viernes, 3 de febrero de 2017

PAPEIS RECOBRADOS (12) "Pura música. Pura emoción poética"

    Foto de Anxo Cabada



Un artigo, publicado no seu momento n´A Nosa Terra, ben especial para min, porque aborda un tema que me apaixona: a relación tan íntima entre música e poesía .
     Dúas artes sen as que non podería vivir.
     Dúas frechas directas ao corazón que me emocionan sen límites.
     Neste “papel recobrado” fálase  do que significa escribir para min, da incidencia da música na poesía. E aparece Chopin. E dirixe e toca Daniel Barenboim. E salientamos frases acertadas de Antonio Colinas e de Joan Margarit.
     E aparecen uns versos da miña querida e admirada Eva Veiga.
     Un texto que desprende tenrura e paixón pola música, pola poesía.

     Que vos guste.





PURA MÚSICA. PURA EMOCIÓN POÉTICA

                                                    
                                                                 
                                                                ANTONIO GARCÍA TEIJEIRO






Non estou escoitando a Mozart. Escoito a Chopin. Fermosísimo o disco Barenboim plays Chopin.The warsaw recital do extraordinario pianista e director arxentino-israelí.Para el, Mozart é o compositor máis completo.
Daniel Barenboim

     Di no seu libro El sonido es vida. El poder de la música ( Belacqua/ documentos), que “ en Mozart a ledicia non está exenta de escuridade, nin a escuridade de ledicia”. E afirma que a música é unha escola de vida., no sentido literal. Lúcidas reflexións dun humanista que cre firmemente que a vida ten que aprender da música e non só ao revés.

     Todo isto reconfórtame e alégrame. Levo ben de anos dicindo que, para min, a poesía é un xeito de vida. Que a poesía é máis que un xénero. Que a poesía non se ensina, fíltrase. 


Antonio Colinas
E, miren por onde, Antonio Colinas di nunha entrevista de hai uns anos que a poesía é, sobre todo, unha maneira de ser e de estar no mundo. Para min, aproveito para incidir de novo, o proceso de escribir (ou de crear) e de vivir van relacionados intimamente. Vida e literatura ou vida e música aliméntanse mutuamente ata fundirse. Música e poesía, por exemplo, conseguen crear un espazo de emocións intensas. E coido que ambas reciben un trato pouco intelixente nas escolas en xeral. Unha das razóns quizais sexa que os docentes non len poesía nin escoitan música. Porque, en definitiva, as dúas formas artísticas se mostran nas aulas desprovistas da emoción que contaxia quen cre profundamente na necesidade do seu achegamento ao alumnado. Non se pode caer na ensinanza da métrica fría ou do xélido solfexo e crer que se está traballando ben a poesía e a música. Non. Hai que baixar ata á súa  esencia emocional.Chegar ata o epicentro onde nacen variadas sensacións pracenteiras.

Joan Margarit
      Di Joan Margarit que “ler poesía é como tocar un instrumento. Require un esforzo maior que ler prosa, pero é que nesta vida nada é de balde. Todo esixe un sacrificio”. E ese esforzo, digo eu, virá tras achegar os poetas axeitados e as pezas musicais atractivas aos nenos e nenas nas primeiras idades e transmitirlles a maxia, o ritmo, a musicalidade, o encanto que os versos e os fragmentos musicais posúen. Que os interioricen. Que os fagan seus. Que os incorporen á súa respiración.

Ás veces,nas escolas, pregúntanme que significa para min escribir, por que o fago, en que me inspiro para crear un conto, unha novela ou uns poemas. Sempre contesto o mesmo. Escribir significa atoparme a min mesmo, saber quen son, facer da palabra un instrumento imprescindible para evocar, para sentir que respiras, para denunciar, para coñecer mellor os demais e as súas realidades.Escribir é transcender as limitacións persoais que sentes vivas. É percibir a individualidade dentro dunha sociedade para integrala nela e sacudila. 
     
     Engado, ademais, que dúas son as fontes que me inspiran: as lecturas que fago e a vida que vivo. Esa que me obriga a andar cos ollos ben abertos, cos oídos moi atentos e co corazón transparente disposto a enchouparse dos múltiples comportamentos humanos. Detéñome aquí. Non sigo por este camiño. Resulta bastante coñecido.
Eva Veiga

     Por iso decido camiñar polo fermoso libro de Eva Veiga, A frecha azul do teixo (Espiral Maior). Ábroo e róubolle a esta muller sensible, que tanto admiro, un poema para que se funda cunha polonesa engaiolante de Chopin tocada polo meu querido Barenboim: sóñate corazón / ergue as pesadas pálpebras / afaite á claridade / do nada a esa verba / de insólito silencio / a luz máis invisible / atravesa intacta / o cego sol das horas.
Frederic Chopin

             Pura música. Pura emoción poética. 

martes, 31 de enero de 2017

REMUÍÑO DE LIBROS (10) "Unha última carta", de Antonis Papatheodoulou e Iris Samartzi






TÍTULO: Unha última carta.


AUTORES: Antonis Papatheodoulou (texto) e Iris Samartzi (ilustracións)


EDITORIAL: Kalandraka.




Unha última carta é un fermoso álbum ilustrado gañador do IX Premio Internacional Compostela para álbums ilustrados, 2016.
Vén da man de dous autores gregos, Antonis Papatheodoulou (texto) e Iris Samartzi (ilustracións), ambos recoñecidos  tanto dentro coma fóra do país heleno polos seus respectivos traballos en conxunto ou por separado. Ás nosas letras chega grazas á tradución  de Manuela Rodríguez.

Os autores do libro
     
     A través dunha simbiose entre a palabra escrita e a plástica e empregando unha linguaxe poética coma fío condutor, os autores achéganlle ao público infantil esta fermosa historia cargada de humanidade.

     O señor Costas é o protagonista da mesma. É un carteiro que, despois de ter exercido a súa profesión durante cincuenta anos, afronta o seu derradeiro día de traballo. O que podería ser motivo de ledicia para a maioría dos traballadores, para el  non o é tanto porque o señor Costas non é un simple repartidor de cartas, senón que se converte durante todos eses anos de servizo no mensaxeiro da palabra escrita e fotografada, das lembranzas, dos soños  daqueles que non puideron ir á escola e que el lles lía as cartas, dándolles vida ás letras impresas.

     


     Todos os habitantes da  pequena illa mediterránea na que vive, queren, respectan e admiran a súa teimosía de percorrer os camiños necesarios ata dar co destinatario da carta. O señor Costas é ben sabedor disto, por iso non vai entender o comportamento estraño dos veciños neste día tan especial. Será grazas a unha última carta cando descubra e reciba o froito de todo o seu esforzo de vida laboral compartindo.

     


     O libro está concibido coma unha homenaxe á entrañable profesión do carteiro a pé, tanto no seu contido coma no formato, no que destacan as magníficas colaxes de Iris Samartzi  con continuas referencias ao mundo postal. Ademais, a edición coidada por parte da Editorial Kalandraka fai do libro un obxecto atraente para calquera lector.





                                                                                                             ALBA  PIÑEIRO

sábado, 28 de enero de 2017

ESCAPARATE POÉTICO (XCIV) Antonio Deltoro







                           ANTONIO  DELTORO  (Ciudad de México, 1947)



LECTOR

Un yo que no es el del poeta en el poema me dice.
Un yo que no es el mío, repite estas palabras íntimas
y me lleva a un yo más silencioso y mejor
en versos pulidos en el tiempo por diferentes yoes.
En la angustia de una noche de insomnio,
en el nerviosismo de una cita de amor,
repito estos versos hasta ser estos versos,
Antonio Deltoro
los repito una y otra vez,
no como alguien que recorre una y otra vez un pasillo;
estos versos son infinitos, pero no afiebrados,
ni ajedrezados, ni laberínticos;
no imitan el piso de un pasillo,
ni al llegar a la sílaba final se asoman a otra estancia;
son un vuelo por una soledad en calma;
estos versos se ensanchan, me ensanchan,
me llevan a una inmovilidad muy alta.




NIEBLA


Los sueños de los pájaros
deben anidar por siempre en una nube
como las ramas que acunas tú esta mañana.

Esta intimidad en la que estoy me envuelve.
Un día, tan sólo un día más, lo necesito
para saber quién soy, qué escondes.

No escampes, no abras tu ser,
no dejes ver detrás de ti lo que no eres.
Este sopor, este pudor tan míos están en ti;
un día, tan sólo un día más en tu interior.

No hay paz parecida a ti sobre la tierra,
niebla rasante que tocas mi ventana.




LLUVIA

Traza el rayo en el aire las raíces del agua,
raíces que brotan luminosas de las nubes
y suenan en la tierra retardadas:
el bosque de la lluvia
se desprende,
y moja con sus ramas
los árboles que tienen raíces en el suelo.




TUMBAS


 Están huecas:

ni siquiera son fósiles:
no guardan la ausencia
conservando una forma.

Todas son la misma,
única, indiferente:

todos vamos a la fosa común:

aun sobre la piedra,
incapaces de contener
un ápice de muerto,
fechas y nombres son caligrafías.





(Del libro Poesía reunida. 1979-2014, editado por Visor Libros, 2015)


jueves, 26 de enero de 2017

Manuel Veiga pregúntase en voz alta quen protexe a infancia da presión consumista.






Pon sempre o dedo sobre a chaga. É reflexivo. Ten criterios de seu e dunha amplitude  ben grande.
     Dá gusto conversar con el. Ten moito que aportar a esta sociedade que anda tan despistada. Preocúpalle o ser humano. Faise preguntas, busca respostas. Sacode a realidade. Ama a literatura.
     
     Manuel Veiga Taboada, de novo en Versos e aloumiños. Coa súa prosa, tan limpa coma punxente,  expón a súa preocupación pola falta de protección que a infancia ten diante do brutal consumismo no mundo que vivimos.
     Nada sobra. Nada falta. Unha vez máis un texto intelixente.

     Leámolo coa atención que merece.


                                                                     Manuel Veiga Taboada (Fotografía de Antonio Gutiérrez)


                          Quen protexe a infancia da presión consumista?

                                                                            
                                                                                          Manuel Veiga Taboada


Creo que foi nos anos sesenta cando os dereitos da infancia, sobre todo a través das Nacións Unidas, comezaron a ser proclamados e defendidos en todas as esferas públicas. O camiño percorrido durante o século XX foi longo e importante, marcado sobre todo pola eliminación do traballo infantil e polo ensino obrigatorio. Tamén pola importancia que se lle empezou a dar á alimentación dos menores (até ese momento a persoa privilexiada da familia era o pai, coa xustificación de que realizaba un maior esforzo físico).
        
     Chegada a década dos setenta, comezou tamén a terse en conta, non só a cantidade, senón tamén a calidade dos alimentos que consumían os nenos. Eu tiven aínda compañeiros de primaria que almorzaban con viño e que incluso tomaban unha ou dúas copas de augardente antes de chegar a clase. Dicíase que daba enerxía e axudaba a entrar en calor.
        
     A mellora xeneralizada da economía e do nivel cultural deu lugar igualmente a unha evolución dos xogos. Hoxe xa non se cre que os nenos do meu tempo xogásemos libremente con escopetas de balotes ou con arcos que disparaban frechas afiadas de metal, feitas con varas de paraugas, e que o máis común era organizar dous bandos e enfrontarse a pedradas, sen que mediase discusión ningunha, simplemente por divertimento.
        
     As xeracións un pouco anteriores á miña xogaban coa pólvora que quedaba nos foguetes das festas xa usados ou machucando o contido dalgunha bala que encontraran pola casa e que trouxera algún familiar da guerra. En cada parroquia ou barrio había cando menos un neno que perdera un ollo ou varios dedos.
        
     Na actualidade, a protección da infancia céntrase na prevención e condena dos abusos sexuais, sobre todo sobre as nenas, moitas veces cometidos por familiares. E, nun número menor de casos, tamén sobre nenos que conviven en seminarios, colexios ou entidades deportivas.
        
     Este problema, moi presente nos medios, recibe ás veces un tratamento exacerbado e sensacionalista. Por ter lugar en esferas privadas ou semiprivadas resulta difícil case sempre coñecer os feitos e polo tanto xulgalos. O que prima, en todo caso, é a protección do menor, sobre a presunción de inocencia. Un asunto xuridicamente delicado.
        
     Sen embargo, a sociedade actual non protexe os nenos noutro aspecto importante e sobre o que non sería difícil lexislar. Refírome ao consumismo.
        
     Coñezo a nais que limpan casas e aforran para comprarlles aos seus fillos vídeo consolas. Pero os aparatos e a oferta cambian constantemente. Os nenos, seducidos pola publicidade, acaban converténdose en tiranos fronte os seus proxenitores que se senten desprazados.
        
     Os agravios comparativos entre uns nenos e outros e a presión ambiental que se xera acaban adquirindo tons moi graves, sen que o asunto pareza preocupar ás institucións. O Estado non se atreve a afrontar o problema do consumismo –limitando, por exemplo, a publicidade dirixida aos nenos– para non danar os beneficios de certas empresas.
        
     No caso das familias formadas por inmigrantes, o problema é xa acentuado, en moitos casos irreversíbel. Moitos deses nenos formarán dentro de cinco ou dez anos, esa xeración de delincuentes que xa existe en Francia. Fillos de inmigrantes sen futuro, aditos ao consumo desde que naceron. Sometidos a unha presión tan forte como a que xeran as drogas máis coñecidas.
         Pero tamén as familias integradas e con máis medios económicos e culturais teñen un problema. A presión consumista sobre os menores de idade xera distorsións sobre os valores a respectar, a educación do esforzo e a capacidade de concentración.
        

     As institucións públicas deberían considerar o consumismo extremo como unha adición e tomar medidas para protexer a infancia, de modo parecido, por exemplo, a como se limita a publicidade e o consumo de alcohol. 





martes, 24 de enero de 2017

REMUÍÑO DE LIBROS (9) "Quen dá a quenda?", de Héctor Cajaraville






TÍTULO: Quen dá a quenda?

AUTOR: Héctor Cajaraville.

ILUSTRACIÓNS: Ignacio Hernández.

EDITORIAL: Xerais. Colección : MERLÍN




O autor Héctor Cajaraville, escritor e xornalista, ademais de corrector, dáse a coñecer no mundo da Literatura Infantil con Quen dá a quenda? libro que vén avalado por ser finalista no Premio Merlín de Literatura Infantil, 2015.

     Quen dá a quenda? é unha novela engaiolante dende o principio ata o final que capta a atención do lector, non só infantil senón tamén adulto. Estruturada en 21 capítulos de curta extensión e baseada no uso coidado da palabra adubada con humor intelixente, o autor é capaz de rachar con estereotipos e escuros prexuízos. Divina Sandamil Penas é o nome da protagonista, que é unha meiga boa, xa que logo, só sabe facer o ben a todo aquel que se achegue ao seu consultorio agochado nunha  mesta fraga.

     
Héctor Cajaraville

     Ao longo dos capítulos van desfilar unha serie de personaxes do máis variado en busca do remedio axeitado ao seu mal. O curioso deste grupo é que está formado por persoas, animais, obxectos e mesmo fenómenos naturais coa facultade de poder falar e comunicarse. Divina coa colaboración dun moucho sabio e dunha cortina lingoreteira, e a través dos seus conxuros e apócemas, logrará solventar os problemas dos seus diferentes pacientes (un barco que se marea, un ordenador desordenado, un porco, un tanto sibarita, un cero que non se conforma, un neno que soñaba que soñaba etc.) aos que en pago só lles pide que fagan o ben para a comunidade da que forman parte.

     
Héctor Cajaraville nun encontro cos lectores e lectoras

     
     O humor está presente en todo o libro, dende os nomes ata certas situacións surrealistas, pero é un humor intelixente que busca a reflexión do acabado de ler e a comprensión de  determinados comportamentos moitas veces exentos de sentido común.

     Por medio dunha prosa fluída, ben construída e sustentada en diálogos cheos de riqueza  léxica, o autor amósanos a importancia do traballo en común e do esforzo individual para crear unha mellor convivencia humana e natural.


     As coloridas e vivas ilustracións de Ignacio Hernández dotan de vida a todos estes personaxes humanizados e están en coherencia co ton textual.


                                                                                                                 ALBA  PIÑEIRO


Manuel Bragado e o autor nunha das presentacións do libro