REMUÍÑO DE LIBROS (54) "Nina e Antón", de Antonio Ventura

TÍTULO: Nina e Antón.

AUTOR: Antonio Ventura.

ILUSTRACIÓNS: Alejandra Estrada.

TRADUCIÓN: Manuela Rodríguez.

EDITORIAL: Kalandraka.

Nina e Antón é un fermoso álbum ilustrado que da man de Kalandraka chega na nosa lingua para os primeiros lectores, aínda que calquera lector que se achegue a el vai desfrutar desta tenra historia que nos lembra a grandeza que encerran as pequenas cousas, agochadas, moitas delas, dentro do cotián.

     O seu autor é o escritor e editor Antonio Ventura, vencellado dende hai moito tempo ao mundo da literatura infanto-xuvenil e, xa que logo, bo coñecedor deste panorama literario.

 

Antonio Ventura (Foto Ed. Tramuntana)

     Proba disto é Nina e Antón pois está concibido, tanto no contido coma na forma, a xeito de homenaxe á respectada pintora belga e creadora de personaxes tan entrañables coma Ernesto e Celestina , Gabrielle Vincent.

     A través dunha linguaxe clara, directa e vertebrada polo diálogo dos seus protagonistas, coñecemos a Nina e mais o seu gato Antón. A escena ten lugar na casa de Nina, onde decide lerlle a Antón o seu libro favorito. Ante a percepción desta de que el non amosa todo o interese que debería ter, enfádase e recrimínalle ao seu amigo a súa actitude. Pero esta situación dura pouco porque ambos se decatan de que, aínda que se despisten, o que máis lles gusta é poder compartir libros tan fabulosos coma aquel no que aparecen un oso e unha ratiña.

 

Ilustración de Alejandra Estrada

     A maxia dos libros e o seu poder coma vínculos que axudan a tender pontes entre realidades e universos diferentes están presentes neste álbum.

     A ilustradora colombiana Alejandra Estrada é a encargada de darlles vida aos protagonistas a través do xogo cromático que amosa a identificación entre as ilustracións e a voz textual.

                                                                                                                           ALBA PIÑEIRO

REMUÍÑO DE LIBROS (53) "Unha longa viaxe", De Daniel H. Chambers / Federico Delicado (ilustr.)

TÍTULO:  Unha longa viaxe

AUTOR:  Daniel Hernández Chambers

ILUSTRADOR: Federico Delicado

TRADUCIÓN: Xosé Ballesteros

EDITORIAL: Kalandraka

Daniel Hernández Chambers escribiu e Federico Delicado ilustrou un álbum tan fermoso como necesario. “Unha longa viaxe” é unha narración agridoce, belida e intelixente.

     

     Un álbum que, sen adozar o que conta, reflicte un problema doloroso e, por desgraza, ben actual: a inmigración forzosa.

     Hernández Chambers cóntanos dúas historias paralelas que se cruzan. Dúas historias de longas viaxes por razón distintas e semellantes obxectivos.

 

Daniel Hernández Chambers

     Por unha banda, un grupo de persoas, familias que sofren, teñen que abandonar a súa casa co imprescindible e foxen porque a guerra comezou. Descoñecen o seu destino pero deben marchan porque queren sobrevivir. Chama a atención o pequecho que se resiste a deixar aquelas cousas que ten. Diríxense cara ao norte sen máis.

     Por outra banda, unha familia de aves – son gansos- tamén debe partir, estes cara ao sur, porque se achega o inverno e onde están non poden vivir. Cuestións climáticas son o motivo. Aquí é a filla a que se opón a partir, porque non cre ter forzas para voar durante tanto tempo. (- Teño medo, mamá! // - Medo?  // -Aínda son pequena. Non creo que poida voar tan lonxe)

     

Ilustración de Federico Delicado

          Uns e outros comezan a marcha forzosa.  As persoas atópanse durante o camiño con moitos atrancos: a chuvia que os fai andar cos pés afundidos na lama, desinterese de moitos co seu drama, protestas, queixas. A maioría ollan cara atrás con tristura. Senten a fame e mais o cansazo, pero teñen que avanzar sen desmaio malia as dificultades.

     

     A climatoloxía é a maior dificultade que se lles presenta ás aves. Pero tampouco se deteñen. Ambas expedicións van cruzarse e, con dicultades,  chegan ao seu destino. As aves acadan o seu obxectivo. Poderán decansar. Os humanos, pola contra, atopan unha barreira que lles vai impedir que avancen e se asenten: as fronteiras están pechadas.

 

Ilustración de Federico Delicado

     Un relato doce para uns: os gansos; terrible para outros: os humanos. Unha narración realista que pon sobre a mesa o problema dos refuxiados. Reivindica o dereito das persoas a vivir unha vida digna. Persoas que claman xustiza nun mundo de desigualdades e que arelan un territorio que lles permita cubrir as súas necesidades fundamentais.

     

     Nesta obra, autor e ilustrador –que grande, Federico Delicado!- conseguen equilibrar perfectamente o ton do relato. Hai nel olladas tenras, pero tamén expresións marcadas polo medo. 

    

Federico Delicado

     A historia é dura e limítase, polo que conta e polo que non, a expoñer as situacións para que o lectorado tire conclusións, reflexione e se faga preguntas. Os feitos están aí. Daniel Hernández Chambers cóntaos e Federico Delicado debúxaos. Porén, teñen que ser os lectores e lectoras  quen xulguen e pensen sobre a sociedade  na que viven, que sexan críticos e, á vez, gocen dunha obra literaria ben feita.

     

     Para iso, entre outras cousas, está a boa literatura.

                                                              

                                                                                                             ANTONIO GARCÍA TEIJEIRO

REMUÍÑO DE LIBROS (49) "Allumette", de Tomi Ungerer

TÍTULO:  Allumette.

AUTOR:  Tomi Ungerer.

TRADUCIÓN: Sandra Senra Gómez e Óscar Senra Gómez.

EDITORIAL: Kalandraka. Colección: Tras os montes.

Intelixente, interesante e necesario o labor que a editorial Kalandraka está a levar a cabo coa súa aposta de recobrar clásicos da Literatura Infantil e Xuvenil dos andeis do tempo e achegárllelos aos novos lectores a fin de que poidan ampliar a súa bagaxe lectora con autores de referencia.

    

Tomi Ungerer

     

     Este é o caso de Tomi Ungerer, debuxante, ilustrador e escritor francés de gran recoñecemento internacional e gañador do Premio Hans Christian Andersen en 1998.

         Allumette viu a luz por primeira vez en 1974 e é unha homenaxe ao conto clásico de Andersen, ao que Ungerer agradece explicitamente ao comezo do libro, xunto cos irmáns Grimm e a Ambrose Bierce polo seus traballos a prol da literatura.

     Como sucedía no clásico do século XIX de Andersen, a protagonista deste conto ilustrado é unha nena pobre e orfa que vive na rúa e que experimenta toda a crueza e ruindade dunha sociedade deshumanizada e demasiado centralizada no materialismo. Situación que se agrava na noite de Nadal ao poñerse de manifesto as grandes desigualdades sociais. A diferenza radica no desenvolvemento da acción e os seus diferentes finais, mentres que no clásico se amosa unha situación real e pesimista, neste aparece unha luz de esperanza nun futuro mellor sustentado no traballo en equipo dunha sociedade máis solidaria, plural e equitativa.

     Todo o texto vai acompañado por unhas expresivas e coloridas ilustracións onde se poden observar detalles que complementan a narración textual e permiten varios niveis de  lectura.

                                                               

                                                                                                                                               ALBA PIÑEIRO

REMUÍÑO DE LIBROS (42) "Rufus . O morcego que adoraba as cores", de Tomi Ungerer

TÍTULO: Rufus. O morcego que adoraba as cores.

AUTOR: Tomi Ungerer.

TRADUCIÓN: Sandra Senra Gómez e Óscar Senra Gómez.

EDITORIAL: Kalandraka. Colección: Tras os montes.

Da man da editorial Kalandraka chega ás nosas letras este clásico publicado por primeira vez en 1961 cuxo autor é o recoñecido e premiado escritor e ilustrador francés Tomi Ungerer, gañador do Premio Hans Christian Andersen en 1998.

     Rufus. O morcego que adoraba as cores segue unha liña de obras anteriores onde os protagonistas son animais pouco convencionais segundo os canons establecidos na sociedade. Algo do que que o autor se valeu para plasmar tanto nos textos coma nas ilustracións a crítica social da discriminación do que non segue as normas.

     Trátase dun álbum ilustrado cuxo protagonista é un morcego chamado Rufus que descobre, por casualidade, as cores brillantes que existen polo día e que contrastan co branco e negro da súa gris vida cotiá. Queda tan abraiado que decide pintarse de fermosas cores e vivir de día coma os demais paxaros, pero axiña se decata de que o seu soño vai ser difícil de cumprir ao ser sinalado e illado polos habitantes da intolerante sociedade na que vive. Será grazas ao doutor Tarturo como coñecerá o verdadeiro tesouro da vida, tanto  sexa en branco e negro coma en cores rechamantes, o significado da amizade que non entende nin de prexuízos nin de diferenzas pero si sabe da xenerosidade, da confianza, do respecto e do agarimo.

      

Tomi Ungerer

     

     Rufus atrae a lectores de todas as idades que se deixen emocionar coa palabra ben artellada, adubada de humor intelixente e acompañada de trazos pictóricos claros, directos, expresivos e en sintonía co ton textual onde destaca esa dualidade dos dous mundos do protagonista: o seu propio, a escuridade e o gris da súa cova, fronte o mundo soñado o das cores  vivas e alegres.

                                                                                                               ALBA PIÑEIRO

REMUÍÑO DE LIBROS (40) "Xandra, a landra que quería voar", de Mercedes Queixas Zas e Paula Pereira Carreiro

TÍTULO:  Xandra, a landra que quería voar

AUTORA:   Mercedes Queixas Zas

ILUSTRACIÓNS:  Paula Pereira Carreiro

EDITORIAL:  Urco Editora

Álbums ilustrados coma Xandra, a landra que quería voar, de Mercedes Queixas Zas e ilustrado por Paula Pereira Carreiro, son os que me enchen de felicidade cando ven a luz. Un álbum, este, que cumpre os requisitos que eu lles esixo aos libros dirixidos ás primeiras idades: claridade expositiva, linguaxe coidada, historias sinxelas ben artelladas, posibilidade de dobre lectura ,facultade de facer pensar e que as imaxes estean ben coidadas.

     De todo isto hai neste álbum editado por Urco Editora. Mercedes Queixas, con sensiblidade e intelixencia, artella unha narración orixinal: unha landra, que agarda o momento de descender polas pólas das árbores, resístese a caer e desexa con todas as súas forzas poder voar. As demais landras esfórzanse en que desista da súa idea, pero Xandra non se dá por vencida.

     

Mercedes Queixas. Foto de Mariña Ramos Queixas

     A protagonista soña, non quere ser coma as demais e loita por ser dona do seu destino. Voa coa ollada e imaxinación cara ao inmenso ceo da devesa. E, pasada a primavera e mais o verán, Xandra nunca esqueceu un segredo que coñecera a través da súa amiga, unha sabia andoriña e que só ela coñecía.

     

     Este é un relato que se desenvolve, como podemos ler, no Courel. Todo el está contido nun medio natural que serve de escenario para que a historia  teña cor e teña identidade. A paisaxe,  coas árbores e toda sorte de paxaros xoga un papel imprescindible para entender moito mellor esas arelas de liberdade da protagonista e consegue un ambiente natural que se agradece. Todo isto nun marco cromático fermoso. Con cores vivas, figuras de trazos planos ben expresivos, limpeza de formas e espírito alegre, Paula Pereiro consegue un discurso aberto que permite dialogar co texto da autora. As súas ilustracións teñen moita vida e son moi nidias.

 

Paula Pereira Carreiro

     

     E se falamos do Courel, non pode faltar unha referencia ao extraordinario Uxío Novoneyra. E fica patente, xaora, nesas liñas que din que Xandra ollaba sen descanso o ceo, na procura da amiga andoriña, que chegara no comezo da primavera, canda o canto do cuco, para aniñar disimuladamente no balcón da Casa do Poeta.

     

A casa de Novoneyra no Courel. Foto toamada do blog "O Courel foto a foto"

     En definitiva, que estamos diante dun álbum magnífico para compartir lectura cos rapaces e rapazas das primeiras idades ( e adultos), establecer con eles un diálogo interesante, do mesmo xeito que Mercedes e Paula o fan a través das palabras e as imaxes.

     

     Libros coma este son os que fan que a literatura prenda nos lectores e lectoras teñan a idade que teñan. Son imprescindibles para que a nosa LIX sexa valorada xa dende o principio.  Fornecen o cada vez máis amplo catálogo de obras que convidan a saborealas dende os primeiros intres das nosas vidas.

                                                                                                    ANTONIO GARCÍA TEIJEIRO

REMUÍÑO DE LIBROS (37) "O lapis máxico de Malala", de Malala Yousafzai

TÍTULO:  O lapis máxico de Malala

AUTORA:  Malala Yousafzai

EDICIÓNS XERAIS. 2017.

Nestes “tiempos de ignominia” que diría José Agustín Goytisolo, cando faltan referencias que poden axudar a acadar un sentido ás nosas vidas, cando a xente nova precisa espellos nos que mirarse, un ten que celebrar a aparición de aálbums como O lapis máxico de Malala (Edicións Xerais, 2017).

     A figura de Malala Yousafzai  faise necesaria.  Cando tiña once anos levaba un blog en urdu, para a BBC, sobre a vida baixo o poder dos talibáns. Utilizaba o pseudónimo de Gul Makai, para escribir sobre a loita da súa familia pola educación das nenas na súa comunidade.

     

Malala Yousafzai

     

     Foi en outubro de 2012 cando Malala se converteu en obxectivo talibán e un día, ao volver do colexio en autobús, disparáronlle na cabeza. Sobreviviu de milagre e continúa a súa campaña pola educación. Recibiu diversos premios pola súa afouteza e á súa defensa activa e no ano 2014 concedéronlle o Premio Nobel da Paz, que compartiu co activista indio Kailash Satyarthi, sendo a persoa máis nova en recibir este galardón. En 2017 Malala foi nomeada Mensaxeira da Paz da ONU, con especial énfase na educación das nenas.

     

     

     O lapis máxico de Malala é a súa propia historia. Un relato a partir dunha serie de televisión, na que o protagonista era un rapaz chamado Sanju que podía converter en realidade calquera cousa debuxándoa cun lapis máxico que atopara e que lle permitía saír dos apuros que nos que se metían el e mais os seus amigos.

     Durante un tempo Malala soñaba con ese lapis máxico. Pouco tardou en comprender que, cando unha persoa atopa a súa voz, calquera lapis pode ser máxico.

     O seu pai, que era director de escola, estaba a prol da educación das nenas, pero a elas se lles prohibía asisitir á escola. Decatouse axiña de que tiña voz e decidiu empregala. Estaba convencida do dereito que a rapazada debía ter acceso á educación. E así se converteu en voceira desta idea, dando charlas polo mundo sobre aimportancia da educación universal.

     

     Máis de cento trinta millóns de nenas non poden ir á escola. Moitas delas, refuxiadas. Por iso, en 2015 e 2016, a fundación que creo, a Fundación Malala, abriu escolas no Líbano e Xordania para as refuxiadas sirias.

     Este álbum é unha preciosidade. Permite entrar na vida desta moza paquistaní dun xeito sinxelo e enternecedor.

     María Alonso Seisdedos encárgase dunha magnífica tradución ao galego, as ilustracións, tenras e expresivas, delicadas, son obra de Kerascoët, pseudónimo dun famoso equipo de ilustradores formado por Marie Pommepuy e Sébastien Cosset. Viven e traballan en París no eido da animación e da ilustración.

     En definitiva, un álbum moi coidado, moi elegante, para ler e gozar coa vista. Para penetrar no seu contido e para reflexionar. Un álbum sen idades, no que a beleza estética e a beleza moral van da man. Un álbum que remata dun xeito emocionante:

                             

                        Un neno, un mestre,

                               un libro e un lapis

                                            poden mudar o mundo.

                                                                                                                         ANTONIO GARCÍA TEIJEIRO

REMUÍÑO DE LIBROS (31) "Álex e o rato de corda", de Leo Lionni

TÍTULO: Álex e o rato de corda.

 

AUTOR: Leo Lionni

EDITORIAL: Kalandraka.  Colección: Tras os montes.

A editorial Kalandraka seguindo co seu necesario labor de recobrar clásicos da literatura infanto-xuvenil, achégalles aos lectores para goce de pequenos e maiores esta fermosa e tenra historia de amizade do recoñecido deseñador gráfico, pintor, ilustrador e escritor de libros infantís Leo Lionni,  creador do entrañable Frederick.

     Álex e o rato de corda foi editado por primeira vez en 1969 conseguindo a Medalla de Honor Caldecott, un dos prestixiosos premios estadounidense dedicado á LIX. Agora podemos lelo en galego grazas á tradución de Xosé Manuel González “Oli”.

 

Leo Lionni

     

     Álex e o rato de corda é unha fábula a través da que o autor pon de relevo a importancia da amizade e do que esta significa coma compoñente imprescindible para ser feliz.

     Álex é un rato que vive dentro dun burato nunha casa, onde todos os seus membros berran e tiran cousas diferentes cando o miran roldando e apañando migallas.

    

     
     Un día descobre a Guille, un rato mecánico que habita no cuarto da pequena Ana. O feito de que sexa  un xoguete non lle impide a Álex iniciar comunicación con el, e o que comezou coma algo casual, axiña se vai converter nun encontro diario onde cada un dos ratos vai debullando e compartindo anacos de felicidade. Ata tal punto que como a vida de Guille parece máis cómoda ao sentirse querido, Álex decide ir na busca dun singular e misterioso lagarto, que ten o poder de transformar os animais no que queiran.

     Pero o destino gárdalles unha sorpresa aos dous ratos e así descubrirán que hai cousas que non son efémeras nin pasan de moda para poder ser tiradas ao lixo, senón que son duradeiras porque están sustentadas no amor, no respecto e na solidariedade.

     As magníficas ilustracións cheas de luz e a base de fermosas colaxes dotan de vida aos dous protagonistas e espertan a empatía dos máis pequenos.   

                                                                                                                                                 ALBA  PIÑEIRO

REMUÍÑO DE LIBROS (16) "As pescadoras", de Nadia Menotti

TÍTULO:  As pescadoras.

AUTORA DAS ILUSTRACIÓNS: Nadia Menotti

EDITORIAL: Kalandraka. Colección: MareMar.

As pescadoras é un fermoso e suxestivo álbum ilustrado que nos achega a editorial Kalandraka e que vén avalado por ter mención do xurado do VII Premio Internacional Compostela para álbums ilustrados. Xosé Ballesteros foi o encargado da adaptación do texto a partir dun conto popular hindú. E a ilustradora arxentina, Nadia Menotti, a responsable de crear todo un universo plástico- visual moi atraente para os lectores infantís.

     A partir dun argumento sinxelo, propio da tradición oral, pero non simple, descubrimos como as tres protagonistas do conto viven, traballan e mesmo se mimetizan co medio que as rodea.  

Nadia Menotti

     A excelente proposta de Nadia Menotti, que ten a súa orixe nun proxecto académico, é o produto de investigación e experimentación baseado na creación dos  personaxes, dos escenarios (onde destacan tanto a distribución do espazo coma a luz, necesarias para formar a atmosfera narrativa) e dos elementos simbólicos. Todos eles cobran vida grazas ao emprego de diversos materiais: madeira, tea, fíos…que axudan para narrar a historia das tres pescadoras. Cada personaxe está caracterizado de xeito individual, de aí que non precisan de ter rostro para identificarse.

     En definitiva, toda unha eclosión de sensacións olfactivas, visuais e sonoras que espertan a imaxinación e certa análise crítica ao formular, dun xeito sutil, a importancia do esforzo no traballo cotián, o respecto aos diferente gustos, a solidariedade e tolerancia co que consideramos distinto, pero que nunca debe ser excluínte.

                                                                                                                                             ALBA PIÑEIRO

REMUÍÑO DE LIBROS (10) "Unha última carta", de Antonis Papatheodoulou e Iris Samartzi

TÍTULO: Unha última carta.

AUTORES: Antonis Papatheodoulou (texto) e Iris Samartzi (ilustracións)

EDITORIAL: Kalandraka.

Unha última carta é un fermoso álbum ilustrado gañador do IX Premio Internacional Compostela para álbums ilustrados, 2016.

Vén da man de dous autores gregos, Antonis Papatheodoulou (texto) e Iris Samartzi (ilustracións), ambos recoñecidos  tanto dentro coma fóra do país heleno polos seus respectivos traballos en conxunto ou por separado. Ás nosas letras chega grazas á tradución  de Manuela Rodríguez.

Os autores do libro

     
     A través dunha simbiose entre a palabra escrita e a plástica e empregando unha linguaxe poética coma fío condutor, os autores achéganlle ao público infantil esta fermosa historia cargada de humanidade.

     O señor Costas é o protagonista da mesma. É un carteiro que, despois de ter exercido a súa profesión durante cincuenta anos, afronta o seu derradeiro día de traballo. O que podería ser motivo de ledicia para a maioría dos traballadores, para el  non o é tanto porque o señor Costas non é un simple repartidor de cartas, senón que se converte durante todos eses anos de servizo no mensaxeiro da palabra escrita e fotografada, das lembranzas, dos soños  daqueles que non puideron ir á escola e que el lles lía as cartas, dándolles vida ás letras impresas.

     

     Todos os habitantes da  pequena illa mediterránea na que vive, queren, respectan e admiran a súa teimosía de percorrer os camiños necesarios ata dar co destinatario da carta. O señor Costas é ben sabedor disto, por iso non vai entender o comportamento estraño dos veciños neste día tan especial. Será grazas a unha última carta cando descubra e reciba o froito de todo o seu esforzo de vida laboral compartindo.

     

     O libro está concibido coma unha homenaxe á entrañable profesión do carteiro a pé, tanto no seu contido coma no formato, no que destacan as magníficas colaxes de Iris Samartzi  con continuas referencias ao mundo postal. Ademais, a edición coidada por parte da Editorial Kalandraka fai do libro un obxecto atraente para calquera lector.

                                                                                                             ALBA  PIÑEIRO