jueves, 18 de mayo de 2023

LETRAS GALEGAS: "O camiño andado de Don Paco"

 

Francisco Fernández del Riego

      

 Aínda que os días das Letras Galegas teñen que ser todos os días do ano, non podo menos que salientar o acerto de dedicar a Francisco Fernández del Riego esta conmemoración. Don Paco, como se lle chamou agarimosamente, é unha das figuras sobranceiras da literatura galega. Avogado, ensaísta, narrador, cronista, articulista, activista da nosa cultura, impulsou unha chea de empresas culturais, vencellouse ao galeguismo dende os anos da República e participou das iniciativas co grupo Nós e co Seminario de Estudos Galegos.

      Desempeñou un papel decisivo na formación de Editorial Galaxia, da que foi director, e na andaina da revista Grial, da que foi codirector durante os seus cen primeiros números.

     Fernández del Riego foi un home que loitou por e para Galicia por riba de todo. A fundación de Galaxia resultou unha ardua aventura cultural e política (estivo no cárcere, foi perseguido polo franquismo e viviu intres moi duros na posguerra) protagonizda por un feixe de homes que, nos anos máis escuros da ditadura, loitaron pola pervivencia da identidade de Galicia.


Fundación da Editorial Galaxia

A vida intensísima se lemos a excelente biografía que escribiu Malores Villanueva, persoa moi próxima a el, Francisco Fernández del Riego, un loitador pola idea de Galicia, moitas veces vivida a límites insospeitados deixou pegada neste noso país tan necesitado de referencias socioculturais.

        A vida de Fernández del Riego, sempre foi alimentada dunha paixón e dunha fidelidade: Galicia e a súa cultura.

     


     Por certo, el foi quen propuxo á Academia Galega a celebración dun día especial de celebración da nosa lingua. Malia algún pequeño atranco, foi aceptada a proposta e cada 17 de maio estamos inmersos na festa da lingua e da cultura.

      Celebremos a súa obra. Valoremos a súa actitude incansable. Leamos os seus libros. É unha ledicia perderse polas súas páxinas.

 

Don Paco, co seu retrato detrás  (Foto de Alba Villar)

     E postos a recomendar -tarefa nada doada- eu recomendo a biografía do autor, escrita por Malores Villanueva, e Camiño andado, unha sorte de autobiografía e crónica dun tempo, dunha xeración e dunha esperanza, onde o autor asume asume a experiencia vivida para percorrer, desde a memoria, o camiño andado que vai desde o agromar da República e o pulo do galeguismo ata o labor cultural para reconstruír na clandestinidade aquel alento esvaecido. Dende a sublevación militar, que borrou o futuro, ata as posibilidades que abriu a chegada da democracia.

Un libro cálido e, á vez, claro e valente.

E se queremos unha pequena introdución no seu mundo, temos o magnífico achegamento, Francisco Fernández del Riego. Vida e obra dun obreiro do galeguismo, da man do prestixioso escritor e investigador literario, Ramón Nicolás.

 



Na parte final do limiar de Camiño andado, (Ó abrir o suco), podemos ler as seguintes palabras:

 “Con todo, non se atinxiron aínda os obxectivos que é necesario acadar. No marco do autogoberno, sen completar, hai hai que procurar o camiño do porvir. O que, axeitado ás características diferenciais da nacionalidade, permita o seu real progreso. Para iso debe tamén desterrarse o cultivo maniqueo da política, as prácticas de calquera caciquismo embafado. Nese empeño laboraron arreo  os intelectuais do galeguismo. Ofrecemos exemplo de xenerosidade, de desprendemento, de amor e servizo desinteresado á terra natal. Estabamos posuídos pola paixón. Eramos persoas que dedicamos as nosas vidas á defensa de Galicia e da verdade. Pero non nos valemos dun único vieiro para nos achegar a esa finalidade. Foron moitos os vieiros seguidos: o da literatura, da arte, da filosofía, da ciencia.”

Nada que engadir. Sigamos o seu exemplo.

 

                                                                                                                            Antonio García Teijeiro

 


miércoles, 10 de mayo de 2023

AUDIO DA PRESENTACIÓN DO POEMARIO "O poder da fraxilidade", DE ANTONIO GARCÍA TEIJEIRO

 




Como xa informou Versos e aloumiños no seu día, o día 30 de marzo  presentouse na Librería Librouro o meu novo libro de poesía, O poder da fraxilidade.

Levaba seis anos sen publicar un poemario para adultos e xa tocaba.

O acto foi fermosísimo. Magnífica a introdución  de Fernando Fernández en representación do Ateneo Atlántico, coorganizador do evento coa Editorial Belagua, que editou o libro.



Edurne Baines, directora da editorial, falou deseguido e An Alfaya, escritora, referiuse a el dun xeito brillante. Todos os discursos reflectiron un enorme agarimo cara á miña persoa.

Alberto Cunha e o seu irmán, Andrés, puxeron a nota musical, marabillosa, interpretando tres temas que enfeitizaron aos asistentes.



Unha tarde de amor á poesía, á música, cunha emotividade que nos deixou ben felices.

 Pois todo o acto podedes desfrutalo aquí embaixo no audio que foi gravado durante o evento. Un documento fermoso para gozar da música e da palabra poética.






lunes, 1 de mayo de 2023

BREVE APUNTAMENTO SOBRE A MIÑA PARTICIPACIÓN NA "FILbo", de BOGOTÁ.

Na FILbo



Amo fondamente América Latina. Os seus proxectos novidosos, as súas culturas indíxenas, a forza da terra e, sobre todo, as súas xentes son dignos de telos presentes decote.

A tenrura da xente


Comprobeino en México, Medellín, Buenos Aires, na Habana e, hai uns días, en Bogotá, a capital de Colombia.

Visitei esta cidade convidado pola Feira Internacional do Libro (FILbo) para particicipar en tres actos deste evento extraordinario.



As emocións vividas estes días están aínda a flor de pel debido ao afectos, a educación e o interese con que foron seguidos estes tres actos polo público en xeral.

Sen palabras fiquei no Centro de Día “Las Acacias”, no barrio do mesmo nome, na localidade limítrofe con Bogotá, Ciudad Bolívar. As sensacións vividas alí son difíciles de expresar con palabras. Persoas maiores, moitas delas con problemas económicos grandes, participaron no encontro cunhas ganas incribles. Programas inclusivos nestes centros (25 en Bogotá) que fan da vellez un período rico, luminoso en actividades, afastado de clichés e que serven para que esas persoas se sintan útiles. E de que maneira!


No Centro de día "Las Acacias", despois do acto

Linlles, cantaron, xogamos coas adiviñas, dixeron poemas en voz alta, deixaron testemuños persoais ben emotivos e…fomos felices!

 

Cos maiores. Que emoción!

O segundo acto, xa no recinto da Feira discorreu arredor do que é escribir poemas para a infancia, descubrir a mirada dun neno ou nena a través da poesía. Compartín conversa coa escritora, investigadora de LIX e antóloga de poesía colombiana escrita para a rapazada, Beatriz Helena Robledo. Puntos de vista moi coincidentes que me permitiron observar o bo camiño e saúde da poesía infantil colombiana. O acto foi retransmitido por televisión e polas RRSS.

 

Con Beatriz Helena Robledo e Laura, a moderadora

E o terceiro acto foi moi especial para min, porque, case dezaseis anos despois, volvín partillar conversa cun ser excepcional: Fredy Chikangana, poeta wayuu, que escribe en quechua. Emotividade a miles, xa que o tema da mesa era a relación entre as nosas linguas (galego e quechua) con relación ao español. Asistiu moitísimo público que seguiu moi atentamente as palabras de nós os dous e os recitados nas nosas linguas respectivas. A moderadora, magnífica, foi Adriana Mª Campos, investigadora e doutora en Literatura da Universidade de Los Andes, que fixo da conversa unha serena reflexión sobre as diferenzas entre linguas maternas e culturais.

O público aplaudiu cada recitado e saíu moi satisfeito do acto.

 

Con Fredy Chikangana e Adriana Mª Campos, a moderadora

Unha nova experiencia que, grazas á poesía, me fixo máis humano e máis consciente, se cadra, da necesidade de apertura a culturas que, sendo tan próximas, resultan excesivamente afastadas das nosas realidades. E canto nos enriquecen!


Na Praza Bolívar diante da estatua do Libertador

Pouco tempo libre. A Feira é algo que te envolve, que te emociona (cantos escolares enchían as mañás paseando por ela e achegándose aos libros!), pero tivemos tempo de achegarnos a La Candelaria, centro histórico de Bogotá) para gozar da beleza do lugar e pasear por rúas fermosas, pola Praza Bolívar e visitar os museos del Oro e de Fernando Botero, cada un no seu estilo, espectaculares.


No Museo del Oro



E reencontros con escritores e escritoras coñecidos como o cubano Enrique Pérez Díaz (cantos anos sen abrazalo), Ana Alcolea (moito compartimos con ela), Fanuel Henán, María García Esperón e poder saudar outros como John Fitzgerald Torres, con quen intercambiei algún libro de poesía infantil.

 

No Museo Botero



Salientar, tamén, que México foi o país convidado pola Feira neste 2023. Cun pavillón fermoso e deseñado con moito gusto, puidemos admirar murais dunha beleza extraordinaria, papiros de hai séculos e a máquina de escribir que mercou no país centroamericano Gabriel García Márquez, coa que escribiu Cien años de soledad. Unha alfaia para os que amamos a escrita deste autor.

 

No Pavillón de México, diante da máquina de escribir de García Márquez


Repito, nunca poderei estar agradecido de abondo á literatura por permitirme gozar das vivencias tan fondas e gratificantes coma esta.

 

Por certo, dentro dunhas datas, Versos e aloumiños subirá os audios das conversas do 2º e do 3º actos, gravados para o noso blog.

viernes, 21 de abril de 2023

AUDIO DA CONFERENCIA DE ANTONIO GARCÍA TEIJEIRO SOBRE POESÍA NO "IES Carlos Casares", de Vigo. Abril, 2023

En plena conferencia



Encántame ir ás escolas e aos institutos para falar de poesía co alumnado, para partillar coa xente nova as emocións que os versos conteñen. Para oír os nenos e nenas recitar, para velos representar, para escoitalos cantar eses poemas que lles chegan de verdade.

Moitos queixámonos de que non se le poesía. É certo.

Sempre mantiven que os adultos -en xeral- lle teñen moito medo e danlle as costas.

O alumnado precisa de mediadores ou mediadoras que lles contaxien con paixón e convencemento as bondades dos textos poéticos.

Nunca falla: cando hai mediadora, os rapaces e rapazas gozan e vibran coa poesía. Nótase no ambiente.

Isto aconteceume, a finais do mes de marzo, na miña visita ao IES “Carlos Casares”, de Vigo.

A profesora, Noa García Garrido fai a presentación


Axiña comprendín que había unha mediadora que amaba a poesía. Noa García Garrido, profesora do centro, reuniu un bo número de alumnos e alumnas de bacharelato (e algún de Secundaria) para manter un encontro con eles. A súa man era evidente que estaba presente nestes mozos e mozas que xa amaban a poesía. Ben que me dei conta.

A experiencia non puido ser mellor. Atentos/as, respectuosos, interesados, notei que as palabras que lles dicía penetraban no seu interior.

Foi unha conferencia das que che deixan un sabor inesquecible.

Impresionante ambiente, moi cálido e cun agarimo cara á palabra poética realmente excepcional.

 

Un momento do acto

Versos e aloumiños non podía deixar escapar a oportunidade para compartir cos lectores e lectoras o meu discurso no centro.

Así que, prezadas amigas e amigos, embaixo queda o audio da miña intervención, por se vos presta escoitala.







martes, 11 de abril de 2023

PRESENTACIÓN DO POEMARIO "O PODER DA FRAXILIDADE", de Antonio García Teijeiro. Texto do autor

 




O pasado día 30 presentouse na Librería Librouro o meu novo libro de poesía, O poder da fraxilidade.

Levaba seis anos sen publicar un poemario para adultos e xa tocaba.

O acto foi fermosísimo. Introducido por Fernando González en representación do Ateneo Atlántico, coorganizador do evento coa Editorial Belagua, que editou o libro.

Edurne Baines, directora da editorial, falou deseguido e An Alfaya, escritora, referiuse a el dun xeito brillante. Todos os discursos reflectiron un enorme agarimo cara á miña persoa.

Alberto Cunha e o seu irmán, Andrés, puxeron a nota musical, marabillosa, interpretando tres temas que enfeitizaron aos asistentes.

Como non podía ser doutro xeito, eu falei d´O poder da fraxilidade e as miñas palabras podedes lelas aquí embaixo.

Un acto de amor á poesía, á música, cunha emotividade que nos deixou ben felices.

 

 

Antonio García Teijeiro


Todos temos un lado escuro. Eu, tamén. E, dende ese lado escuro escribo os meus poemarios para adultos.

Nese lado escuro habitan algunhas pantasmas e certos demos. Un intenta vencelos ao longo do tempo pero a súa pegada endexamais desaparece completamente.

O poder da fraxilidade habita neste espazo e pretende atinxir a luz, mais non é doado.

Naceu o poemario en plena pandemia. Tempo de incerteza e fraxilidade. Tiven que pelexar coas palabras para darlle forma ao verso. Ás veces conseguino e outras, non. Mais sempre había algunhas que acudían ata min facéndome máis doado respirar un aire irrespirable.

O poder da fraxilidade é un traballo dun poeta escéptico. Son sete treitos que, como di An Alfaya, se transitan con pasos cansos.

Os poemas son coiteladas silandeiras nun mundo que non me gusta. Nun mundo do que formo parte e no que teño a responsabilidade como persoa que habita nel.

As pequenas cousas, a acción cultural perden valor perante o éxito que se mide polo que se ten. Polo maldito diñeiro.

Eu tentei escribir un poemario comprometido co ser humano e crítico cunha sociedade que nos fai e que nos desfai.

E fíxeno, ao xeito do gran poeta arxentino, Hugo Mujica, con poemas curtos, con versos desprovistos de follaxe. Intentei que fosen intensos, que deixasen silencios e que se adentrasen nas viaxes interiores de cada un. Poemas espidos, directos, para poñer en evidencia o cotián, as nosas contradicións e a nosa capacidade de rebelarnos contra as sombras que nos producen inquietude e medo. Volvo á nenez, canto ao amor e ao desamor, á palabra, escribo de ausencias e, nun tramo especial, poño o dedo na chaga da tara que nos anega como é a violencia machista. Debo dicir que é unha tara que me revolve o estómago. Que non podo con ela. E, precisamente, é neste apartado onde aparecen certas físgoas de luz e de esperanza. Mulleres que se enfrontan e din BASTA! É un desexo íntimo que habita en min.

A miña poesía está pegada á miña pel e eu afirmo rotundamente que, coa música, é a arte na que me recoñezo fundamentalmente coma se fose un espello.

Nace dunha observación aguda dos comportamentos humanos, do coñecemento de min mesmo, do que me rodea, das emocións, do pensamento crítico…

Por que a fraxilidade? Pois porque está aí. Porque todos somos fráxiles en momentos importantes da nosa vida, aínda que non o queiramos recoñecer. Sempre hai certas partes do noso comportamento que rozan a fraxilidade. E isto non é malo se nos fai ser conscientes de que o fráxil ten o seu poder dende a sensación emocional que nos conforma. Fainos ver as dúas caras da vida: a luz e a negrura. Convídanos a camiñar por espazos diversos e ateigados de sorpresas. É a nosa decisión tomar o vieiro axeitado ou non. A fraxilidade amósanos a nosa procedencia, os nosos hábitos, cara a onde camiñamos e as debilidades que posuímos para desenvolver a nosa vida. Dinos que todo pode crebar nun intre dado, pero que temos a capacidade de poñerlle remedio. De aí, o seu poder. Podemos agochala, ignorala pero sería un tremendo erro. Sempre petará no noso interior.

Xa o di María do Cebreiro. “ O poder da fraxilidade/ canta con cada pedra no fío do coitelo,/ que pode ferir e sandar ao mesmo/ tempo: non hai pracer intenso/ que non doia e cada ferida ten/ a súa propia beleza”.

Para min, o pracer, a beleza intensa da fraxilidade.

E remato xa.

Pero antes, quero xustificar ese derradeiro capítulo dedicado á poeta Chantal Maillard, nacida en Bruxelas, pero de nacionalidade española, autora de poemarios brillantes como, por exemplo, La herida en la lengua.

Sinto que na súa poesía nada é superfluo nin gratuíto. Poesía exquisita que, dende certa realidade, nos convida a gozar dunha experiencia de viaxe interior, da que o lector ou lectora sae decote cunha nova luz.

Por este camiño vai tamén a miña poesía.



An Alfaya, na presentación do poemario.




TRES POEMAS


Non sei se feren

Fernando Glez, fala no nome do Ateneo Atlántico
            as rosas vermellas ou amarelas

nin se feren os cactos

            firmes nun andel

nin sequera se feren as palabras

            pronunciadas a destempo

 

Non o sei

            mais si estou seguro

de que en certos casos

            fere a poesía


 



Edurne Baines, a editora, durante a súa intervención
Pestanexa o tempo

sobre uns dedos feridos

que inventan a sonata do imposible

            Sangran as teclas invisibles

                        e as notas cóbrense

                                dunha sombra infinita

                           que fai inútil a beleza da música soñada

 




É a ausencia dos sucos de luz

            que alimentan as ganas de loitar

Os irmáns Alberto e Andrés Cunha, durante a súa actuación
É a música do imposible

Que negra é a suor

                        da desmemoria!

Vexo as rúas da cidade

                        deshabitada

            e recoñezo os pasos

                        case borrados

            que algunhas noites

            na feble penumbra

                        me levaban a ti

Inefable labirinto

                        do desexo compartido

Quero aferrarme a ti



Asistentes ao acto en Librouro

Non quere que unha vez morta

  ninguén baile sobre a súa tumba

 

  Afoga esas palabras

            que removeron o seu destino
     

Palabras insolentes e ferintes

Nunca volverá escoitar

“que non volverá pasar”

“que me fixeches infeliz” (por riba)

“que rompiches as dúas caras do amor”

“que nunca perdoas de verdade

             os meus descoidos”

Alumnos do IES Carlos Casares, coa súa profesora Noa García Garrido
“que non sabes o que é sufrir”

“que non me podes facer isto”

“que eu te quero con loucura”…

 

Palabras falsas

            que deixaron pegadas sen rostro

            cicatrices que sangran

Collerá un tren

            que a vai levar lonxe

                        da cruel escuridade