miércoles, 16 de noviembre de 2016

ESCAPARATE POÉTICO (XC) Fernando del Paso






                            FERNANDO  DEL  PASO  (México D.F., 1935)





                        XLVIII



ME HICIERA yo a la mar, mar traicionera,
si hacerme en su bondad el mar quisiera

Fernando del Paso
generalísimo de sotavento,
de estribor y babor, de barlovento.

Y así yo lo hiciera, cantaría
su vocinglera, eterna algarabía,

y del cielo que copia sus paisajes,
cúmulos, cirros, nimbos y celajes.

¡Me hiciera yo a la mar, la mar ligera,
desleal, fementida, aventurera!




                            LIII


DORMIDO entre los filtros de dádivas azules,
preso de muertes nuevas de aliento movedizo,
yo te sueño y te invento: la luz es territorio
donde siembro rubores, la vendimia en tu pecho

es ramillete nuevo de oleajes y de cánticos.
Te obsequio de la brisa la rosa de los polos,
la candorosa rosa sumisa, acantilada
en los quemantes vértices de las estrellas de agua,
y del vino en el cuenco de mis manos te ofrendo
vaporoso, el delirio de su lento prodigio.

Y en tanto yo te invento, ahogado en mis palabras,
se tienden como puentes en tu espalda de vidrio
los arcoíris plateados de los peces espada.




                               LX



 YO NO soy nada para aferrarme a tu noche,
pero te ruego abrir tu pecho de rocío en ascuas,
y verter tus pálidas vegetaciones temblorosas
en mi lengua que para ti es leche y trébol,
a fin de celebrar tus faustos más recónditos.






A MANERA DE ZÉJEL



Fuego azuzado por el aire,
tengo, más que una sed, variadas sedes
por beber el solaz de tus mercedes
y acunarte en mis redes
-         -Oh, mar, dechado de donaire-
de mis brazos ardientes al socaire.



(Del libro PoeMar, editado por el Fondo de Cultura Económica, 2004. Reed. FCE España, 2015)

domingo, 13 de noviembre de 2016

REMUÍÑO DE LIBROS (1) : "Moito Morro Corporation, Sociedade Ilimitada", de Carlos Labraña




“Versos e aloumiños” foi, dende o seu inicio, moi sensible á literatura infantil e xuvenil.
     Os que facemos este blog-revista cremos fondamente na súa necesidade nesta sociedade nosa e non concibimos que o alumnado pase polas distintas etapas educativas de costas á literatura.
     Nas nosas entradas ao longo destes anos as reseñas sobre libros de LIX foron aparecendo, conscientes da importancia da lectura. Pero consideramos que debe haber máis constancia neste eido e queremos que os libros para nenos/as (e adultos) teñan máis presenza.
     
Alba Piñeiro
     Por iso abrimos unha nova sección: “Remuíño de libros”, que correrá a cargo da profesora de Secundaria, Licenciada en Filoloxía Galega e especialista en LIX, Alba Piñeiro. Aínda están na nosa lembranza as súas columnas no semanario “A Nosa Terra”, que abriu os ollos a tantas persoas que se interesaban pola boa literatura que se escribe para os pequenos (e grandes!).
     
     Unha razón máis para que “Versos e aloumiños” siga medrando.
     Unha razón máis para que prendan luces de esperanza ao noso redor  porque, como di Luis Eduardo Aute nunca canción: “Qué feo, feo, feo mundo…!
     
      Fagámolo un pouco máis bonito.

     Todos somos responsables.





Título: Moito Morro Corporation, Sociedade Ilimitada.
 
Autor: Carlos Labraña.

Ilustracións: Rodrigo Chao.

Editorial: Galaxia. Colección: Árbore.

Carlos Labraña,autor recoñecido no eido do teatro para o público infantil, achégalles esta farsa humorística protagonizada por un elenco de personaxes extravagantes. 
     Esta peza teatral, estruturada en dous lances que se distribúen en catorce escenas e un epílogo, ten coma fío condutor o humor. A través del, o autor é quen de darlles vida a uns estrafalarios compoñentes dun circo que teñen coma obxectivo, ao longo da obra, buscar financiación para poder pagar as súas débedas e continuar contaxiando coa súa profesión. Un equívoco será o punto de partida que dará lugar ao desenvolvemento da acción dentro dun banco que vén de quebrar. A partir de aquí asistimos a unha serie de situacións absurdas por medio das cales o autor pon de manifesto, dun xeito natural, o que significa a crise económica e as súas consecuencias no comportamento humano. 
Carlos Labraña
     A linguaxe sinxela e directa axuda o lector a entender como nunha sociedade gris na que só domine o material, as cores dos soños e da maxia corren o perigo de desaparecer.
     As ilustracións de Rodrigo Chao recrean perfectamente os diferentes personaxes e afondan no seu valor simbólico.
                                             
                                                                                   Alba Piñeiro
                                                

miércoles, 9 de noviembre de 2016

"AS RÚAS NON CALAN, BERRAN", un poema de Antonio García Teijeiro dedicado a Carlos Oroza




Dentro do Festival Kerouac de Vigo 2016 houbo un acto sinxelo, pero moi grande. Tivo lugar na rúa para ser vivido por aquelas que por alí pasaban.
       
     Foi unha homenaxe ao poeta Carlos Oroza, na rúa do Príncipe, xunto a uns versos seus gravados  no chan.
     
     Daisy Villalobos, Marcos de la Fuente e mais eu lemos uns textos, uns poemas dedicados a este poeta singular, de voz única na poesía deste país; un poeta en continua reescritura, de xestos radicais e en  procura de si mesmo.
     
Carlos Oroza
     Un acto, pois, que nos converteu en “poetas da rúa”. Un termo que utilizaba decote o meu querido e admirado Rafael Alberti  na súa loita persoal para que os poetas e a poesía estivesen preto da xente. Nel pensei cando estiven á beira dos meus dous compañeiros.
    
     Así que en Versos e aloumiños  podedes ler o poema que lin baixo o ceo azul de Vigo, en voz alta, na lembranza de Oroza con quen falei en moitos momentos. Un Carlos Oroza que me foi presentado pola miña querida Moraima, a compañeira de Celso Emilio Ferreiro moitos anos atrás.

     Que vos guste.



                             



                            AS RÚAS NON CALAN, BERRAN

                                                                                                                                                                                                      
                                                                                                 A Carlos Oroza



Perdéronse os teus pasos
entre ese aire que roldaba pola túa cabeza
e o sorriso detido daquel rumbo que esvarou
na memoria do tremor

Escoito a incerteza amosada polo teu rostro
cando mirabas territorios esquecidos
nos crueis intentos de artellar  discursos caóticos
nos espazos sen luz

Camiñabas sen moverte
dando voltas a ti mesmo
e pousabas a túa ollada
nas fontes delirantes do absurdo

As rúas gritan o teu nome
                                gritan as túas palabras                             
                                     
inclinadas nos andamios
             para amosar ese mundo teu
                                          que nunca deixou de moverse
                        entre a cordura
                                    e a crise evidente dos afagos


Quero apreixar esas palabras

Quero collelas e pronuncialas
                                       coa emoción da túa presenza infinita

Son noticias urxentes
                                 que non poden esvaecer
no medio das néboas que cobren as arestas dos milagres


Quero dicilas
                       berralas
                                e levalas a ese universo
                                                                      que fuches creando
 cos restos das visións e das sombras
dos estralos e dos lugares escuros
                                                    nos que as cousas perdidas
procuraban  acougo  nos músculos vizosos da túa voz


Con elas ben preto
                          case que aforcándome
    forzarei a miña  boca quente
                           ata confluír contigo
                                                           na liña azul  dos espellos
                                               mentiras de vidro
                                          que deixan a humidade das bágoas
                                 sobre a viva silueta do teu nome

     E xuntos
                         ti e mais eu
                                    cuspiremos exhaustos o teu canto.


                                               

                                                                                    ANTONIO GARCÍA TEIJEIRO
                                                                            Outubro. 2016

domingo, 6 de noviembre de 2016

A LUZ DAS PALABRAS (61) Rosa Huertas



Cando caeu nas miñas mans o libro  Mala luna pensei que, tras estas páxinas tan brillantes, se agochaba unha escritora de verdadeiro talento. Como amante da poesía (e de Miguel Hernández) a novela me entusiasmou. Prosa brillante, calor humana, trama suxestiva e moita, moita poesía.
     
     A autora era Rosa Huertas e non a coñecía. Corría o ano 2009 e decateime axiña de que estaba diante dunha persoa que ía dar moito que falar no panorama da LIX española.
 
Rosa Huertas
     Non me trabuquei. Pasaron sete anos e aí está. Unha referencia. Fun lendo todo o que ía saíndo e ficaba enfeitizado en cada libro que lía. Lembro Los héroes son mentira, El blog de Cyrano, Tuerto, maldito y enamorado, Sombras de la Plaza Mayor, Corazón de metal…
     Namoreime da súa literatura.
     E valorei as súas publicacións didácticas, as súas incursións na literatura popular, a súa paixón pola palabra escrita.


     Admiro esta muller polo seu amor pola literatura de calidade, pola xénese deses mundos creados que son para ela máis reais ca a vida cotiá, pola poesía que enche cada unha das novelas que escribe.
     Porque Rosa Huertas  non sabe vivir sen escribir, porque toca temas universais que rachan as liñas de idades, porque sabe que hai que darlles aos lectores obras que os axuden a medrar a través da calidade e o respecto cara a eles. Porque foxe do banal, do intranscendente para conmover a partir de historias que conmovan, que emocionen.
 
En Madrid con Alfredo G. Cerdá, Rosa Huertas e Mónica Rodríguez.
     Coñecela persoalmente resultoume dun pracer extraordinario. É afectiva, loitadora, apaixonada da literatura, agradable.

     Contaxia a ilusión que posúe e é unha muller encantadora. De aí que decidimos en Versos e aloumiños pedirlle un texto narrativo para esta sección. Ela, xenerosa coma sempre, accedeu, e este blog-revista ten a honra de publicado para que os seus innumerables lectores e lectoras gocen del.




                       HUELLAS DEL PASADO

                                                                                           
                                                                                                         ROSA  HUERTAS

Mi barrio es como un pueblo. El centro de Madrid no es más que un pueblo abigarrado de calles tortuosas cuya arteria principal, la calle Toledo, sube empinada hacia la Plaza Mayor sin dar tregua al paseante.
Plaza Mayor (Madrid)

Poco queda de aquel pasado esplendoroso, de los edificios de granito del Guadarrama, de los conventos que poblaban cada esquina, de los personajes ilustres que paseaban por las mismas calles que yo.

Gentes nuevas, llegadas de otros paisajes, se asoman a los balcones de las casas de ahora. Los autobuses han sustituido a los carromatos, aunque dudo que este Madrid luzca más limpio que aquella capital cuya mugre asustaba a propios y extraños. 
Puerta de Toledo (Madrid)

Subo la calle con esfuerzo. La Puerta de Toledo me mira con la boca abierta. Presume de estar rodeada de flores y de poseer un aspecto juvenil a pesar del par de siglos que arrastra. Casi nos ha hecho olvidar que está dedicada al monarca más nefasto, ruin y sanguinario que hay reinado en nuestro país. El nombre de Fernando VII aparece también en otro monumento del barrio, en la Fuentecilla: una fuente seca que antes abasteció de agua a los vecinos, a pesar de que siempre les pareció horrenda. ¿Qué bichos son estos? ¿Un lagarto con alas, un león con escamas? Son feas las estatuas, el tiempo ni siquiera les ha concedido la belleza de lo antiguo, pero sí les ha regalado cierto aire simpático: una rareza histórica enternecedora.

Por la calzada sube un tráfico infernal e imagino que hace cuatrocientos años el bullicio sería semejante. Los carros cargados con los productos del campo, que venían desde Toledo, entraban en Madrid por esta misma calle. Rufianes y ladronzuelos acechaban en cada esquina, había dinero fresco. Tabernas y posadas abrían sus puertas a los foráneos, igual que hoy proliferan los bares para turistas.

Compro unas uvas en la frutería de Mohamed y saludo a Toni, que aunque es chino tiene un nombre español. Ha logrado que su pequeño comercio se convierta en un almacén donde hay de todo. “¿Tienes pinzas de la ropa?” “Pasillo 18”. Pero no puedo negar que las tiendas que más me gustan son las que perviven en la calle desde hace un siglo o más. “Caramelos Paco” lleva vendiendo caramelos a los niños del barrio desde 1934 ¿Qué les vendería tres años después? ¿Habría caramelos en el Madrid sitiado de la Guerra Civil? Entro y compro una bolsita de caramelos de miel y limón, los mejores para suavizar la garganta los días que no paro de hablar, esos días en los que no escribo. Porque los días de escritura son silenciosos y solitarios, y cuando hablo sola mi voz suena extraña.

“Casa Vega” es la tienda del padre de Elisa, la protagonista de Tuerto, maldito y enamorado, y lo seguirá siendo porque ya no distingo bien la realidad de la ficción. Cuando paso, miro los balcones del primer piso, donde veo unas hermosas macetas de geranios y donde imagino a Elisa estudiando cada tarde. Su padre sale fuera a fumar un pitillo, no es capaz de dejar esa adicción, le veo frente a mí y me dan ganas de acercarme a saludarlo, aunque él no me conozca y yo crea que se llama Paco.  Un anciano pasa por mi lado y se dirige al padre de Elisa, escucho como lo llama por su nombre: “Hola, Julián ¿Qué tal estás?” Me dan ganas de decirle que se equivoca, que el padre de Elisa se llama Paco, pero me doy cuenta que estoy en este lado del espejo y ya no paseo por un mundo de ficción, como Alicia.
Vicente Aleixandre

Sigo caminando y mi pasos me llevan ante el Instituto San Isidro, el templo de la enseñanza madrileña. Entro por la puerta de granito, por la misma que franquearon Lope, Machado, Aleixandre, Cela, Juan de la Cierva, la reina Fabiola de Bélgica y miles de alumnos a lo largo de más de cuatrocientos años. ¿Qué quedará de todos ellos aquí dentro? Me miro los pies, sigo pisando sobre las huellas de aquellos que me precedieron, y comprendo que mi misión es atesorar y preservar su memoria.

Antes de entrar al claustro saludo a Germán, el conserje, que parece un personaje de novela pero es de verdad. En este barrio la realidad y la ficción se confunden. Tendré que incluir a Germán en alguna de mis novelas.
Claustro do Instituto San Isidro (Madrid)

El claustro me espera, silencioso y cargado de misterios. Si los fantasmas existieran se pasearían bajo esos arcos, rezando letanías en latín o repasando las lecciones en la lengua de los romanos.

Para alguien como yo, que ama la enseñanza, es fascinante pasear por un lugar donde se han dado clases a lo largo de más de cuatrocientos años. Un lugar donde siempre ha habido profesores, como yo, y alumnos como ellos, como quienes me miran cada mañana. Un lugar capaz de inspirar a escritores de todas las épocas, fascinante y sobrecogedor. Por eso sus piedras me llaman, y me hablan cuando me quedo callada.
Un rastro de vida, de historia y de verdad palpita bajo mis pies, bajo nuestros pies. 


jueves, 3 de noviembre de 2016

"A BIBLIOTECA NO SEU DÍA", SEGUNDO DAVID OTERO




David Otero é unha desas persoas críticas, anovadoras, cun espírito de loita descomunal. Capaz de escribir unha obra máis que interesante e cunha prosa moi intelixente , vai marcando os treitos que conducen a unha mellor consideración da literatura e, xa que logo, da vida.

     Inquedo ao máximo, leva ben anos “escribindo no aire”, segundo unha expresión súa que o leva a falar e vivir a liberdade.
 
David Otero
     No “Día da Biblioteca” escribiu este texto. Un texto cargado de verdade e de ironía que se fai necesario nestes  “tempos de ignominia”, que diría José Agustín Goytisolo. E tan necesario, pois estamos a vivir unha situación que nos empurra a dar as costas á decencia, á solidariedade, á xustiza social, ao humanismo…non sigo!
     
     De aí, a importancia da lectura, da literatura, do saber, das artes.
     
     Talvez non sexa suficiente, pero a cultura é algo polo que debemos loitar. Non podemos permitir que nola rouben e quede reducida a bonitas palabras sen consistencia.  Xogámonos moito nesta loita e a Biblioteca ten que ser ese lugar que nos axude a prender o lume  da forza que precisamos.

     
     Grazas, David, por seres guía e lembrarnos todo isto sen renuncias.



         
                      A BIBLIOTECA NO SEU DÍA
                                                       
                                                                  
                                                                                        DAVID OTERO



Nós andabamos por libre, cóntanme unha lectora e un lector.Cada un polo seu reconco. Pensabamos que a lectura era cousa de soidades consentidas.
     Mesmo daquela pensabamos que así estabamos ben coas nosas lecturas. E non. Pois, sen saber unha do outro, entramos na biblioteca e atopamos moitas “ elas” e moitos “ eles”coma nós. Atopámonos.E agora desexamos fondamente sabernos “nós” consolidados ( que de verdade aínda falta, leva os seus momentos).
     

     E así foi como nos lanzamos,Botámonos polos tantos mundos. Os das e dos que nos metéramos na rolda aquela tan primorosa de lectoras e de lectores.Tamén o fixemos polos tantos mundos dos libros.E así se foi creando, vaise creando, un mundo xigante de mundos. Universo de nós. Todo o fixemos porque nos petou. Cos libros. Na biblioteca. Coas bibliotecarias. Para así instalarnos mellor fóra, nas rúas, nas casas e nos nosos propios lugares de nos atopar para vivirnos íntimamente tantas cousas. Tanta vida.

     Notamos que as nosas experiencias collían máis de moito para encher as nosas vivencias de amantes e de amados. Por iso sempre volvemos ao facer ourado de ler e da lectura. Ao prateado inmedible dos libros. Na biblioteca. Nas Bibliotecas. Alí recordamos con gusto os tempos de ir por libre, que non eran feos, pero estes momentos de arestora, os de nós, na biblioteca sobre todo, vannos de moi ben.
     

     Tanto que nos colocan, que nos poñen , xusto e máis no que desexabamos.
A biblioteca deixou de ser ese lugar de baleiros feitos silencios a palabrapouca, a curtapalabra.

     Volveuse unha festa popular interminable.Xa que logo culta. Menudo amor alí. Na casa de libros e de lecturas  (dunhas, que tamén hai outras que non se fan alí). Lavabos de certas soidades asumidas agora liberadas. Espazo no que avanzar e conquistar. Pintando e repintando. Sabendo que pintamos. Facendo e refacendo. Soñando e desexando.
     
     Que é dicir sentindo. Que é dicir comunicando.        
     Que é dicir.



   
Con David Otero en Compostela