domingo, 2 de julio de 2017

PAPEIS RECOBRADOS (13) "Reivindicando un mestre excepcional: Gianni Rodari"

                             Foto: Anxo Cabada




Un novo “papel recobrado”. Unha figura imprescindible para entender o que significou a renovación pedagóxica: Gianni Rodari.
     
Gianni Rodari

          Non quero ser paxaro de mal agoiro, pero teño para min que este escritor e pedagogo italiano – universal, diría eu- está caendo no esquecemento. E non se pode consentir.
     Sobre todo nestes tempos de ensino inmobilista. Neste tempo de estúpidas reválidas e de informes que confunden o persoal. Neste tempo de noxentas burocracias, de comodidades diversas e de falta de rumbo e de criterio na docencia.
    


     Resístome a que Rodari e mailas súas técnicas tan abertas e motivadoras sexan algo remoto. Non pode ser. Non perderon vixencia endexamais para ese maxisterio que  segue a motivar o seu alumnado máis aló da monotonía e da rixidez do libro de texto


     De aí que recobre outra columna publicada en A Nosa Terra sobre o mestre italiano. Sigamos as súas liñas de acción alegres, intelixentes e divertidas.


                           

                                              GIANNI  RODARI

                            
                                                                                           


Hai xa ben anos, coñecer o seu nome significou unha auténtica revolución para aqueles que desexabamos que a imaxinación, á hora de crear historias, estivese presente nas aulas.
     
     Gianni Rodari, de vocación escritor, sempre quixo que os nenos descubrisen por si mesmos quen son. E non só por medio da lectura, senón tamén a través do uso da palabra, Rodari teimaba con que os nenos escribisen. Por iso, a Gramática da fantasía foi unha descuberta, un libro innovador, no que expoñía as ferramentas necesarias para motivar o alumnado na marabillosa tarefa de crear.
    

     Técnicas, tan simples coma orixinais, que nos permitiron revisar a nosa concepción literaria e que motivaron a escritores,pais e docentes a inventar historias fantásticas e diferentes.
     
     A obra literaria de Rodari, ampla e, ás veces, algo descoñecida, é unha referencia esencial polos seus finais abertos, pola fina ironía que destilan os seus relatos, pola xenerosidade dos  planteamentos, pola cordialidade que desprende e pola súa xenial visión crítica do mundo desde o humor, a fantasía e a imaxinación. Rodari revisouno todo.
     
     El fala dos ensinantes como animadores e promotores de creatividade. E fala, ademais, dunha escola capaz de favorecer nos cativos aquelas cualidades e tendencias que foron sinaladas ao longo do tempo como características do modelo creativo. A creatividade por riba de calquera outra cousa. 

     O seu é un legado con plena vixencia que debemos coñecer e ter presente. Na casa ou na escola, sós ou acompañados, os nenos deberán tomar a palabra.
     
     Para iso están os libros de Rodari.

                                                                                                      
                                                                                                     
                                                                                                     ANTONIO GARCÍA TEIJEIRO



viernes, 30 de junio de 2017

DARDO POÉTICO (XLVII) A voz poética emerxente de Tamara Andrés





É unha voz emerxente que leva a poesía ben dentro.
     Unha desas mulleres novas que precisan expresar con palabras poéticas os seus sentimentos, as súas reivindicacións o seu lugar nunha sociedade tremendamente inxusta.
     Persoas que renovan o xeito de facer literatura, que se comprometen, que procuran obxectivos que cumprir e que os cumpren.
     Tamara Andrés é un exemplo de inquedanza cultural.Un exemplo de persoa que non se resigna a que as cousas non melloren. E faino a través da palabra.
     
     Tamara Andrés (Combarro, 1992) é graduada en Tradución e Interpretación, titulada no Máster Universitario en Estudos Teóricos e Comparados da Literatura e da Cultura e no Máster para o Profesorado. Na actualidade estuda Filoloxía Hispánica e compaxina a súa actividade profesional entre a docencia de linguas, a escritura e a tradución e interpretación.
Tamara Andrés (Foto de Stella Nine)


Como escritora publicou de xeito individual a novela Amentalista e o poemario Nenæspiraes, gañador do Premio Nacional de Poesía O Facho 2015. Outras creacións poéticas súas foron aparecendo en revistas coma Dorna ou Obituario ou na antoloxía No seu despregar. No ano 2017 publicará o poemario Habit(u)ar las casas.
Gañou, entre outros, o IV Certame de Relato Curto organizado pola FANPA de Pontevedra. Acadou o segundo premio do XVII Concurso de Poesía Díaz Jácome para novos creadores no ano 2016 e o primeiro accésit do Premio de relato, poesía e tradución da Universidade de Vigo no ano 2017.
No eido audiovisual foi guionista da curtametraxe Tiempos olvidados e na actualidade forma parte do equipo técnico e artístico da webserie La última piedra. É unha das integrantes do proxecto de contacontos Fedellas.

     Tamara tiña que estar en Versos e aloumiños. Este blog-revista abre a súa ventá a todos aqueles e aquelas que teñen algo que dicir. Ela teno.
     De aí que se lle pedise que nos enviase algún texto da súa creación.
E agasallounos uns poemas que resultaron premiados co 1º accésit dos Premios de relato, poesía e tradución da Universidade de Vigo.
      Publicámolos encantados. Así que  aquí  tedes tres deles para que gocedes coa súa lectura.


Á miña condición
concedéronlle
unicamente
a estreita linguaxe
Xulio García Rivas. "Fervenza". Tinta chinesa sobre papel
do privado.

Renunciei a esa gramática atroz
cortando os seus fíos
coa lingua
o ferro―.

Ao saír da casa,
berrei:
«Por min e mais por todas
as miñas!» ―todas aquelas
ás que non me deixaron
coñecer―.



Espín o xardín
coas mans
e desenterrei
os nomes
das esfolladas.

Enlaceilles os seus apelidos
e inventeilles uns ben bonitiños
ás que llos roubaran.

Pouseilles entre as coxas
Xulio García Rivas. "Paisaxe II" Acrílico sobre táboa
as flores que contradín
a morte eterna,
as flores que plantei
coa avoa cando nena
nun recuncho desta terra.

Ela, que o coñecía todo,
xa me falara do porvir.

As dúas propuxémonos
―prometémonos―
medrar a beleza
e a identidade
para negar
as ondas de sangue
que ela
nunca quixo

nomear.




Coas mans, as mulleres
constrúen ―xuntas―
un idioma de harmonía
e de forza. Logo
arríncanllelas
porque é o pétalo
máis prezado.

A miña avoa,
malia non ser arquitecta,
Xulio Gª Rivas. "Xardín da penumbra XX". Tinta chinesa sobre papel
trazou
con precisión costureira
o plano dun xardín
onde acubillar
o nome
e o florecemento
das esfolladas.

Entón, eu aínda non sabía
que nome tiña meu pai,
algo semellante
―quizais―
a coitelo,
esfollador
ou seitureiro.

A miña avoa,
pola contra,
era
a sementadora
máis importante
de todos os tempos.

lunes, 26 de junio de 2017

REMUÍÑO DE LIBROS (28) "Grisela", de Anke de Vries e Willemien Min (ilustracións)







TÍTULO :  Grisela.



AUTORAS: Anke de Vries (texto) e Willemien Min (ilustracións)


EDITORIAL: Kalandraka. COLECCIÓN: Demademora.





Grisela é unha fermosa historia que a editorial Kalandraka lles achega aos primeiros lectores en galego. As súas autoras, a escritora holandesa Anke de Vries e a ilustradora, tamén holandesa Willemien Min son recoñecidas dentro do mundo da Literatura Infantil.

     
Anke de Vries

     Trátase dun álbum ilustrado cuxa protagonista é unha pequena rata gris chamada Grisela. Esta sente un día a tristeza e coma non lle gusta esta emoción, decide pintar de cores alegres e rechamantes, de liñas ou puntos a súa pel gris, pero en vez de sentirse mellor, o que recibe son as burlas daqueles cos que se atopa, ao considerar que vai disfrazada. Será grazas á intervención dunhas abellas como descubra a fermosura da súa pelaxe gris.

     


     A partir desta trama sinxela, a autora Anke de Vries amósalles aos nenos que todos somos diferentes e que as nosas diferezas non deben ser motivo de burla por parte dos demais porque o importante é estar a gusto con un mesmo.

     Conto que chega aos lectores porque lles fala de sentimentos e emocións que lles son familiares a partir de personaxes animais humanizadas, tanto nos seus costumes coma na maneira de comportarse. Tamén os axuda a espertar a empatía cara ao outro, ao mesmo tempo que recoñecen sentimentos próximos coma a tristeza ou a ledicia, xogando con conceptos concretos e a simboloxía das cores.

     En definitiva: a autenticidade fronte á imitación coma camiño cara á felicidade e a aceptación das diferenzas coma canle  de coñecemento.
Willemien Min

     As expresivas ilustracións de Willemien Min dotan de vida as personaxes, ao centrarse nelas empregando trazos humanos e mesturando, ademais da colaxe co papel, a cor negra coas demais sobre o fondo branco.



                                                                                                       ALBA  PIÑEIRO

sábado, 24 de junio de 2017

CATAVENTO DE POEMAS INFANTÍS (LIX) Antón Cortizas










                                      ANTÓN CORTIZAS  (Ferrol, 1954)






PRÓLOGO  POÉTICO



Soneto é un poema matemático,
xeométrico teorema musical,
Antón Cortizas
e aínda sen ter trazas de animal
cada un destes sonetos é zoomático.

Con versos en gaiola de cristal,
escritos con espírito acrobático,
formouse este zoolóxico lunático
pois quen os argallou é un animal.

Son rimas para quen ama a bicharía
quer sexa de cabalos, canso u cabras,
ou ben para quen gosta ulir palabras…

Sen máis damos comezo a esta folía
de versos que se queren aromáticos
e bechos que por selo son simpáticos.




O CABALO

Que pasa, que lle pasa a ese cabalo
que non rincha nin bufa nin fai caso
e pasa a noite só no monte raso
ergueito no máis alto daquel valo?

Nin trota, nin galopa, nin dá un paso;
está triste, aburrido ou está malo?
Que pasa, que lle pasa a ese cabalo,
será que ten saudades, por acaso?

Está mirando o ceo, lendo a lenda
dun mómaro tan manso e tan silente
que devora as estrelas dende o ocaso.

Espera que un luceiro se desprenda
e se lle pouse sobre  lombo ardente
para botarse a voar coma Pegaso.





O RATO
(Zooneto silábico)


O rato,
pequeño
burato
cacheno,
Nun encontro con lectores e lectoras

foguete
no mato,
xoguete
do gato.

Queixeira?
Pasmón,
engado.

Rateira!
Traizón,
cazado!




PAXARIÑOS


Papuxas, picafollas, estreliñas,
bubelas, pardeliñas, lavandeiras,
vencellos, subesubes, liñaceiras,
Asinando tras un encontro
fulepas, papamoscas, andoriñas,

carrizos, petos, xílgaros, pimpíns,
curroxos, pegas, tordos, cardeais,
chaschás, chincas, noitébregas, pardais,
folosas, rousinois, cucos, xiríns,

lavercas, cotovías, verderolos,
pardillos, azulentas, bacachises,
martiños, anduróns, gaios, ouriolos,

peizoques, picaxuncos, estorninos,
piquelos, lavacús, merlos, malvises…
Quen quere entrar no amor aos paxariños?




(Do libro Zoonetos, editado por Tambre, col. Ala Delta, 2017)




martes, 20 de junio de 2017

ESCAPARATE POÉTICO (CV) Julio Rodríguez







                                    JULIO  RODRÍGUEZ  (Oviedo, 1971)






PROXIMIDAD A LA CATÁSTROFE


Uno escucha caer
la lluvia, uno presiente,
trago a trago,
el húmedo desfile de los días.
Julio Rodríguez
Uno asume la lluvia, y se desdice,
y exagera, y cuenta que llueve,
y por eso uno huye, uno cede, uno tensa,
sin esperar respuesta,
la cuerda de su soledad.

Por si esto fuera poco, uno amanece
lluvia, se acuesta
lluvia,
uno cuenta que llueve.

Uno escucha caer
la lluvia, uno lo siente,
trago a trago lo siente,
golpe a golpe,
y por eso uno tiende a evaporarse.





LOS PIES FRÍOS

 
6:07, inalterable,
el insomnio me estrecha en su silencio
áspero, roído, rígido
como el cráneo de un muerto.
No me dejes caer en la emboscada,
no me dejes en manos de esta brusca
soledad. Da la vuelta
en la cama, refuérzame,
rodéame el desvelo con los brazos,
asedia mi vigilia con tu sueño.
pon tu cuerpo en mi cuerpo,
pon tus pies en los míos,
toma mi lado de la cama y, luego,
acéchame,
      acorrálame,
             aprisióname
y, antes de irte, manda
al exilio a este insomnio de pies fríos.






PROCLAMA

 
No se entreguen, poetas,
no caigan en el tedio, no renuncien,
no bajen la cabeza.

Hagan que todo salte por los aires.






UN CÍRCULO PERFECTO


A pesar del cuidado que ponemos
para que se conserve en buen estado,
quien algún día venga
siguiendo nuestro rastro
encontrará tan sólo
un puñado de tierra
revuelta donde un día dibujamos
entre los dos un círculo perfecto.


 
Dedicatoria del poeta



(Del libro Naranjas cada vez que te levantas, editado por Visor Libros, 2008. IV Premio de poesía Emilio Alarcos).