Marabillosas recomendacións

Guillermo Fadanelli

Encántame que, algúns dos poucos amigos bos lectores, me recomenden, un libro, un autor ou autora que non coñezo ou que, sabendo que existe, nunca reparase nalgunha das súas obras.


Vexamos. Un amigo, J, descubriume un libro que me engaiolou. Escrito polo meu admirado César Aira, non está publicado en España. O seu nome, La vida nueva. Ed. Mansalva (Bos Aires 2007). Enxeñoso, crítico, ben escrito. Literatura pura. Direi que non me gusta ler libros que, unha vez rematados e saboreados con pracer, non poidan pasar a formar parte da miña biblioteca. As segundas lecturas dunha obra de interese son máis que interesantes e enriquecedoras. Por iso, o bo de J tivo que remover Roma con Santiago e, a través dun amigo, conseguirmo. Eu, visto o tremendo esforzo levado a cabo, agasalleille Hoy, Júpiter, de Luis Landero, de quen non lera nada.

Outro amigo, M, faloume un día dunha escritora, nacida en Kiev en 1903, chamada Irène Némirovsky. Nunca escoitara falar desta muller, cun enorme talento, que viviu unha vida durísima e que morreu traxicamente nun campo de concentración aos trinta e nove anos de idade. Lúcida, brillante, cunha prosa elegante e unha ollada aceda e intelixente, esta escritora deixoume emocionado tras ler El baile, David Golder e , sobre todo, a súa obra mestra, Suite francesa.

Glenn Gould

E o mesmo sucedeu coa música clásica, hai xa ben anos. O meu amigo, G, abriume as portas do mundo xenial do pianista Glenn Gould (xa o sei. Seino ben que moitos o odian por excéntrico e heterodoxo). Eu adóroo. Apaixóname. E non só polas súas dúas edicións das Variacións Goldberg de Bach, inigualables para min, senón porque revoluciona a maneira de tocar o piano e fai tratamentos marabillosos de Schoenberg, Krenek ou Berg, entre outros. Pois a este amigo que vive en Bilbao, eu descubrinlle  un dos grandes mestres da batuta, Sir Georg Solti, mestre de directores. Son trocos extraordinarios que serven para unir e encher tantas e tantas lagoas que temos no coñecemento da vida.

Ben. Hai un mes e algo, atopeime con outro gran lector. De nome, V. Falamos de literatura, porque do tempo non pagaba a pena falar: chovía a cachón. Non lembro como, saíu o nome de John Fante, un autor que eu lera tempo atrás. E de John Fante fóiseme a cabeza ata Guillermo Fadanelli. Mexicano, innovador, nacido en Ciudad de México en 1963. Descubrírao remexendo nas novidades dunha librería e deixoume un impacto tremendo.Comeceille a falar del. O meu amigo semellaba interesado e, deseguida, comenteille que me gustaban especialmente os seus relatos, pero que era dono dunha prosa magnífica,directa, enganosamente sinxela, cuns personaxes moi ben construídos. A súa linguaxe é crúa e ferinte. É un autor que deixa ferida primeiro e logo, cicatriz. Consegue, ademais, un afastamento da súa escrita, máis aparente que real, e fai que a súa literatura rabuñe nos sentimentos do lector. Os seus relatos están feitos con trazos fortes, nada ornamentais, cunha intensidade que non se percibe ata que entras nas historias que, moitas veces, te deixan á beira do precipicio.

Eu recomendeille, para comezar, a novela La otra cara de Rock Hudson e o libro de relatos, para min maxistral, Compraré un rifle. Esperaba que fosen do seu interese e así foi. Como di do autor mexicano, Christopher Domínguez Michael, en Reforma: “Sobre todos los tópicos que su narración le va exigiendo, Fadanelli tiene una opinión aguda e inteligente que dar, pues es uno de esos escritores que no dejan de mirar un objeto hasta extraer de él todas sus posibilidades.”

Estou de acordo con esta afirmación.

E algunhas semanas despois, debería recibir unhas opinións do meu amigo. Enviáramas a través do móbil. Digo debería porque ao meu nunca chegaron. Cando o atopei nunha libraría, díxome que non contestara a súa mensaxe. Eu non sabía que debía contestar.Daquela, colleu o seu móbil do peto e amosoume as devanditas opinións. Boteime a rir ás gargalladas. Eu ensineille o meu móbil. Non había ningunha entrada súa. Como é algo despistado, díxenlle que mas enviase polo correo electrónico. Fíxoo e confesoume que enviara as mensaxes ao número da miña casa.

Non me estrañou nada. Cando volvín ler as súas opinións non puiden menos que botar outras risas perante o seu humor e mais o seu enxeño.

E escribiu isto:

Me jale el pinche libro del Fadanelli. Historias de meros pendejos, no más. Pero está puto. El gringo Hudson debía ser orgulloso de su cara. (Referido á novela)


Pinches relatos. Como sabe el Fad, hijo de la gran chingada! Y como entiende de güebones y de mujeres con cuerpo de lagartija. (Referido ao seu libro de relatos)

Si que lle gustaron. Integrouse tanto nos libros recomendados e gozados, que perdeu algo da súa esencia propia para adentrarse nunha simpática linguaxe mexicana. Esa parte que un autor tan apaixonante como Guillermo Fadanelli lle deixou, malia a lectura dura dos seus libros.



“Isto teño que contalo”, pensei.

E aquí está reflectido.

Marabillosa literatura.

Marabillosas recomendacións.


ANTONIO  GARCÍA TEIJEIRO

No xardín de Ledicia

En este nuevo artículo, Antonio García Teijeiro nos habla de Ledicia Costas, una de las escritoras jóvenes más interesantes del panorama literario gallego actual, que, como Antonio, ama y cultiva tanto la narrativa como la poesía. Presentamos el artículo en su versión original en lengua gallega, animando a quien lo lea a que se acerque a la obra de esta autora que, como el propio Antonio dice, "ama con locura las palabras".

Ledicia Costas é unha escritora nova, á quen veño prestando unha atención dende hai ben tempo. Agradable, agarimosa, sempre proclive á sorpresa, foi un pracer coñecela nunha mesa da desaparecida cafetaría que había na Casa do Libro. Deille algún libro meu e pareceulle un acto de xenerosidade esaxerada. Ela tamén me agasallou uns volumes colectivos nos que descubrín que alí había unha magnífica escritora.

Eu xa lera a única novela xuvenil que publicara anos atrás. Penso que foi polo ano 1999 cando caeu nas miñas mans un libro emocionante publicado por Edicións Xerais de Galicia, na súa colección Fóra de xogo. Chámase Unha estrela no vento. Leveillo para que mo asinase. E púxome a seguinte dedicatoria: “Para Antonio, esta primeira estrela que, como a maxia das palabras, viaxa no colo do ceo.”. Unhas verbas moi poéticas que me encantaron. Eu sabía, polo que coñecía dela, que no seu interior estaba a agromar unha magnífica poeta.

Gocei coa novela escrita, supoño, arredor dos dezasete anos. Unha novela que anunciaba proxectos sólidos.

Moi pronto descubrín que Ledicia amaba con loucura as palabras. Por iso, porque eu estaba seguro de que tiña talento, animeina a seguir adiante. A conversa foi moi gratificante para min. Estabamos en febreiro do ano 2011. Ledicia tíñao claro. Estaba atrapada pola literatura. Nunca deixou de escribir. Publicou os seus textos en libros colectivos, recibiu algúns recoñecementos na súa época universitaria e pertence a diversos grupos de acción literaria que tanto están a facer pola literatura, dende a óptica da xente nova. Ledicia ten moito que aportar, pensei eu. Afortunadamente non me enganei. Ah! E forma parte actualmente da directiva de Gálix.

No ano 2012 , aparecen no mercado dous libros firmados por Ledicia Costas. A alegría que sentín foi enorme, ademais de moita curiosidade. Un deles, unha novela, publicada tamén por Edicións Xerais, que leva por título O corazón de Xúpiter. En pouco tempo poñereime con ela. O outro libro é un dos mellores poemarios xuvenís? que lin ultimamente. O seu título, Xardín de inverno, editado, nesta ocasión, por Everest-Galicia.

Este poemario conmoveume, chegoume ata o fondo, tanto polos temas que hai nel como pola calidade dos seus versos. Conmoveume dende a primeira páxina ata a derradeira. Versos dunha intensidade emotiva que engaiola. O drama da morte aparece no seu discurso poético e tamén a espera, a necesidade de que os acontecementos volvan cara atrás na procura de perdas sufridas e o recordo das persoas que precisa para vivir. Feitos que han conducila a atoparse ela mesma como poeta. É unha viaxe polos sentimentos, non sempre doada, coa que a autora loita a través dos poemas para coñecerse como persoa e, dende ese punto, axudala a transitar o mundo que está a vivir. Nas catro partes (máis unha paréntese) en que está construído o poemario, fainos sentir a dor provocada pola desaparicións dos seres queridos, e recórdaos e sénteos preto dela. A morte é a etapa final do ser humano, mais coas súas palabras permanecen vivos canda ela. A autora necesita esa permanencia para non caer no baleiro, para que habiten coa poeta en versos que escribe no seu xardín.

Leamos este fragmento dun poema: "e alá / tan alto / tamén penso en que o meu xardín / é o lugar perfecto para pasar os invernos / e as estacións que más doen / habito un xardín / e xiro a cabeza ao compás / do mapamundi da vida".

Sentimentos abertos e íntimos á vez. Espazos creados por e para a vida. En definitiva, pura poesía.

Para rematar vou deixar no vento para que nos recite un dos máis emocionantes e intensos poemas de Xardín de inverno. Pero, aviso, non é o único.

ANTONIO GARCÍA TEIJEIRO


a miña avoa morreu

levou con ela o corazón da figueira

e a súa sombra de estío



as hamacas no verán eran unha terra fresca

onde os coleópteros trazaban microclimas

arredor de nós



pero xa non,

e aínda que seguimos tendo un galo portugués

que muda de cor cando chove,

ela non vai volver



ela non vai volver

amasar roscas na mesa da cociña,

ela non vai volver pasear os seus ollos de galaxia

a través dos vestidos novos

Amo os libros

En este nuevo artículo, escrito recientemente para este blog, Antonio García Teijeiro glosa con emoción el papel central que los libros desempeñan en su vida, que sería absolutamente impensable si sus ojos no pudiesen recorrer, en diversos momentos del día y en lugares diferentes, las palabras impresas en libros de todo tipo de géneros literarios. En un momento en el que parecen encontrarse tantas veces despreciados y desprestigiados, Antonio realiza una muy necesaria y emotiva defensa de los libros en un artículo que presentamos en su versión original en lengua gallega.

Amo os libros. Ámoos fondamente. Déronme moito. Con eles aprendín a vivir dun xeito máis rico. Con eles aprendín moitas razóns dos comportamentos humanos. Con eles sentinme libre. Con eles puiden loitar contra os meus demos persoais e botalos fóra. Con eles coñecín a riqueza da literatura, a súa forza, a súa amabilidade, o seu comportamento agresivo, o seu compromiso literario, que é o único compromiso que lle esixo a un libro. Grazas a eles volvín a vivir cando a miña situación persoal presaxiaba derrotismos sen fin. Cando a miña vida era unha escuridade permanente e desesperada.


Amo os libros. Cada día visito a libraría. Vexo as novidades, folleo os libros de poesía e, mesmo, sento onde podo e leo poemas ata acabar levándome o libro para a miña casa.

Os libros acompáñanme decontino. Veñen comigo baixo o brazo. Levo un ou dous no meu bolso. Tres ou catro na carteira.

Amo os libros. Síntome impotente se alguén os despreza. Sempre estou lendo catro ou cinco á vez. Un de poesía, unha novela ou relatos (un xénero que me entusiasma), un diario, dietario ou un libro de memorias ou de cartas entre escritores. E, por suposto, libros infantís e xuvenís, eses obxectos tan desvalorados por aqueles que non saben a riqueza que posúen e a enorme calidade coa que están escritos.

Amo os libros. E ámoos porque enriquecen a miña imaxinación e o meu intelecto. Gústame penetrar no pensamento e na personalidade dos personaxes, vivir con eles aventuras tanto interiores como polo mundo que viaxan. Amo os libros porque me levaron a escribir e a crear a miña propia obra, porque me axudaron a coñecerme mellor e a intentar facer mellores aos que me rodean.

Eu leo todos os días en distintos lugares. Na miña casa, por suposto, pero tamén nunha cafetaría, sentado nun banco ou agardando a miña vez na consulta do médico. E non quero deixar de comentar o pracer que me produce pechar o día, na cama, cun libro entre as mans. Resúltame engaiolante. Nunca apago a lámpada, sen ler varias ou bastantes páxinas dalgún dos distintos libros que teño abertos. Sexa a hora que sexa a que me deite, o meu encontro cotián cun libro pola noite converteuse nunha cita á que non falto endexamais.

Como dicía Gustave Flaubert : “Hai que afacerse a ler todos os días, como un breviario, algo bo, pois, á larga, iso infíltrase.” (Escolma de Xavier Seoane).

Amo os libros, pois sinto a súa chamada e os seus silencios. Escoito a súa feble voz cando se senten abandonados. Está claro que curan as feridas da miña vida e son quen de disimular as cicatrices.

Eu a miúdo agasallo libros. Encántame descubrir unha boa obra e agasallárllela a un amigo ou amiga. Sempre regalo algo que me gusta a min, sen pensar o que le quen recibe o meu galano. E animo os meus alumnos e alumnas a que vaian ás librarías e remexan polos andeis a ver se dan con ese libro que os está agardando. Que non vaian seus pais ou nais mercar os que lles prescriben na escola. Que sexan eles os que pidan o libro recomendado e boten unha ollada a todo o que hai no establecemento. Ao mellor aparece esa obra que lles chama a atención, facendo boas as palabras de Umberto Eco cando afirma que “o mundo está cheo de libros preciosos que ninguén le” (Ditos sobre o libro e a lectura).

Por iso, conmoveume unha película que acabo de ver: Storm center (No ollo do furacán) dirixida polo prestixioso guionista Daniel Taradash. Nela, unha espléndida, como de costume, Bette Davis interpreta unha veterana bibliotecaria dunha vila de Nova Inglaterra, que decide non retirar da sala un libro que loa o comunismo malia recibir presións políticas e cidadás. Aínda tendo un certo matiz anticomunista, a película localízase na época negra do macartismo e convértese nunha alegación contra a censura e a prol dos libros. Emocionoume o seu desenvolvemento. Emocionoume a dignidade da personaxe e odiei, unha vez máis, os prexuízos tanto políticos como os das persoas que non valoran a cultura, moi ben representados no filme. O remate é duro pero cheo de esperanza.

Isto levoume a botar man dun libro fermoso e moi ben editado, Filobiblión, escrito por Ricardo de Bury, Bispo de Durham e Chanceler de Inglaterra. É un fermoso tratado sobre o amor aos libros. Neste tratado podemos ler o seguinte: “Ciertamente no tenemos lágrimas suficientes para llorar por todos los libros que han perecido en las diversas partes del mundo a causa de las guerras. Sin embargo, con una lúgubre pluma recordaremos aquel horrible estrago que, en la segunda guerra alejandrina, las tropas auxiliares cometieron en Egipto, donde las llamas devoraron los setecientos mil volúmenes que los reyes Tolomeos estuvieron coleccionando durante largos años, como relata Aulio Gelio en el libro sexto, capítulo XVI de las Noches Áticas…” (Trad.de Emilio Pascual).

Si, libros desfeitos, libros queimados, prohibidos, censurados. Libros feridos sen piedade.

O libro, exemplo claro de liberdade, estragado cando aos poderosos non lles interesa que cheguen ao pobo. Elemento dinamizador e democrático que ten que estar ao alcance de todos.

E fago miñas as liñas da mesma obra ao ler, na páxina 106, o seguinte: “Los libros nos deleitan cuando la prosperidad nos sonríe con abundancia; nos consuelan personalmente cuando nos amenaza la adversa fortuna; dan fuerza a los pactos humanos, y sin ellos no habría pensamientos profundos.”

Ricardo de Bury rematou o seu Filobiblión en 1344, un ano antes da súa morte.

Pasaron moitos séculos . E pese a todo, quen non subscribiría afirmacións tan nidias e intelixentes? Tan necesarias e tan actuais?

Pois aínda hai xente que non entende nada disto. Por iso remato facendo miñas as verbas de Marco Tulio Cicerón, coas que afirma que “un fogar sen libros é como un corpo sen alma”.

Así que, como xa levo dito, eu amo os libros fondamente. E eles, estou seguro, tamén me aman a min.

Perdoádeme. Teño que abrir un sobre que me envía Pedro Cerrillo dende Cuenca. Adiviñades o que contén?

ANTONIO GARCÍA TEIJEIRO

Tomar un café con Manuel Veiga

Desde hace varios años, a Antonio García Teijeiro y al periodista y escritor Manuel Veiga les une una amistad basada en los muchos intereses que ambos comparten y, en especial, en el placer que los dos encuentran en la conversación. En este artículo, una vez más escrito específicamente para este blog, Antonio nos habla de las muchas veces en que Manolo y él han conversado “tomando un café” y comenta brevemente el muy recomendable nuevo libro de Veiga, Do G ao Z: Dicionario indignado e humorístico (Edicións Xerais). Al final del artículo se incluyen algunas entradas extraídas de este diccionario tan particular.

Dende hai xa bastantes anos, Manolo Veiga e mais eu compartimos un café. Ese é o nome que lle damos porque el si toma normalmente un “manchado”, e eu, un zume de laranxa, un chocolate ou unha coca-cola, segundo as circunstancias. Levo fatal iso de que non me guste o café pero xa é vella esta leria.

Soa calquera día o teléfono e pode ser Manolo. Efectivamente, así ocorre ben veces. E, daquela, pode contarme algo que leu, como o lamentable e noxento artigo dun tal Julián Ruiz en El Mundo, contra os xogadores do Celta e, por extensión, o pobo galego. Sempre que le algo que sabe que me vai interesar chámame para dicirmo e, o que menos me gusta, pedindo perdón por molestarme. Que barbaridade. Se cadra, intentamos quedar para tomar un café. E tomar un café significa vernos en Don Bosco, Velázquez 41 ou en La Cuchufleta. Tomar un café vén significando conversar, un costume que corre o risco de perderse. E, claro, conversamos de autores, de libros que nos gustan ou non, de títulos que vimos en Librouro, a miña libraría preferida, ou na Casa do Libro. Falamos de correntes literarias, de poesía, de narrativa galega, de traducións ao noso idioma. Conversamos moitas tardes de literatura, algo que nos apaixona aos dous. Manolo Veiga é un gran lector. É moi esixente co labor creativo. Niso é máis esixente ca min. E eu aprendo moito del. Home culto, de moitos saberes, como dixo alguén ultimamente, e sempre disposto a cubrir os seus baleiros a través dos libros. Home culto, con lecturas moi variadas en canto a disciplinas (historia, ensaios diversos, literatura…) e moi interesado en autores e autoras que toman riscos, que abren canles, que teñen solidez, porque, como lector avisado, rexeita os experimentos que non levan a ningures. Manolo, non me canso de repetilo, sabe ler moi ben. Logo capta os tics, os trucos na escrita, a banalidade que agochan os libros tras certas estruturas que pretenden ser anovadoras. E como gran lector segue a aprender do que le e aprovéitao para seguir afondando na súa faceta de escritor. El, coma min, defende que non se pode escribir sen ler a conciencia. El, coma min, sabe que hai demasiados escritores ou escritoras que len pouco. Tomar un café con Manolo Veiga fai que o tempo se deteña e o reloxo se pare deixándonos nunha indefinición temporal. Tomar un café con Manolo quere dicir poñer sobre a mesa aquilo que nos preocupa. Manolo Veiga fálame de fútbol (sabe da miña paixón polo Celta), le Marca e sorpréndete con opinións ben argumentadas. É un amante da palabra e falamos de cinema, dos libros que mercamos, dos fillos, da educación, da escola, de todo. A conversa enriquece moito. Cambiamos opinións, mais a min, debo dicilo, gústame escoitar atentamente as súas exposicións. Resúltanme moi ricas, totalmente afastadas da presunción e da prepotencia.

Tomar un café con Manolo Veiga faille a un comprender mellor as treboadas e os movementos sísmicos da vida. Unhas veces chama el; outras son eu quen o fai. Non temos compromisos para tomar un café, aínda que si bastantes desculpas. Se podemos nese momento, encantados; se non, outro día. Aí, na normalidade, está o pracer que nos produce tomar un café. Vivimos preto, atopámonos na rúa, compartimos libraría, falamos na esquina entre as rúas Doutor Cadaval e Pracer. E se temos algún tempo os dous imos tomar un café.

Non vou falar aquí das súas magníficas novelas, dos seus premios, nin da súa intelixente e aberta dirección do semanario A Nosa Terra entre 2007 e 2010. Non paga a pena. Moitos xa o fixeron e recoñeceron no seu momento a calidade da súa escrita. Eu non son crítico. Aí está a súa obra para ser xulgada. Os adultos xa son persoas, ás que se lle supón criterio, para seren responsables das súas opinións. Pero non quero deixar pasar a publicación da súa última obra que eu non considero menor. É , nada menos que, “o dicionario enciclopédico máis completo para os momentos máis apurados”. Vaia definición! Os que non o coñezan estarán pensando nun volume de moitas páxinas, caro, por suposto, e para o que hai que aforrar durante algún tempo e ir buscándolle un lugar nos andeis da biblioteca. Que ninguén se preocupe. Nin moitas páxinas, nin de prezo alto, nin que pese máis do normal (máis ben case non pesa). Manuel Veiga escribiu un dicionario indignado e humorístico chamado Do G ao Z, que pesa pouco fisicamente pero moito no seu contido. Unha proposta orixinal e necesaria. Non serei eu quen lle faga a crítica nestas páxinas. Persoas máis eruditas xa o fixeron. Pero como deste libro falamos hai tempo ao tomar un café, non me resisto a dicir que é unha das variadas maneiras de ver a vida dende un enfoque progresista como é o seu autor. Unha caricatura do mundo e dos seres e feitos que forman parte del, unha visión irónica da realidade; algo que latexa nas súas conversas, cun humor punxente e un enxeño do que me leva dando moitas mostras ao longo do tempo tomando un café.

Creativo, crítico, irónico, tolerante,xeneroso, nada convencional, os que coñecemos algo a Manolo Veiga, sabemos que este dicionario paródico é unha boa parte da súa actitude diante do caos cotián que nos envolve. Nesta obra o autor deforma/conforma conceptos, persoas, feitos, nomes, apelidos, minirrelatos … para presentalos ao lector dunha maneira adscrita ao papel que xogan no mundo particular de Manuel Veiga, fiel observador do que o rodea. Mesmo inclúe aforismos ou frases de distintas persoas que lle pareceron axeitadas para o contido e os obxectivos do libro.

Libro sen idades. Libro para todos. Libro para espertar en moitos esa indignación durmida, esa resignación asumida que tanto dano fai. E todo isto dende o humor e mais a ironía. Un exercicio literario nada doado, por suposto.

Recomendo que se lea a Explicación necesaria do título deste libro por parte do autor. A explicación comeza así: “Aínda que este libro non está pensado para que o lean os nenos, sempre pode haber algún que llo colla ao pai ou á nai e lle faga a pregunta: Pero, por que este dicionario empeza polo G?"

Deixo aquí unhas definicións collidas case ao chou, porque soa o meu móbil e na pantalla aparece o nome Manolo Veiga. E seguro que quere que vaiamos tomar un café.

ANTONIO GARCÍA TEIJEIRO

ALGUNHAS ENTRADAS DO DICIONARIO

- Garantía: No debuxo de Castelao, o cacique dille ao paisano: “ A túa filla xa será unha moza, eh? “

- Inculto: Persoa ou campo sen labrar.

- Intelectual: Persoa que ten moito que dicir e ningún lugar para dicilo, coa excepción de Fernando Savater.

- Orgullo: Unha rapaza lista, filla dun fontaneiro autónomo, pide unha bolsa para ir á universidade. Pero, ao cubrir o impreso, na profesión do pai escribe: empresario. E perde a bolsa.

- Inencontrábel: O enderezo físico dalgunhas empresas de venda que non paran de chamar por teléfono.

- Guerra Civil: Don Francisco, cura da parroquia de Diomondi (O Saviñao), a finais dos anos cincuenta e primeiros sesenta, ofreceu unha das explicacións quizais máis atinadas da violencia exercida polo bando franquista na guerra: “Houbo que matar a moitos, pero é que senón non gañamos”.

Un placer, Luis. Hasta siempre

Como ya anunciamos en su momento en este blog, hace unas semanas, Antonio García Teijeiro participó en Vigo en una charla-coloquio con el escritor extremeño Luis Landero, un acto que formó parte de la programación del Club FARO. Dicha ocasión resultó verdaderamente especial para Antonio, que en este artículo escrito expresamente para el blog rememora su encuentro con Landero, al tiempo que reflexiona sobre el mundo literario tan personal y cautivador del autor de Juegos de la edad tardía y otras excelentes novelas.

Leí Juegos de la edad tardía y quedé entusiasmado. Produjo en mí un impacto asombroso. Lo regalé a varios amigos y amigas. Lo recomendé cuando me pedía alguien que le dijese un título de un libro en castellano para comprar. Me cautivó.


¿Quién era ese escritor que nadie conocía y que con su primera novela había escrito, para mí, una obra maestra? Pues era Luis Landero, un hombre educado en el campo extremeño y que, en un momento dado, decidió dar un portazo, cambiar de vida, hacer una carrera y escribir novelas. No le resultó fácil. Hizo de todo para estudiar esa carrera y poder escribir. Escribir, ¡qué palabra tan hermosa! Y esta es la faceta que más me interesa de Luis Landero. Escribir. Escribir.

Enseguida me di cuenta de que Luis no era un escritor como los demás. Luis cuidaba con esmero la prosa y con la exquisitez de esa prosa se disponía a crear un mundo propio, en el que los personajes tenían vida , estaban perfectamente perfilados, eran autónomos, escapaban del escritor y se le enfrentaban en muchas ocasiones. Ellos marcaban la acción de la historia. Yo lo veía así y me permití entrar en el mundo de Landero desde el principio. O en el mundo de sus personajes. Da igual. Entré y ya no salí de él. Landero es un escritor nada prolífico. Nueve libros, si no me falla ahora la memoria, son, de momento, todo su bagaje literario. Yo iba leyendo cada libro que salía y cada vez me sentía más integrado en ese mundo . Casi me sentía un personaje más de él, por mis afinidades literarias con el autor. Pronto comencé a darme cuenta de que teníamos muchos puntos en común. Puntos literarios, didácticos y de vida.

Por ejemplo, Landero es un escritor de personajes como ya he dicho. A mí siempre me ha gustado la literatura (y también el cine) de personajes. Es más, cuando escribo prosa todo gira alrededor de ellos. Sigo. Landero afirma que sin la literatura se volvería loco. Yo vengo afirmando eso desde hace muchísimo tiempo. ¿Qué sería de mí sin la lectura y la escritura? Otro punto. La figura del padre. Él afirma que su padre le robó la adolescencia. Yo he de decir que mi padre, debido a un cariño equivocado, me amargó bastantes años de mi vida. ¡Ah, y ambos queríamos mucho a nuestros padres! Otra cosa. Ambos amamos una literatura que transcienda la mera diversión. Yo creo mucho en el lector literario. Él, también. No valoro demasiado el lector domesticado. Él, muy respetuoso, no habla de lector domesticado, sino de literatura domesticada. A él le gustan los personajes débiles, en huida, confusos, soñadores, perdedores. Esa es la clase de personajes que me atraen.

Luis Landero consiguió configurar su mundo propio a partir de una manera de escribir elegante, llena de poesía, con tintes filosóficos que provoca reflexión. Pero también lo hace con humor, con ironía y con un enorme respeto al lector, porque se respeta a sí mismo.

Conocí a Luis Landero con motivo de una entrevista-coloquio que tuve el honor de realizar con él en el Club FARO. Había mucha menos gente que con Pérez-Reverte. Faltaría más. Comimos juntos en Detapaencepa. Y entre plato y plato hablamos de literatura, de nuestras vidas, de la manera nefasta de enseñar literatura en las aulas, de sus orígenes, de su padre, del mío. Hablamos de la felicidad, del dinero como el fin del ser humano, del tedio, del destino, de la risa y del dolor, del hombre como animal en fuga. Hablamos de muchas más cosas. Fue un placer conocerlo. Fue un placer hablar sin micrófonos, desde dentro. Es un hombre dinámico, vital, sencillo, abierto, cercano. Es el antidivo del que muchos deberían aprender. Es una persona que hace de la literatura su vida y su vida se refleja en su literatura. Una literatura con tintes autobiográficos, aunque deformados por el arte de la creación. Esa literatura en la que se cuela con cierta frecuencia la figura de su padre. Esa literatura de personajes entrañables como Lino, Gálvez o el señor Levin, entre otros, que aparecen en Absolución, su última novela, editada como todas en Tusquets.Y me vienen a la memoria Gil y Gregorio, convertido en Faroni, de su primera y extraordinaria novela. Recuerdo a Dámaso y Tomás de Hoy, Júpiter o a Emilio y Adriano de El guitarrista. Y como estos, muchos más.

El acto en el Auditorio Municipal , en la calle Areal, resultó entretenido, interesante, entrañable como sus personajes y muy didáctico, en el mejor sentido de la palabra. Luis se abrió. No eludió ninguna pregunta y la conversación resultó fluida. Por esa generosidad personal de Luis Landero, los asistentes salieron encantados. El tiempo voló literalmente y, claro, quedaron muchas cosas en el tintero. Nos dio una lección de literatura y vida.

Después, la cena en Casa Marco en compañía de Susi, mi mujer, Marisa Real y Ceferino de Blas. Una cena de conversaciones variadas, muy grata. Terminada esta nos despedimos con un abrazo muy cariñoso y afectivo. Hemos conocido a un “inconformista crónico”, lo hemos disfrutado y su autenticidad, whisky incluido, nos ha seducido.

Un placer, Luis. Hasta siempre.

ANTONIO GARCÍA TEIJEIRO