viernes, 11 de diciembre de 2015

"PEPE BALBINO NEIRA VILAS", UN TEXTO EMOTIVO DE DAVID OTERO

David Otero


     David Otero é un mago das palabras. Un prestidixitador das palabras. Un amante das palabras. E estas sábeno e déixanse aloumiñar polas mans, pola voz, polas ocorrencias dese mago, dese prestidixitador, dese amante.
    
     Quero moito a David Otero. Quéroo polo que nos une dende hai tanto tempo e por ver que mantén unha postura inamovible e fonda sobre esta terra que tanto ama, que tanto amamos.
     David é un home comprometido coa realidade galega e de aí non o move ninguén. Sempre alumando os demais sen pretendelo coas súas actitudes firmes, sensibles e intelixentes.
     Cando me escribe un correo electrónico ese “buxo beleza e liberdade” emocióname. Moitos anos léndoo. Moitos anos sentindo a mesma sensación.
    
     E como David Otero ama  Galicia e as súas circunstancias, amaba tamén a Xosé Neira Vilas. Por iso escribiu este texto de homenaxe ao escritor ido.
    
      Versos e aloumiños séntese moi honrado de publicar tan sentidas palabras dun home bo a outro home bo.

     Por moitos anos, irmán.




PEPE BALBINO NEIRA VILAS




Anisia Miranda
Con Balbino
escoito “ AI AMOR”
e sei que nunca nos has faltar… Pepe…
e sei que vas xunto dela,
ela… a señora da doce palabra,
a compañeira da maior mornura
e que tanto precisabas ( e digo ANISIA).


ELA…
a firme militante na humanidade
hoxe creme…está feliz
Anisia e Neira Vilas
e acóllete no seu niño de amor
e vida sempre,
pois o abrazo faise eterno
a benvida sen medida
e a lambetada faise sempre compartida.


AI AMOR…!
( será o que resoe intensamente
ata os límites de quen somos,
reducindo todas as lonxanías)


AI AMOR…!
tráevos a nós
e será o dicir sen paro,
o voso dicir sen paro.


AI AMOR…!
tamén será o sentir que nos une
Xosé Neira Vilas
a tanto afecto.
Tamén será a palabra.


AI AMOR…!
será o bico
que vos eterniza en nós
nesta nosa memoria desexada

Ilustración de I. Díaz Pardo


AI AMOR…!
xa vai con nós
neste ando,
a pasos de teimosa loita …

sen renuncias


AI AMOR…!
será o latexar que nos una.
E velaí tamén será…
unha bandeira.

                                                     DAVID OTERO ( 27 novembro de MMXV)

miércoles, 9 de diciembre de 2015

"POESÍA HEXÁGONO. OLLADA E EXPERIENCIA. PROPOSTA E RESPOSTA NAS AULAS" : CANDO AS DESCULPAS PARA NON LEVAR A POESÍA AOS CENTROS NON TEÑEN RAZÓN DE SER.


Teño nas mans un libro dun interese excepcional. E non é un libro calquera, non. É un libro-experiencia, un libro-diálogo, un libro-proposta.
     Trátase de Poesía Hexágono. Ollada e experiencia.Proposta e resposta nas aulas. Un libro editado por Apiario, un proxecto editorial que me seduce moito, primeiro da colección Abella mestra.
     
     Cando a poesía segue a ser (xunto co teatro) a irmá pobre dentro das aulas, aparece este libro. Cando os mestres e mestras seguen a terlle medo á poesía, aparece este libro. Cando o alumnado precisa de mediadores entusiastas e parece non atopalos, aparece este libro.
     
     Poesía hexágono… contén seis ensaios breves, diferentes entre si, pero que forman un mosaico perfecto para que os docentes teñan unha visión variada e completa do que se pode facer nas aulas. Un enfoque que parte da experiencia, co obxectivo de que a poesía, a creación poética, se convirta en algo pracenteiro e provoque a estimulación das capacidades creativas dos mozos e mozas.
    

     Seis poetas dun prestixio incuestionable son os autores/as destes atraentes textos. Seis persoas que levan tempo facendo obradoiros de creación poética e que poñen preto do profesorado as súas propostas. Trátase de Yolanda Castaño, Estíbaliz Espinosa, Celso Fernández Sanmartín, Carlos Negro, Antía Otero e Dores Tembrás.
     
     E como di Agustín Fernández Paz no seu interesantísimo prólogo: A poesía e o ensino levan unha longa etapa de desencontros. A poesía é un xénero minoritario, dísenos, e os adolescentes non se interesan por ela (daquela, como se explica o auxe do rap, das letras das cancións, das variedades da cultura audiovisual?). Eu penso, como Agustín, que esta afirmación é errada. Os rapaces emociónanse coa poesía, gozan con ela (a miña experiencia avala isto) e os adolescentes están nunha idade ideal para deixarse engaiolar pola palabra poética. O que lles falta é alguén que crea nesa bondade da poesía, que os seduza dende a paixón, que contaxie entusiamo, que llela presente dun xeito vivo e intelixente. Se se fai así, os alumnos notarán que a poesía pode habitar neles e que lles vai permitir interrogarse sobre o papel que xogan neste mundo convulso. Permitiralles coñecerse mellor e afrontar a complexidade da vida.
     
     Por iso este volume se fai imprescindible. Hai moita reflexión nel. Hai moita acción nel. Hai moitas canles que se descobren nel.
     
Yolanda Castaño
     
     Yolanda Castaño pon o acento na necesidade de rachar prexuízos en relación coa poesía e salienta a capacidade que esta ten para que exploremos os máis fondos sentimentos. Afirma que a poesía é a linguaxe literaria máis cualificada, expresivamente ambiciosa, rica,suxestiva, concentrada, sintética. A palabra menos superflua, a levada á súa máxima estilización. E engade que é obvio que educar o gusto pola poesía require un tempo e un proceso.
     
     
Carlos Negro
     
     Carlos Negro segue a liña desmitificadora que ben coñezo (por telo visto/escoitado nalgunha ocasión) e denuncia que rara vez a maioría dos docentes merca un libro de versos por propia iniciativa. Tras interesantes reflexións e iniciativas sorprendentes, déixanos un decálogo intelixente para unha poesía que se cadra non existe. Un dos seus puntos é este: A revolución da poesía xuvenil consiste en fender estereotipos, mais non desde unha trincheira ideolóxica, senón desde a dinamita das emocións. Aí queda iso, para que se tomen as notas máis axeitadas.
     
Estíbaliz Espinosa

     
     Estíbaliz Espinosa conta que, segundo a súa experiencia en obradoiros con nenos, e da súa memoria de ser nena tamén, a única materia da infancia é a curiosidade, porque di que vimos a este mundo ávidos e intrigados e reivindica o rescate desa avidez e esa intriga como tarefa que non debemos esquecer. De aí que o seu texto se chame “Curioseando” e nos presente experimentos que parten de algo minúsculo ou  interesantes haikus matemáticos. Que nos fale da física dun relato ou que nos introduza na literatura dixital.
     
Celso Fernández Sanmartín

          Celso Fernández Sanmartín, que non é filólogo nin mestre de lingua e literatura, dá un enfoque ao seu texto menos práctico que os anteriores e axúdanos a reflexionar afirmando que a súa proposta  podería ser simplemente cultural e hermenéutica (de lecturas de poesía e preguntas), e esperar o salto dese resorte natural que nos leva a imitar e explorar para ser máis que lectoras e lectores. E incide por enfocar a atención sobre cada palabra, pois digo que tomada en por si cada palabra, e non expresamente combinada, podemos xa falar de poesía. Discurso denso ao que convén prestar atención.
     
Antía Otero

          Antía Otero aposta pola exploración das posibilidades da videocreación con enfoques poéticos. Mesmo comeza o seu texto con esta frase: Este artigo quere falar de videopoesía, mais iso é unha escusa para pararnos e observar moitas outras cousas. E penso eu que ese vén sendo boa parte do espírito poético: a observación de todo o que nos rodea que é moito e diverso. E a autora preséntanos traballos (derivas e apuntes) con ou sen cámara que dan unha nova dimensión ao acto creativo en relación coa poesía.
     
     
Dores  Tembrás
     
     Finalmente, Dores Tembrás preséntanos unha vía interesante, a dos graffiti e a súa relación evidente coa poesía e foxe, coma Antía Otero, dos esquemas tradicionais de creación. Cando a autora descubriu nun muro esta pintada. Eu queríate / e ti botáchelo todo a perder, sentiu que era o detonante para decidirse a traballar con graffiti e poesía.E afirma que é necesario, para o fluír do obradoiro, tentar eliminar prexuízos ou preconceptos sobre o que ten ou non que gustarlles, o que se considera ou non POESÍA. E defende o anonimato do graffiti porque favorece a liberdade de opinión e pernmítelle conducir os motivos para explicar a construción do poético. Completan o seu texto propostas vivas que o mesmo se deteñen no binomio fantástico de Rodari que nas grandes palabras de W. Szymborska.
     

     O volume ofrece, ademais, unhas pequenas biografías dos autores e autoras dos ensaios, con senllas bibliografías e, nalgún caso, con ligazóns para ilustrar o explicado.
     
     Un libro indispensable se queremos explorar camiños que leven o noso alumnado a sentirse motivados e poder entender as moitas caras que a creación poética posúe. Un libro para reflexionar e para exercitar. Para ilusionar e enriquecer.
     
     Un acerto este Poesía Hexágono. Ollada e experiencia. Proposta nas aulas, de Apiario. Un paso adiante no labor de achegar o feito poético a pequenos e maiores.
     
     Cada vez existen menos escusas para seguir afirmando que aos nenos non lles gusta a poesía.


                                                                                              ANTONIO  GARCÍA  TEIJEIRO



domingo, 6 de diciembre de 2015

ESCAPARATE POÉTICO (LXIII) Fernando Valverde






FERNANDO  VALVERDE  (Granada, 1980)






Fernando  Valverde
UN CAMINO HACIA TI


Igual que los cobardes cuando huyen
van construyendo un rastro,
yo he dejado un camino que conduce hasta ti.

Ahora estás al final
de esos bosques que brotan
de forma inesperada
en el último instante de un adiós,
detrás de cada verso que inteta sostener
el agua en el vacío.

El invierno ha borrado el horizonte,
la nieve que fue el brillo de tus ojos
ha convertido en barro mis certezas.
Dónde correr ahora,
agotado y exhausto,
este dolor de sombras
se pregunta el lugar en el que crecen
los árboles que eligen los ahorcados,
los estanques de la oportunidad.

Cobarde caminante que prefiere
la ciudad de las horas detenidas,
la sombra de los sauces
y el orden de los cuerpos conocidos.
He dejado un camino que conduce hasta ti,
he dejado un camino.




POSTAL  DE INVIERNO

Está sola en el mundo y es febrero,
le duelen los pulgares,
se toca la nariz para medir el frío.

Puede ver su reflejo sobre el lago,
los peces melancólicos son ya lunas de octubre
que dibujan sus pasos sobre el hielo.

Allí están los poemas,
en el fondo del lago,
justo un paso detrás de la palabra nunca.

 


MADRUGADA

Hoy quiero la tristeza que siempre te acompaña
y que la vida tenga ese sabor amargo
de los días sin ti.




AYER

Ahora que cae noviembre sobre el mar,
las palabras son árboles.

Nadie sabe decirme
si existe tu recuerdo
o es sólo la mitad del infinito,
todo lo que me importa.





(Del libro La insistencia del daño. Editorial Visor 2014)



A continuación podéis escuchar a Fernando Valverde leyendo su poema "Celia", en el marco del Festival Internacional de Poesía de Medellín.





jueves, 3 de diciembre de 2015

UN ACHEGAMENTO IMPRESCINDIBLE A UN XENIO DESCOÑECIDO: FRANK ZAPPA

Frank  Zappa


Dicir, queridos seguidores de Versos e aloumiños, que Jesús Oitabén, Oita, e Jaume Galta son dous auténticos forofos da música. E, ademais, dicir que de toda a música boa son referentes para compartir con eles conversas moi atraentes. O seu gusto é exquisito.

     Aquí neste blog-revista concordamos cos seus gustos musicais. E a figura de Frank Zappa, un descoñecido para as novas xeracións, merece ser salientada, sobre todo se temos en conta unha certa pobreza musical nestes momentos.

     Ninguén mellor que estas dúas persoas, que senten a música no máis fondo deles, para achegarnos as venturas e desventuras dun home xenial, capaz de tomar as decisión máis inesperadas e componer unha música dun alto nivel de calidade.


     Gozade, pois, coa personalidade dun xenio musical que non pode caer endexamais no esquecemento.


Oita e Jaume



Hablar de música es algo así como pescar sobre arquitectura.
Frank Zappa dixit.



Si bien hace años ya había caído en nuestras manos “Introducción a Frank Zappa” de Juan Gómez, el sobrino del diablo y de Nando Caballero, prologado por el Gran Wyoming de la editorial Milenio, libro claramente inspirado en la biografía autorizada de Frank Zappa, por fin hemos podido leer el libro original “La verdadera historia de Frank Zappa” de la editorial Malpaso.

     Asimismo hemos consultado repetidamente la página de internet “El tercer poder” donde cualquier zappiano podrá satisfacer algunas curiosidades.
Porque, a decir verdad, no tan solo los dylanitas dominan las esferas musicales, sino que también formamos legión los freakys zappianos, que no somos precisamente silenciosos o tímidos.

     En la mencionada página “El tercer poder”, nos regalan la traducción de las letras de F. Z. cosa que no ocurre en ninguno de los libros citados, con lo que esta página completa la lectura de las memorias de F. Z.

     Frank Zappa poseyó una capacidad innata para la música, acercándose a la batería a la temprana edad de 12 años. Poco después se interesaba por el Rock and Roll y a los 16 años entra a saco en la música contemporánea, donde estudia a Stravinski, Boulez y Varesse y la música dodecafónica, empezando a escribir partituras de este estilo a los 17 años. Pronto perdió interés en la dodecafónica pero conservó el gusto por las disonancias.
Pierre Boulez

     Fue un músico inclasificable donde trató al rock con la seriedad con la que los clásicos trataron a la música de cámara y a la música clásica con la ironía con la que los clásicos trataron al rock.
Zappa

     Hay que resaltar que él, ante todo, se consideraba un compositor. Llega a decir que podía estar días escribiendo música e imaginándosela en la cabeza, sin atender a compromisos sociales, necesidades   familiares y convencionalismos varios. Pero a pesar de ese amor a la música sus disgustos con las orquestas clásicas le hicieron exclamar que nunca volvería a escribir música, al haberle destrozado varias partituras músicos de formación clásica.
En sus directos utilizaba latiguillos de Ravel, Stravinski, Bartok, Verdi, etc.
Maurice Ravel

     El amigo Frank tenía oído y apetencias para todo tipo de música. Un amigo sardo me contó hace años que estando F.Z de gira por Italia se desplazó unos centenares de km para oír en directo un grupo de polifonía vocal. Nunca he podido comprobar si el dato es cierto, pero como se sabe, a los mitos se les engrandece   con este tipo de datos.
En el caso de Ravel, ver concierto de F.Z. en Barcelona 1988.


     
     En el primer disco de F. Z. Freak Out, considerado el primer disco doble de la música rock y para muchos el primer disco conceptual, ya se adelanta a los Beatles y a otros músicos ingleses.


     Otra característica de Frank Zappa fue la crítica hacia la sociedad norteamericana, lo que es perfectamente comprensible pensando que entró en la cárcel por una encerrona policial. Opinaba que con un poco de mala suerte podías ganarte unos días ente rejas por cruzar mal un semáforo y acto seguido se preguntaba que quién en su sano juicio estaba dispuesto a vivir en California con esas perspectivas.

     

     Son muchos los críticos que creen que el fenómeno F.Z. hoy sería imposible: hacer giras con la cantidad de músicos que él llevaba era ruinoso, contratar orquestas clásicas con sus interminables ensayos era más ruinoso aún y pasar por los caprichos burocráticos de los sindicatos de los músicos, era el colofón de la bancarrota.

     Y para seguir con el tema de los desastres económicos Zappa se embarcó en la creación de su propio sello discográfico por desavenencias con su primer productor.

     A pesar de sus dotes para la música decía que no era lo único en la vida y lo demostró haciendo incursiones en películas, libros, grabaciones no musicales, teatro, etc. Quizá una característica de su obra es que nos hace reír continuamente.
Tuvo un sentido del humor muy peculiar razón por la que potenció un parecido con el bueno de Groucho Marx, o que, por ejemplo, al principio de su carrera hiciera subir al escenario a un sujeto, Louis Cuneo, para que se riera y contagiara al público su risa, o que en actuaciones con poco público convenciera a los pocos asistentes para que actuaran y la banda fuera el público o incluso en ocasiones con un auditorio casi vacío la actuación se limitara a que F.Z. y sus músicos sirvieran bebidas al respetable y acabaran conversando animadamente en alegre comandita.

     Al clan Zappa le encantaba el humor absurdo, pero también las críticas irreverentes. Se consideraba dadaísta, incluía en esa consideración a su familia. Su hija Diva, llamada así por lo vociferante que era el angelito cuando nació, quemó el pelo de una muñeca, deformó la nariz con pegamento y le puso un nombre absurdo, para deleite del padre.

     Otra buena zappada era negarse a que sus hijos fueran a la universidad, “si quieren ir que se lo paguen ellos”.
 Sus dardos apuntaron en todo momento a: la iglesia, la política, el sexo, suicidio, la ley y el orden, la industria musical, etc., lo que hace que no le veamos sólo como a un músico al uso sino como alguien que disfruta viendo el mundo y sus contradicciones con auténtico placer.
Recuerdo haber leído hace bastantes años una crítica que le hacía Jean Luc Ponty porque consideraba que Frank tenía un sentido del humor un tanto pornográfico.
Jean Luc Ponty

     Hay que añadir la poca simpatía que profesaba hacia las groupies, las poses musicales, los divos rockeros.

     Hay que destacar que siempre tuvo auténtico odio hacia las drogas aunque siempre fue un fumador compulsivo y un consumidor de café conspicuo.
Experimentó con el blues, Jazz, Rock, Country llegando al punk, siendo siempre él mismo a pesar de los cambios.
Fue un auténtico precursor en el uso de la tecnología: el uso de ordenadores. El Synclavier fue su amigo, encontrando buenas salidas donde otros músicos no supieron sacar absolutamente nada y que le permitieron grabar sin contar con músico alguno. Llegó a exclamar que “aunque parezca mentira en algunos ocasiones he preferido actuar con músicos”.
Hoy podemos oír los temas de F.Z., interpretado por un cuarteto de jazz, por una orquesta sinfónica y/o como un grupo a capella, dejándonos un buen sabor.
En sus últimos años llegó a escribir música tan interesante como The Yellow Shark, hecha para cuartetos de clásica.
John Lennon

     Merece la pena señalarse que un gran número de buenos músicos colaboró con Zappa bajando sus cachés como en el cine se hacía con Woody Allen, Robert Altman u otros de los grandes.
     Por ejemplo han colaborado de diferentes formas con él: Simon and Garfunkel, Lennon, Johnny Guitar Watson, Adrian Below, Jimmy Hendrix, Joni Mitchel, Stephen Stills, Tom Waits y un interminable etc., y que huella la podamos percibir incluso en otro gran zappiano como es Matt Groening creador de los Simpsons.
Matt Groening

     Destacar que existen festivales, en Alemania “la Zappanale” que va a cumplir su vigesimoquinto aniversario y en Portugal “el Zappamundo” donde el único tema a tratar es Frank Zappa y su música.
Además fue un músico prolífico llegando a grabar más de 70 discos entre los años 1966 y 1993. Y algo que siempre nos ha alegrado a los zappianos es que no respetaba ni sus propias obras y que no las interpretara nunca dos veces de la misma forma.



     Por último citar algunos discos que siempre han estado con nosotros: Hot Rats, Chunga's Revenge, Waka Jawaka, Over-Nite Sensation, Apostrophe, One Size Fits All, Zoot Allures, Sheik Yerbouti, Joe's Garage, Jazz from Hell.
A modo de despedida se ha de decir que aunque seamos zappianos superlativos también disfrutamos al oír a Dylan.
Asimismo es de rigor recordar los cientos de veces que sin venir a cuento hemos brindado por él utilizando su segundo nombre:  ¡Por Vincent!
Pues bien, una vez más ¡Por Vincent!



                                                                         Jesús Oitaben Fernández (Oita) y Jaume Galta

martes, 1 de diciembre de 2015

DE NOVO, A VOZ DE MARIANO CORONAS: "UN COMPROMISO COLECTIVO".


Mariano  Coronas
   Vimos mantendo dende este blog-revista a necesidade de que a biblioteca escolar sexa o eixe principal do funcionamento da escola.
     Mantemos, dende hai ben tempo, que xa se poden cambiar todos os plans de estudo, pero que mentres non haxa un mestre/a-bibliotecario/a dedicado a este espazo suxestivo e case máxico, o índice lector seguirá a ser baixo e a formación dos nosos alumnos continuará a resentirse.


     De aí que saudemos con ledicia cada artigo do gran Mariano Coronas (de quen non vou falar de novo, pois quedei xa sen palabras), porque pon decote o dedo na chaga dos problemas que abafan o sistema escolar.
     Tirado dos seus Cuadernos de Macoca (2) e publicado en Cuadernos de Pedagogía (nº 426- setembro de 2012), ofrecemos un artigo imprescindible: un decálogo de acción a desenvolver nas escolas a prol da lectura, dos libros e da biblioteca escolar. Un obxectivo común que marcasen todos os membros da comunidade escolar.

     Unha vez máis, a palabra atinada deste mestre de mestres que, aínda que xubilado, non pode disimular o seu compromiso serio coa educación e formación dun alumnado excesivamente despistado nestes eidos.

     
     Tomade nota, por favor.




COMPROMISO COLECTIVO


     Sería deseable que un objetivo común inspirase las actuaciones de todos los miembros de la comunidad escolar a favor de la lectura, los libros y la biblioteca escolar. Y para marcar el camino que nos condujese hacia ese objetivo, podríamos definir un decálogo de acciones como el siguiente:

     Un centro comprometido con lo anterior es aquél que considera a la biblioteca escolar como un equipamiento necesario y la cuida convirtiéndola en un espacio de alto interés para todos los miembros de la comunidad educativa.

     Es el que dedica anualmente una parte del presupuesto general de la escuela a la compra de nuevos materiales con el fin de mantenerla actualizada y llena de sorpresas.

     Es aquél en el que se considera la lectura como compañera de la aventura, fuente de información y vehículo de aprendizaje.

     Es aquél en el que el profesorado da ejemplo leyendo a su alumnado y acudiendo frecuentemente a la biblioteca escolar.

     Es aquél que se preocupa de acompañar a los niños y niñas a la biblioteca para que conozcan sus contenidos, sepan utilizarlos con diversas estrategias y disfruten con su lectura.

     Es aquél en el que se cuentan cuentos, se lee en voz alta, se atiende a la tradición oral y se estimula la realización de publicaciones escritas: revistas, libritos, monografías...

     Es aquél en el que, tanto el profesorado como las familias están comprometidos con el fomento de la lectura y animan a su alumnado, a sus hijos e hijas, a practicarla.

     Es aquél que enseña a tratar a los libros con delicadeza y respeto e inculca en el alumnado que una biblioteca es un espacio mágico donde se guarda una muestra del pensamiento, la imaginación y el conocimiento de muchos hombres y mujeres que en un momento de sus vida lo dejaron escrito.

     Es aquél que en cada clase dedica un rincón, especialmente cuidado, a la biblioteca de aula y que se ocupa de nutrirla periódicamente con nuevos fondos, con novedades llegadas de la biblioteca escolar central.

     Es aquél, en definitiva, que no solo cree que la lectura -en cualquiera de los soportes disponibles hoy- es una actividad altamente recomendable, sino que pone todos los medios a su alcance para estimularla y trabaja para que el alumnado que pase por sus aulas tenga un bagaje lector muy alto, tanto en cantidad como en calidad.

     Son solamente algunas ideas, pero pueden ser un punto de partida para debatir, acotar y tomar algunas decisiones que orienten el proceder individual hacia un horizonte de compromiso colectivo.

                                                                      MARIANO  CORONAS  CABRERO