ESCAPARATE POÉTICO (CXV) Ismael Ramos

                                ISMAEL RAMOS  (A Picota, Mazaricos, 1994)

FÁBULA

Houbo un día no que meu pai me pediu que me pegase un tiro.

Isto non é un poema.

Na casa dos meus avós hai dúas escopetas.

Ismael Ramos

Ía sol e decidín camiñar costa abaixo.

O RECOÑECEMENTO  (II)

Os primeiros anos o fillo é un ser asexuado. un anxo. A inmobilidade.

O sexo do fillo aparece despois, querería dicir que tarde, pero tarde

non existe, é un convenio. Aparece coma un cambio de estación.

Unha alteración na temperatura. A humidade. É máis que nada un

desgaste. As propiedades do detalle. Unha parada nova de autobús.

Os anxos son froitos para o tacto.

O tacto estimula o sexo.

Así, o fillo é a confirmación de que Deus non existe.

                                                   *

Hai algo que só atopo no alcohol e o bildungsroman. Un determi-

nado estado do corpo. Íntegro. Descubrir na ducha pola mañá unha

mazadura.

Ese recoñecemento.

A MORTE SON OS FILLOS

O poema é o poema dos pais.

A ferida é a ferida dos pais.

A ferida dos homes.

As cicatrices tamén.

As cicatrices son un dos froitos da ferida.

Os fillos somos cicatrices.

AGOSTO

Hai barcos e pavillóns en chamas na cabeza da miña nai. O sol nas

físgoas da parra.

Unha presada de achas. Dedos.

(Do libro Lumes, editado por Apiario. 2017)

REMUÍÑO DE LIBROS (43) "Corredora", de María Reimóndez

TÍTULO: Corredora.

María Reimóndez

AUTORA: María Reimóndez.

EDITORIAL: Xerais. Colección: Fóra de xogo.

A escritora, tradutora e intérprete María Reimóndez achégalles aos adolescentes esta novela necesaria e comprometida coa humanidade xa que lles dá voz aos seres máis desfavorecidos da sociedade. María Reimóndez é fundadora da organización non gobernamental de cooperación ao desenvolvemento Implicadas/os no Desenvolvemento, que leva dende 1998 actuando na India e Etiopía en diferentes proxectos que buscan a superación da discriminación de xénero como base do desenvolvemento perdurable.

    

     Todo está narrado cunha prosa clara, directa que amosa o seu compromiso coa historia ao respectar as protagonistas da mesma sen ocultar ou adubar a cruel e inxusta realidade na que viven as nenas etíopes onde a tradición arraigada do atletismo supón unha luz de esperanza dun futuro mellor. A través da súa estrutura, dividida en catro partes de diferente extensión, pero todas con títulos suxestivos (Fondo, Series, Campo ao través e Sprint) a autora convida o lector a participar na preparación da carreira vital da súa protagonista onde se reivindicará como muller, deportista e etíope.

    

     Aquilo que non se nomea, non existe, de aí a importancia de coñecer a Genet, a nena protagonista desta historia de superación e afouteza ante as adversidades do seu mundo desigual e discriminatorio. Ela, súa nai e a figura do pai viven nunha aldea montañosa de North Wolloh en Etiopía, onde Genet, a pesar da pobreza, é feliz pois é libre de percorrer as montañas que son a única paisaxe que coñece dende que naceu. A fame e a opresión patriarcal obrigan a todas as mulleres, incluídas as nenas da aldea a desprazarse ata a perigosa cidade de Addis Abeba para pedir esmola polas súas rúas. Alí Genet vai saber aproveitar a oportunidade que lle ofrece a vida ao ser descuberta por un adestrador cando percorre as rúas para vender panos. E despois de moito esforzo cotián, sorteando todos os perigos que encerra unha cidade coma esta, consegue formar parte do equipo nacional e correr non só por ela, senón tamén por todas as que quedaron no camiño e perderon a súa voz.

“Hoxe corre para que o mundo enteiro a vexa. Para que o mundo enteiro vexa de que son capaces as invisibles. As nenas das montañas, as nenas da rúa, as mozas solitarias que non queren casar...Disposta a non baixar nunca a cabeza...”(páx.92)

                                                                                              

                                                                                                               ALBA PIÑEIRO

COÑECENDO UN POUCO MÁIS A MORAIMA,O SOL BRILLA CON FORZA

                                Con Moraima na súa casa

Cando quero  vivir

digo Moraima.

Digo Moraima

cando semento a espranza.

Digo Moraima

e ponse azul a alba (…)

Non me estraña que Celso Emilio Ferreiro escribise estes versos no seu poema Xaneiro 1972, II do libro  Onde o mundo se chama Celanova.

     E digo que non me estraña nada, porque tras coñecer a Moraima, convivir con ela a fondo, compartir ilusións e desilusións , agarimo e confesións das que me sinto moi feliz ou un mundo de anécdotas curiosas, comprendín o que foi para Celso. Como me dicía onte o meu amigo David Otero, “foi soporte”. Non sei o que sería del sen Moraima, pero si podo afirmar o que foi ela: compañeira, amiga, guía, defensora, amante e moitas outras cousas que non cómpre comentar.

Pola miña banda, sempre sentín que me/nos quixo coma fillos a Susi e a min.

 

Con Susi na casa de Avda. Castrelos

     Cear na súa casa era un pracer, sobre todo se de sobremesa facía arroz con leite. Como boa asturiana que era, tiña un toque especial para esta delicia.  Nunca comín ningún mellor.

     Coñecina cando lle propuxen facer un Celso Emilio Ferreiro para nenos, a proposta de Ediciones de la Torre. 

Negouse en redondo ao principio (estaba cansa de que esquilmasen a Celso), pero unha conversa con Susi, a miña muller,  por teléfono propiciou que nos abrise a súa casa. Nunca máis saímos dese andar marabilloso fronte ao Parque de Castrelos. A nosa, tamén foi a dela.Aí comezou unha relación intensísima ata a súa morte.

     

     Despois, non só fixen o Celso Emilio para nenos, senón tamén a Antoloxía do poeta celanovés para a Biblioteca das Letras Galegas de Edicións Xerais.

     

     

     Mil lembranzas de Moraima. Mil agarimos. Mil actos de amor.

     

     Tampouco non podo esquecer a visita que fixemos ao cemiterio onde estaba a tumba do poeta en Celanova. Limpámola, preparámola e logo visitamos uns amigos que por alí vivían. Unha experiencia inequecible.

 

Na tumba de Celso Emilio, cando acompañamos a Moraima

     Arranxando carpetas e papeis, dou cuns recordos impresionantes. Dous poemas dun cartafol de 1936: un de Pepe Velo e outro de Celso; un poema sinxelo que está asinado por Emilio Ferreiro  que leva por título, Apunte. Agasalloumos con moito agarimo.

     

     

     Ademais, teño nas mans un tesouro para min: un poema manuscrito de Moraima dedicado ao seu home. Leva por título Recuerdo e é pura emoción polo que significa. Podédelo lelo aquí.

     

     

     No Celso Emilio para nenos incluía eu dous poemas escritos por ela. Un, chamado Nunca e outro, cuxos primeiros versos dicían así:

Te llamé toda la noche, / pero tú ya no me oías / dormías un largo sueño / soñando que te veías / en tu Celanova amada / en tu tierra tan querida…

     Unha fermosa reflexión escrita un tempo despois de falecer o poeta, a expresión dun sentimento de amor ao compañeiro de sempre e que remata así: ¡Campanas de Celanova! / no podré olvidar el día / en que tocabais a muerto / y mi corazón moría. / ¡ Campanas de Celanova. / Nunca olvidaré ese día!

         A derradeira vez que vimos a Moraima foi na presentación de Na fogueira dos versos, Premio Merlín, no Corte Inglés de Vigo. 

Derradeira fotografía con Moraima

Estaba feliz de ter asistido á mesma. Ao final quedamos con ela, falamos na beirarrúa da Gran Vía e colleu un taxi. Era decembro de 1996. Despediuse dicindo que despois das festas tiñamos que ir cear á súa casa. Niso quedamos. Mais… xa non houbo cea. A principios do mes de xaneiro, se non me trabuco, Moraima falecía. Unha das súas netas comunicóunolo por teléfono. Nunca esquecerei ese día, ese intre e os que viñeron despois.

      Moraima foi unha muller de forte personalidade, cun corazón tan grande que nel cabiamos moitas persoas. Unha muller que non deixou de amar endexamais. Intelixente e aguda. Elegante, con moita clase. Alguén que axudou a Celso Emilio a ser o que foi. Un ser inesquecible.

     

     Xa non está. Porén, dende as fotos que hai dela na súa casa, témola presente e querémola cun amor desinteresado e infinito.

     

     Ter compartido tanto con Moraima é un deses agasallos que a vida che dá.

                                                                                                   ANTONIO GARCÍA TEIJEIRO

"COMA TI, ROSALÍA", POEMA PARA O DÍA 24 de FEBREIRO

O día 24 de febreiro  conmemórase o Día de Rosalía en toda Galicia con actos de diversa índole.

     A data de nacemento da gran poeta galega, o 24 de febreiro de 1837, serve para que a súa figura e a súa obra sexan loadas por todos os recunchos da nosa terra. Rosalía, vive.

         Eu mesmo recitarei en Vigo, nun acto colectivo, tras a ofrenda floral, un poema de Follas novas, un dos seus poemarios de referencia. Un poemario que sempre está ben preto de min.

     

No Teatro Nuevo Apolo, de Madrid, recitando "Coma ti, Rosalía"

     Pois ben, en maio de 2016, dentro dun concerto de Paco Ibáñez no que estaban Margarit, Atxaga e García Montero, lin un poema de homenaxe a esta muller que admiro fondamente e que é guía para todos os que amamos a poesía na nosa lingua.

     Sirva a reprodución do mesmo, aquí, en Versos e aloumiños, para homenaxear a alguén que marcou definitivamente a miña poesía en galego.

     Rosalía de Castro, Nai e Señora!

COMA TI, ROSALÍA

Diante do espello

vin agocharse as tebras

negras

ferintes

que tantas veces soterraron

os recordos

e esgazaron a memoria.

As sombras sen rostro

congregáronse

arredor das túas bágoas,

Rosalía,

e co vento chegaron novas palabras

que silenciaron o desexo de chamarte.

Mais eu sigo vendo nese espello

os teus ollos de loito

e sinto que a gorxa

Tomado do blog "A duermevela".

se enche de area

cando quero pronunciar o teu nome.

Necesito que a noite dos saloucos,

Rosalía,

pase a través da miña fiestra

e me permita roubar aqueles versos

case urxentes

que descubrín un día de miseria

no medio dun libro sen palabras.

Coma ti, Rosalía,

eu tamén fun

entrando n´a sombra,

Vin a noite que nunca s´acaba

N´a miña alma soya.

Coma ti, Rosalía,

        sinto que as sereas

do mar da negrura

me berran insolentes

e rouban do meu leito

os raios dun sol

               que non existe.

Non fuxo

          nin ando na procura dos lugares

que un día me liberen de min mesmo.

Coma ti, Rosalía,

        sinto ben dentro a loita

       de tantos rancores que matan

 e a miña man tremente

          non deixa de escribir ¡Palabras, e palabras,

                                                                        e palabras!

                                                                                                      ANTONIO GARCÍA TEIJEIRO

REMUÍÑO DE LIBROS (42) "Rufus . O morcego que adoraba as cores", de Tomi Ungerer

TÍTULO: Rufus. O morcego que adoraba as cores.

AUTOR: Tomi Ungerer.

TRADUCIÓN: Sandra Senra Gómez e Óscar Senra Gómez.

EDITORIAL: Kalandraka. Colección: Tras os montes.

Da man da editorial Kalandraka chega ás nosas letras este clásico publicado por primeira vez en 1961 cuxo autor é o recoñecido e premiado escritor e ilustrador francés Tomi Ungerer, gañador do Premio Hans Christian Andersen en 1998.

     Rufus. O morcego que adoraba as cores segue unha liña de obras anteriores onde os protagonistas son animais pouco convencionais segundo os canons establecidos na sociedade. Algo do que que o autor se valeu para plasmar tanto nos textos coma nas ilustracións a crítica social da discriminación do que non segue as normas.

     Trátase dun álbum ilustrado cuxo protagonista é un morcego chamado Rufus que descobre, por casualidade, as cores brillantes que existen polo día e que contrastan co branco e negro da súa gris vida cotiá. Queda tan abraiado que decide pintarse de fermosas cores e vivir de día coma os demais paxaros, pero axiña se decata de que o seu soño vai ser difícil de cumprir ao ser sinalado e illado polos habitantes da intolerante sociedade na que vive. Será grazas ao doutor Tarturo como coñecerá o verdadeiro tesouro da vida, tanto  sexa en branco e negro coma en cores rechamantes, o significado da amizade que non entende nin de prexuízos nin de diferenzas pero si sabe da xenerosidade, da confianza, do respecto e do agarimo.

      

Tomi Ungerer

     

     Rufus atrae a lectores de todas as idades que se deixen emocionar coa palabra ben artellada, adubada de humor intelixente e acompañada de trazos pictóricos claros, directos, expresivos e en sintonía co ton textual onde destaca esa dualidade dos dous mundos do protagonista: o seu propio, a escuridade e o gris da súa cova, fronte o mundo soñado o das cores  vivas e alegres.

                                                                                                               ALBA PIÑEIRO