico que se agradece. Moi no seu estilo marabilloso.

Parabéns, unha vez máis, a Miguel Vázquez Freire, polo seu traballo divulgativo e grazas a Edicións Xerais por apostar por libros que se precisan, sen ningunha dúbida, no panorama da cultura galega.

 

                                                                                                                      Antonio García Teijeiro


jueves, 29 de diciembre de 2022

CATAVENTO DE POEMAS INFANTÍS (LXXXV) "Unha nova dimensión", de Anxo Iglesias

 





                                            ANXO IGLESIAS (Vigo, 1967)

 

 

NA ANCHA CHAIRA

 

Na ancha chaira

a chuvia chuvisca

 chuzos de punta

Anxo Iglesias (Foto de J. Manuel Núñez Martínez)
  e a vasta vaca

    pace en paz

 

  na ancha chaira

 de cháchara chistosa

un cheirento marrancho

  deitado tan pancho

  chucha un chourizo

 

    na ancha chaira

extensa e inmensa

 unha longa xirafa

   chimpa e chouta

cun chirlo na chola

 

    na ancha chaira

 de anchura infinita

   un chibo con chelo

e un coello chepudo

chochean cun chopo

 

        ai, que chaira

           tan chula!

 

 

ESPAZO MUSICAL

 

Nos musicais espazos, azos

    de ignotas notas:

        corcheas cheas,

       redondas ondas,

          confusas fusas,

     nunha acorde orde

          na escala, ala!

 

  E alí un virtuoso oso

     nun conclave clave

  tocaba unha viola, ola!

cunha violonchelista lista.

 

  E parecía que a melodía ía

coma se tivese o compás ás.

     En cada parte, arte:

      coma un crisol, sol,

     coma unha estufa, fa,

    coma un estrodo, dó

    e, de repente, aquilo que non vai, ai!

 

                -Que berre re!

          pedía un bemol mol.

                -Que bula, la!

       reclamaba a coral oral.

 

   Un desconcerto? Certo!

Pero ti, o pentagrama, ama!

 

Gañadores dos Premios Xerais 2022
              Queres

             un bis?

        Pero que dis?

 

 

 

 

UNHA DÉCIMA (DE SEGHUNDO)

 

 

     Se fas ao tempo un día

   as prghuntas razoables

 de quen son os responsables

   do que pasa e non ten ghía

          case seghuro diría

 que un efémero seghundo,

que pasou mentres eu falo,

  nunca pode ser tan malo

 coma un minuto iracundo

dos que mandan neste mundo.

 

 

 

 

 

(Do libro Unha nova dimensión, editado por Ed. Xerais, ilustrado por María Montes,

(2022) Premio Merlín de Literatura infantil.

 

 

 







lunes, 26 de diciembre de 2022

ESCAPARATE POÉTICO (CXXXVI): Antía Otero

 




                                   ANTÍA OTERO (A Estrada, 1982)



 

 VANITAS #1

 

  Os ausentes afástanse

podrecen entre as lousas

o seu brillo non é enigma

só fósforo de osamenta

 

porén

Antía Otero (Foto de Tamara de la Fuente)
os presentes respiran

traman o desembarco

nas frangullas do pan prenden lume

aman o mol e os incendios

o estado da náusea

todo o perpetuo

 

-que difícil extinguilos-

 

guindas os segredos

toda conxunción

mais sempre porfían

 

agardan na distancia

coa deformidade dos reloxos

 

 

revíranse

 

espreitan na noite

calquera fenda

para poder volver.

 

 


APOTEOSE #2  


Fantástica traxectoria de Apiario

Chorábase o día da mata.

Non todos. Só ela.

Marchaba camiño arriba

-xa pasou, xa pasou.

 

Despois colliamos os baldes. Iamos lavar as tripas.

 

 

 



PAISAXE HISTÓRICA #5

Ribeira Sacra

 

 

A rocha ao pé das vides

relento nas figueiras

os anos cóntanse nos aneis dun tronco

na perda dos dentes

 

a chuvia que entrou a devorar as trabes

pingando no alzadeiro

 

violentar a couza.

 

O taquígrafo recolle

niños de ratos nas sabas

latexo da resistencia

un miñato sobrevoando a fin da tarde.

 

Solpor

 

a clareza loita contra o verde

faise tímida

logo espesa

 

a bifurcación silente

o nervio dos cans.

 

Noite

 

afastas o ruído

sentes o tránsito na paisaxe


que debuxas co dedo

 

ao fin cres.

Acariñas vagalumes.

 

 

 



CADRO DE XÉNERO

 

 

 

Poñiamos a pota no medio da mesa

os sucesos do telexornal marcaban o ritmo

entre garfo e bocado

cada xema coa súa clara

 

como un grupo de menhires

queriámonos estoicamente cos pés cimentados

un equilibrio megalítico

integrado no hábito.

 

 

Amar os pais

admirar a súa fatiga

non pedir o que non poden dar

soster os irmáns

repartir os bens funxibles

silenciar o que mancará de por vida.

 

 

O meu sorriso é unha anorexia do enfado

 

 

 

(Do libro Barroco, editado por Apiario (2022), na colección Cera Labrada.

 


jueves, 22 de diciembre de 2022

ANDEL DE NOVIDADES (4) Dous libros de Neira Vilas, adaptados á "Lectura fácil", un necesario proxecto da Editorial Galaxia

 




Hai proxectos literarios que merecen un aplauso indiscutible. Son proxectos que humanamente resultan dun valor social incalculable.


     Convén deterse neles. Recibín da editorial Galaxia dous volumes de Xosé Neira Vilas que me chamaron a atención: Memorias dun neno labrego e Espantallo amigo. Ambos os dous levaban na tapa, ademais do selo da editora, outro que dicía “Lectura fácil”.

Daquela pensei: unha adaptación máis das que existen no mercado e que a min tan pouco me gustan. Deilles voltas aos libros e reparei axiña en que o texto non estaba completo, que había uns cadros nas marxes a xeito de dicionario que definían palabras e as frases dos parágrafos eran moi sinxelas.


     Curioso como son, púxenme en contacto con Francisco Castro, director de Galaxia, para que me aclarase de que ía esta iniciativa que eu descoñecía ata ese momento.

Francisco Castro, coa amabilidade que o caracteriza explicoume o proxecto e fiquei moi contento.

     Lectura fácil é un estándar internacional polo que se certifican unha serie de obras que se adaptan para que as persoas con discapacidade intelectual as poidan ler.

Xa anteriormente publicara Galaxia Vinte mil leguas baixo dos mares, nada máis chegar Castro á dirección da editorial. Francisco castro é unha persoa moi sensible a temas coma este e é algo que se agradece.


     Os libros de Lectura fácil son editados con letra grande, aliñada á esquerda e todas as frases teñen que ter suxeito, verbo e predicado. Non poden ter máis. Están escritos nunha linguaxe moi básica e sinxela. Nas marxes da esquerda e da dereita levarán uns cadros que expliquen unha palabra que non puido ser substituída por outro sinónimo máis doado de entender.



     Son libros preparados por persoas especialistas que traballan no eido da discapacidade intelectual. Concretamente Memorias dun neno labrego foi adaptado por Lucía Gómez Álvarez e Espantallo amigo, por Desirée Silva Bernárdez, que realizaron un axeitado traballo de edición. Este último foi ilustrado por Xaquín Marín, con ese estilo tan persoal e atraente que o caracteriza.


     Estes libros teñen que pasar moitos filtros e deben cumprir uns estándares técnicos de edición.

Por exemplo, a ilustración, na medida do posible, ten que ser realista e non hai que poñerse moi poético á hora de ilustrar porque estas persoas, se fose así, non lle acabarían de ver a relación co texto, malia que lles poidan gustar as imaxes.


     Non cabe dúbida de que é un reto editorial precioso e moi ilusionante.

É de xustiza que estas persoas teñan materiais adecuados para  ler en galego, un dereito básico que se debe fomentar.

Parabéns moi sinceros á editorial Galaxia por este proxecto imprescindible para que a inclusión literaria en galego sexa algo real.

                                                                                                                    Antonio García Teijeiro


lunes, 19 de diciembre de 2022

Unha panxoliña de Nadal composta polo grupo folk VOLTA E DÁLLE sobre un poema de Antonio García Teijeiro

O grupo de música folk "Volta e dálle"




Eu non adoito facer panxoliñas. Eu fago poemas con sabor a Nadal.
Son poemas críticos, pero cheos de esperanza.
Creo e confío nos nenos e nas nenas para que todo vaia a mellor.
Eu son dos que pensan que a mocidade ten moito que dicir na sociedade.
Son optimista no tocante á forza e ás inquedanzas sociais das mozas e dos mozos. Sempre foi así.
Dicía que eu fago poemas. E, cada vez con maior asiduidade, teño a inmensa fortuna de que músicos, intérpretes, compositoras etc. lle poñan música a eses poemas, porque eu amo fondamente a música e a fusión dela coa poesía.
Desta volta foi o grupo folk Volta e dálle quen puxeron unha fermosísima música a un destes poemas. Trátase d´A luz do Nadal e soa de marabilla, algo que me emocionou.
Así que podedes escoitalo e gozar dun traballo moi ben feito.
Grazas, amigos.

Este é o poema:


A LUZ DO NADAL

Os nenos camiñan
e xogan e brincan
na rúa calada 
que cobren de risas.

E inventan trouleiros
palabras de neve
que borran as penas
que a terra non quere.

Cantigas e risas
veñen anunciar
que peta na porta
a luz do Nadal.

Un Nadal que amose
como vai a vida.
Un Nadal que cure
con paz as feridas.
 
Un Nadal
          que abrigue.
Un Nadal
          Turrón!
Un Nadal
        que acougue
Un Nadal
          Canción!


E este é o vídeo que encherá de ledicia a toda aquela ou aquel que o escoite.
Marabilloso