lunes, 9 de marzo de 2015

CATAVENTO DE POEMAS INFANTÍS (XLV) Marilar Aleixandre







MARILAR  ALEIXANDRE   (Madrid, 1947)



Marilar Aleixandre
alalá do abruñeiro


Son teimudo resistente
entre sebes ventureiro
nin vento nin temporais
someten este abruñeiro

hai galego, hai galego
hai galego por mil anos

non hai espiñas sen flores
sen falantes non hai lingua
contra o desleixo florecen
palabras de Rosalía

hai galego, hai galego
hai galego por mil anos





regueifa dos muíños
 

Os muíños do río
isca, isca!,tangaraños
estragades a paisaxe
poñendo medo aos paxaros
coa vosa estraña aliaxe

os muíños eólicos
calade a boca, antigallas
ninguén sabe temperar
a teixedeira coa capa
xa non ides laborar

os muíños do río
do río somos memoria
do tremiñado ao reducio
o noso son é un canto
o voso un balbordo sucio

os muíños eólicos
somos high-tech renovables
máis galegos que a muiñeira
Ilustración de Óscar Villán
sodes pezas de museo
envolveitos nas silveiras

foliada
por que habedes praguear?
irmáns na auga e no vento
imos comer a regueifa
co voso acompañamento




haikai dobre en xaneiro

desempenada
a garza en Bradomil
un de xaneiro

en gris e branco
interroga na ponte
días por vir





(Do libro Ovella descarreirada. Col. Milmandas. Edicións Xerais de Galicia. 2014).

jueves, 5 de marzo de 2015

DESCUBERTAS FONOGRÁFICAS ( XVI ) : BOBBY CHARLES



O de Bobby Charles é un deses casos nos que o nome do artista é moito menos coñecido ca as súas composicións. De feito, aínda que as súas cancións foron gravadas (e mesmo levadas a postos ben altos nas listas de éxito) por músicos moi variados, dende Bill Haley e Fats Domino ata Joe Cocker, Etta James e mesmo o grupo UB40, as súas propias versións deses e doutros temas fican hoxe na máis absoluta escuridade. E isto é unha verdadeira mágoa, pois Charles merece, sen dúbida, recoñecemento polas súas grandes contribucións á música do século XX. Nado en 1938 en Abbeville, unha pequena vila desa parte do estado de Louisiana que se coñece co nome de cajun country porque alí se mantén aínda a pegada da cultura francófona propia desa área do país, o seu nome real era Robert Charles Guidry, e dende ben pequeno comezou a escoitar a música cajun que tocaban os seus veciños e amigos. Axiña descubriría tamén o rhythm and blues, e coa chegada dos primeiros anos do rock'n'roll, o mozo Guidry empezou a cantar cunha banda local e a escribir as súas primeiras cancións. Unha delas, "See You Later Alligator", impresionou o dono dunha tenda de discos, que por casualidade coñecía a Leonard Chess, o director do famoso selo independente Chess Records. Probablemente sen saber que Guidry era branco, o señor Chess ofreceulle un contrato de gravación coa súa discográfica despois de escoitalo cantar o seu tema por teléfono e animouno a cambiar o seu nome polo máis comercial de Bobby Charles.


Fats Domino tivo éxito con cancións de Charles
Mais nun principio, "See You Later Alligator" non chegou moi lonxe, ata que en 1956, Bill Haley a fixo popular non só nos Estados Unidos, senón mundialmente (en castelán mesmo foi versionada polo grupo cubano Los Llopis co título de "Hasta luego, cocodrilo"). O disco de Haley deu un pulo importante á carreira de Charles, que ao ano seguinte obtivo un pequeno éxito de seu co seu tema "Time Will Tell". Sen embargo, malia á innegable calidade das súas gravacións para Chess, ningunha delas chegou a vender tanto como as composicións que escribía para outros artistas. Unha delas, a balada "Walking to New Orleans", entrou no top ten das listas estadounidenses interpretada polo seu grande amigo Fats Domino en 1960, e un ano despois, Clarence "Frogman" Henry—o home que ás veces cantaba con voz de ra—gravou con éxito outra peza de Charles, "(I Don't Know Why) But I Do", nesta ocasión sen utilizar o truco da voz de batracio. Pero como os seus propios discos non vendían dabondo, ao remate do seu contrato con Chess, Charles foi pasando por outros selos independentes de menor importancia e seguiu compoñendo cancións ata que, a mediados dos anos 60, decidiu retirarse temporalmente do mundo da música.


Bobby Charles nos anos 70
Non duraría moito esta paréntese, pois en 1972 reaparecería para gravar o que, sen dúbida, é o seu mellor elepé (lembremos que anteriormente se concentrara sobre todo en editar singles), titulado simplemente Bobby Charles. O disco foi producido por Rick Danko, e nel aparecen practicamente todos os membros de The Band, que idolatraban a música que Charles gravara na década dos 50, ademais de Dr. John e David Sanborn. Pero, unha vez máis, a pesar da súa calidade musical e do feito de que hoxe, máis de corenta anos despois, é considerado case un disco de culto, o álbum pasou desapercibido no seu momento, e Charles novamente deixaría o mundo da música despois de tomar parte nunha serie de interesantes sesións xunto a Paul Butterfield. Aquí tamén o seu retiro resultaría breve, xa que Charles participou no derradeiro concerto de The Band, que Martin Scorsese filmou para o documental The Last Waltz, aínda que só aparece brevemente na versión definitiva da película. Nos anos 80 e 90, Charles editaría algún disco ocasionalmente, pero pasou a meirande parte do tempo vivindo unha existencia tranquila na súa Louisiana natal, onde faleceu dun ataque cardíaco en 2010.


Por fortuna, quen desexe achegarse á música de Bobby Charles dispón hoxe de boas opcións en CD. Existen dúas compilacións excelentes das súas gravacións clásicas dos anos 50 e principios dos 60: See You Later Alligator (Bear Family), que inclúe amplas notas sobre a súa carreira, e After a While Crocodile (High Note), que contén material rexistrado para as discográficas Chess e Imperial durante a mesma época. Por outra banda, resulta preciso buscar tamén a reedición en CD do disco de 1972 Bobby Charles (Rhino Records), que ofrece algúns temas extra que non apareceron no álbum orixinal. Aínda que sexa máis coñecido como compositor ca como cantante, Bobby Charles destaca pola súa orixinalidade, polo eclecticismo das súas propostas musicais e por ser un dos pioneiros dun estilo híbrido que deu en chamarse swamp pop porque, coma sempre, á industria lle gusta inventar etiquetas para todo. Xa é tempo de rescatalo dese esquecemento no que leva moitos anos sumido e de gozar coas múltiples arestas da súa música.



Por desgraza, non temos moitos vídeos de Bobby Charles, mais este é moi interesante, pois nel podemos velo interpretando "Down South in New Orleans" con The Band, nunha secuencia que quedou fóra do documental The Last Waltz. Se algún día tivese eu a oportunidade de falar con Scorsese, o primeiro que me gustaría preguntarlle sería: "Por que, Martin, por que?"



                                               ANTÓN GARCÍA-FERNÁNDEZ

miércoles, 4 de marzo de 2015

ESCAPARATE POÉTICO (XLIII) Julio Maruri.







JULIO  MARURI   (Santander, 1920)



NIÑO DEL SEPTENTRIÓN

Pájaro de la niebla,
Julio Maruri
no me verás.
                         Tu trino
irá empapado en llanto,
triste niño perdido.

Empapado de nieblas
tu sol sin luz.
                         Destino
de aurora vacilando
entre ser y haber sido.

Niño del septentrión
desolado y dormido
cerca del mar ausente,
bajo un sol consumido.

Azul niño de niebla,
pájaro azul dolido…
Oh, qué ausente tristeza
ser de la niebla y niño.





LA PALABRA

Para siempre, siempre, siempre:
ronda, rondel, melodía.

La palabra, esbelta y libre,
se basta sola a sí misma.
 
La voz la lleva girando
- ala, violín, armonía –

y al viento va, sin figura,
y queda en el viento viva.

Para siempre, siempre, siempre:
la palabra, sola, erguida.







ÁRBOLES DESPOBLADOS.
Me recuerdan mi historia.

De mañana crecieron
revestidos de gloria.

Pero desconocían
el otoño y la sombra.

Ignoraban que el tiempo
no es ave ni memoria.

Que el tiempo pasa y quita
lo que la vida otorga.









(Del libro Antología poética. Ed. Visor, 2014. Col. Visor de Poesía).

lunes, 2 de marzo de 2015

AS MIL E UNHA FANTASÍAS DA GALICIA ENCANTADA DE ANTONIO REIGOSA.



   Di  Sandra Alvarellos Varela, referíndose á literatura tradicional, que “non se deben deixar atrás nin esquecer as verdadeiras raíces das que xurdimos, as que nos fixeron medrar e nos fixeron grandes coma persoas e como pobo, do cal nos temos que sentir orgullosos e defender sempre”. E engade: “Fagamos da lingua o eixe da comunicación e sexamos pregoeiros de tradicións, para que os nosos sinais de identidade nunca morran e as xeracións vindeiras teñan unha razón de ser, saiban quen son, de onde proceden e coñezan as tradicións, lendas, cantigas e demais trazos culturais que fan especial, máxica e encantadora a nosa terra”.

     Sabias palabras, espidas de ton gratuíto que eu podo, sen dúbida, facer miñas. Palabras que leo nun libro marabilloso, dun interese excepcional: Galicia Encantada. O País das mil e unha fantasías (Edicións Xerais, 2014), edición de Antonio Reigosa.
 
Antonio Reigosa
     Antonio Reigosa é escritor, investigador e divulgador da cultura popular de Galicia. Un non pode esquecer libros fundamentais neste eido coma os volumes da colección Cabalo Buligán, o Dicionario dos seres míticos galegos ou os Contos colorados, todos eles en colaboración con Xoán R.Cuba e Xosé Miranda.
      
     Reigosa é un autor salientable de literatura infanto-xuvenil, gañador do Premio Merlín con Memorias dun raposo, ademais doutros títulos excelentes, nos que queda patente a súa calidade literaria e a pegada que a literatura de tradición oral deixa neles.


      No seu día crea un proxecto, unha web: Galicia Encantada, que nace para navegar pola internet. Dez anos despois, convértese nun libro apaixonante. Un libro que nos permite gozar no papel de documentos dun valor incalculable e,  ao tempo, poder entrar no suxestivo mundo dos mitos, das lendas, dos ritos, dos contos e dos sucedidos que nos sorprenden e nos introducen nas entrañas dunha Galicia máxica. Cronistas que contan, dende diversas perspectivas,  o mundo real e o imaxinario dunha terra rica en narracións fantásticas. Narracións que nos achegan ao seu espírito. Que nos permiten coñecer un país irremediablemente sabio e encantado.

     Resulta unha delicia perderse no fío argumental deste libro tan necesario. Nos cocos e monstros, no alén, nas augas enfeitizadas. Saber do demo, das casas encantadas, das romarías, da flora, das lendas urbanas ou dos lugares míticos.Coñecer a medicina tradicional, a mitoloxía relixiosa, os tesouros, os xogos, a toponimia e, mesmo, a poética do imaxinario.


     Coordina Antonio Reigosa, autor dun bo número de mostras literarias no volume, máis de cincuenta autores e autoras que nos contan historias suxestivas e guían o lector pola memoria e a fantasía deste país.

     Afirma Reigosa que “o patrimonio inmaterial é o máis fráxil elo dunha cultura e, como forma parte da esencia profunda do pobo, da xente común, é reo de prexuízos, vítima de alienacións e súbdito da desmemoria”.
     

      E ten razón. Por iso hai que celebrar que dez anos despois da súa posta en marcha a web de Galicia Encantada siga medrando e actualizándose con regularidade. Unha web que garda nos seus arquivos centos de artigos, notas, informacións, opinións, imaxes e textos que só son unha minúscula parte da case inabarcable obra que vén sendo o noso imaxinario colectivo.

     Este libro é unha interesante, amais de esencial, mostra dun patrimonio inmenso no que debemos penetrar.
     

Xabier P. Docampo
Di o gran Xabier P. DoCampo no prólogo desta obra, ao se referir ao narrador (figura indispensable na literatura oral), que “a narración aspira a se facer memorable no sentido de ser digna de permanecer na memoria, despois  narrala é incorporala á experiencia propia, mais tamén á das persoas que escoitan, onde o sabido de oídas se acomoda ao pé do máis propio e faise experiencia” e remata con estas certeiras palabras: “Así foi sempre e así segue a ser, e seino porque eu veño dun tempo no que só existía o tempo e a palabra”.



     Un libro, pois, para festexar, para degustar e emocionarse.
     Un libro para sentir o que temos detrás que, por certo, é moitísimo.

     Ah! E sabiades que para curar a dor de cabeza hai que botar leite nunha bolsa de plástico, envolver nun pano, deitarse e aplicar o envolto enriba da cabeza ata que pase?

     Esta e mil cousas máis nas páxinas dun libro máxico.

Antonio G. T., Bernardino Graña e Antonio Reigosa


                                                                                              ANTONIO GARCÍA TEIJEIRO