miércoles, 8 de noviembre de 2017

REMUÍÑO DE LIBROS (35) "Muriel", de María Canosa




Curiosamente, os tres últimos libros de LIX que lin aludían directa ou indirectamente  a figura dos avós: ben a figura do avó (O segredo do avó, de Carles Cano) ou a da avoa ( A batalla da pequena Chañan Curi Coca de Rosa Aneiros e Muriel, de María Canosa).  Non é nada raro, nin moito menos. Ademais, a min resúltame, non só entrañable senón necesario. Non cansarei endexamais de reivindicalos polo seu protagonismo na vida de hoxe e de sempre. Sen avós e avoas todo sería moi distinto. Todo máis triste, máis baleiro.E a literatura fai ben en salientalos.

     Pero en Muriel hai moito máis. María Canosa é unha voz consolidada no mundo da nosa literatura infantil e xuvenil. Escribe con axilidade, emprega moi equilibradamente os recursos literarios (humorísticos, poéticos ou ateigados de tenrura…) e está comprometida coa capacidade de soñar a través da escrita. Ela soña e fai que soñemos coa súa palabra os seus lectores habituais.
     

     Porque Muriel é un convite a loitar polos nosos soños. Unha incitación a darlles cor e non permitir que os afoguen as tebras que nos rodean.
    
     Muriel é un neno que bota de menos a súa avoa. Con ela conversaba, con ela todo era posible. O contacto con ela, as súas enormes bufandas, os contos de inverno que contaba e moitas outras cousas daban sentido á súa vida. Pero un día deixou de estar con eles. Daquela sentiuse un náufrago. Non conciliaba o sono e decote daba voltas na cama enfadado. Sentía o corazón cun tic-tac interminable que lle impedía durmir.
     
María Canosa
     Un día entrou no seu mundo, un leiteiro ben especial, vestido de branco, impoluto, con voz afónica e gastada. Traía un leite diferente, máxico. Chamábase Fígaro. Ao tempo apareceu un raposo, Blim, que axiña sería adoptado coma un animal de compañía. Muriel vivía en Cartaria que era unha vila triste, na que non había moitos nenos. Unha vila que vivía baixo unha néboa mesta, á que non chegaba a luz e, dese xeito, todos se volvían grises. Ao contrario de Martiñeira, lugar repleto de luz e cor, en Cartaria os vecinos vivían sumidos na melancolía e a tristeza que a envolvía.
     
     Con todos estes elementos, a novela vai converterse nunha aventura constante, cuns personaxes moi ben debuxados e entrañables que camiñarán cara a lugares descoñecidos.
     
     María Canosa é unha escritora que pon os sentimentos ben preto do lectorado. E faino paseniño, para que deguste cada frase, cada parágrafo con calma. Como hai que degustar a boa literatura. Os seus personaxes penetran no máis fondo de quen le os seus libros. E isto, xa que logo, ocorre en Muriel, unha narración na que mestura con mestría realidade e fantasía, o ficticio co real. En Muriel hai cor, máis ben unha progresión cromática en función deses soños e esas ilusións que dan sentido a aventura persoal do protagonista. Hai intriga, hai tenrura e nótase o desenvolvemento interior de Muriel. Un, a medida que le e segue a trama,decátase como o rapaz vai medrando a medida que se enfronta ás adversidades que saen ao seu encontro e a capacidade que posúe para ser quen de mirar cara a diante.

    

     En definitiva, boa literatura que crea universos que María Canosa coñece ben e que son  moi ben tratados nos seus libros. Unha novela que nos anima a voar polo ceo dos sentimentos e das ilusións.
     Alegreime moitísimo de que, con este libro brillante, María gañase o Premio Merlín en 2017.Un galardón moi merecido. Xa lle tocaba pola calidade da súa obra e o xurado pode estar satisfeito da súa decisión.

     As ilustracións de Lucía Cobo están en consonancia co texto. Son debuxos tenros, expresivos, dotados dunha sensibilidade evidente. Debuxos que camiñan entre as páxinas con soltura e, á vez, da man dun texto tan suxestivo. Un acerto.



                                                                                    
                                                                                                                                      ANTONIO GARCÍA TEIJEIRO


sábado, 4 de noviembre de 2017

CUADERNOS DE MACOCA: "¡Qué bien vivís los maestros!"





¡Qué bien vivís los maestros!


  
Antiguamente se oía decir con frecuencia aquello de "pasas más hambre que un maestro de escuela". Habrán cambiado mucho los tiempos porque hoy día no resulta raro escuchar (sobre todo en vacaciones de verano) otra bonita y manida frase: "¡Qué bien vivís los maestros!". Entre una y otra frase ha pasado mucho tiempo y se han producido notables cambios.

  Es obvio que los maestros hace muchos años que no pasamos hambre, pero no es menos cierto que no ocupamos -en lo referente a sueldos- los primeros lugares en el escalafón de los funcionarios públicos y que nuestra labor no tiene hoy día el reconocimiento social que tuvo y que, sin duda, merece.
  
  
Mariano Coronas Cabrero

     A los que sólo se acuerdan de los maestros y maestras, en tiempo de vacaciones, convendría recordarles algunas facetas de nuestro trabajo: tratamos de ayudar a los chicos y chicas que acuden a la escuela a leer y escribir, a que caminen con seguridad por el mundo de los números, a que aprendan algo de la historia y reconozcan la geografía, a que conozcan el cuerpo y el entorno, a pensar y razonar, a relacionarse, a respetar y a compartir, a mantener la curiosidad... Además, mientras dura el curso escolar, nos vemos en la necesidad de hacer los más diversos papeles: de "padres" o de "madres"; de orientadores; de consejeros familiares, en ocasiones; de animadores culturales de la comunidad; de transmisores de valores que casi nadie fomenta pero que todo el mundo echa en falta; de críticos de televisión; de dinamizadores de la lectura; de animadores medioambientales; de defensores y estimuladores de la solidaridad; de modeladores de conductas; de pacificadores de conflictos; de impulsores de la responsabilidad y el trabajo personal; de asistentes; de monitores deportivos, ... Y lo hacemos con todas las dudas y las imperfecciones propias de los seres humanos. Por si fuera poco, si se ve necesario educar a las criaturas en temas como la alimentación equilibrada, los principios constitucionales, la recuperación de los buenos modales, la circulación vial, el respeto a la naturaleza, la prevención de algunas enfermedades o de algunas lacras sociales, etc. el político de turno remitirá a la escuela la necesidad de que en ella se aborden tales temas para garantizar que en el futuro la sociedad y sus ciudadanos sean mejores. Una lista de tareas bastante más amplia de lo que cabría suponer.




     Yo, particularmente, "sí vivo bien como maestro", pero no por lo que algunos piensan: salario, vacaciones, jornada laboral más corta; sino porque me gusta mi trabajo y lo vivo con esa extensión y esas infinitas ramificaciones que lo convierten en apasionante; porque comparto el tiempo diario con la población más joven, con los ciudadanos y ciudadanas a los que más les brillan los ojos cuando descubren cada día cosas nuevas que no sabían, con las personas que más avidez y deseos de aprender muestran. Con estas matizaciones, estoy dispuesto a escucharme lo de "¡Qué bien vivís los maestros!" varias veces cada día, agradeciendo de paso que la ciudadanía se acuerde tanto de sus maestros y maestras.




(El País, 2 de septiembre de 1999)             

martes, 31 de octubre de 2017

ESCAPARATE POÉTICO (CXI) Miriam Ferradáns





                        MIRIAM  FERRADÁNS  (Bon /Bueu. Pontevedra, 1982)





PERTENCEMOS  a un lugar escuro chamado casa
onde só compartimos as derrotas e o sangue
que ás veces se derrama por un chan sen lousas.
Miriam Ferradáns

Intentamos o fogar pero a soga
é demasiado forte.

Somos unha familia de lazos que matan
e ninguén parece coñecer a diferenza.






O seu é o nome da pantasma,
ninguén pode pronuncialo sen arder.

Como podemos sobrevivir sen a beleza?
Pretenden obviar a túa existencia, negarte.

A memoria é amérela,
regresar á impertinencia, ao espazo necesario
onde doe.
Aprendemos a observar o fulagor
o percorrido,
negar o raio, evitar a sombra.
 
A memoria tamén se oxida
pero existe.

Ningún pai debería enterrar un fillo,
ninguna nai debería enterrar un fillo,
eles, tampouco.






NINGÚN paxaro é feliz entre as redes pero
quen pode liberarse da forza que o cativa?







Na presentación do libro
É difícil entender á tribo,
pertencer sen ser devorado.

Foi primeiro a posesión,
eramos seus antes da chegada.

Os paxaros esvoazan tempestades,
as mesmas que destrúen
as súas ás contra as reixas.

É difícil a tribo, levar o seu nome.

Eu podería derramar todo o meu sangue.

O amor é salvaxe.





(Do libro Nomes de fume. ( XXIX  “Premio Nacional de poesía Xosé Mª Pérez Pallaré”) editado por Espiral Maior. 2017)

viernes, 27 de octubre de 2017

ESCAPARATE POÉTICO (CX) João Manuel Ribeiro






                 JOÃO MANUEL RIBEIRO (Oliveira de Azeméis. Portugal. 1969)






SE EU DE TI  NÃO ME TRICOTAR

João Manuel Ribeiro


Ontem não tive tempo de ler-te os versos sosegadamente
     a noite ardilosa pariu o cansaço eu fiquei a ver-te
desmurar a cal da folha branca e a entorpecer as sílabas
     tu és um país de mel e eu vivo longe em exílio
os poemas em que me sento são canções de saudade e desejo
     nas margens desta babilónia seja de cinza e perdição
       este meu exílio se eu de ti não me tricotar







MAIS CORTANTE DO QUE QUALQUER FACA


       Reclino-me no silêncio que puseste à cabeça
e estendo as mãos para um qualquer murmúrio que te pesa
               dizes devagar os sentidos
          inverso modo de desaguar  a dor
      imagino tantas vezes a morte dinamitada
a vida assim é mais cortante do que calquer faca
                  sobre a cor branda dos días.







TRAVESSIA  INVISÍBEL


     Prepara a travessia invisível dos frutos
     dentro de quem nasce, mesmo se nada
acontece de transparente no amâgo da luz.

     O rumor do silêncio atravessa a matéria
   com que o poeta ceifa os días fugazes.





Xulio García Rivas. "Paisaxe II". Acrílico
SEMENTE BRAVIA


Lembra o chão onde cresceu a efémera flor
       da paixão respira o perfume da terra
intenso cultivo de soluços e temperanças
entrega os braços à faina dos gestos maduros
     põe os pés na aridez do deserto quente
e desamarra os desejos da água e das fontes
     morre semente bravia rente ao coração
   e renasce na dádiva simples e quotidiana






(Do libro Notícias fugazes do amor, editado por Busílis. 2016)



Ilustración de Gabriela Sotto Mayor

martes, 24 de octubre de 2017

DAVID OTERO ESCRIBE SOBRE BIBLIOTECAS

David Otero nunha das súas innumerables charlas


O día 24 de outubro é o “Día da Biblioteca”.
Canta necesidade de bibliotecas hai  na comunidade escolar! E xa hai moitas persoas que son conscientes desa necesidade e están traballando en Galicia dun xeito entusiasta e firme. O Plan de Mellora de Bibliotecas Escolares de Galicia é un bo exemplo do que digo. Que gran labor o de Cristina Novoa e o seu equipo!

    Pero non creamos que todo é un lugar de rosas. Aínda quedan moitos centros que viven de costas á biblioteca escolar. E iso non se pode consentir a estas alturas da vida. Aínda hai persoas que non valoran o ben que unha biblioteca supón para dinamizar o centro e, a través dela, conseguir que a formación dos escolares se complete coa literatura moi preto deles.

     Contar con David Otero en Versos e aloumiños é un verdadeiro luxo, ademais dun pracer infinito. David é un home que consegue “encantar as palabras”. Un home dunha altura intelectual ampla e dun amor polo alumnado fóra de toda dúbida. Coma escritor, sempre procura a intensidade e o ton lúdico no seu discurso literario, además de ser un home crítico e moi esixente. Como persoa, alguén comprometido e honesto coa cultura de Galicia a todos os niveis.

    Ben, pois ninguén mellor ca el para escribir sobre algo que ama fondamente: as bibliotecas e as palabras. De aí que neste blog-revista non sintamos felices de poder contar cun artigo fermoso que nos conmove.

     Amigos e amigas de Versos e aloumiños, desfutádeo.





                                          AS BIBLIOTECAS

        
                                                                                                               DAVID OTERO


Poñen o seu día no vintecatro deste mes, martes, pero a grande palabra biblioteca debe , no valer dos desexos, dicirse e vivirse todo o ano conxugando o verbo ler, aínda que na data antedita do vintecatro lle deamos acariñadamente un intensivo acento.

     A nosa forza de lectoras e de lectores vai na suma dos días dos anos nos que nas bibliotecas ( e noutros espazos) exerzamos activamente lectura. Días dos anos os cales han reflictir en nós, nas nosas actitudes e conductas, as verdades emocionais desas experiencias lectoras, pois a lectura nunca perdeu a súa maxia, o seu misterio, pero tampouco o seu dramatismo, a súa vértice que nos envolve para que vexamos que neste mundo hai outros.
Nela hai memoria e xa que logo amor e tamén cabreo e xenreira, incomodidade ( non lle direi odio pero…) Iso si…pola lectura non debésemos parar quietos. Menudo fervedoiro.Pola lectura nós non somos receptores pasivos de tantos mundos que nos posibilitan os libros e outros soportes. Pola súa mediación, tamén polas autoras e os autores, estamos creando de seguido, pois facemos lectura co que somos e co que temos.

As bibliotecas non deben ser lugares de quietude, nin de silencio. Serán  espazos de nos atopar, de discrepar ou de chegar a acordos ilusionantes, pois nada debemos illar dos sentimentos. Serán lugares de lectoras e de lectores que permiten tempos de tactos e de contactos cos soportes de lectura, asemade que cos nosos pareceres e estimas, poñendo a rular experiencias e proxectos con traxectos, cos pés na terra e coas cabesiñas a brincar cos sentimentos nas tantas músicas das emocións, das fantasías e das imaxinacións,

Todo así ben cheo de horas cargadísimas de contidos marabillosos nos que facer lecturas de moitos tipos, pero en especial lecturas creativas, vivas e activadas a toda marcha e enerxías ( pois témolas e non poucas) e sempre nos abrazos sentidos e de cantidades volumétricas da nosa lingua e da nosa cultura ( como fundamentais conexións valedoras e eficaces para entender o mundo).
        
Paula, Eloy e Nerea, tres rapaces que levan, co seu Consello bibliotecario, a Biblioteca do colexio
     
     Velaí as bibliotecas , coas súas bibliotecarias e cos seus bibliotecarios, como nos ofertan oportunidades ( pasen sen chamar) para compartir mornuras cos soportes de lecturas, lendo, comunicando, xunto coas lectoras e cos lectores ( e cos que non o son, que tamén teñen importancia, pois han saber que as portas das bibliotecas están tamén abertas para elas e para eles, si, para entrar, para quedárense ou para írense).
     Nestes espazos de lecturas( non únicos) todas e todos sentiremos o latexar dos grandes corazóns das bibliotecas, pois a forza delas será o resultado da suma plural dos nosos. A dos nosos corazóns  de lectoras e de lectores.
Pasen e nótenno.
Feliz día ( lendo, claro).