sábado, 20 de junio de 2015

ESCAPARATE POÉTICO ( L ). Atahualpa Yupanqui




ATAHUALPA  YUPANQUI  (Juan A. de la Peña (Pergamino. Argentina, 1908 – Nîmes. Francia, 1992)




LUNA DEL INVIERNO MONTAÑÉS

Bajo el puñal del invierno
murió en los campos la tarde.
Con su tambor de desvelos
sale la luna a rezarle.

Salmos de la noche blanca
Atahualpa  Yupanqui
tañen las arpas del aire.
Mientras les nacen violines
a los álamos del valle.

Se emponchan de grises nieblas
los verdes cañaverales,
y caminan los caminos
con su escolta de breñales.

Canta la luna en el cielo.
Baila la noche en las calles.
Con su pañuelo de esquinas
y su ademán de saudades.

La noche llena de arpegios
la copa de los nogales.
El tamboril de la luna
cuelga su copla en el aire.

Mi corazón bate palmas
con las manos de mi sangre.
Mientras, cansada, la luna
se tiende sobre los valles.





EL SILENCIO

Le tengo rabia al silencio
por todo lo que perdí.
Que no se quede callado
quien quiera vivir feliz.

Un día monté a caballo
y en la selva me metí.
Y sentí que un gran silencio
crecía dentro de mí.

Hay silencio en mi guitarra
cuando canto el yaraví.
Y lo mejor de mi canto
se queda dentro de mí.

Cuando el amor me hizo señas
todo entero me encendí.
Y a fuerza de ser callado,
callado me consumí.

Le tengo rabia al silencio
por lo mucho que perdí.
Que no se quede callado
quien quiera vivir feliz.






QUERENCIA

Todos hablan de su pago
como si fuera el mejor.
Mi querencia es el camino
bajo la luna y el sol.

Quiero cantar un estilo.
Se llena mi voz de estrellas.
Y el viento arrastra las nubes
y me vuelvo todo niebla.

Yo soy de un pago muy lejos.
Mi pago se llama… Huella.
Mi amor se llama guitarra,
y mi caballo…  Paciencia.

De noche canto p´a dentro.
Pensando me agarra el alba.
Y mientras miro los campos
me voy chiflando esperanzas.

Cada uno tiene su pago.
Lo menta como el mejor.
Mi querencia es el camino
bajo la luna y el sol.



(Del libro Guitarra. Poemas y cantares argentinos. Ediciones Siglo 







Atahualpa Yupanqui canta "El Alazán".

jueves, 18 de junio de 2015

FIESTRA ABERTA (2) . Sesións poéticas no Colexio Possumus (Vigo).


     Sesións poéticas na escola. Un soño. Un gozo profundo.
     Si, un soño que se vén cumprindo estes dous últimos cursos. Queda un terceiro e ¿adeus? Non o sei. Non podo responder. Non depende de min.

     Entre rapaces e rapazas de Secundaria ( de 1º a 4º da ESO) vou lanzando versos ao aire e a esencia dos mesmos cae coma chuvia miúda sobre as súas cabezas, sobre os seus corazóns, sobre o espazo que habitan.

     A poesía non se ensina. A poesía fíltrase. E fíltrase se a escoitan en voz alta, se buscan poemas cos que se poden identificar, poemas cos que xogar, cos que soñar, poemas que interiorizan, que fan seus. Eu limítome a crear un lugar común no que a palabra sexa o centro.

     Palabra divertida. Palabra fonda. Palabra sutil. Palabra rouca. Palabra que sinala. Palabra que aloumiña. Palabra garimeira. Palabra seca. Palabra-luz.

     E unha vez que se van filtrando os versos, doulles ferramentas para que dean forma a ese líquido poético que os acariñou.

     Resulta emocionante ver a evolución curso a curso. Porque a emoción se converte nun eixe que salfere o que tocamos. Coa música, coa rima, co verso libre, coa prosa poética, coa reescritura, coas glosas, con transformacións léxicas... con isto e máis, tecen discursos líricos que che fan pensar que a poesía para eles permanecerá decote desprovista de adxectivos como ridícula ou cursi e serán adultos que, como mínimo, a van respectar. E non é pouco nos tempos que estamos a vivir e outros xa vividos.

     Trátase de educar sensibilidades, de que crean neles mesmos, de que teñan autoestima a través da literatura. E abofé que se conseguen obxectivos. Vexamos algunhas mostras do que digo. Libremente responderon á miña proposta de publicalos en Versos e aloumiños. Non buscamos a excelencia, senón a ilusión de crear.


     Así que, obxectivo cumprido.



Eles e elas escriben isto:

                    
                   (Tic-tac, Tic-tac)
Nicole
Nos queda un largo camino
pero somos los dueños del destino
                   (Tic-tac, Tic-tac)
El vaivén de las agujas intrépidas
no cesa y no espera a nadie
                    (Tic-tac, Tic-tac)
Los cobardes son sueños divididos
separados valen mucho menos
                   (Tic-tac, Tic-tac)
Los valientes son los que lloran
con la cara a la cruel intemperie
                    (Tic-tac, Tic-tac)
El viento grita y nos eleva hacia el futuro…
                    (Silencio, Eco)
            Es nuestro destino
nosotros no somos esclavos del tiempo
             ni del mar oscuro…

                                                                      NICOLE DOURAL DOMÍNGUEZ





De ti a min un mar de dúbidas
Uxía
onde  os cantares quedan afogados
cos recordos do pasado.
Mentres, no vidro da xanela
escoito o bruar dos navíos
e atópome nun labirinto
do que non sei saír.
Entre ollos sombrizos
e rostros mancados
intento matar de esquecementos
aquela mente teimosa que tiñas.

                                                                                     UXÍA  PEIXOTO  GONZÁLEZ






Esmorecen os meus días,
recordos do pasado
voan como paxaros
polo presente que eu vivo.
Jenny

Luceiros de olliños cegos,
rompen os muros do silencio,
verbas, palabras e versos
latexan nun abismo apaixonado,
un abismo cheo de engaños
que fan brillar as ausencias
como alegres cantigas.

E a brisa da eternidade
transportoume a aquel verán
onde o ceo e o eco do silencio
se esqueceron de soñar.

                                                                  JENNIFER  RODRÍGUEZ  LAGO




De min para ti,
Marta
núa choiva.
Hoxe para esquecer
a franxa  de bágoas,
ti, puñal escuro,
ondas de laios.

De min para ti,
día digno.
Escuro soño
dun exército noctívago
embelece algo de min,
mentres dormes na alba.

                                                                                MARTA  OTERO 





Diego
No sé, si
entre tus labios
hallaré el fuego
que no quema.

No sé, si
entre tus ojos
miraré el agua
que no moja.

No sé, si
entre tu pelo
encontraré el viento
que no sopla.

Sí, sé, que
entre tus manos
pierdo todos
mis sentidos.

                           DIEGO  FERNÁNDEZ


                                           PAULA  CABAÑAS

E Paula ama a música e comeza a compoñer. Letra e música son dela nesta fermosa canción, "Esencia", que cantan os seus compañeiros, os alumnos e alumnas de 4º da ESO do Colexio Possumus.



                                                                                                   ANTONIO  GARCÍA TEIJEIRO

martes, 16 de junio de 2015

LOS POEMARIOS DE "LA PÁGINA ESCRITA" (2) : "Fernando Pessoa. Selección poética".


A SELECCIÓN POÉTICA “FERNANDO PESSOA” RECIBE O 3º PREMIO NACIONAL AOS LIBROS DE DIVULGACIÓN MELLOR EDITADOS EN 2014



“Fernando Pessoa, selección poética”, traducido por Xosé Ballesteros, ilustrado polo artista luso Pedro Proença e publicado o pasado ano na colección Trece Lúas do selo FAKTORÍA K, vén de ser distinguido co 3º Premio Nacional aos Libros Mellor Editados 2015, no apartado de Obras Xerais e de Divulgación. O xurado valorou 143 títulos clasificados en cinco categorías. Os galardoados polo Ministerio de Cultura vanse expoñer nas feiras internacionais de Liber, Frankfurt e Leipzig.










Fernando Pessoa. Selección poética.
Edición literaria de Margarida Noronha y Pedro Proença.
Traducción de Xosé Ballesteros.
Ilustraciones de Pedro Proença.                                                                                                   
Faktoría K de Libros. Kalandraka Editora. 2014.

     
     


     Me siento muy cerca de poetas portugueses como Mário de Sá-Carneiro, Sophia de Mello Breyner, Miguel Torga o Eugénio de Andrade. Pero si hay un poeta que golpeó mi concepto de la poesía, para enriquecerla, ese fue Fernando Pessoa.
      
     Dice de él Margarida Noronha que “desde niño oyó en su interior el eco de otras voces y así nació su tendencia para crear a su alrededor un mundo ficticio. Se rodeó de amigos y conocidos que nunca existieron, al mismo tiempo que imaginó autores para materializar esas voces”.
     
     Así se explican sus famosos heterónimos, concebidos como seres individuales distintos del autor, quien inventa biografías y rasgos del carácter de cada uno de ellos. Alberto Caeiro (1889-1915), Ricardo Reis (1887) y Álvaro de Campos (1890) son auténticas fragmentaciones del universo poético de Pessoa.
     
     Una vez más, Faktoría K de Libros nos regala un libro de un valor literario y artístico de muchísima altura. Es una selección del poeta de Lisboa (1888-1935) realizada con un criterio admirable y con mucha inteligencia por Margarida Noronha y por el artista Pedro Proença que la ilustra. En ella, se recogen cuatro poemas de Pessoa (incluyendo su famosa Autopsicografía) y nueve poemas más “creados” por Caeiro, Reis y Campos.
     
     Traducidos al castellano por Xosé Ballesteros, los poemas figuran en lengua portuguesa al final del libro.
     
     Un acercamiento necesario al mundo rico del poeta a cargo de la editora literaria y una lúcida reflexión sobre el hecho de ilustrar sus poemas a cargo de Proença, completan un libro esencial para recorrer los caminos incontables de la poesía en general. Resulta indispensable conocer a este gran poeta de principios del siglo XX, para todos aquellos lectores que aman este género y para esos jóvenes a los que les gusta escribir poesía. Han de saber que sin lectura no se puede escribir y Pessoa, en sus versos, esconde recursos maravillosos que se deben descubrir.
      
     Quiero insistir, de nuevo, en las ilustraciones de los poemas. Están muy bien concebidas y poseen un colorido muy vivo que acaricia la vista.
     
     Según explica el propio ilustrador, “son el resultado de emplear un método personal que consiste en una especie de collages “geométricos” hechos con papeles transparentes directamente en el escáner y de forma aleatoria, al tiempo que recogí y transformé dibujos de Pessoa, tipografías de sus primeras ediciones o títulos y anuncios de revistas en las que él publicó”.
     
     Un libro que conmueve. Una joya en todos los aspectos.
     
     Y recordemos: El poeta es un fingidor. / Finge tan completamente / que llega a fingir dolor / el dolor que en verdad siente (…)
     
     ¡Qué grande!

                                                                                                                         ANTONIO GARCÍA TEIJEIRO

Vista da sede da "Fundación Jordi Sierra i Fabra" en Barcelona.

sábado, 13 de junio de 2015

POLAS SÚAS OBRAS LEMBRARÉMOLOS/ AS ( 7 ) Ornette Coleman





                                  ORNETTE  COLEMAN   (1930 - 2015)

Ornette Coleman foi un compositor, violinista, trompetista e, sobre todo, un saxofonista de referencia.

Brillou especialmente na década de 1950-1960 e está considerado como un dos máis grandes innovadores da escena do jazz. 

Asociado ao free  jazz, desenvolveu un son penetrante que afondou as súas raíces no blues.




O Ornette Coleman Quartet interpreta "Lonely woman", no Jazz Festival de Viena, 2008.

viernes, 12 de junio de 2015

ESCAPARATE POÉTICO (XLIX) Pablo Guerrero






PABLO  GUERRERO   (Esparragosa de Lares. Extremadura. 1946)




ENCUENTRO  PERDURABLE


Blanco en negro, encuentro perdurable.
Pablo Guerrero
Dice: los cuerpos despiden música
y abren paso a las fuentes, al fulgor repentino.

El aire me regala los caballos del aire,
trenza el verde extendido por la luz tardía.
Los tallos de la avena se comban en mi rostro
y la brisa salina traspasa mis cristales
sin que yo se lo pida.

Dice: para que el agua siga habitando los ojos
y una albada restañe lo que se ha separado,
blanco en negro, encuentro perdurable.
Las estrellas gemelas y las briznas de cardos.





POCO  DESPUÉS

He comprendido la lengua de los pájaros,
el momento feliz de un cascabel de plata,
los nidos de luz, las madejas de sogas,
los latidos perennes de la voz y del bálsamo.
El antes sucesivo que a ratos me responde.

Poco después,
cruzo la entrada de un niño deslumbrado
que esconde la navaja de los días de lluvia
y sostiene una aldea que arde cerca de aquí.












                                   Ilustración de Ignacio Caballo




                                                                                      ( Del libro Sin ruido de palabras, editado por Maia ediciones, 2014) 



                                                           Pablo Guerrero canta a súa mítica canción "A cántaros".