Trátase de Poesía Hexágono. Ollada e experiencia.Proposta e resposta nas aulas.
Un libro editado por Apiario, un proxecto editorial que
me seduce moito, primeiro da colección Abella mestra.
Cando a poesía segue a ser (xunto co
teatro) a irmá pobre dentro das aulas, aparece este libro. Cando os mestres e
mestras seguen a terlle medo á poesía, aparece este libro. Cando o alumnado
precisa de mediadores entusiastas e parece non atopalos, aparece este libro.
Poesía
hexágono… contén seis ensaios breves, diferentes entre si, pero que forman
un mosaico perfecto para que os docentes teñan unha visión variada e completa
do que se pode facer nas aulas. Un enfoque que parte da experiencia, co
obxectivo de que a poesía, a creación poética, se convirta en algo pracenteiro
e provoque a estimulación das capacidades creativas dos mozos e mozas.
Seis poetas dun prestixio incuestionable
son os autores/as destes atraentes textos. Seis persoas que levan tempo facendo
obradoiros de creación poética e que poñen preto do profesorado as súas
propostas. Trátase de Yolanda Castaño,
Estíbaliz Espinosa, Celso Fernández Sanmartín, Carlos Negro, Antía Otero e Dores Tembrás.
E como di Agustín Fernández Paz no seu interesantísimo prólogo: A poesía e o ensino levan unha longa etapa
de desencontros. A poesía é un xénero minoritario, dísenos, e os adolescentes
non se interesan por ela (daquela, como se explica o auxe do rap, das letras
das cancións, das variedades da cultura audiovisual?). Eu penso, como
Agustín, que esta afirmación é errada. Os rapaces emociónanse coa poesía, gozan
con ela (a miña experiencia avala isto) e os adolescentes están nunha idade
ideal para deixarse engaiolar pola palabra poética. O que lles falta é alguén
que crea nesa bondade da poesía, que os seduza dende a paixón, que contaxie
entusiamo, que llela presente dun xeito vivo e intelixente. Se se fai así, os
alumnos notarán que a poesía pode habitar neles e que lles vai permitir
interrogarse sobre o papel que xogan neste mundo convulso. Permitiralles
coñecerse mellor e afrontar a complexidade da vida.
Por iso este volume se fai
imprescindible. Hai moita reflexión nel. Hai moita acción nel. Hai moitas
canles que se descobren nel.
 |
| Yolanda Castaño |
Yolanda
Castaño pon o acento na necesidade de rachar prexuízos en relación coa
poesía e salienta a capacidade que esta ten para que exploremos os máis fondos
sentimentos. Afirma que a poesía é a
linguaxe literaria máis cualificada, expresivamente ambiciosa, rica,suxestiva,
concentrada, sintética. A palabra menos superflua, a levada á súa máxima
estilización. E engade que é obvio
que educar o gusto pola poesía require un tempo e un proceso.
 |
| Carlos Negro |
Carlos Negro
segue a liña desmitificadora que ben coñezo (por telo visto/escoitado nalgunha ocasión) e
denuncia que rara vez a maioría dos docentes merca un libro de versos por
propia iniciativa. Tras interesantes reflexións e iniciativas sorprendentes,
déixanos un decálogo intelixente para unha poesía que se cadra non existe. Un
dos seus puntos é este: A revolución da
poesía xuvenil consiste en fender estereotipos, mais non desde unha trincheira
ideolóxica, senón desde a dinamita das emocións. Aí queda iso, para que se
tomen as notas máis axeitadas.
 |
| Estíbaliz Espinosa |
Estíbaliz Espinosa
conta que, segundo a súa experiencia en obradoiros con nenos, e da súa memoria
de ser nena tamén, a única materia da infancia é a curiosidade, porque di que vimos a este mundo ávidos e intrigados e
reivindica o rescate desa avidez e esa intriga como tarefa que non debemos
esquecer. De aí que o seu texto se chame “Curioseando” e nos presente
experimentos que parten de algo minúsculo ou interesantes haikus matemáticos. Que nos fale
da física dun relato ou que nos introduza na literatura dixital.
 |
| Celso Fernández Sanmartín |
Celso
Fernández Sanmartín, que non é filólogo nin mestre de lingua e literatura, dá
un enfoque ao seu texto menos práctico que os anteriores e axúdanos a reflexionar
afirmando que a súa proposta podería ser simplemente cultural e
hermenéutica (de lecturas de poesía e preguntas), e esperar o salto dese
resorte natural que nos leva a imitar e explorar para ser máis que lectoras e
lectores. E incide por enfocar a atención sobre cada palabra, pois digo que tomada en por si cada
palabra, e non expresamente combinada, podemos xa falar de poesía. Discurso
denso ao que convén prestar atención.
 |
| Antía Otero |
Antía
Otero aposta pola exploración das posibilidades da videocreación con
enfoques poéticos. Mesmo comeza o seu texto con esta frase: Este artigo quere falar de videopoesía, mais
iso é unha escusa para pararnos e observar moitas outras cousas. E penso eu
que ese vén sendo boa parte do espírito poético: a observación de todo o que
nos rodea que é moito e diverso. E a autora preséntanos traballos (derivas e
apuntes) con ou sen cámara que dan unha nova dimensión ao acto creativo en relación
coa poesía.
 |
| Dores Tembrás |
Finalmente, Dores Tembrás preséntanos unha vía interesante, a dos graffiti e a
súa relación evidente coa poesía e foxe, coma Antía Otero, dos esquemas
tradicionais de creación. Cando a autora descubriu nun muro esta pintada. Eu queríate / e ti botáchelo todo a perder, sentiu
que era o detonante para decidirse a traballar con graffiti e poesía.E afirma
que é necesario, para o fluír do
obradoiro, tentar eliminar prexuízos ou preconceptos sobre o que ten ou non que
gustarlles, o que se considera ou non POESÍA. E defende o anonimato do graffiti porque favorece a
liberdade de opinión e pernmítelle conducir os motivos para explicar a
construción do poético. Completan o seu texto propostas vivas que o mesmo
se deteñen no binomio fantástico de Rodari que nas grandes palabras de W. Szymborska.
O volume ofrece, ademais, unhas pequenas
biografías dos autores e autoras dos ensaios, con senllas bibliografías e,
nalgún caso, con ligazóns para ilustrar o explicado.
Un libro indispensable se queremos explorar
camiños que leven o noso alumnado a sentirse motivados e poder entender as
moitas caras que a creación poética posúe. Un libro para reflexionar e para
exercitar. Para ilusionar e enriquecer.
Un acerto este Poesía Hexágono. Ollada e experiencia. Proposta nas aulas, de Apiario.
Un paso adiante no labor de achegar o feito poético a pequenos e maiores.
Cada vez existen menos escusas para seguir
afirmando que aos nenos non lles gusta a poesía.
ANTONIO GARCÍA
TEIJEIRO
