CATAVENTO DE POEMAS INFANTÍS ( LXVII) "Eu conto, ti cantas...", de María Victoria Moreno (2)

                                  MARÍA VICTORIA MORENO (2) (1941-2005)

(continuación entrada anterior da autora: Catavento XXI)

Hai unha chorumiña

considerada

que só rilla na roupa

vella e gastada.

María Victoria Moreno

      Rillando arrola,

      despois bícame a face

      con alas dondas.

Cando rilla a choruma

miañan os gatos

e acenden vinte ollos

os dez lagartos.

      Vinte lucernas

     fan un mundo de sombras

      que o can goberna

 * *  *

Galopan polo aire,

soben ás camas,

e os medrosos suponen

que son pantasmas

      Mais son amigos,

      larpeiros e curiosos

      coma os meniños.

A noite vai subindo,

medran as sombras,

gabean polo aire

figuras tolas.

      Mais  sae a lúa

      e florece o sosego

      na terra escura.

O ceo, nese instante,

faise pequeño,

mais colle en cada estrela

un mundo enteiro.

      Son mundos grandes,

Ilustración de Manuel Uhía

      habitados por xentes

      altas e amables

               ***

-Queridos homes altos,

desexo vervos,

baixade ata a bufarda

onde  eu espero.

      Se non baixades,

      mandádeme co vento

      unha mensaxe.

                  ***

Unha brisa de alas

bisba no faio

e recibo a mensaxe

con desengano.

      -Atende á Terra

      e á vida que palpita

      na natureza.

Ilustración de Manuel Uhía

Queridos homes altos,

miñasxoíñas,

vese que non sabedes

como é a vila:

      porque onde eu vivo

      non temos mar nin monte,

      fraga nin río.

                       ***

Temos fontes, camelias,

céspede e mirtos,

pombas, cuchos, paxaros,

ratos e michos.

        E tamén temos

      moitos farois de lúa

      altos e esveltos.

                          (e continúa)

                     (Do libro Eu conto, ti cantas…, editado por Edicións Xerais de Galicia, 2005/2017)

CATAVENTO DE POEMAS INFANTÍS (LXVI) "Las cuatro canciones", de Estrella Ortiz

                                     ESTRELLA  ORTIZ  ( Guadalajara, 1959)

¡Por fin

ha llegado el momento

tantos meses soñado

del gran espectáculo

Estrella Ortiz  (Foto do blog CuentaCuarenta)

primaveral!

Bajo tierra, las flores,

después de sacudir

sus pétalos nuevos,

se miran, se sonríen

y empiezan a brotar:

Flores rojas, flores blancas,

flores rosa, flores malva,

flores azules, moradas,

flores naranja, amarillas,

flores que se abren y cierran,

todas bailan, todas brillan.

Paso a paso,

        flor a flor,

   con el olor el color,

con el color, la canción, el baile

y con el baile, la fiesta

   colorida y contenta.

Pasa el tiempo

y tras mucho florecer,

                        perfumar

                               y danzar,

al punto en que las flores

despliegan sus penúltimos tonos,

el mundo entero,

rendido a sus pies,

aplaude entusiasmado.

Ilustración de Carmen Queralt

¡Bravo! ¡Maravilloso!

¡Espléndido! ¡Divino!

Como todos los años,

el espectáculo

ha sido magnífico.

Las flores, satisfechas,

saludan, dan las gracias

y en silvestre desfile

se retiran felices.

¡Viva la primavera!

(Del  libro Las cuatro canciones, editado por La Guarida Ediciones, 2015)

REMUÍÑO DE LIBROS (39) "O valo", de Carlos Labraña

TÍTULO: O valo.

AUTOR: Carlos Labraña.

ILUSTRACIÓNS: Nuria Díaz.

EDITORIAL: Edicións Xerais.

O valo é unha obra teatral coeditada pola AGADIC ( Axencia Galega das Industrias Culturais) e mais Edicións Xerais de Galicia dentro da colección Biblioteca Dramática Galega e que vén avalada por recibir o IX Premio Manuel María de Literatura Dramática Infantil, 2016.

     O seu autor, Carlos Labraña ten un longo percorrido profesional no eido do teatro galego infanto-xuvenil, tanto no seu labor de creador coma de divulgador da palabra representada, traxectoria que o levou a ser merecedor de diferentes premios.

 

Carlos Labraña

     O valo é unha pequena gran peza de teatro, co transfondo da guerra de Siria e  construída nun só lance, nun único espazo simbólico e con dous protagonistas aos que o tempo da historia dunhas poucas horas, chegaralles para coñecerse e descubrir a verdade e as mentiras que se agochan tras o valo da falta de liberdade, da opresión, da crueldade e toda a ruindade que hai tras as palabras guerra e fronteira territorial.

 

Representación de "O valo". Pallasos en Rebeldía

     

     A través dunha linguaxe coidada artellada con intelixentes e fluídos diálogos, que convidan á reflexión, coñecemos a historia dos protagonistas. Unha nena orfa, Sahara, a rosa do deserto, sobrevivente da guerra que levou a todos os seus parentes e un soldado novo encargado de marcar os territorios e acoutalos con fronteiras arbitrarias como sinal  da intolerancia, a insolidariedade e mais a inhumanidade. Os dous pertencen a mundos antagónicos. Ela onde a barbarie se cebou cos máis desfavorecidos pero, aínda así, conserva a lembranza das voces dos seres queridos e a forza da palabra capaz de darlle vida a todo o que nomea, bisbea ou canta. El, un simple e triste soldadiño que nunca tivo criterio de seu, pois vive nun mundo intransixente, inxusto e de chumbo, dirixido pola involución do pensamento único que outorga o poder totalitario. O deserto vai ser o escenario do seu encontro e tamén a testemuña xunto coas estrelas do nacemento da súa amizade e, xa que logo, da esperanza dun futuro mellor no que xuntos derriben as fronteiras e poidan realizar os seus soños.

 

Ilustración de Nuria Díaz

     As expresivas e tenras ilustracións de Nuria Díaz afondan na caracterización dos personaxes e están en sintonía co ton textual.

                                                                                                       ALBA PIÑEIRO

                                                                                                                    

LOS "POEMARIOS DE LA PÁGINA ESCRITA" (9) "Las alas del AVEcedario", de Antonio Rubio

Las alas del AVEcedario

Antonio Rubio

Ilustraciones de Rebeca Luciani

Faktoría K de libros. Col. Orihuela. 2017

Pasión por lo que hace es una de las características de Antonio Rubio (El Puente del Arzobispo, Toledo, 1953). Docente implicado, dinamizador literario en bibliotecas escolares, director de colección, formador del profesorado y enorme poeta.

     

     Antonio Rubio no entiende la vida sin la lectura y la escritura. Y bien se nota en sus libros. Sus aportaciones en la colección “De la cuna a la luna” (Kalandraka) es un ejemplo de dedicación a los más pequeños, acercándoles unas  primeras palabras y ritmos poéticos. Pero Antonio Rubio es más que eso. Entre sus numerosos libros podemos destacar “Almanaque musical”, La mierlita”, “Versos vegetales”, “7 llaves de cuento” o el magnífico “Las alas del AVEcedario” que hoy nos ocupa.

     

Antonio Rubio

     Este poemario es un enorme y florido repertorio de aves que el autor, de manera inteligente, relaciona con el abecedario. Hay una variedad enorme de ejemplares avícolas. Cada letra nos muestra un pájaro y su pequeño (o gran) mundo. Es la potencia de la palabra poética que canta de manera musical el espíritu de esas aves que sentimos próximas y muy vivas.

     

     Cuco cuclillo, / taimado y pillo, / pone sus huevos / en otro nido, / por sorpresa y escondido, / cuidando de no ser visto. / Cu-cú, cu-cú… Y el autor termina el poema relacionando al cuco con el reloj de pared, torpe imitador de su ruido.

     

Ilustración de Rebeca Luciani

     Estamos ante un poemario muy rico lleno de juego de palabras, dobles sentidos, que nos descubrirán curiosidades de cada ave. Por consiguiente no hará falta decir que el elemento lúdico destaca claramente en el tono de la obra.

     

     Conviene resaltar, también, el aspecto formal de los poemas. Varía en función del ave cantada y dota al poemario de una heterogeneidad que se agradece. Distintos modelos estróficos y de rima que enriquecen el discurso poético.Todo el conjunto de la obra es un muy buen ejemplo de poesía y musicalidad (como debe ser la buena lírica). Y uno siente el vuelo del mirlo y quiere volar con él, estar en el auditorio de estrellas del búho, completar un viaje ultra-super-rápido con el negrón o entrar en el Cancionero de la mano de la tórtola.

     

     Y qué decir de las hermosísimas ilustraciones de Rebeca Luciani. Una fiesta de color, llena de detalles que embrujan. Una explosión estética para los sentidos. La propia Rebeca Luciani admite que “el color es para mí como respirar. Es necesario y es siempre un desafío en donde él no deja de serme absolutamente generoso”. Bien se nota en este libro, auténtico tesoro estético de palabra y color.

.

                                                                                                        ANTONIO GARCÍA TEIJEIRO

Fundación Jordi Sierra i Fabra. Barcelona

REMUÍÑO DE LIBROS (32) "Abecedario Ilustrado", de Carles Cano

TÍTULO: ABECEDARIO Ilustrado.

AUTORES: Carles Cano( texto) e vinte e sete ilustradores

TRADUCIÓN: Anaír Rodríguez.

EDITORIAL: Xerais.

Este “Abecedario ilustrado”aínda que xa hai un ano que saíu publicado, segue a ser un álbum ilustrado a ter en conta nas primeiras idades, pois o abecedario é o xermolo das palabras e, xa que logo, do proceso comunicativo tan necesario para a sociabilidade e a convivencia.

     Da man da editorial Xerais chegaba hai un ano ás nosas librarías este fermoso álbum ilustrado para os primeiros lectores. O seu autor é o polifacético e mago das palabras Carles Cano, escritor valenciano de recoñecida traxectoria dentro da literatura infanto-xuvenil e cultivador da poesía visual. Tanto o seu contido coma a súa concepción plástica atraen o lector dende o principio. Cada letra do abecedario está representada a dobre páxina.

 

Carles Cano

     

     Na primeira páxina aparece a letra acompañada por unha verba que comeza por ela e que resulta moi evocadora e de fácil recoñecemento por parte dos lectores. Deseguido vén a definición poética desa palabra que se converte na protagonista do poema e no que a creatividade, os xogos de palabras, o humor e tamén a tenrura están presentes.

    

     Toda esta páxina representa a lectura textual, na que o neno inicia o seu proceso lingüístico de asociación de sons con palabras e con textos. O feito de que o texto vaia escrito en maiúsculas e en minúsculas axuda ao desenvolvemento do proceso lector porque permite familiarizarse con ambas grafías.

     Un exemplo do dito podería ser:

     Libro: “ paxaro con ás de papel / voa sempre libre, / e a min lévame con el”

      A segunda páxina está reservada para a ilustración a cargo de vinte e sete ilustradores, tanto españois coma hispanoamericanos, todos eles de talento recoñecido e con ampla experiencia, que plasman pictoricamente cada un co seu propio estilo, a  súa lectura plástica das letras do abecedario.

 

Ilustración de Víctor Rivas

     

     Ao final do libro aparece unha interesante nota informativa, acompañada da fotografía de cada un. De entre eles podemos nomear a Xan López Domínguez, Emilio Urberuaga, Federico Delicado, Carmen Solé Vendrell, Miguelanxo Prado, David Pintor, Víctor Rivas e un longo etcétera ata os vinte e sete.

                                                                                                        ALBA PIÑEIRO

CATAVENTO DE POEMAS INFANTÍS (LXI) "Os días lebre", de Clara López

                                         CLARA LÓPEZ (Areas de Tui, 1968)

Sentar a perder a guerra

O meu avó Hermenexildo cando foi maior,

volveuse soldado.

Clara López

E despois, coas súas guerras, foi ao ceo,

ou a Madagascar,

non me dixo onde,

e mira que lle gustaba contarme as cousas

como se fosen de chocolate,

cheas de pausas e de anacos,

a onzas, mesmo as guerras.

Nunha das súas batallas perdeu un brazo,

e despois co tempo, a memoria,

mais as guerras sabíaas enteiras,

non as perdía nunca,

e contábachas unha vez,

e outra vez,

e outra,

coma se fosen mentira.

Demo

Odio que os días leven nome,

tamén en inglés,

e que os teña que saber,

e en orde.

Agardo unha guerra de días,

que se rebelen,

se confundan,

se disparen,

se disipen,

se comparen,

e se vexan,

como son,

todos,

outra vez,

exactamente,

iguais.

Para sentar un sentimento

Sentímolo mais,

para sentar un sentimento,

hai que buscar un día,

e saber

Ilustración de Marcos Viso

que os sentimentos son voadores,

pequenos paxaros ou insectos,

e que o mellor momento para sentalos

é cando se pousan.

Hai que facelo con moito tento,

escorregando os pincéis

coma lapis,

coma dedos,

intentando pintalos

ou escribilos.

Pintado ou escrito,

un sentimento é inofensivo,

coma un pemento.

Pero se te equivocas,

e non o sentas,

e o sentes,

vólvese moi perigoso,

máis cá selva ou ca unha bomba,

pois estoura ou roxe,

directamente ao corazón.

(Do libro Os días lebre, editado por Kalandraka Editora, 2017)

REMUÍÑO DE LIBROS (28) "Grisela", de Anke de Vries e Willemien Min (ilustracións)

TÍTULO :  Grisela.

AUTORAS: Anke de Vries (texto) e Willemien Min (ilustracións)

EDITORIAL: Kalandraka. COLECCIÓN: Demademora.

Grisela é unha fermosa historia que a editorial Kalandraka lles achega aos primeiros lectores en galego. As súas autoras, a escritora holandesa Anke de Vries e a ilustradora, tamén holandesa Willemien Min son recoñecidas dentro do mundo da Literatura Infantil.

     

Anke de Vries

     Trátase dun álbum ilustrado cuxa protagonista é unha pequena rata gris chamada Grisela. Esta sente un día a tristeza e coma non lle gusta esta emoción, decide pintar de cores alegres e rechamantes, de liñas ou puntos a súa pel gris, pero en vez de sentirse mellor, o que recibe son as burlas daqueles cos que se atopa, ao considerar que vai disfrazada. Será grazas á intervención dunhas abellas como descubra a fermosura da súa pelaxe gris.

     

     A partir desta trama sinxela, a autora Anke de Vries amósalles aos nenos que todos somos diferentes e que as nosas diferezas non deben ser motivo de burla por parte dos demais porque o importante é estar a gusto con un mesmo.

     Conto que chega aos lectores porque lles fala de sentimentos e emocións que lles son familiares a partir de personaxes animais humanizadas, tanto nos seus costumes coma na maneira de comportarse. Tamén os axuda a espertar a empatía cara ao outro, ao mesmo tempo que recoñecen sentimentos próximos coma a tristeza ou a ledicia, xogando con conceptos concretos e a simboloxía das cores.

     En definitiva: a autenticidade fronte á imitación coma camiño cara á felicidade e a aceptación das diferenzas coma canle  de coñecemento.

Willemien Min

     As expresivas ilustracións de Willemien Min dotan de vida as personaxes, ao centrarse nelas empregando trazos humanos e mesturando, ademais da colaxe co papel, a cor negra coas demais sobre o fondo branco.

                                                                                                       ALBA  PIÑEIRO