Versos e Aloumiños

jueves, 11 de abril de 2019

NO CLAUSTRO DO MUSEO DO PRADO RECIBINDO O PREMIO NACIONAL DE LIX

Os galardoados

Pasou ano e medio dende que me comunicaron que gañara o Premio Nacional de LIX o día 3 de outubro de 2017. Estaba fronte ao mar esa mañá, cando me chamaron.

“poemar nacional. parabéns” enviárame un chisco antes Manuel Bragado ao móbil. Emoción intensa e bágoas. Non o podía crer. parecíame imposible.

O 19 de marzo de 2019 recibín o galardón da man da Raíña Dona Letizia.

Poemar o mar levaba tempo espallándose pola xeografía nacional, enchendo de ondas poéticas moitos territorios, algúns deles de terra adentro. Nenos e nenas de distintas latitudes bañáronse –e seguen a facelo- no meu mar poético. En galego e en castelán para agrandar o seu efecto mariño-poético.

Recibindo o diploma

O acto foi sinxelo. O lugar, fermosísimo: o Claustro do Museo Nacional do Prado, en Madrid, claro. Excelente o discurso de Rosa Montero e necesarias, as palabras de Blanca Berasategui. Reivindicación da literatura e chamamento a facer da cultura algo vivo e necesario.

Cando subín recoller o diploma pensei en Galicia. Mil sentimentos revoltaron dentro de min en poucos segundos. Ao volver ao meu sitio, unha estraña sensación de incerteza invadiume. E agarreime inconscientemente á figura de Rosalía. Foron uns segundos de fusión coa gran poeta galega. E lembrei a Rafael Alberti, que tanto me axudou a crer en min. Todo sucedeu moi rápido pero deixoume unha pegada imborrable.

Unha vez máis sentín no meu interior a emoción da Galicia que amo tan fondamente. De novo, a nosa literatura brillaba e era recoñecida ao máis alto nivel. E cun libro de poesía!

Con Susi

Nese marco marabilloso sentinme orgulloso do acadado. E nel, nun acto tan especial, vivín a felicidade de estar acompañado pola muller que leva ao meu lado máis de corenta anos, Susi, e que tanto fixo para que eu chegase ata onde estou agora. Pero a satisfacción foi maior ao ter alí, á miña beira, a miña filla Noa, acompañada de Iván Ferreiro. Un orgullo.E dous amigos, case irmáns, os que tanto quero como son o poeta Juan Carlos Martín Ramos e a marabillosa Lurdes López. Todos eles e elas arroupáronme nun intre tan intimamente inesquecible e desfrutaron comigo.

Lurdes, Susi, Juan Carlos e Iván

O tempo vai pasando. Eu non deixo de seguir levando a poesía cara ao corazón das persoas, en especial, á rapazada. Precisan dos versos. E gústanlles cando se lles achega con paixón e agarimo.

Dixen o mesmo día da concesión deste premio que me ía facer estar máis próximo ao lectorado e ás persoas que traballan a prol da divulgación da lectura. Dixen, tamén, que era un enorme recoñecemento á poesía como xénero –tan esquecido- e, xaora, un novo galardón á nosa literatura galega e ao seu idioma, un ben de grandes dimensións que algúns intentan non só minimizar, senón, ademais, borrar con indignas decisións.

Con Noa e Susi

Velaquí queda a mensaxe: ler e ler moito en galego. Porque temos unha lingua que é un tesouro que ninguén nos pode roubar.

Ah! e lamentar a actitude, verdadeiramente lamentable, da señora Ruiz de la Prada que deu a nota dende que entrou no Claustro (ademais do vestido que lucía) e que me fixo sentir vergonza allea. O que hai que ver!

Feliz, co premio

lunes, 8 de abril de 2019

REMUÍÑO DE LIBROS (59) "Iridium", de Francisco Castro

TÍTULO: Iridium

AUTOR: Francisco Castro.

EDITORIAL: Galaxia. Colección: Costa Oeste.

O escritor, editor e actual director xeral da Editorial Galaxia, Francisco Castro, achégalles aos lectores adolescentes e tamén adultos esta novela que pon de manifesto a importancia de visualización e normalidade da diversidade na sociedade.

Novela realista e valente ao denunciar certos prexuízos con fortes raizames na nosa sociedade actual. Moitas veces consumista, superficial e hipócrita que prexulga a través das aparencias, sen ser quen de botar unha ollada máis alá do físico.

Francisco Castro (Foto Atlántico Diario)

Iris é a protagonista, unha adolescente do seu tempo, estuda primeiro de bacharelato e domina as redes sociais, chegando a ser “ unha raíña” do Instagram con milleiros de seguidores en todo o mundo. Pero agocha un segredo aos seguidores, pois como adolescente, o que pensen e digan dela, impórtalle demasiado. Antes do accidente, Iris era feliz: tiña amigos, fama no instituto e noivo...Pero agora sabe a diferenza entre existir e vivir, mellor dito, sobrevivir porque é o que fai todos os días para intentar vivir a súa vida sen a sobreprotección dos seus pais, nin dos chamados amigos. Será, en boa parte, grazas ao amor como descubrirá o que é real e verdadeiro porque a fará sentir “normal” dentro deste mundo desigual.

O feito de que estea estruturada en dezaseis capítulos curtos, cunha linguaxe directa, non exenta de humor, e artellada por medio de diferentes canles dixitais, facilita que os lectores mozos conecten axiña con ela.

Iridium é unha novela necesaria para que os mozos reflexionen sobre o futuro que queren de pluralidade e equidade ou cheo de prexuízos que tapizan a realidade a base de teas superficiais e sen ningún retallo de humanidade.

Algúns exemplos do dito:

Páx.46:”...agora case que ninguén se atreve a dicirme que non a nada por todo o que me pasa...De feito,regaláronme cuarto da ESO e con todas aprobadas.”

Páx.51: “Os profesores e profesoras, as compañeiras e compañeiros, todo o mundo aquel día (aínda hoxe o fan) comportouse exactamente como non había que comportarse. Sei que o fan por ben, coma meu pai.[... ] Quero ser normal. E que me traten normal”.

Presentación en Moaña de Iridium. (Foto Gonzalo Núñez)

ALBA PIÑEIRO

lunes, 1 de abril de 2019

POR QUE É ÚTIL LER LIBROS QUE NON ENTENDEMOS?, un artigo de MANUEL VEIGA

Fotografía tomada de Babelia (El País)

Ter a Manuel Veiga en Versos e aloumiños é un luxo do que estamos convencidos quen damos vida a este blog-revista.

De cando en vez, pedímoslle un artigo, porque sabemos da súa capacidade para plantear temas interesantes, deses que chaman a atención. Os seus planteamentos claros e intelixentes provocan reflexión e, por que non dicilo, ás veces certa controversia que se agradece nuns tempos coma estes que o vento anda algo revolto e deixa confusións que preocupan.

E Manuel Veiga sempre ten un recuncho para encher de palabras cheas de sentido para compracernos. E nós estamos felices de que sexa así.

E se dubidan do que dicimos, aí está este artigo que leva por título Por que é útil ler libros que non entendemos? Unha vez máis furgando na ferida dos libros e as actitudes lectoras que provocan.

Desfruten del, pensen e sigan lendo libros, ben se os entenden ou non.

Manuel Veiga (Foto de Antonio Gutiérrez)

Por que é útil ler libros que non entendemos?

Manuel Veiga Taboada

Estou a ler A orde do tempo de Carlo Rovelli. Deste autor xa lera antes Sete breves leccións de física, unha obra na que fala bastante de física cuántica. Rovelli é un bo divulgador e ambos libros acadaron grandes vendas.

Non obstante, un profano en ciencias, coma min, e a pesar do esforzo do autor, pouco pode sacar en claro destes dous breves ensaios. Arrepíntome de lelos? Debería ler unicamente libros que de entrada me gustan? Debería limitarme ás miñas materias preferidas, a historia, a literatura, un pouco de economía?

Carlo Rovelli

Creo que autolimitarse é un erro. É posíbel que un libro do que só entendemos unha de cada tres frases nos diga algo. Se o libro é bo, talvez nos abra un camiño. Lembro como un acerto a decisión dun profesor de primeiro de socioloxía que nos obrigou a ler A construción social da realidade, unha obra ateigada de termos novos. Era case como ler noutro idioma. E, non obstante, foinos moi útil. Grazas a esa lectura inicial, a carreira descorreu, para nós, con máis facilidade. Foi como o deses profesores de autoescola que, o primeiro día de clase, metían os aprendices na praza das Travesas de Vigo, cando aínda non había túnel.

Pero volvendo aos libros difíciles, de que serve que leas se non entendes? En primeiro lugar serve para saber que esas preguntas e esas respostas existen. O que viaxa, aínda que pase pouco tempo en cada país, coñece, cando menos, novas paisaxes. Para os que somos de humanidades, a física ábrenos a fermosas preguntas, aínda que non cheguemos a entender apenas as respostas.

Saber que existen outros territorios, aínda que nos sexan descoñecidos, evita moitos erros e incluso algúns enganos. Cada nova paisaxe agranda a nosa perspectiva. Visitar Hungría unha semana non proporciona case ningún coñecemento profundo sobre o país e os seus habitantes. Con todo, seguramente aprenderemos, por exemplo, que o seu idioma é moi distinto de case todas as demais linguas europeas, aínda que non cheguemos a saber del máis que un par de palabras, ou que o pan que se vende nas panaderías de Buda é moi parecido ao noso. Con iso xa podemos deducir que os húngaros son diferentes pero tamén parecidos a nós e que calquera razoamento simplista carece de sentido.

Odgen N. Rood

O coñecemento introdutorio, de visitante, reduce o medo e os tópicos e ademais axúdanos a entender mellor aquilo que xa coñecemos. A pesar da distancia, en boa medida inxustificada, que hai entre ciencias e letras, todos aqueles que abriron as portas do outro campo quedaron satisfeitos e descubriron que agora entendían mellor aquilo que xa coñecían, porque o coñecemento opera por comparación e por contraste.

Está comprobado, por exemplo, que cada avance científico transforma a arte. A teoría das cores do físico norteamericano Odgen N. Rood, lida polo pintor francés Seurat, permitiulle inventar o puntillismo. Freud imaxinou, case literariamente, territorios cuxa existencia comprobarían un século despois os neurólogos.

Achegarnos a certos coñecementos é como ver o mar por primeira vez. En principio, xa é bastante contemplar a súa inmensidade.

Georges Seurat

lunes, 25 de marzo de 2019

JOSÉ ANTÓNIO GOMES FALA DE CATRO LIBROS QUE QUERO en "Abril Abril-o outro lado das notícias"

José António Gomes

José António Gomes é unha desas persoas que posúen un magnetismo especial. En canto o ves e cruzas dúas palabras con el, xa te sentes atrapado pola personalidade que reflicte.

José António Gomes está en constante invención de proxectos arredor da literatura, da súa pedagoxía e da creación de seu. Este portugués nado en Porto (1957), é poeta, narrador, ensaísta, docente e domina todos os paus do que a literatura comprende.

Eu teño a honra de compartir, hai xa algúns anos, unha mesa dentro do Máster de LIX da USC, do que a marabillosa Blanca-Ana Roig Rechou é a verdadeira alma. Resulta moi pracenteiro cambiar impresións con el, escoitalo falar, recitar e conversar sobre todo aquilo que afecta ao ser humano. A súa sensibilidade e o seu compromiso son dúas das cualidades ben patentes no xeito de actuar deste home.

Con José António compartindo mesa no Máster de LIX (USC)

Pois resulta que José António publicou en Abri Abril-o outro lado das noticias, un roteiro político – cultural mensual diversos artigos (un deles sobre os 50 anos do concerto de Paco Ibáñez no Olympia) e neste espazo prestixioso tivo a ben falar duns meus libros.

Unha satisfacción enorme que me encheu de felicidade.

José António Gomes volveu demostrarme, unha vez máis, a súa xenerosidade e mais o seu agarimo.

Moitas grazas, mestre.

Novos livros ilustrados e não só

José António Gomes

Falei de Paco Ibañez. Pois bem, o cantor de «Soldadito boliviano» musicou também poemas escritos em outros idiomas do estado espanhol que não o castelhano.

Entre eles, contam-se os do várias vezes premiado poeta, de Vigo, Antonio García Teijeiro (n. 1952), responsável pelo interessantíssimo blogue de poesia, literatura infanto-juvenil e música Versos e Aloumiños, em constante actualização. Devotado à criação poética – mas também narrativa – para a infância e a juventude, e à poesia em geral, García Teijeiro exprime-se ora em galego ora em castelhano e é um poeta do mar, da música (uma das suas paixões) e da paz, e um cultor também duma ecopoética que não se exime de denunciar as ameaças que pendem sobre o ambiente e o planeta. Mas revela-se também como um exímio explorador da dimensão lúdica e visual das palavras e do texto, e como um pedagogo da sensibilidade humana e artística, em especial nos seus livros de versos para a infância (uma antologia desta sua poesia estará para ser publicada, em breve, em português).

Assim ocorre em livros como Paseniño, paseniño (Xerais, 2018), acompanhado de um CD musical com poemas recitados pelo autor. Uma obra não apenas para os mais pequenos, mas para todos, que seduz também pela qualidade poética e plástica das ilustrações de Marcos Viso.

Outro exemplo é Caderno de Fume (Edicións Embora, 2018), com boas ilustrações de Leandro Lamas, também para a infância, que explora poeticamente o motivo do fumo e o seu potencial em termos de alargamento do imaginário e de sensibilidade à materialidade da palavra – questões essenciais na educação poética.

Muito desafiante também um terceiro livro, desta feita escrito em castelhano, para jovens adultos e adolescentes, cujo título é todo um programa: Escritos en el Viento: Narraciones y poemas en torno a Dylan (Verbum, 2017). Trata-se de uma parceria com o escritor catalão Jordi Sierra I Fabra, na qual alternam textos narrativos breves e poemas que, de algum modo, comentam as composições do autor de «Blowin’ in the wind», tomam-nas como motes e prestam tributo a Dylan.

Já em Poesia Cromática (Belagua, 2017), é-nos proposto um livro singular de poesia e pintura (a de Xulio García Rivas), em princípio destinado a um público adulto: García Teijeiro escreveu poemas a partir dos quais García Rivas pintou; em seguida, a pintura desencadeou nova escrita e esta, por sua vez, nova pintura. O resultado é uma aventura poética e visual muito sedutora, até porque nela se integra a caligrafia do poeta, pois cada um dos poemas surge também em forma manuscrita, nas páginas ilustradas.

Termino estas sugestões de obras em galego (a última em castelhano) com um convite à audição de Paco Ibañez, que musicou poemas de Teijeiro, como «Pomba» e «Que ocorre na Terra».