viernes, 12 de febrero de 2016

"VAITE XA! ", UN FERMOSO ÁLBUM DE MARCOS VISO QUE FALA DO DESARRAIGO FAMILIAR E SOCIAL


Gústame que na LIX non se lles agochen aos nenos temas que están ao seu redor. Se pensamos que literatura é vida, non debemos estar de costas a certas realidades. O que si hai que ter presente é a maneira de contar. Sutileza, elegancia, agarimo, intelixencia… son algúns dos substantivos que me veñen á cabeza se falo destes asuntos.
    
     E isto é o que fai Marcos Viso no seu precioso álbum Vaite xa!, que edita Edicións Xerais na súa colección Merliño. E ademais Marcos Viso, como grande ilustrador que é, acompaña o seu texto cunhas imaxes fermosísimas. Un reto interesante.
    
     Oso está preocupado porque nos últimos meses a horta convertérase nun cadaleito, levándose por diante a ilusión. Oso, perante a situación de necesidade, terá que partir na procura dun traballo mellor. E iso supón  partir e deixar a Osa e mais a Osiña no fogar e traballar lonxe, algo que lle doe fondamente.
    
Ilustración do libro
     A Oso xórdenlle dúbidas e a dor invádeo ao tomar esta dura decisión. O desarraigo familiar é un tema que o autor plantea nesta obra. A emigración, sempre presente no devir dos pobos, deixa a súa pegada no texto. Un texto que trata un tema real, doloroso, pero que o autor envolve en lirismo. Oso sofre os medos, as dúbidas, as determinacións, as incertezas, pero sen perder un fío de esperanza na súa decisión.
 
Marcos Viso
     Marcos Viso conta unha historia que reflicte, xaora, uns feitos que están a padecer os seres humanos. E faino, na dobre vertente de escritor-ilustrador. Sae moi airoso do reto. Emprega unha linguaxe sinxela, directa, cun ton lírico que engaiola. Axilidade e emoción apálpanse ao longo das súas páxinas. E ilustra o texto con perspectivas diversas, primeiros planos, detalles precisos e con obxectos que simbolizan situacións e sentimentos.
     

     Un acerto este planteamento cheo de tenrura, que nos permite imaxinar un todo con eficacia. Marcos Viso crea un ambiente engaiolante e obríganos a camiñar descubrindo espazos varios (de aí as diferentes cores empregadas)  segundo os estados de ánimo e dacabalo do sentir máis fondo do protagonista.
     
     Parabéns a Marcos Viso polo que está a realizar. O seu nome xa comeza a figurar entre os artistas máis interesantes dentro da nosa LIX actual.
    Ten un magnífico futuro por diante. E eu alégrome moito.


                   
Ilustración do libro
                                                                             

                                                                                                                            ANTONIO GARCíA TEIJEIRO

miércoles, 10 de febrero de 2016

LOS POEMARIOS DE "LA PÁGINA ESCRITA" (4) "Nicolás Guillén". (Selección poética)






“Nicolás Guillén” (Selección poética)
Edición literaria de Federico Martín Nebras y Antonio Rubio.
Ilustraciones de Nelson Villalobos.
Faktoría K de Libros. 2013

Me resulta un placer leer a Nicolás Guillén. ¡Es tan viva su poesía! Todo comenzó escuchando al maestro. Sí, Paco Ibáñez cantaba esa canción vibrante, Soldadito boliviano, y me emocioné. Reparé en su autor. No lo conocía. Pero no tardé demasiado en saber que este hombre viajero, nacido en Cuba en 1902, era un poeta comprometido con el ser humano, con la Cuba de sus mestizajes (qué bien quedan reflejados en su poesía, popular, que rezuma vida) y con un antiimperialismo feroz.

     Pero Nicolás Guillén es, ante todo, un poeta impactante; el poeta de la poesía negra cubana, una poesía llena de imágenes brillantes, de recursos sonoros que envuelven al lector, como las rimas, las repeticiones, los indigenismos.
Nicolás Guillén

     Como dice Antonio Rubio, coeditor del libro que nos ocupa: “En sus versos suenan los instrumentos de percusión, las voces afronegroides, los topónimos africanos. Por sus versos pasan frutas, ríos, duendes, el chévere, el danzón, sinsontes…”

     Así es. Llenos de calidad lírica, los versos de Guillén nos acercan al son y se convierten en la voz del pueblo llano y mulato.

     Por todo ello (y más) es un acierto esta antología que publica Factoria K de Libros, editada por Federico Martín Nebras y Antonio Rubio.

     En ella encontramos poemas de Motivos del son (1930), Sóngoro consongo (1931), West Indies Ltd. (1934) y la paloma de vuelo popular (1958).
Composiciones con mucho ritmo, influenciados por la canción y el baile populares más antiguos de Cuba. Composiciones que se sienten cerca del lector y que les llevan a gozar de su frescura, de lo lúdico y le invitan a reflexionar.
Ilustración de Nelson Villalobos

     Una antología, pues, de mucho valor para que Nicolás Guillén entre en nuestras vidas (o no se vaya de ellas) y se le pueda valorar por su talento, su lirismo y su apego a lo más hondo de su tierra con una proyección universal.

     Nelson Villalobos pone su talento, con unas imágenes sugeridoras que no se limitan a ilustrar el poema, sino a darle vida desde el color y las formas, porque siente muy dentro el espíritu de Guillén. Y refiere algo que dijo del poeta Cintio Vitier: “En él lo negro y lo social acabarán integrándose en la poesía de más calidad cubana y universal”.

                                                                                                                                 ANTONIO GARCÍA TEIJEIRO



lunes, 8 de febrero de 2016

ESCAPARATE POÉTICO (LXVIII) Dores Tembrás




DORES  TEMBRÁS  (Bergondiño, A Coruña, 1979)



palabras
eran balas
con mordaza
no negro
sete setenta e cinco
cruzándonos
Dores Tembrás
contra a solitas

baixo o brazo
c´est fini
ou os ollos

fogo a discreción
             (Lendo a Lois Pereiro)




I

no medo máis medo
de tódalas illas
por ser auga

II

agardo o si non do faro
coma promesa
e non hai pestanexo
ata que me cegas


                              

                              No entrementres de te ver
                                       e xa perderte
                                      en memoria que te mira
                                                         EVA VEIGA


para o inventario
a periferia sempre
circunscrita
a procura do corpo
anatomía
da luz
e as súas cicatrices

tódalas cicatrices

numerar subliñados
que risquen a pel





atesouraba sen medida
pestanas
ou dentes de león
pálpebras en desafío

o meu alentó
conspirando
contra min
avaro





desafiuzada

Dores Tembrás nun instituto en Carril
enxertas
a túa palabra
no peito

ilimitándome




serventía
na hora de pálpebras
estalando risos
coma carqueixas
para os demais
a codia

serventía

sabíalo
e víate vir
raposo




(Do libro Cronoloxía da urxencia. XVI Premio de Poesía Concello de Carral. Espiral Maior. 2014)




                                                         Dores Tembrás recita no XXI Festival de Poesía do Condado

viernes, 5 de febrero de 2016

PAPEIS RECOBRADOS (4) A pomba da paz

                                                                                                                             Foto de Anxo Cabada


Cando xa pasou o "Día da Paz" e seguimos día a día traballando para que a violencia non estrague o noso vivir cotián, unha lembranza a ese home que tanto quixen, Suso Jares, un loitador pola convivencia na sociedade actual.

     
Xesús R. Jares
Persoas coma el non deben caer no esquecemento endexamais e permanecen, con total vixencia, os seus libros aos que debemos acudir para facer das nosas escolas lugares de concordia.

     Unha vez máis recupero este artigo, publicado no seu momento n´A Nosa Terra (e talvez  neste mesmo blog noutra ocasión) para que Suso estea na memoria colectiva do noso pobo.




                                                                       


                                          A POMBA DA PAZ




A pomba da paz estaba cansa de falar inutilmente cos homes. Falaba de dereitos humanos (ela!), de harmonía e de bicos de cores. Pero as súas palabras esnafrábanse contra un muro de pedra construído precisamente polos homes. De pedra,si, pero tamén de silencios, de violencia, de inmundicia, de pólvora. A pomba da paz estaba cansa de levar sempre as mesmas mensaxes e recibir sempre os mesmos desprezos. 

     A pomba da paz decidira ser só iso, unha pomba. Mais un día viu un home delgado, agarimoso, con lentes sobre unha ollada tenra, e unha fasquía que daba confianza. Pareceulle diferente aos demais.Cunha guitarra tocaba Knockin´on heaven´s door. Cando a sentiu preto, sorriulle e comezou a falarlle de combater o medo, de valorar a xustiza dende a sensibilidade, de rexeitar odios e vinganzas, de quecer o ambiente frío da escola.

     O home que amaba a Dylan faloulle da dignidade, da non-violencia, da necesidade de educar para a verdade e a esperanza. A pomba escoitábao abraiada e feliz. Entón, o home agasalloulle un libro. O seu nome: Educar para la verdad y la esperanza. 
     A pomba folleouno e decatouse de que o home de ollada tenra levaba toda a súa vida comprometido co ser humano na loita pola xustiza e a liberdade. 

     A pomba comprendeu axiña que seguiría baténdose contra ese muro erguido polos homes.Despediuse del dándolle un bico na voz. 

     Un día, deixoume o libro no peitoril da miña ventá coa seguinte dedicatoria: Para Antonio e Susi, polos tempos vividos, polos soños compartidos, polo futuro e a esperanza. Suso Jares. 
     Dende aquela, endexamais deixei de navegar polas súas páxinas.

            
                                                                                                A Xesús R. Jares




                                                                                    ANTONIO  GARCÍA  TEIJEIRO

miércoles, 3 de febrero de 2016

"CANTA O CUCO", UN LIBRO-DISCO NO QUE UXÍA E MAGÍN BLANCO REVISAN A VIXENCIA DOS POEMAS DE MANUEL MARÍA PARA OS NENOS E NENAS DE HOXE.




Entramos no “Ano Manuel María” e un recibe con satisfacción publicacións coma Canta o cuco.
     Levo ben anos defendendo a importancia da música, das cancións, como un dos recursos importantes para que os nenos e nenas se acheguen á poesía. E sigo felicitando á Editorial Galaxia, por activa  e por pasiva, polo labor que neste eido realiza a través da magnífica colección “Sonárbore”.
     
     Canta o cuco é un achegamento ben interesante á obra de Manuel María, a través dos poemas musicados por dous grandes artistas do noso panorama musical: Uxía e Magín Blanco.
     
Uxía e Magín Blanco

     Resulta unha delicia escoitar estas cancións, diversas e ben construídas. Hai moito talento neste traballo –como non podía ser menos tratándose deles- no que, tanto dun xeito lúdico coma intimista, vai permitir aos oíntes gozar das melodías e das palabras que lle dan forma. Son poemas extraídos de poemarios como As rúas do vento ceibe, Os soños na gaiola, Terra Chá, Panxoliñas ou Os lonxes do solpor. E saliento aquí a fermosa composición de Uxía e Maxín, Todo me fala de ti, unha fermosa homenaxe ao noso poeta.
     
     
Manuel María
     Todo está moi coidado neste libro-disco. Hai dous poemas recitados por Uxía, uns arranxos musicais excepcionais da man de Santi Cribeiro e Guillerme Fernández –fundadores de Berrogüetto-, que tocan, ademais, o acordeón e as guitarras acústicas e percusión, respectivamente.
     
     A voz de Uxía acariña os versos e penetra no máis fondo da música para producir un ambiente envolvente que seduce. As colaboracións son importantes: Isaac Palacín (percusión), Pablo Vidal (contrabaixo), Raquel Domínguez (gaita), Pablo Ces (bombo) ou Andrés Giráldez (tambor).
    
     Dicía antes que todo está moi coidado. Aquí quero salientar o magnífico traballo de ilustración de Leandro Lamas, un pintor e ilustrador que me entusiasma. O seu traballo é unha festa da cor ben empregada, cunhas ilustracións dunha expresividade que conmove. Leandro Lamas crea un universo arredor de cada poema-canción dunha intensidade exquisita.
     
Ilustración de Leandro Lamas para "Canta o cuco"
     
     Para rematar, unhas palabras de Uxía e de Magín Blanco que definen perfectamente este traballo: Canta o cuco é a nosa ollada arredor do universo poético de Manuel María. Unha revisión contemporánea dos seus versos, tan vixentes aínda para as nenas e os nenos do século XXI. desenvolvemos este traballo de composición cunha globalidade de estilos musicais que abranguen desde a música tradicional propia ata os ritmos próximos do pop e o rock, pasando polos aromas da canción de autor ou os aires latinoamericanos (…)

     

     En efecto. moita variedade e riqueza formal nas composicións. Moito agarimo nos fraseos, nas notas, nas voces.
     
     Un libro-disco para saborear cada unha das partes que o conforman: a poesía, a música e a plástica.

     
     Unha alfaia para non perderse.



     
                        Presentación do álbum-CD  e conversa co ilustrador Leandro Lamas.




                              Presentación de "Canta o cuco" na Fundación Luis Seoane.