PAPEIS RECOBRADOS (4) A pomba da paz

                                                                                                                             Foto de Anxo Cabada


Cando xa pasou o "Día da Paz" e seguimos día a día traballando para que a violencia non estrague o noso vivir cotián, unha lembranza a ese home que tanto quixen, Suso Jares, un loitador pola convivencia na sociedade actual.

     

Xesús R. Jares

Persoas coma el non deben caer no esquecemento endexamais e permanecen, con total vixencia, os seus libros aos que debemos acudir para facer das nosas escolas lugares de concordia.

     Unha vez máis recupero este artigo, publicado no seu momento n´A Nosa Terra (e talvez  neste mesmo blog noutra ocasión) para que Suso estea na memoria colectiva do noso pobo.

                                                                       

                                          A POMBA DA PAZ

A pomba da paz estaba cansa de falar inutilmente cos homes. Falaba de dereitos humanos (ela!), de harmonía e de bicos de cores. Pero as súas palabras esnafrábanse contra un muro de pedra construído precisamente polos homes. De pedra,si, pero tamén de silencios, de violencia, de inmundicia, de pólvora. A pomba da paz estaba cansa de levar sempre as mesmas mensaxes e recibir sempre os mesmos desprezos. 

     A pomba da paz decidira ser só iso, unha pomba. Mais un día viu un home delgado, agarimoso, con lentes sobre unha ollada tenra, e unha fasquía que daba confianza. Pareceulle diferente aos demais.Cunha guitarra tocaba Knockin´on heaven´s door. Cando a sentiu preto, sorriulle e comezou a falarlle de combater o medo, de valorar a xustiza dende a sensibilidade, de rexeitar odios e vinganzas, de quecer o ambiente frío da escola.

     O home que amaba a Dylan faloulle da dignidade, da non-violencia, da necesidade de educar para a verdade e a esperanza. A pomba escoitábao abraiada e feliz. Entón, o home agasalloulle un libro. O seu nome: Educar para la verdad y la esperanza. 

     A pomba folleouno e decatouse de que o home de ollada tenra levaba toda a súa vida comprometido co ser humano na loita pola xustiza e a liberdade. 

     A pomba comprendeu axiña que seguiría baténdose contra ese muro erguido polos homes.Despediuse del dándolle un bico na voz. 

     Un día, deixoume o libro no peitoril da miña ventá coa seguinte dedicatoria: Para Antonio e Susi, polos tempos vividos, polos soños compartidos, polo futuro e a esperanza. Suso Jares. 
     Dende aquela, endexamais deixei de navegar polas súas páxinas.

            
                                                                                                A Xesús R. Jares

                                                                                    ANTONIO  GARCÍA  TEIJEIRO

"BONECOS" : VOLVE FLUÍR A AUGA LIZGAIRA DE PACO MARTÍN

Paco Martín

     Díxeno ben veces. A xenerosidade de  Paco Martín non ten límites.

      

      Xa temos a terceira quenda dos seus agudos artigos que, co nome de Auga Lizgaira, foi publicando no xornal El Progreso.

      

      Envíame catro textos dun contido con densidade. Densidade polo corpo que teñen, non porque sexan inintelixibles, nin moito menos. Todo o contrario. Son irónicos, poñen o dedo na chaga e, despois de lelos, un queda máis que satisfeito consigo mesmo. E agradécelle a Paco esa prosa tan enxeñosa e lúcida.

      

     Unha prosa necesaria para tomar o pulso á realidade que nos toca vivir (ou sufrir).

      

     O certo é que no mes de setembro compartimos unha fin de semana marabillosa polas terras de Monforte, os canóns do Miño e As Médulas.  Xavier Senín, Mari Carme, Xabier DoCampo, Mª Xesús, Ánxela, Paco, Susi e mais eu pasamos dous días estupendos nun ambiente de amizade, humor no medio dunha impresionante paisaxe.

      

Paco, Ánxela, Senín, Mari Carme, X.DoCampo, Mª Xesús, Antonio e Susi.

     Son xuntanzas que facemos de cando en vez con outros escritores/as ou ilustradores como Fina Casalderrey, Xosé Cobas, Manuel Uhía, Xoán Babarro, Ana Mª Fernández e as respectivas parellas. Sentimos a necesidade de estarmos xuntos, ben arredor dun bo xantar co noso Agustín, tan querido; ben cunha viaxe ou cunha camiñada.

     Que ben o pasamos!

     Paco Martín prometérame o envío dos seus artigos e, como non podía ser doutro xeito, cumpriu.

     Sorte, pois, que temos en Versos e aloumiños, de contar de novo coa súa palabra.

     Grazas, mestre.

     Aquí tedes o primeiro dos catro.

                                        

               

                                 
                                                          BONECOS           

        Supoño que terán un nome que os distinga doutros bonecos pero a verdade é que eu non sei cal é. Refírome a eses manequíns articulados, case sempre feitos de madeira, dos que se serven pintores e ilustradores para que lles fagan de modelo á hora de debuxar persoas –ou animais, que tamén os hai de cabalos, cans e mesmo elefantes- nas diferentes actitudes e posicións nas que o artista os colocou previamente. No caso dos humanos hainos de muller e de home porque, din os que entenden, nin as proporcións nin o xeito de adoptar a postura son as mesmas nos dous casos polo que o resultado podería quedar desvirtuado se isto non se ten abondo en conta.

  Vense nos establecementos do ramo e, como é lóxico, os comerciantes, á hora de situalos, teñen bo coidado de lles dar unha aparencia atraente para que se vexa a moita capacidade de acomodación que lles é propia e, xa que logo, o enormemente prácticos que poden resultarlles aos que con eles traballen. Case sempre aparecen en posturas dinámicas, máis ou menos festivas, tamén estáticas, máis ou menos serenas ou conciliadoras, e mesmo, por veces, algo arrogantes e violentas, tanto é así que non é raro sorprenderte co fociño achegado ao vidro do escaparate mentres imaxinas toda unha batería de bonecos daqueles situada riba da mesa de traballo de calquera dos encargados de argallar a táctica de cada día de calquera partido político ou empresa multinacional: “Este é fulano, así, co talante amigable que cómpre evidenciar ás veces..., a man estendida e a testa ergueita. E esta é mengana, disposta sempre a presentar cara ao rival, segura de si mesma e unha miga acometida..., haberá que temperar algo ese xesto tan marcado como de ir turrar.”

 

Marcel Achard

E, co empezo do curso político, fulano e mengana -e outros moitos máis- cumprirán outra vez, aínda sen eles o saber, coa encomenda que alguén lles adxudicou manipulando manequíns articulados nun despacho baixo a teórica supervisión do boneco maior, que está convencido de ser el quen ao final decide as posicións. E ti que segues fronte ao escaparate non podes menos que lembrar unha peza teatral de Marcel Achard na que un dos personaxes pasa a función toda sentado nunha cadeira situada na pista dun circo, inmóbil e calado, mentres dous pallasos van espindo vida, devezos e ilusións aos pés da fermosa écuyère que tan elegantemente se sabe mover entre cabalos e sentimentos. Ao remate, cando xa está caendo o pano, escóitaselle dicir ao home da cadeira: “Ah..., se eu non fose de madeira...!”

E vas separando o fociño do vidro porque sabes que estoutra función non fixo máis ca empezar.

                                                                                                      PACO  MARTÍN

Paco, Xabier e Antonio

UNHA CONVERSA MOI ESPECIAL CO can CAN. Juan Carlos Martín Ramos.

Juan Carlos e Lurdes con Can, o can, en Vigo.

     Xa anda a bisbisear o can Can. Escóitoo, pero non lle fago moito caso. Sei que me quere facer algúns comentarios.Escoitareino axiña. Cando toque. Aínda falta un pedazo. Que agarde.

      

     Mentres, recítolle este poema de Antón Cortizas, magnífico poeta, para que se entreteña e poidamos rir xuntos:

Antón Cortizas

                          Un indio poeta, de maneiras mansas,

                          loce gran plumaxe de plumas de gansa;

                          ter ten moitas plumas, mais non ten tinteiro,

                          e mentres cociña, con fume lixeiro

                          escribe poemas no ceo de Arkansas.

      

       E mira por onde, ao tempo que leo estes versos tan cheos de humor, recibo do gran poeta Juan Carlos Martín Ramos, "correspondente na Meseta” deste blog-revista, un texto dunha conversa que mantivo co can Can un dos días que estivo en Vigo.

     Coido que ao principio as cousas non foron moi alá. Mais como ambos son seres ben sensibles, abondou con que Juan lle dixese en voz alta algúns versos para que a desconfianza de Can desaparecese.

     Eu non me decatei do momento da conversa. Os dous son algo reservados. Porén, tiña eu a sensación de que falarían nalgún intre, pois sei que teñen moitas cousas en común. Os dous, ademais, falan pouco pero con moito sentido común.

     Así que, amigos e amigas de Versos e aloumiños, é un pracer para nós sacar á luz este texto de Juan Carlos para gozo de todos vós, mentres agardades eses murmurios que non moi tarde publicaremos aquí.

     Grazas, Juan, por transcribirnos esta conversa.

     Todo un luxo.

 

Un momento da conversa. Se alguén pensa que o está a afogar, trabúcase.

ENCUENTRO CON EL CAN CAN

     He ido a visitar al can Can al lugar donde vive. Y no es un lugar cualquiera. Allí estaba, refugiado en un estante de la biblioteca de un poeta. Y no un poeta cualquiera. Un gran poeta, un gran lector, un gran amante de la música y, entre otras muchas más cosas que no cabría enumerar aquí, el más tenaz y valiente nadador de toda la ría de Vigo. Ustedes ya lo conocen. Mi amigo Antonio.

     Allí estaba Can, el can, en la sección de poesía.

   

Manoel Antonio

Me emocionó tanto conocerlo en persona (en este caso tal vez sería más exacto decir “en perro”) que ahora no estoy seguro de si cuando llegué olfateaba los versos de “O poema noiturno da choiva”, de Manuel Antonio, o acababa de darle un lametón a una antología de Wyslawa  Szymborska.

     Pero allí estaba y, hay que contar las cosas como fueron, al principio no me hizo mucho caso. Ni me miró, ni levantó una oreja ni, por supuesto, hizo el más mínimo movimiento con el rabo.

    Ante mi insistencia en el saludo, el can Can me respondió con un gruñido. Eso sí, un gruñido que llegó claramente a mis oídos con la rigurosa entonación de un perfecto endecasílabo de gaita gallega.

     Era mi oportunidad de vencer la indiferencia del can Can.

   Mi respuesta debía ser inmediata, así que correspondí a su gruñido endecasílabo recitando los primeros versos de once sílabas que me vinieron a la memoria, aquellos que dicen “Yo soy aquel que ayer no más decía/ el verso azul y la canción profana”.

 

Rubén Darío. Noméao o autor do texto?

     El efecto fue inmediato. El can Can me miró fijamente y no quiero exagerar, pero debo decir que en esos momentos la expresión tierna y solidaria de su cara me dio a entender que acababa de adoptarme como mascota.

     A partir de ahí todo fue mucho más fácil.

    Mantuvimos una larga conversación sobre los secretos e intríngulis de la poesía en la que sólo hablaba yo. El can Can no necesitaba decir nada. Y aproveché la ocasión para hacerle algunas preguntas.

     Naturalmente, el can Can no las contestó. Tampoco era mi intención. Ni falta que hacía. Las preguntas se contestaban solas en la intensidad de su mirada, en la profundidad de su silencio, en el misterio de un pasado perruno del que sólo sabemos que fue rescatado del mar por un poeta.

                                Nuevas preguntas al can Can

                               Dime, Can, ¿qué es poesía?

                               ¿Palabras que vuelan solas?

                               ¿Hojarasca a la deriva?

       

                               ¿Voz que clama en el desierto?

                               ¿Hondo silencio que grita?

                               ¿Lo que nunca ha sido dicho?

                               ¿Lo que, al saberse, se olvida?

                               ¿Una historia solitaria?

                               ¿Un secreto en compañía?

                               Di, can Can, ¿qué es poesía?

                               ¿O es tal vez morder al amo?

                               ¿Ladrar una sinfonía?